22-138 Jaarstukken 2021 - bijlage 1 jaarstukken 2021_DEF
Tekst van het document
Hoe is dat gemeten?
-
Vanuit de proactieve uitbreiding van het netwerk zijn 32 nieuwe openbare laadpalen geplaatst. Het aantal paal-volgt-auto uitbreidingen was 5 stuks Vanwege het wisselend coronabeleid is afgezien van monitoring van de doelstellingen op basis van het aantal verplaatsingen per fiets en het OV gebruik. Metingen hiervoor in 2021 zouden geen representatief beeld opleveren.
Wat wilden we bereiken?
In samenwerking met de regio Hart van Brabant leveren we een bijdrage aan de doelstellingen uit het Klimaatakkoord: - verminderen van de CO2-uitstoot in 2030 met 49 procent ten opzichte van 1990, onder andere door het verhogen van het aandeel opwekking hernieuwbare energie (zon en wind) - verminderen van de CO2-uitstoot in 2050 met 95%.
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
In 2021 hebben we diverse projecten uit de Duurzaamheidsagenda uitgevoerd, waaronder: - We hebben de Transitievisie Warmte gemeente Oisterwijk opgesteld. Deze visie werd in december vastgesteld door de raad - Het vijfde postcoderoos-dak (‘zon op andermans dak’) is in gebruik genomen - Bij de waterzuivering in Haaren is een eerste postcoderoos-zonneweide gerealiseerd - We hebben de door het Rijk toegekende bijdrage op grond van de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) ook in 2021 ingezet als instrument om huiseigenaren te stimuleren om energiebesparende maatregelen in hun woning te treffen - Vanuit het Energieloket (in Tiliander) werden veel vragen van inwoners en ondernemers over het verduurzamen van hun woning of bedrijf beantwoord en werden energiebesparingsadviezen gegeven - De gemeentelijke Stimuleringslening duurzaam en levensloopbestendig wonen werd door veel inwoners gebruikt om hun huis te verduurzamen.
-
De Regionale Energie en Klimaat Strategie (REKS) werd in juni vastgesteld door de raad. Gemeente Oisterwijk is ambtelijk én bestuurlijk vertegenwoordigd in het REKS-proces. We zijn aangesloten bij lokale- en regionale overleggen op het gebied van duurzaamheid. Hoe is dat gemeten?
De totale CO2-uitstoot in de gebouwde omgeving in Oisterwijk is gedaald van 170.951 ton in 2010 naar 74.984 ton in 2020 (Bron: Klimaatmonitor; rapportage CO2-uitstoot).
34
Wat wilden we bereiken?
Gezien de financiële omvang is er voor gekozen om vanaf de begroting 2021 een apart Thema grondbedrijf in de begroting 2021 op te nemen. Het grondbedrijf wordt uitvoerig toegelicht in de paragraaf Grondbedrijf. Voor meer detailinformatie over de planning voor de komende jaren wordt hier naar verwezen.
2.9 Grondbedrijf Wat wilden we bereiken?
Gezien de financiële omvang is er voor gekozen om vanaf de begroting 2021 een apart Thema grondbedrijf in de begroting 2021 op te nemen. Het grondbedrijf wordt uitvoerig toegelicht in de paragraaf Grondbeleid. Voor meer detailinformatie over de planning voor de komende jaren wordt hier naar verwezen.
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
De lopende grondexploitaties genoemd in de paragraaf Grondbeleid uitvoeren en de grondexploitaties De Wingerd en Merodelaan per 31 – 12 – 2021 afsluiten. De lopende grondexploitaties zijn: Pannenschuur Buiten, KVL, KVL-Studiegebied, De Leye, en Bedrijfsweg. Dit jaar worden de twee grondexploitaties overgekomen van Haaren, Beekdal Park en Hopveld ook in de paragraaf Grondbeleid verwerkt.
Hoe is dat gemeten?
-
-
Winstneming realiseren in Pannenschuur Buiten van ca. € 1,9 mln. en de verliezen op de af te sluiten grondexploitaties verwerken. De verliesvoorzieningen van KVL – Terrein, KVL – Studiegebied en Hopveld naar boven bijstellen. Bij de grondexploitatie Beekdal Park wordt de verliesvoorziening naar beneden bijgesteld. We voldoen aan de kadernota grondbeleid.
