04 Programmabegroting 2023 - bijlage Programmabegroting 2023
Tekst van het document
Hoort bij raadsbesluitnr. 1230 van 7 november 2022, de griffier,
ValidSigned door Hans Brokers op 08-11-2022
Programmabegroting 2023
Inhoudsopgave 1. Voorwoord........................................................................................................................ 3 1.1 Inleiding ........................................................................................................................................3 1.2 Huishoudboekje............................................................................................................................5 1.3 Leeswijzer ....................................................................................................................................6 1.4 De financiële positie nader toegelicht ........................................................................................15
2. Programma’s .................................................................................................................. 21 2.1 Programma Dienstverlening en veiligheid .................................................................................21 2.2 Programma Bereikbaarheid en Openbare ruimte ......................................................................24 2.3 Programma Stedelijke en economische ontwikkeling ................................................................28 2.4 Programma Cultuur, sport en ontspanning ................................................................................34 2.5 Programma Maatschappelijke Ondersteuning ...........................................................................41 2.6 Financiële algemene dekkingsmiddelen ....................................................................................49
3. Paragrafen ...................................................................................................................... 53 Algemeen ..........................................................................................................................................53 3.1 Weerstandsvermogen en risicomanagement ............................................................................54 3.2 Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................................................58 3.3 Financiering ................................................................................................................................68 3.4 Bedrijfsvoering............................................................................................................................71 3.5 Verbonden partijen .....................................................................................................................74 3.6 Grondbeleid ................................................................................................................................76 3.7 Lokale heffingen .........................................................................................................................81 3.8 Handhaving
................................................................................................................................95 3.9 Taakstellingen ............................................................................................................................95
4. Budgetautorisatie .......................................................................................................... 99 4.1 Algemene financiële beschouwingen .........................................................................................99
Bijlage 1: Toelichtingen aanvullend beleid ..................................................................... 114 Bijlage 2: Toelichtingen nieuw beleid ............................................................................. 119
1.
Voorwoord
1.1
Inleiding
De voorliggende Programmabegroting 2023 is de eerste begroting van de nieuwe raadsperiode 20222026. Een raadsperiode waarin de raadsambities - voor het eerst in de Oldenzaalse politieke historie - in een Raadsprogramma worden verwoord. De contouren van dit nieuwe Raadsprogramma zijn gereed en helder, maar nog niet vastgesteld. In deze Programmabegroting 2023-2026 wordt dan ook nog niet gerefereerd aan het Raadsprogramma. Een beleidsmatige en financiële vertaling van het Raadsprogramma volgt begin 2023 in een bijstelling van deze begroting. Deze Programmabegroting kijkt vooruit en rapporteert over de voornemens en beleidsthema’s die in de voorgaande raadsperiode zijn ingezet. En over de kaders en uitgangspunten die de gemeenteraad heeft vastgesteld in de Kadernota 2023. Een gezonde financiële basis in onzekere tijden Oldenzaal beschikt over een gezonde financiële basis met een goed weerstandsvermogen. Deze begroting is structureel sluitend voor de gehele planperiode. De meicirculaire 2022 had een positief effect op de gepresenteerde saldi bij de Kadernota 2023. Door de stijging van de rijksuitgaven en de gunstige herverdeeleffecten ontstaat voor Oldenzaal een gunstig beeld. Desalniettemin zijn voor de gemeente de inkomsten vanuit het Rijk op de langere termijn nog hoogst onzeker.
De actuele economische ramingen worden gedomineerd door onzekerheid als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Het belangrijkste economische gevolg is op dit moment voor Nederland een nog hogere energieprijs. De inflatie slaat dit jaar een gat in de koopkracht en de energiekosten pakken zeer verschillend uit voor verschillende huishoudens en sectoren. Met alle gevolgen van dien. De gemeente ondersteunt waar mogelijk. Bijvoorbeeld via het Sociaal Plein Oldenzaal. Samen met partners zet de gemeente in op het bieden van passende hulp op de plekken waar dit het hardst nodig is. Ook de gemeentelijke organisatie - en daarmee de voortgang op projecten en opgaves - staat onder druk. De arbeidsmarkt is krap en de opgaves worden complexer en groter. Om ons op de langere termijn te versterken, verkent Oldenzaal een samenwerking met Noaberkracht (Dinkelland en Tubbergen). Ongeacht de uitkomst van deze verkenning is het de komende tijd noodzakelijk om aandacht te houden voor het werven en behouden van voldoende gekwalificeerde medewerkers. De gemeenteraad heeft - in de Kadernota 2023 - ervoor gekozen om behoedzame financiële keuzes te maken en terughoudend om te gaan met nieuwe beleidsvoornemens voor 2023.
Ook heeft de raad ingestemd met het voorstel van het college om de gesignaleerde risico’s, zoals de sterk gestegen prijzen voor energie en bouwkosten, nu al zoveel mogelijk financieel af te dekken. Zodat de gezonde financiële basis gewaarborgd is, voor zover dat mogelijk is in deze onzekere tijden. Ruimte voor ambities Raadsprogramma In deze begroting zijn voornamelijk de onvermijdbare en wettelijk verplichte beleidsvoornemens opgenomen, zoals de implementatie van de Omgevingswet per 1 januari 2023. Daarnaast is geld gereserveerd voor de nieuwe investeringsagenda van de Twente Board, het opstellen van een nieuwe Stadsvisie, de ontwikkeling van Studio 15, erfgoedhuis Michgorius, de website voor het Sociaal Plein Oldenzaal en het inrichten van een vergaderlocatie met audiovisuele middelen om verschillende vergaderingen ook digitaal toegankelijk te kunnen maken. Deze programmabegroting is verder - zoals gezegd - beleidsarm, waardoor ruimte ontstaat die benut kan worden voor de ambities uit het Raadsprogramma. Een (budget neutrale) vereenvoudiging van de gemeentelijke belastingen, conform de raadsmotie van 25 juni 2021, is ook verwerkt in deze begroting. De voorgestelde afschaffing van de hondenbelasting is doorgevoerd, net als het vervallen van precario. Naast de compensatie voor de gederfde precario- en hondenbelasting wordt op de OZB alleen inflatiecorrectie toegepast.
Een gemiddeld huishouden in 3
Oldenzaal zal een lichte stijging van de gemeentelijke lasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing samen) ervaren van € 20 per jaar. Sociaal Domein en taakstellingen Met ingang van deze begroting is de paragraaf Sociaal Domein vervallen. De baten voor het Sociaal Domein kunnen vanuit het gemeentefonds niet meer gevolgd worden, door het nieuwe verdeelstelsel (vanaf 1 januari 2023). De interne rapportages over het Sociaal Domein worden opgenomen in de vooren najaarsrapportages. In de Najaarsrapportage 2022 volgt bijvoorbeeld informatie over de budgetontwikkelingen Sociaal Domein in het 2e en 3e kwartaal van 2022. Nieuw ten opzichte van eerdere begrotingen is ook de paragraaf ‘Taakstellingen’, waarin wordt gerapporteerd over de te realiseren gemeentelijke ombuigingen. Septembercirculaire 2022 en Najaarsnota 2022 Na Prinsjesdag jl. is de septembercirculaire 2022 gepresenteerd. Net als in voorgaande begrotingsjaren is dit niet verwerkt in deze programmabegroting. Over de financiële gevolgen van deze circulaire wordt de gemeenteraad via een raadsinfobrief geïnformeerd. In het eerstvolgende P&C-document volgt de verwerking.
4
1.2
Huishoudboekje
5
1.3
Leeswijzer
Deze leeswijzer maakt u wegwijs in de Programmabegroting, als onderdeel van de Planning en Control cyclus (P&C-cyclus) van de gemeente Oldenzaal. Deze, met ingang van 2022, vernieuwde cyclus ziet er als volgt uit.