Verplichte beleidsindicatoren Indicator Winkeldiefstal
eenheid aantal per 1.000 inwoners
periode 2021
Oisterwijk 0,5
Nederland 1,5
Geweldsmisdrijven
aantal per 1.000 inwoners
2021
2,5
4,3
Diefstallen uit woning
aantal per 1.000 inwoners
2021
1,2
1,3
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Verwijzingen Halt
aantal per 1.000 inwoners
2021
5,6
6,1
aantal per 1.000 inwoners 12-17jr
2020
7
11
Jongeren met delict voor rechter
%
2020
1
1
Nieuw gebouwde woningen
aantal per 1.000 woningen
2020
6,3
8,9
Banen
aantal per 1.000 inwoners 15-64jr
2020
753,5
795,9
Vestigingen (van bedrijven)
aantal per 1.000 inwoners 15-64jr
2020
201,7
158,4
35
Indicator Functiemenging
eenheid %
Niet-sporters
%
Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit
Oisterwijk 51,5
Nederland 53,2
2020
42,3
49,3
aantal kg per inwoner
2019
87
161
%
2019
X
20
Realisatie
Vrije ruimte
Wat kost het?
*€1.000
2. Aantrekkelijk, duurzaam, gezond
Begroting
periode 2020
Begrotings wijzigingen
Begroting na wijziging
Baten
11.511
V
5.321
V
16.832
V
14.485
V
-2.348
N
Lasten
-18.306
N
-7.036
N
-25.342
N
-20.649
N
4.694
V
Saldo
-6.795
N
-1.715
N
-8.510
N
-6.164
N
2.346
V
De belangrijkste verschillen t.o.v. de begroting Baten Thema 2.1 Veiligheid. Ontvangen voor noodopvang vluchtelingen € 364.000 V (zie ook kostenkant) Thema 2.2 Aan de samenwerkingsovereenkomst met de Ontwikkelingsmaatschappij Ruimte voor ruimte is nog geen invulling aan gegeven. Geen opbrengsten € 2,5 mln. N (zie ook de kostenkant) Thema 2.9 Grondbedrijf minder opbrengsten dan begroot 500.000 N. Per saldo zit het grondbedrijf neutraal in de jaarrekening cijfers. In de paragraaf Grondbeleid wordt uitgebreider ingegaan op de ontwikkelingen binnen het grondbedrijf. Lasten Thema 2.1 Veiligheid. Meer lasten voor noodopvang € 312.000 N (zie de batenkant voor € 364.000 V). Minder lasten voor crisisbeheersing en brandweer (VRMWB) € 247.000 V, zie ook batenkant. Minder lasten bij parkeerbeleid € 190.000 V door Corona. Ook hier staan minder opbrengsten tegenover. Thema 2.2 Aan de samenwerkingsovereenkomst met de Ontwikkelingsmaatschappij Ruimte voor ruimte is nog geen invulling aan gegeven. Geen kosten € 2,5 mln. N (zie ook de batenkant) Thema 2.3 Voordeel bij volkshuisvesting € 250.000 V. Is met name het restant van de subsidie stimulering sociale woningbouw die een marktpartij niet heeft aangevraagd. Thema 2.4 Openbare ruimte.
Niet uitgevoerd is de rehabilitatie verharding Canterslaan met een eenmalig budget van € 100.000 en de vervanging van de bruggen Laag Heukelom en Zandstraat met een totaal eenmalig budget van € 300.000. Voor beide bedragen is een overhevelingsverzoek ingediend. Daarnaast is er een nadeel op onderhoud wegen van € 210.000. Dat komt door het in de Berap 2021 aframen, in plaats van ophogen, van het budget van wegen met € 350.000, zoals in de raadsinformatiebrief van 14 december 2021 aangegeven.
Thema 2.5 voordeel bij bereikbaarheid – Grootste voordeel is € 150.000 V voor minder aangekocht materiaal bij de verkeersveiligheidsbudgetten. Thema 2.7 voordeel bij In en ontspanning 199.000 V. Hiervan is voor € 85.000 een overheveling ingediend voor uitgestelde kosten uitvoering Sportakkoord.
36
Thema 2.9 Minder gemaakte kosten grondbedrijf € 998.000 V. Grondbedrijf zit per saldo neutraal in de jaarrekening cijfers. In de paragraaf Grondbeleid wordt uitgebreider ingegaan op de ontwikkelingen binnen het grondbedrijf.
Ter informatie is in onderstaande tabel de baten en lasten per thema opgenomen. *€1.000
Thema Omschrijving Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk 2.1 Veiligheid Lasten 2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
Begroting wijziging 2021
Begroting na wijziging 2021
Realisatie 2021
Vrije ruimte 2021
-6.795 N
-1.715 N
-8.510 N
-6.164 N
2.346 V
-1.846 N
-341 N
-2.187 N
-1.661 N
527 V
-1.923 N
-524 N
-2.447 N
-2.244 N
203 V
Baten
77 V
183 V
260 V
584 V
324 V
Ruimtelijke ontwikkelingen
-95 N
106 V
11 V
130 V
119 V
Lasten
-196 N
-2.701 N
-2.897 N
-270 N
2.627 V
Baten
101 V -5 N
2.807 V -471 N
2.908 V -476 N
400 V -225 N
-2.508 N 251 V
Lasten
-5 N
-471 N
-476 N
-225 N
251 V
Baten Openbare ruimte
0 V -2.058 N
0 V -586 N
0 V -2.644 N
0 V -2.351 N
0 V 293 V
Lasten
-4.821 N
-1.301 N
-6.123 N
-6.043 N
80 V
Baten
2.763 V
716 V
3.479 V
3.692 V
213 V
Bereikbaar
-693 N
-160 N
-853 N
-564 N
288 V
Lasten
-693 N
-160 N
-853 N
-597 N
256 V
Baten
0 V
0 V
0 V
32 V
32 V
Ondernemers
-334 N
-63 N
-397 N
-444 N
-46 N
Lasten
-479 N
-69 N
-548 N
-476 N
72 V
Baten In- en ontspanning
145 V -3.361 N
6 V -306 N
151 V -3.667 N
32 V -3.356 N
-119 N 312 V
Lasten
-4.432 N
-374 N
-4.807 N
-4.607 N
199 V
Baten
1.071 V
68 V
1.139 V
1.252 V
112 V
Volkshuisvesting
Duurzaam Lasten
2.9
Begroting primitief 2021
545 V
198 V
742 V
848 V
106 V
-2.377 N
-648 N
-3.025 N
-3.017 N
8 V
Baten
2.922 V
846 V
3.767 V
3.865 V
98 V
Grondbedrijf
1.053 V
-92 N
961 V
1.458 V
498 V
Lasten
-3.379 N
-788 N
-4.167 N
-3.170 N
998 V
Baten
4.432 V
696 V
5.128 V
4.628 V
-500 N
37
38
Programma 3: Samenredzaam Oisterwijk Maatschappelijk effect Een sociaal domein dat inclusief is, dat dichtbij wordt ervaren, dat duidelijk en begrijpelijk is voor inwoners en ook een sociaal domein waar integraal gewerkt wordt. Dat zijn de bouwstenen van de in december 2018 vastgestelde koers voor het sociaal domein ‘Naar een Samenredzaam Oisterwijk 2019-2030’. In dit programma geven we aan wat we daar dit jaar concreet aan gaan doen. Ambities 2021 3.1 We hebben een sterk sociaal domein door een goede basisstructuur Wat wilden we bereiken?
Alle inwoners moeten mee kunnen doen in de samenleving. Belemmeringen om mee te kunnen doen pakken we aan. Sport, bewegen, cultuur en natuur zijn daarbij belangrijke middelen.
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
-
-
-
-
-
We implementeren de uitkomsten van het onderzoek naar de basisstructuur met als doel het versterken en dekkend maken van het aanbod: o Sinds 2021 werken we in de basisstructuur wijkgericht; o We bieden onafhankelijke cliëntondersteuning en binnen het koploperschap Onafhankelijke Cliëntondersteuning hebben we in 2021 de inzet van ervaringsdeskundigheid voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid en jeugd voorbereid zodat we dat in 2022 kunnen inzetten; o Ondanks de beperkingen door Corona zijn we in staat geweest om heel 2021 de inloopmogelijkheden voor mensen met een psychische kwetsbaarheid door te laten gaan; o Door vertrek van een van onze medewerkers en het niet tijdig kunnen invullen van de vacature hebben we onderzoek naar de mogelijkheden voor mantelzorgvouchers niet kunnen uitvoeren in 2021. Vanuit de gedachte van het Strijdplan Sociaal Domein past Loket Wegwijs Oisterwijk in hun werkwijze het principe “zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig’’ toe. (eerst het eigen netwerk, dan voorzieningen in de basisstructuur (algemene voorzieningen) We hebben verschillende acties uitgevoerd uit het plan Preventie Eenzaamheid, ook hebben we extra ingezet op de aanpak van eenzaamheid als gevolg van Corona bij jong en oud; Vanwege Corona hebben we geplande onderdelen van het uitvoeringsplan Regenbooggemeente niet kunnen uitvoeren.
Een van de oorzaken is dat scholen aangaven dat ze door Corona andere prioriteiten hadden. Het was daarom niet mogelijk voorlichting te geven aan jongeren op scholen over onze visie op hoe om te gaan met LHBTI’ers; We zijn weer aan het opstarten om jongeren mee te laten denken en hun behoefte te peilen over onderwerpen die belangrijk zijn in de leefwereld van jongeren. Jongerenwerk heeft van ons de opdracht gekregen om dit uit te voeren. In 2021 zijn bijeenkomsten met de ‘jongeren adviesvangers’
39
-
-
Hoe is dat gemeten?