Programma-begroting (najaar t-1) Kadernota (voorjaar t-1)
Voorjaarsnota (juni t)
Najaarsnota (november t)
Jaarstukken (zomer t+1)
De verschillende documenten in de huidige P&C-cyclus na Raadsbesluit van 15 december 2021 (INTB21-05268) treft u hieronder aan. Kadernota In de Kadernota geeft ons college een financiële doorkijk van het te verwachten financieel perspectief op hoofdlijnen voor de komende planperiode op basis van bestaand beleid, rekening houdend met de voorlopig vastgestelde begrotingsuitgangspunten. Dit inzicht wordt gecompleteerd met structurele financiële gevolgen voortvloeiend uit de laatste Jaarrekening, financiële circulaires van het Ministerie van Binnenlandse zaken en structurele financiële gevolgen inclusief Voorjaarsnota. Hieruit resulteert een verwacht begrotingsresultaat op hoofdlijnen voor de komende planperiode die tegelijk de ruimte aangeeft voor eventuele nieuwe beleidsontwikkelingen. Mede op basis daarvan doen we u voorstellen met betrekking tot voorgenomen aanvullende beleidsvoornemens voor de komende planperiode. Indien nodig zal tenslotte een bijbehorend dekkingsplan, c.q. plan van aanpak om te komen tot een sluitende begroting, de kadernota completeren. U hebt dan de gelegenheid aan de hand van de kadernota aan ons college beleidsinhoudelijke en financiële kaders aan te geven, wat in grote lijnen de komende jaren dient te gebeuren in onze gemeente, een en ander mede gebaseerd op het vastgestelde Raadsprogramma voor de betreffende periode.
In de eerstvolgende Programmabegroting worden deze door u aangeven kaders vervolgens nader uitgewerkt. Programmabegroting Via de vaststelling van de Programmabegroting autoriseert u de op programmaniveau opgenomen budgetten en investeringen, alsmede de hieruit voortvloeiende structurele effecten en machtigt u ons college tot aanwending van de genoemde budgetten voor het begrotingsjaar (= eerste jaar van de planperiode). De genoemde budgetten in de meerjarenbegroting (de laatste 3 jaar van de planperiode) worden voor kennisgeving aangenomen met dien verstande dat uiteraard het voornemen bestaat tot conforme vaststelling over te gaan zodra het betreffende dienstjaar aan de orde is. Voortschrijdend inzicht kan uiteraard tot een herziening van dit voornemen leiden. De vastgestelde Programmabegroting dient jaarlijks vóór 15 november van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, aan Gedeputeerde Staten te worden toegezonden.
6
Voor- en Najaarsnota (Financiële bijstellingen) Op 2 momenten in het jaar geven we u via de Voor- en Najaarsnota (financiële bijstellingen) een actueel inzicht in de lopende financiële ontwikkelingen van het dienstjaar. Deze financiële rapportages concentreren zich op het signaleren en toelichten van afwijkingen van vastgesteld financieel beleid. Tevens is de (voorheen) separate beleidsrapportage geïncorporeerd in de voor- en najaarsnota. Programmarekening Aan het eind van elk boekjaar wordt door ons college verantwoording afgelegd over het gevoerde bestuur, zowel beleidsinhoudelijk als financieel. Dit gebeurt via de Programmarekening. Uiteraard wordt daar ingezoomd op de door uw raad vastgestelde kaders en budgetten. Ook de jaarlijkse actualisering met betrekking tot nut en noodzaak van reserves is hierbij een aandachtspunt. De vastgestelde Programmarekening dient jaarlijks vóór 15 juli van het jaar, volgend op het begrotingsjaar, aan Gedeputeerde Staten te worden toegezonden. Inhoud P&C-documenten De P&C-documenten kennen vervolgens een vergelijkbare inhoudelijke indeling. In alle documenten wordt in meer of mindere mate, afhankelijk van de informatiebehoefte op dat moment, ingegaan op de volgende onderdelen.
1
Voorwoord 3 Taakstellingen
Handhaving
Lokale heffingen
Grondbeleid
Maatschappelijke ondersteuning
Verbonden partijen
Cultuur, sport en ontspanning
Bedrijfsvoering
Stedelijke & economische ontwikkeling
Financiering
Bereikbaarheid en openbare ruimte
Onderhoud kapitaalgoederen
Dienstverlening en veiligheid
Weerstandsvermogen
2
Financiële algemene dekkingsmiddelen
4
Budgetautorisatie
5
Bijlagen Voorwoord met leeswijzer In dit hoofdstuk wordt naast een algemene inleiding met leeswijzer tevens ingegaan op de kerngegevens van de sociale en fysieke structuur van de gemeente. Financiële positie nader toegelicht Hier wordt onder andere ingegaan op het totaaloverzicht van het verwachte meerjarenperspectief, een analyse van de verschillen ten opzichte van het laatst vastgestelde P&C-document en de gehanteerde begrotingsuitgangspunten.
7
Programma’s De programma’s, zowel qua inhoud als aantal, zijn een autonome aangelegenheid van de gemeente. De programmastructuur is ten opzichte van de vorige programmabegroting ongewijzigd. De nu voorliggende programmabegroting is opgebouwd uit 5 programma’s, alsmede een overzicht financiële algemene dekkingsmiddelen. Per programma wordt telkens ingegaan op een vijftal vragen, te weten: 1. Wat willen we bereiken? Visie en speerpunten. Bij dit onderdeel wordt verder ook een relatie gelegd met de Global Goals
Oldenzaal4global goals - Samen op weg naar een duurzame wereld Gemeente Oldenzaal is een Global Goals gemeente. In Oldenzaal worden de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen omarmd en vertaald naar beleid en uitvoering. De Global Goals moeten een einde maken aan armoede, ongelijkheid en klimaatverandering in 2030. De gemeente wil hiermee het bewustzijn op het gebied van duurzaamheid vergroten. Verschillende projecten en activiteiten in de gemeente Oldenzaal dragen hieraan bij. Wat zijn de Global Goals? De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s – Sustainable Development Goals) zijn door de Verenigde Naties vastgesteld als nieuwe mondiale duurzame ontwikkelingsagenda voor 2030. Ze worden gepromoot als de wereldwijde doelstellingen voor duurzame ontwikkeling. Er zijn 17 doelstellingen en 169 onderliggende targets om deze doelen te realiseren.
Wat doet Oldenzaal? Gemeenten kunnen lokaal een grote impact maken door zelf het goede voorbeeld te geven en inwoners en organisaties actief te betrekken en uit te dagen om ook mee te doen. Dit doen we door ons te richten op het terugdringen van ongelijkheid, maatschappelijke integratie, een leefbare en veilige leefomgeving, duurzame productie en consumptie en kwalitatief en participatief bestuur. Op www.oldenzaal.nl vindt u hier voorbeelden van. De programmabegroting, waarin onze ambities staan voor de komende periode, is bij uitstek een plaats 8
om zichtbaar te maken aan welke doelstellingen we een bijdrage leveren. Het geeft verder de samenhang en verbinding aan met de diverse Global Goals om een bijdrage te leveren voor een beter Oldenzaal Per programma zijn in deze programmabegroting de pictogrammen zichtbaar gemaakt die bijdragen aan een betere samenleving op basis van de ambities genoemd bij het programma. Meer informatie over de Global Goals vindt u op de website van VNG.
2. Wat gaan we doen om onze ambities te realiseren? Betreft concrete acties voor het begrotingsjaar. De ‘going-concern’ taken worden bij het benoemen van concrete activiteiten overigens buiten beschouwing gelaten. 3. Hoe gaan we meten of we succesvol zijn in het realiseren van onze ambities? Onder dit item wordt een tabel opgenomen met voorgeschreven verplicht op te nemen beleidsindicatoren. Aan de hand hiervan moet meer inzicht worden verkregen in de maatschappelijke effecten die met de verschillende programma’s worden beoogd of gerealiseerd. Met deze indicatoren wordt getracht de begroting (en jaarrekening) beleidsmatiger te maken, zodat uw raad op de belangrijke momenten in een beleidscyclus zich een beeld kan vormen over behaalde en te behalen beleidsresultaten. De nu opgenomen indicatoren zijn de ten minste op te nemen indicatoren. Dit kan naar eigen inzicht en behoefte nog worden uitgebreid. De verplichte kengetallen vanuit het BBV zijn in tabellen (onderstaand een voorbeeld) verwerkt in de verschillende programma’s. Voorbeeldindicator Indicator
Eenheid
Verw ijzingen Halt
Aantal per 10.000 jongeren
Periode
Oldenzaal
2018
151
Trend Provincie 101
25.000 – 50.000 inw. 111
Bron Bureau Halt
De wijze van presenteren van de indicatoren is vrij, maar het afzetten van de waarde van de indicatoren ten opzichte van de provincie en gemeenten in dezelfde grootteklasse is verplicht. Ook is de bron voor elke gemeente generiek, in dit voorbeeld bureau Halt, zodat vergelijking met andere gemeenten mogelijk is. Het groene trend pijltje geeft aan dat de waarde van de indicator is verbeterd ten opzichte van het vorige rapportagemoment. Naast het groene pijltje, kan er sprake zijn van een omlaag staand rood pijltje (verslechtering van de indicator) en een blauw liggend pijltje (gelijkblijvende waarde van de indicator). De gepresenteerde informatie in de tabellen betreft de meest actuele informatie afkomstig van de website “waar staat je gemeente.nl”. Op deze site zijn, behalve de meest actuele kengetallen, ook de cijfers van voorgaande jaren terug te vinden. 4. Met wie wordt samengewerkt? (Betrokkenheid verbonden partijen) Het BBV vraagt meer zicht op de bijdrage van verbonden partijen aan het gemeentelijke beleid. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor de taken die ze door verbonden partijen laten uitvoeren. Via deze rubriek wordt getracht inzicht te geven van welke verbonden partijen een bijdrage wordt verwacht bij de realisering van de visie en acties behorend bij een programma. 5. Wat mag het kosten? Per programma wordt weergegeven wat het programma kost.
Daarbij wordt in de tabel allereerst onderscheid gemaakt tussen baten en lasten. Daarbinnen wordt een onderverdeling gemaakt in: Aanvaard beleid: hiervoor zijn de uitkomsten van het laatst door u besproken/vastgestelde P&Cdocument als basis gebruikt en geactualiseerd met de begrotingsuitgangspunten; Aanvullend beleid: hierin zijn voorstellen opgenomen welke ook reeds waren opgenomen in de meerjarenbegroting van het voorgaande dienstjaar, maar met een startjaar in de huidige planperiode; Nieuw beleid: dit betreft voorstellen welke dit begrotingsjaar voor het eerst zijn opgenomen in de begroting; Op basis van de richtlijnen van het BBV worden tenslotte per programma de mutaties ten aanzien van reserves inzichtelijk gemaakt; In de bestaande informatie Pyramide kennen we onder het niveau van programma’s, de wettelijke verplichte taakvelden van de gemeente. Deze zijn aan het begin van elk programma benoemd. In hoofdstuk 4.1.2 is een overzicht opgenomen van de baten en lasten per taakveld. 9
Paragrafen Via de systematiek van de paragrafen kunnen aandachtspunten, welke in de praktijk over meerdere programma’s verdeeld zijn, toch specifiek aandacht worden gegeven. Op basis van het BBV zijn een zevental paragrafen voorgeschreven. In Oldenzaal kennen we daarnaast al meerdere jaren de paragraaf Handhaving en de paragraaf Sociaal domein. Met ingang van de Programmabegroting 2023 is er voor gekozen om de paragraaf Sociaal Domein te laten vervallen. Dit is mede ingegeven doordat het, met ingang van het nieuwe verdeelstelsel van het Gemeentefonds per 1 januari 2023, niet meer mogelijk is de baten voor het Sociaal Domein in het gemeentefonds separaat te volgen. Nieuw ten opzichte van 2022 is de paragraaf Taakstellingen, waarin wordt gerapporteerd over de te realiseren gemeentelijke ombuigingen. Budgetautorisatie Zoals eerder aangegeven, is één van de doelen van de P&C-cyclus dat u ons college autoriseert/machtigt tot het doen van bepaalde handelingen. In dit hoofdstuk wordt in dat verband de benodigde informatie verschaft: de actuele financiële positie wordt nader toegelicht. Er wordt onder andere ingegaan op de budgettaire positie, een totaaloverzicht van incidentele baten en lasten, overzicht van de budgetten per taakveld, de meerjarige balans, budgetten in één oogopslag c.q.
de financiële begroting, aanvullende beleidsontwikkelingen met bijbehorende toelichting en het dekkingsplan met indien nodig ombuigings- c.q. herprioriteringsvoorstellen. Kortom, alle financiële ontwikkelingen die in de voorliggende begroting worden vastgesteld hebben we hier voor u op een rij gezet. Bijlagen Afhankelijk van het P&C-document worden bijlagen toegevoegd. Bij de programmabegroting wordt een afzonderlijk bijlagenboek toegevoegd gelet op het grote aantal bijlagen.
10
1.3.1
Kerngegevens
Samenstelling bevolking Werkelijk 1-1-2022
Prognose 1-1-2023
Prognose 1-1-2025
Prognose 1-1-2026
Prognose 1-1-2024
17.95917.896
6.031 6.005
18.021
17.896 4.185 4.186
6.041
6.021
6.005
17.921
2.659 2.739 4.165 4.201 4.186 2.654 2.699 2.739
864861863882882
· Jonger dan 18 jaar · Ouder dan 17 maar · Ouder dan 64 maar · Ouder dan 74 maar · Ouder dan 84 jaar jonger dan 65 jaar jonger dan 75 jaar jonger dan 85 jaar
Aantal inwoners- huishoudingen- woningen Totaal aantal inw. 31.745
14.273
· Woningen
31.708
31.705
31.695
14.173
Aantal huishoudens:
31.708
14.470
14.373
14.470
14.717
14.817
14.917
15.017
15.117
Werkelijk 1-1-2022
Prognose 1-1-2023
Prognose 1-1-2024
Prognose 1-1-2025
Prognose 1-1-2026
Aantal periodieke uitkeringsgerechtigden & Wsw-geïndiceerden WWB
IOAW
IOAZ
WSW
417
410
410
410
410
234
226
215
209
209
21
22
22
22
22
5 Werkelijk 1-1-2022
6 Prognose 1-1-2023
6 Prognose 1-1-2024
6 Prognose 1-1-2025
6 Prognose 1-1-2026
11
Aantal leerlingen · Voortgezet onderwijs
Prognose 1-1-2026
2.556
Prognose 1-1-2025
2.556
Prognose 1-1-2024
2.622
Prognose 1-1-2023
2.729
Werkelijk 1-1-2022
2.837
· Basisonderwijs
3.950 3.950 4.024 4.075 4.128
Lengte van wegen (in km)
4,2 Spoorlijn
45
Fiets- en wandelpaden
8,2
120 km wegen (Rijk) 80 km wegen (Provincie)
12,7
50 km wegen
48
30 km wegen
107
Overige kerngegevens De oppervlakte van de gemeente is 2.155 ha, waarvan 40 ha binnenwater. De historische stadskern is 8 ha. Er is 270 ha aan industrieterrein en de oppervlakte van openbaar groen is 244 ha, waarvan voor de waterhuishouding 24 ha gebruikt wordt. Er zijn 55 recreatiewoningen in Oldenzaal en 3.148 bedrijfsvestigingen
12
1.3.2
Financiële structuur
Lasten en baten 2023 per programma
13
Lasten en baten 2023 naar categorieniveau
Baten naar categorieniveau 2023 gemeente Oldenzaal x 1.000
14
1.4
De financiële positie nader toegelicht
1.4.1
Algemeen
Bij de vaststelling van de Kadernota 2023 heeft u ook ingestemd met de te hanteren uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2023. Tevens hebt u kennis kunnen nemen van de verwachte begrotingsuitkomsten voor de planperiode 2023-2026, op basis van extrapolatie van het bestaande beleid van de Programmabegroting 2022, alsmede de daarna nog vastgestelde Decembernota 2021 en de Voorjaarsnota 2022. Deze uitgangspunten, en het bestaande beleid opgenomen in genoemde documenten, vormen ook de basis voor de cijfers van deze Programmabegroting 2023. De gehanteerde uitgangspunten hebben we (samengevat) voor de volledigheid nogmaals opgenomen in de voorliggende begroting. Deze uitgangspunten en de actualisering en detaillering van de ramingen van de Kadernota 2023 hebben op onderdelen in deze Programmabegroting geleid tot bijstellingen van de ramingen voor 2023 tot en met 2026. We hebben bij de opstelling van deze begroting 2023 tevens de actuele stand verwerkt van de algemene uitkering tot en met de meicirculaire 2022. De Programmabegroting 2022 kon in november 2021 worden vastgesteld met positieve begrotingssaldi, en bood, na het forse pakket van ombuigingen van de Programmabegroting 2021, weer enige ruimte voor nieuwe en aanvullende beleidswensen. De hierna vastgestelde Decembernota 2021 had vervolgens een fors positief effect op het begrotingsresultaat.
Dit werd met name veroorzaakt door de financiële vertaling van de gevolgen van de septembercirculaire 2021 waarin het Rijk de aangekondigde extra Jeugdgelden concretiseerde. De Voorjaarsnota 2022 had een relatief beperkt negatief effect op de begrotingsresultaten. De begrotingssaldi verbeterden dus weliswaar ten opzichte van de Programmabegroting 2022-2025, maar zoals ook bij de Kadernota 2023 aangegeven, passen daar enkele nuanceringen bij. De actuele economische ramingen worden gedomineerd door onzekerheid als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Het belangrijkste economische gevolg is op dit moment voor Nederland een nog hogere energieprijs. De inflatie slaat dit jaar een gat in de koopkracht en de energiekosten pakken zeer verschillend uit voor verschillende huishoudens. Daarnaast zijn de inkomsten vanuit het Rijk vanuit het Gemeentefonds op de langere termijn nog hoogst onzeker. Verder resteren er vanuit de bij de Programmabegroting 2021 ingezette ‘ombuigingsoperatie’ nog openstaande taakstellingen/ombuigingen die onderdeel uitmaken van het begrotingsresultaat van de Programmabegroting 2023. Het niet realiseren van de taakstellingen heeft een direct (negatief) effect op het begrotingsresultaat. Onderstaand de voor de komende planperiode nog te realiseren ombuigingen: Onderdelen (x €1.000) Nog te realiseren ombuigingen
2023
N
1.248
2024
N
1.291
2025
N
1.291
2026
N
1.291
In de paragraaf ‘Taakstellingen’ wordt nader gerapporteerd over deze gemeentelijke ombuigingen. Oldenzaal beschikt weliswaar over een gezonde financiële basis met een goed weerstandsvermogen en een structureel sluitende begroting voor de gehele planperiode maar in het licht van bovenstaande ontwikkelingen heeft het college bij de Kadernota 2023 voorgesteld om behoedzame financiële keuzes te maken en terughoudend om te gaan met nieuwe beleidsvoornemens voor de Programmabegroting 2023 en om de bij de Kadernota gesignaleerde risico’s, zoals de sterk gestegen prijzen voor energie en bouwkosten, nu al zoveel mogelijk financieel af te dekken. Daarnaast vindt het college het belangrijk dat de ruimte die er is, door de raad voor de ambities vanuit het Raadsprogramma kan worden benut. De voorliggende Programmabegroting 2023 is daarmee relatief beleidsarm waarbij de raad wordt voorgesteld om naast de onvermijdbare en wettelijk verplichte beleidsvoornemens, zoals de
15
implementatie van de Omgevingswet per 1 januari 2023, op voorhand en in afwachting van het Raadsprogramma slechts beperkt geld te reserveren voor aanvullende nieuwe beleidsvoornemens. De gedetailleerde uitwerking van de begrotingsuitgangspunten en de positieve effecten van de meicirculaire 2022 hebben geleid tot positieve afwijkingen ten opzichte van de gepresenteerde saldi bij de Kadernota. Met name de meicirculaire 2022 was een bijzondere editie: door de stijging van de rijksuitgaven en de voor Oldenzaal gunstige herverdeeleffecten ontstond voor Oldenzaal een gunstig beeld. De Kadernota 2023 liet een positief resultaat zien van € 76.000 in 2023, een negatief saldo van € 122.000 in 2024 en daarna oplopend tot € 876.000 in de eindfase 2026. Na verdere uitwerking van de begrotingsuitgangspunten en de meicirculaire 2022 verbeterde deze resultaten dus aanzienlijk. Onderstaande tabel geeft inzicht in deze resultaatontwikkeling:
Totaal resultaat 2023 – 2026 Onderdelen (x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
Resultaat Kadernota
V
1.490
V
76
N
122
V
827
V
876
Meicirculaire
V
3.439
V
2.704
V
3.842
V
5.045
V
1.953
V
485
N
522
N
1.066
N
1.257
V
3.265
V
3.198
V
4.806
V
1.572
Uitwerking begroting TOTAALRESULTAAT
V
4.929
Niet alleen ontstaat met bovenstaande saldi ruimte voor de geformuleerde beleidsthema’s van het Raadsprogramma maar tevens wordt impliciet ook wederom invulling gegeven aan de wens van de raad om structurele begrotingsruimte te creëren voor toekomstig nieuw beleid: de zogenaamde ‘Zinkwegnorm’. In hoofdstuk 4 geven we u een overzicht met toelichtingen van de voorstellen aanvullend beleid die al waren opgenomen in de programmabegroting 2022 en voorstellen die waren opgenomen in de Kadernota 2023, het zogenaamde nieuwe beleid. Zoals aangegeven kunnen we u een begroting aanbieden die realistisch en structureel sluit voor de totale planperiode. Voor de goede orde merken we op dat eventuele financiële gevolgen die voortvloeien uit de septembercirculaire 2022 (conform bestendige gedragslijn) nog niet zijn verwerkt in deze begroting. We zullen u via een raadsinfobrief over de financiële gevolgen van deze circulaire informeren en in de Najaarsnota 2022 zullen we dit vervolgens verwerken in het begrotingsresultaat van de planperiode 2022-2025. Totaaloverzicht programmabegroting 2023 - 2026 Tabel 1 Programmabegroting 2023 – 2026 Bedragen x € 1.000
Onderdelen
2023
2024
2025
2026
Lasten aanvaard beleid
N
100.117
N
99.411
N
98.765
N
98.302
Baten aanvaard beleid
V
104.569
V 104.100
V
105.504
V
101.726
(A.) Saldo aanvaard beleid programmabegroting 2023
V
4.452
V
4.689
V
6.739
V
3.424
(B.) Aanvullend beleid Progr.begr. 2023
N
395
N
130
N
252
N
387
(C.) Meerjarige gevolgen Voorjaarsnota 2022
N
138
N
158
N
164
N
164
(D.) Nieuw beleid
N
654
N
1.203
N
1.517
N
1.301
16
Tabel 1 Programmabegroting 2023 – 2026 Bedragen x € 1.000
Onderdelen (E.)Totaal programmabegroting 2023 (A.)
(B.)
(C.) (D.)
(E.)
2023
V
3.265
2024
V
3.198
2025
V
4.806
2026
V
1.572
Regel A is het saldo van de lasten en baten aanvaard beleid zoals deze in de begrotingscijfers is verwerkt op basis van de richtinggevende kaders verwoord in de begrotingsuitgangspunten die bij de Kadernota 2023 zijn vastgesteld. Voor de analyse wordt verwezen naar hoofdstuk 1.4.3. Regel B betreft het aanvullend beleid voor de komende planperiode dat was opgenomen in de programmabegroting 2022 en als zodanig al bij u bekend is, alsmede de financiële ontwikkelingen opgenomen in de door u vastgestelde kadernota 2023. Zie voor specificatie tabel 1 in hoofdstuk 4.1.5 van deze begroting, alsmede de bijbehorende toelichting. Regel C heeft betrekking op de meerjarige effecten van de Voorjaarsnota 2022. Voor de toelichting op deze bijlage wordt verwezen naar de in juli door u vastgestelde Voorjaarsnota 2022. Regel D betreft de voorstellen nieuw beleid en de eventuele beschikkingen over reserves welke in dat verband worden gedaan. Zie voor specificatie tabel 2 in hoofdstuk 4.1.6 van deze begroting, alsmede de bijbehorende toelichting. Regel E is het saldo van deze begroting waarbij rekening is gehouden met inkomsten uit de algemene uitkering gebaseerd op de meicirculaire 2022 en inclusief dotaties aan en beschikkingen over reserves (dus na bestemming).
Provincie De provincie beoordeelt, als financieel toezichthouder, de begrotingen van de gemeenten. Hierbij wordt vooral gekeken naar de mate waarin de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Met het begrip structureel evenwicht wordt bedoeld dat de in de begroting opgenomen structurele lasten, gedekt dienen te worden door structurele baten. In dat verband zijn in hoofdstuk 4.1.2 overzichten opgenomen van de incidentele baten en lasten. Uit deze overzichten blijkt dat het resultaat van de incidentele baten en lasten een positieve invloed heeft op het uiteindelijke totaalresultaat. Er is daarmee sprake van materieel in evenwicht zijn (structurele lasten worden gedekt door structurele baten). Het reëel evenwicht houdt in dat onderzoek wordt gedaan naar de realiteit van de ramingen. Daarbij dient de begroting/meerjarenraming uiteraard volledig te zijn. In het toetsingskader dat de provincie hierbij hanteert, is de eis dat de gemeenten de financiële ontwikkelingen meenemen tot en met minimaal de meicirculaire. Daarom presenteren wij u hier, gebaseerd op een bestendige gedragslijn, dus een saldo t/m de meicirculaire 2022. Op basis van de vastgestelde kadernota 2023 heeft de provincie een eerste indruk gegeven ten aanzien van het toezicht. Dit resulteerde in de verwachting dat Oldenzaal zal voldoen aan het beleidskader financieel toezicht.
Concreet werd het volgende beeld gegeven: “Oldenzaal heeft het jaar 2021 afgesloten met een voordelig resultaat, met name door een aantal incidentele meevallers, grondbedrijf, diverse posten sociaal domein en dividend. Het positieve resultaat wordt toegevoegd aan de algemene reserve. De gemeente beschikt over voldoende weerstandsvermogen. In 2022 hebben gemeentelijke verkiezingen plaatsgevonden. Inmiddels is er een (nieuwe) coalitie gevormd. Het coalitieakkoord wordt voor het vaststellen van de begroting verwacht. Uitwerking van het coalitieakkoord wordt indien mogelijk voorzien in de Begroting 2023 dan wel in de kadernota 2024. Met ingang van 2023 heeft er bij de AU een herijking plaatsgevonden. De gemeente Oldenzaal is hierbij een voordeel-gemeente. De AU als geheel is in 2023 voor alle gemeenten fors verhoogd. Daarbij heeft het Rijk bepaald dat het accres van de AU voor de jaren 2024 en 2025 wat betreft het volume gelijk blijft aan dat van 2023. Het Rijk heeft daarnaast voor 2023 via de AU extra budget beschikbaar gesteld voor Jeugdzorg. Over de jaren 2024 en verder heeft zij nog geen besluit genomen. Oldenzaal trekt 75% van de middelen voor Jeugdzorg structureel door voor de jaren 2024 en verder. Ten slotte heeft het Rijk bepaald dat voor de jaren 2023 t/m 2025 de zgn. opschalingskorting niet zal worden verhoogd, wat leidt tot een hogere AU in die jaren.
Voor 2026 zal de opschalingskorting 17
terugkomen op het oorspronkelijke niveau. Oldenzaal houdt hier rekening mee. Al deze ontwikkelingen leiden er toe dat in de meerjarenraming de AU voor 2026 aanzienlijk lager zal zijn dan in 2025. De gemeente verwacht dat op alle beleidsterreinen de lonen en prijzen zullen stijgen. Deze stijgingen zullen deels op kunnen worden gevangen door de stijging van de AU. In de komende jaren zal blijken of dit voldoende zal zijn. De gemeente geeft aan dat zij verwacht een sluitend meerjarenperspectief te kunnen presenteren in de begroting 2023-2026”. Gezien de reëel en structureel sluitende begroting die voorligt met een tevens sluitend meerjarenperspectief lijkt er geen reden te twijfelen aan de repressieve status ten aanzien van het financieel toezicht. Onderstaand de stand van zaken van enkele financiële thema’s, zoals ook reeds benoemd bij de Kadernota 2023. Algemene uitkering Hoewel de septembercirculaire 2022 inmiddels is ontvangen, zijn de effecten hiervan nog niet (integraal) opgenomen bij de totstandkoming van de Programmabegroting 2023. De opzet is om u tijdig, voor de vaststelling van de Programmabegroting 2023, te informeren over de gevolgen hiervan. Bij uw algehele beoordeling over de financiële positie van onze gemeente kunt u hiermee rekening houden zonder het overigens onderdeel te laten vormen van de besluitvorming over deze begroting.
Opschalingskorting en herijking gemeentefonds (nieuw verdeelstelsel) De stijging van de, door gemeenten bekritiseerde, opschalingskorting is in het onlangs afgesloten coalitieakkoord voor deze kabinetsperiode geschrapt. Een meevaller voor Oldenzaal vanaf 2023 van ca. € 700.000 oplopend naar € 1.200.000 in 2025. Voor 2026 is nog geen besluit genomen met betrekking tot de opschalingskorting. Per 1 januari 2023 is het nieuw verdeelstelsel van kracht voor het gemeentefonds. Hoofddoel van het nieuw verdeelstelsel is om de verdeling eenvoudiger en beter uitlegbaar te maken. Het nieuwe verdeelstelsel heeft ertoe geleid dat er gemeenten zijn die er, vanaf 2023, op vooruit gaan en gemeenten die erop achteruitgaan. Oldenzaal gaat er in de verdeling € 1.948.000 op vooruit. Dit voordeel wordt gemaximeerd op € 37,50 per inwoner en gefaseerd ingevoerd, wat neerkomt op een voordeel van ca. 240.000 in 2023, oplopend tot € 1.200.000 vanaf 2025. Gehanteerde indexen Conform de bestendige gedragslijn worden de 3 gebruikte indexen voor de Programmabegroting 2023 (index lonen en sociale lasten, index goederen en diensten en de index Sociaal domein) jaarlijks, naast de voorlopige indices voor het komende jaar, gecorrigeerd voor de definitief vastgestelde cijfers van voorgaande jaren.
Door de gestegen inflatie in het afgelopen jaar vallen de definitieve indexcijfers hoger uit dan aavankelijk verwacht en krijgen we in 2023 te maken met relatief hoge indexcijfers. Hiervoor wordt de gemeente (gedeeltelijk) gecompenseerd in de Algemene uitkering. In vergelijking met het begrotingsjaar 2021 stellen wij voor om de indexen voor lonen en goederen/diensten, gebaseerd op de recente ramingen van het Centraal Planbureau (CPB), te verhogen van respectievelijk 2,6% naar 6,40% en van 3,1% naar 4,5%. Daarnaast is er, net als het voorgaande jaar, gekozen voor een separate index voor het Sociaal Domein, namelijk een index gebaseerd op Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA). Dit betekent voor 2023 een index van 5,27%. Dividend Cogas Op 18 december 2020 heeft Cogas bekend gemaakt dat DELTA Fiber het 50% belang in het glasvezelbedrijf Cogas Kabel Infra (CKI) van Cogas overneemt. Cogas gaf aan dat het met de opbrengst investeringen wil doen om de ambities in energietransitie te realiseren. In de aandeelhoudersvergadering van 10 mei 2021 hebben de aandeelhouders besloten om uit het verkoopresultaat op de aandelen CKI een dividendafbouwfonds van € 25 miljoen te vormen. Hiermee kan 5 jaar lang een bedrag van € 5 miljoen, als aanvulling op het jaarlijkse basisdividend (€ 1.000 per aandeel, Oldenzaal € 537.000) worden uitgekeerd.
De hoogte van het jaarlijkse dividend blijft dan nog 5 jaar gehandhaafd op het niveau van de afgelopen jaren. Deze periode stelt de gemeente Oldenzaal in staat om de begroting aan te passen aan de lagere dividendinkomsten. In de meerjarenraming van de gemeente Oldenzaal (2022 t/m 2025) wordt 18
voorlopig nog uitgegaan van een dividendopbrengst van € 1.074.000. Met de uitkeringen uit het afbouwfonds kunnen deze ramingen de komende 5 jaren gestand worden gedaan. Voor de periode hierna (vanaf 2026) zal een ‘gat’ in de begroting ontstaan van € 537.000. Beleidsintensivering VRT (Informatieveiligheid) In de conceptbegroting 2023 geeft de VRT (Veiligheidsregio Twente) het volgende aan: De aandacht voor informatiebeveiliging is de laatste jaren sterk toegenomen. Recente berichtgeving over cyberaanvallen binnen en buiten de regio laat zien dat het belangrijk het is om de I-beveiligingsbasis goed op orde te krijgen. Het overall beeld bij Veiligheidsregio Twente is dat de technische basis ’staat’ maar het systematisch beheersen van de I-beveiligingsrisico’s (en de privacy-risico’s) nog niet. Dit vergt capaciteit en ICT-middelen die momenteel niet voor handen zijn. De meerkosten van informatiebeveiliging zijn berekend op € 250.000. Voor deze meerkosten wordt een ophoging van de gemeentelijke bijdrage-gevraagd. Voor Oldenzaal komt dit neer op een bedrag van ca. € 15.000. Vervallen voorjaarskermis Doordat er geen voorjaarskermis meer is, worden de begrote inkomsten van € 25.000 niet gerealiseerd.
Dit is een structureel lagere inkomst, waardoor wordt voorgesteld om de begrote inkomst structureel naar beneden bij te stellen Minderinkomsten leges VOG (verklaringen omtrent gedrag) We zien dat steeds meer bedrijven rechtstreeks een overeenkomst hebben met Justis en online de VOG aanvragen, hierdoor lopen onze inkomsten structureel terug met ca. € 15.000.
1.4.2
Programmabegroting 2022 (jaarschijf 2023) versus programmabegroting 2023
Indien we een vergelijk maken tussen de programmabegroting 2022 (jaarschijf 2023) en de nu voorliggende programmabegroting 2023 is er sprake van een positieve financiële ontwikkeling. In de programmabegroting 2022 was de raming voor het dienstjaar 2023 (tot en met de voorjaarsnota 2022) € 444.000 positief. Het nu verwachte resultaat voor 2023 bedraagt € 3.265.000 positief, zoals ook uit voorgaande tabel “Totaaloverzicht” valt op te maken. Dit betekent een positieve ontwikkeling van € 2.821.000. Dit voordeel is voornamelijk toe te wijzen aan positieve effecten van het gemeentefonds als gevolg van gestegen overheidsuitgaven (hogere accressen) en de voor Oldenzaal positief uitpakkende herijking en (voorlopig) vervallen opschalingskorting.
1.4.3
Begrotingsuitgangspunten ramingen aanvaard beleid
Samenvatting uitgangspunten planperiode 2023 - 2026 De basis voor het ramen van het aanvaarde beleid voor de planperiode 2023-2026 is de in de raadsvergadering van 8 november 2021 vastgestelde programmabegroting alsmede de daarna nog door de raad op 20 december 2021 vastgestelde decembernota 2021 en de op 20 juni door de raad vastgestelde Voorjaarsnota 2022. Voor het bepalen van de budgetten aanvaard beleid houden we rekening met de volgende (procentuele) ontwikkelingen Lastenontwikkeling
Lonen en sociale lasten Goederen en diensten Omslagrente Index Sociaal Domein
Batenontwikkeling 6,40% 4,50% 0,50% 5,27%
Nominale loon- en prijsontwikkelingen; autonome volumeontwikkelingen.
Eigen belastinggebied Huurtarieven gemeentelijk vastgoed aanpassen conform bovenstaande prijsontwikkeling van goederen en diensten; tarieven algemene heffingen hanteren zoals deze zijn vastgesteld bij de laatst vastgestelde begroting, aangepast met een gemiddelde van de index voor loon- en prijsontwikkeling; 19
overige tarieven hanteren zoals deze zijn vastgesteld bij de laatst vastgestelde begroting; rekening houden met de voor de planperiode verwachte autonome volumeontwikkelingen ten aanzien van de kerngegevens; rekening houden met 100% kostendekking ten aanzien van reinigings-/afvalstoffenheffing en rioolheffing (voor beide netto na kwijtschelding).
Kerngegevens Per 1 januari
Aantal woonruimten
Aantal inwoners
2022
14.717
31.745
2023
14.817
31.695
2024
14.917
31.705
2025
15.017
31.708
2026
15.117
31.708
De volledige notitie begrotingsuitgangspunten planperiode 2023-2026 hebt u als kader vastgesteld ter gelegenheid van de kadernota 2023.
20
2.
Programma’s
2.1
Programma Dienstverlening en veiligheid
a. Bestuur b. Burgerzaken 2.1.1
c. Crisisbeheersing en brandweer d. Openbare orde en veiligheid
Wat willen wij bereiken?
Visie en speerpunten Regionale en internationale samenwerking Oldenzaal is van oudsher een knooppunt. De stad heeft altijd in verbinding gestaan en samengewerkt met andere partijen en dat is ook in de huidige tijd het geval. Voor een middelgrote gemeente is dat op sommige gebieden ook noodzakelijk. We kiezen de samenwerkingspartners of –verbanden die natuurlijk zijn voor ons en die passen bij onze opgaven. Onze gemeente werkt samen in verschillende regionale samenwerkingsverbanden met verschillende doelen en ambities. In deze samenwerkingsverbanden proberen wij een bijdrage te leveren aan het collectief, zodat er synergie kan ontstaan. Ook hebben de samenwerkingen als uitgangspunt dat qua kwaliteit, efficiency of effectiviteit direct of indirect voordeel te behalen is. De nadruk ligt op het (verder) verkennen van de samenwerking met Noaberkracht. Begin 2023 zal het eindrapport ten aanzien van de verkenning aan de raden worden aangeboden. Dienstverlening Als gemeente maken we voortdurend keuzes over de inrichting van onze dienstverlening. Alles wat we doen (en laten) voor de inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen in onze gemeente is dienstverlening. Inwoners willen in de huidige maatschappij steeds meer invloed uitoefenen op dienstverlening en het beleid van de overheid. Daarbij is sprake van een toenemend kennisniveau en een toename van zelfredzaamheid.
Dit vraagt om een andere rol van ons als gemeente en heeft geleid tot een herijking van de visie op dienstverlening. De visie beschrijft hoe invulling wordt gegeven aan het contact met de samenleving. Kort samengevat omschrijft het de volgende ambities:
dienstverlening is van iedereen; klanten ervaren de glimlach van Twente en daarmee een warm welkom; we nodigen uit tot ontmoeting; gastvrij en toegankelijk; digitaal voor standaardprocessen; onafhankelijk van tijd en locatie. Persoonlijk advies waar nodig; in ons contact zijn we oplossingsgericht en ervaren klanten ons als één, herkenbare en betrouwbare organisatie.
Wij kijken ook in dit jaar weer hoe wij onze (digitale) dienstverlening kunnen verbeteren. Wij doen dit op basis van feedback van onze inwoners en ondernemers en passen op basis hiervan onze dienstverlening aan. Veiligheid We streven naar een veilig en leefbaar Oldenzaal, waarin vertrouwen is in de overheid en waar wij handhaven waar nodig. Waar alles gedaan wordt om de veiligheid te waarborgen en calamiteiten zo mogelijk te voorkomen. We werken op het gebied van veiligheid, nauw en steeds meer, samen in Noordoost Twente, waarbij we ook beleidsmatig de afstemming zoeken. Als gemeente hebben we een aantal taken en bevoegdheden die belangrijk zijn voor de aanpak van criminaliteit. Door deze bevoegdheden gericht en effectief in te zetten, maken we Oldenzaal minder aantrekkelijk voor mensen met slechte bedoelingen. We pakken, in samenwerking met onze partners, georganiseerde criminaliteit aan waarbij onze jeugd een nadrukkelijke plek heeft in onze aanpak.
21
Dit programma draagt bij aan de volgende Goals.
2.1.2
Wat gaan wij in 2023 doen om onze ambities te realiseren?
Ambities 2023 – 2026 Bestuur en Organisatie We maken actief verbinding met de samenleving.
Regionale en internationale samenwerking Samenwerking NOT, Twente, Euregio, Hanzestad, jumelage en de lobbywerkzaamheden stroomlijnen en versterken.
Acties 2023
Maandelijkse bedrijfsbezoeken, collegevergaderingen op locatie en koffietied aan de keukentafel.
Qua bestuurlijke samenwerking wordt de prioriteit gegeven aan de bestuurlijke doelen die gesteld zijn in het raadsprogramma. We werken verder aan de realisatie van de samenwerking met Noaberkracht op basis van de uitkomsten van de verkenning; In te stemmen met en mede uitvoering geven aan de nieuwe Investeringsagenda Twente Board 2023-2027 (Nieuw beleid, nr. 29).
Dienstverlening We gaan door met de ontwikkeling van onze klantgerichtheid. Onze focus ligt op digitale dienstverlening. We zorgen voor gemak en beter contact met onze inwoners.
Op basis van feedback van onze inwoners en ondernemers verbeteren we onze dienstverlening.
We gaan over op een nieuwe website. Hiermee voldoen we aan de eisen van de wet inzake inclusieve dienstverlening. We gaan verder met het ontwikkelen van een dashboard op het gebied van (digitale) dienstverlening. Het participatieplatform draait en via dit platform staan we in nauwe verbinding met onze inwoners. Wij geven verder handen en voeten aan de uitwerking van stadhuis, naar het Huis van de Stad.
We bieden onze inwoners een optimale dienstverlening en daar passen we onze huisvesting op aan. Veiligheid In Oldenzaal voelt iedereen zich veilig en daar zijn we samen verantwoordelijk voor. Samen zorgen we voor sociale en fysieke veiligheid in onze woon- en leefomgeving. De sociale veiligheid in Oldenzaal willen we vergroten.
-
22
We voeren het jaarplan Veiligheid 2023 uit en werken de activiteiten uit op de geprioriteerde thema’s: High Impact Crimes (woninginbraken, overvallen, etc.) Ondermijning Zorg en Veiligheid
2.1.3
Hoe gaan we meten of we succesvol zijn in het realiseren van onze ambities?
2.1.3.1 Wettelijke verplichte beleidsindicatoren
Veiligheid
Organisatie
Indicator
Eenheid
Periode
Oldenzaal
25.000 – 50.000 inw.
Trend Provincie
Bron
1 Formatie
Fte per 1.000 inw .
2023
8,4
-
n.v.t.
n.v.t.
Formatieplan 2023
2 Bezetting
Fte per 1.000 inw .
2023
8,5
-
n.v.t.
n.v.t.
Formatie-/bezettingslijst jul. 2022
3 Apparaatskosten
Kosten per inw oner
2023
834
-
n.v.t.
n.v.t.
Begroting 2023
4 Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
2023
1,19%
-
n.v.t
n.v.t
Begroting 2023
5 Overhead
% van totale lasten
2023
10,3%
-
n.v.t
n.v.t
Begroting 2023
6 Verw ijzingen Halt
Aantal per 10.000 jongeren
2021
120
80
60
Bureau Halt
7 Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inw .
2021
0,82
1,6
1,0
CBS
8 Gew eldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inw .
2021
1,96
2,8
2,68
CBS
9 Diefstallen uit w oningen
Aantal per 1.000 inw .
2021
2,1
3,2
1,1
CBS
Aantal per 1.000 inw .
2021
1,99
3,63
3,38
CBS
10
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Toelichting bij de verplichte indicatoren: 1 Formatie betreft de toegestane formatie in aantal fte van het ambtelijk apparaat per 1.000 inw oners op basis van de begrote salarisstaat betreft het erkelijk aantal fte datinwaantal erkzaam 1.2 Bezetting Formatie betreft dewtoegestane formatie fte is van het ambtelijk apparaat per 1.000 inwoners op basis van de begrote salarisstaat 3 Apparaatskosten zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel, organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor 2. Bezetting betreft het werkelijk aantal fte dat werkzaam is de uitvoering van de organisatorische zaken 4 Externe inhuur betreft het uitvoeren van w erkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever door een private organisatie met 3. Apparaatskosten zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel, organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d.
voor de uitvoering van de organisa w instoogmerk, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt betreft betreft alle kosten die samenhangen met de sturing ondersteuning deorganisatie medew erkers in het primaire proces 4.5 Overhead Externe inhuur het uitvoeren van werkzaamheden in en opdracht van een van bij de in dienst zijnde opdrachtgever door een private organisatie met winstoogmerk, zonder dat daar ee ijzingenbetreft Halt betreft het aantal verw ijzingen naar Halten per 10.000 inw oners in de leeftijd van 12-17 5.6 Verw Overhead alle kosten die samenhangen met Bureau de sturing ondersteuning van de medewerkers in het jaar; primaire proces betreftbetreft het aantal w inkeldiefstallen 1.000 inw 7.7 Winkeldiefstallen Harde kern jongeren het aantal harde kernper jongeren peroners 10.000 inwoners in de leeftijd van 12-24 jaar eldsmisdrijven betreft eldsmisdrijvenper per1.000 1.000inwoners inw oners 8.8 Gew Winkeldiefstallen betrefthet hetaantal aantalgew winkeldiefstallen uit w oningen betreft aantal diefstallen uit w oningen perinwoners 1.000 inw oners 9.9 Diefstallen Geweldsmisdrijven betreft hethet aantal geweldsmisdrijven per 1.000 het aantal vernielingen en beschadigingen per 1.000 inw oners 10.
10 Vernielingen Diefstallenen uitbeschadigingen woningen betreftbetreft het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners
2.1.4
Betrokkenheid verbonden partijen
Verbonden partij
Bijdrage aan te realiseren beleidsdoelstellingen
Veiligheidsregio Twente
In het kader van rampenbestrijding vormen de 14 Twentse gemeenten samen de Veiligheidsregio. Onder één bestuurlijke regie werken zij samen op het gebied van brandweerzorg, (gemeentelijke) crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De Veiligheidsregio is via verlengd lokaal bestuur georganiseerd. De taken en werkzaamheden van de Veiligheidsregio zijn vastgelegd in het Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Twente 20212024.
2.1.5
Wat mag het kosten?
Budget per programma Bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
Saldo
Saldo
Realisatie Begroting 2021
2022
Meerjarenbegroting 2023
2024
2025
2026
Aanvaard beleid Aanvullend beleid Nieuw beleid Totaal lasten Aanvaard beleid Aanvullend beleid Nieuw beleid Totaal baten vóór bestemming Dotaties aan reserves Onttrekking reserves
5.597
5.683
5.733
5.722
5.435
5.435
5.597 -550
5.683 -501
5.733 -501
5.722 -501
294 5.729 -501
294 5.729 -501
-550 5.047 0 0
-501 5.182 0 0
-501 5.232
-501 5.221
-501 5.228
-501 5.228
na bestemming
5.047
5.182
5.232
5.221
5.228
5.228
23
2.2
Programma Bereikbaarheid en Openbare ruimte
Onder dit programma vallen de volgende wettelijk verplichte taakvelden: a. b. c. d.
Parkeerbelasting Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar groen en (openlucht) recreatie 2.2.1
e. f. g. h.
Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria
Wat willen wij bereiken?
Visie en speerpunten Oldenzaal is een stad waarin het fijn verblijven is en waar mensen graag komen en dat willen we graag zo houden. We willen ook dat onze kinderen en kleinkinderen hier in de toekomst van kunnen blijven genieten. Samen zorgen we voor een sociaal- en fysiek veilige woon- en leefomgeving en een groen en gezond Oldenzaal dat bovendien een duurzaam karakter kent. Daar werken we met elkaar hard aan. In de openbare ruimte verblijven we en verplaatsen we ons. Oldenzaal streeft naar een veilige infrastructuur en een goede bereikbaarheid. Fietsgebruik wordt gestimuleerd en parkeren rond en in de binnenstad is van belang voor het economisch functioneren van de binnenstad. Onze openbare ruimte wordt aantrekkelijker gemaakt door de kwaliteit van het openbaar groen te verhogen. Vanuit het waterbeheer en de aanpassingen aan de klimaatverandering dragen we bij aan een leefbare stad. Dat doen we niet alleen, we trekken hierin op met onze inwoners en laten ze meedenken over de invulling en onderhoud van hun woonomgeving. Bij vervanging van riolering leveren we een bijdrage aan een leefbare stad. Oldenzaal heeft een vitale binnenstad die veel te bieden heeft en makkelijk bereikbaar is. We werken aan een gastvrij centrum voor inwoners en bezoekers. We betrekken de ondernemers en inwoners bij het uitwerken van ideeën die hieraan bijdragen.
Dit programma draagt bij aan de volgende Goals.
2.2.2
Wat gaan wij in 2023 doen om onze ambities te realiseren?
Ambities 2023 – 2026 Oldenzaal is een goed bereikbare stad in een goed bereikbare regio
Duurzaamheid is de basis van ons denken en doen en een vast onderdeel bij het ontwikkelen 24
Acties 2023 We geven uitvoering aan het Mobiliteitsbeleidsplan. Voor een optimale bereikbaarheid richten we ons op betere bewegwijzering en comfortabele hoofdfietsroutes. Zo maken we optimaal gebruik van de rondwegen en weren we zo veel mogelijk verkeer door de stad. De Global Goals dragen we steeds meer naar buiten toe uit. We zoeken nadrukkelijk
van plannen.
de samenwerking met bedrijven op. We geven uitvoering aan de landelijke klimaatdoelstellingen gesteld in het Nationale Klimaatakkoord. We zetten in op het verduurzamen van ons maatschappelijk vastgoed. De routekaart hiervoor wordt eind 2022/begin 2023 vastgesteld. We werken aan het vervolg en afronding van het Wijkuitvoeringsplan De Thij. Bewustwording en advisering zijn belangrijk in de volgende fase. Uitvoering maatregelen ter bestrijding energiearmoede. Het Energieloket onderneemt een gerichte actie om het isoleren van woningen en gebouwen te bevorderen. Het meerjaren uitvoeringsplan (MJUP) vormt steeds meer de basis van onze integrale onderhouds- en uitvoeringsplanning. En is steeds meer afgestemd met andere partijen. We realiseren een nieuwe kwalitatief hoogwaardige bewaakte fietsenstalling. In de taakgroep Infrastructuur binnenstad werken we samen met de stad aan goede oplossingen. We continueren en optimaliseren het gemeentelijk afvalbeheer. We starten mogelijk een nieuwe aanbesteding op voor de verwerking van een deel van onze afvalstoffen (afhankelijk van het wel/niet continueren van ons aandeelhouderschap bij Twence). In regionaal verband gaan kijken naar mogelijkheden om de (stagnerende) afvalreductie verder te continueren. Regionaal is een ambitie uitgesproken van 50 kg in 2030. We werken aan een duurzaam en robuust watersysteem door: 1.
We voeren het GRP 2021-2025 uit, in hoofdzaak door rioolvervanging, relining (renovatie) en aanleg blauwe aders onder andere in de Denekamperstraat. 2. We nemen –bovenop de reguliere GRP projecten- extra maatregelen tegen wateroverlast als gevolg van extreme neerslag onder meer in de Lyceumstraat. 3. We voeren de acties uit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie uit, zoals Klimaatgesprekken. Hierbij komen de thema’s droogte en hitte steeds nadrukkelijker naar voren.
Het verbruik van energie en opwekking van duurzame energie is meer in balans.
Een goed onderhouden openbare ruimte die bijdraagt aan de leefbaarheid en gevoel van veiligheid van onze inwoners Parkeren voor zowel auto als fiets is een essentieel onderdeel van een bereikbare binnenstad.
Het verder verminderen van restafval en verder doorgroeien naar een circulaire economie; maximaliseren van hergebruik.
Realiseren van een robuust en duurzaam watersysteem en Oldenzaal bestand maken tegen de gevolgen van klimaatverandering.
25
2.2.3
Hoe gaan we meten of we succesvol zijn in het realiseren van onze ambities?
2.2.3.1 Wettelijke verplichte beleidsindicatoren
Indicator
Eenheid
Periode
Oldenzaal
Trend Provincie
25.000 – 50.000 inw.
Bron
1 Omvang huishoudelijk restafval
Kg per inw oner
2020
102,7
104
?
CBS
2 Hernieuw bare elektriciteit
%
2020
12,0%
20,5%
?
RWS - KMO
2.2.4
Betrokkenheid verbonden partijen
Verbonden partij
Bijdrage aan te realiseren beleidsdoelstellingen
Bestuursovereenkomst Sociaal Economische Structuurversterking /Twenteboard en Bedrijfsvoeringsorganisatie Recreatieschap Twente (voormalig Regio Twente)
In 2021 is de GR Regio Twente opgeheven en zijn de activiteiten van de Regio Twente ondergebracht bij: - Openbaar Lichaam Gezondheid (GGD) - Recreatieschap Twente - Bestuursovereenkomst Sociaal Economische Structuurversterking. Binnen deze nieuwe organisatie is Oldenzaal in staat als onderdeel van een sterke samenwerking kansen te benutten. Oldenzaal zet ook de komende jaren in op een goede afronding van de Ontwikkelagenda Netwerkstad Twente. Dit levert een bijdrage op voor de binnenstad (Pilot spontane Binnenstad) en Stationspark Oldenzaal Centraal. Daarnaast kijkt Oldenzaal positief naar de investeringsagenda Twenteboard. In 2019 is de Omgevingsdienst Twente (ODT) operationeel geworden. Sindsdien zijn de milieutaken op het gebied van vergunningverlening en handhaving bij hen onder gebracht. Jaarlijks wordt er een uitvoeringsprogramma opgesteld met daarin de taken die door het ODT worden uitgevoerd. Dit is in samenhang met ons eigen VTH-programma. Belangrijke ontwikkelingen rondom de ODT in 2023 worden gevormd door de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2023 en de verdere introductie van outputfinanciering per 1 januari 2023. Verwerkt een deel van onze afvalstoffen. Gemeente Oldenzaal is tevens aandeelhouder. Geeft mede uitvoering aan afvalbeheer. Oldenzaal werkt samen met de Twentse crematoria.
De komende jaren zal deze samenwerking verder worden gehandhaafd en eventueel verstevigd worden.
ODT Twente
Twence Twente Milieu Crematorium
26
2.2.5
Wat mag het kosten?
Budget per programma
Realisatie Begroting
Meerjarenbegroting
Bedragen x € 1.000
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
12.670
13.822
14.023
13.636
13.668
14.032
87
155
236
475
487
500
286
Aanvaard beleid Aanvullend beleid Nieuw beleid
Baten
Totaal lasten
12.670
13.822
14.498
14.210
14.323
14.554
Aanvaard beleid
-10.311
-8.993
-9.067
-9.118
-9.154
-9.155
-63
-114
-176
Aanvullend beleid Nieuw beleid Totaal baten Saldo
Saldo
-10.311
-8.993
-9.067
-9.181
-9.268
-9.331
vóór bestemming
2.359
4.829
5.431
5.029
5.055
5.223
Dotaties aan reserves
1.683
3
3
3
3
3
Onttrekking reserves
-291
-523
-580
-123
-106
-93
na bestemming
3.751
4.309
4.854
4.909
4.952
5.133
27
2.3
Programma Stedelijke en economische ontwikkeling
Onder dit programma vallen de volgende wettelijk verplichte taakvelden: a. b. c. d.
Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Ruimtelijke ordening 2.3.1
e. Grondexploitatie niet-bedrijventerreinen f. Wonen en bouwen g. Musea / Cultureel erfgoed
Wat willen wij bereiken?
Visie en speerpunten In onze visie is Oldenzaal een levendige, energieke en bruisende stad met een uniek en attractief winkelaanbod, gezellige horeca, veel spraakmakende evenementen, recreatieve en culturele voorzieningen. De binnenstad nodigt uit tot ontmoeten, vermaken, genieten, beleven en tot het ondernemen van een scala aan activiteiten. Dit maakt de stad aantrekkelijk voor bewoners, bezoekers en bedrijven. De coronacrisis heeft een grote impact op het economische klimaat en de binnenstad in het bijzonder. De retailsector, horeca en evenementenbranche worden hard geraakt. Er is een structureel overschot aan winkelmeters voor niet-dagelijkse artikelen. Voor uitbreiding van winkelmeters voor dagelijkse artikelen zijn er mogelijkheden om bestaande supermarkten extra ruimte te geven. Wij werken samen met de markt aan de transformatie naar een compacte en multifunctionele binnenstad. De kracht van Oldenzaal zit in een aantrekkelijk woon- en economisch klimaat en een aangename omgeving om te wonen, werken, ondernemen en verblijven. In onze visie ontwikkelt Oldenzaal zich ruimtelijk en economisch om ook in de toekomst prettig leefbaar én levensvatbaar te kunnen zijn. Wij zien Oldenzaal als een vernieuwende en innovatieve stad, waar inwoners en bedrijven kansen kunnen en mogen grijpen. Nieuwe initiatieven treden wij positief tegemoet, waar nodig bieden we ondersteuning.