-
-
-
-
-
-
niet door gegaan vanwege Corona. Wel zijn jongeren betrokken bij 2 bijeenkomsten in de totstandkoming van de woonzorgvisie; We hebben ondanks Corona toch, op aangepaste manier, uitvoering gegeven aan Natuurlijk Gezond door inzet van combinatiefunctionarissen op het gebied van cultuur en sport voor kinderen en jongeren en- sport voor ouderen; Al onze inwoners ontvangen de lokale omroepen van Oisterwijk, Moergestel en Haaren op hun tv via een mediahubb. Deze technische aanpassing is door Stichting Ohm uitgevoerd in opdracht van ons. In 2020 had 7% van de inwoners een onafhankelijke cliëntondersteuner bij zich tijdens het gesprek. Voor 2021 weten we dat nog niet omdat het cliënttevredenheidsonderzoek nog niet is uitgevoerd; 35%van de inwoners weet van het bestaan van een onafhankelijk clientondersteuner. In 23% van het aantal hulpvragen dat gesteld wordt bij Loket Wegwijs Oisterwijk is de oplossing gevonden in de basisstructuur. Dit is lager dan het streven van 30%. Dit komt omdat het aantal zware hulpvragen hoger lag dan verwacht. Het aantal inwoners dat een hulpvraag stelt bij Loket Wegwijs Oisterwijk en daarna met eigen kracht of hulp van de omgeving deze oplost, is niet gestegen t.o.v. Q4 in 2020. Dit komt omdat het aantal zware hulpvragen hoger lag dan verwacht.
Vanwege Corona hebben we 2 voorlichtingsbijeenkomsten met het onderwijs in het kader van LHBT+ niet kunnen organiseren; Vanwege Corona hebben we niet 6 adviesvangersbijeenkomsten kunnen organiseren; Vanwege Corona hebben we het streven van Natuurlijk Gezond, een stijging van 10% van het aantal deelnemers Sjors sportief / creatief en Max Vitaal, dit jaar niet gehaald, toch hebben we mensen op een andere manier bereikt bijvoorbeeld via ‘bewegen voor ouderen filmpjes’ via de lokale omroep; In 2020 voelde 82% van de inwoners zich serieus genomen bij het stellen van de hulpvraag bij Loket Wegwijs Oisterwijk (en 11% antwoorde neutraal). Over 2021 kunnen we dit nog niet zeggen omdat het cliëntervaringsonderzoek 2021 nog moet plaatsvinden; Het SCP-percentage van het aantal inwoners dat in armoede leeft in Oisterwijk lag in 2019 (laatst gemeten) op 4%.
Wat wilden we bereiken?
We streven naar een samenleving waarin inwoners omzien naar elkaar.
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
-
-
We hebben een impuls gegeven aan de wijkcentra: o Met de besturen zijn afspraken gemaakt over professionalisering van de centra; o Er is een start gemaakt met de visie en de uitvoeringsplannen. Wij hebben een professionele partij opdracht gegeven om de wijkcentra daarbij te ondersteunen. We hebben zowel formele als informele organisaties betrokken bij het bieden van ondersteuning aan inwoners. De samenwerking tussen deze
40
-
Hoe is dat gemeten?
-
-
organisaties is in 2021 verbeterd doordat we hebben ingezet op relatiebeheer vanuit Loket Wegwijs Oisterwijk. We hebben elk kwartaal gemonitord of er meer behoefte is aan (collectieve) activiteiten in de basisstructuur n.a.v. de implementatie van het strijdplan sociaal domein. We hebben de VHVO gefaciliteerd bij 2 netwerkbijeenkomsten. Zij leggen de verbinding tussen formele hulpverleningsorganisaties en informele vrijwilligersorganisatie in onze basisstructuur. Monitoring van de druk bij collectieve voorzieningen in de basisstructuur heeft in 2021 geen signalen opgeleverd dat de druk toenam door de uitvoering van het Strijdplan.
Wat wilden we bereiken?
Het is voor onze inwoners duidelijk waar zij terecht kunnen met vragen over hulp en ondersteuning. Bij hulpvragen, worden zij adequaat geholpen.
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
-
-
-
We monitoren de resultaten van Loket Wegwijs Oisterwijk en sturen bij waar nodig. Waarbij in elk geval aandacht is voor: o Mantelzorgers: Sinds 2021 hebben we vaste contactpersonen voor mantelzorgers die hen helpen bij het toegangsproces. o De expertise van formele organisaties buiten Loket Wegwijs nemen we serieus, we doen hun werk niet over (denk aan Dementieconsulent en wijkwerkers). Dit is geïntegreerd in het proces van Loket Wegwijs waardoor mensen zo min mogelijk hun verhaal opnieuw hoeven te vertellen; o De werkwijze van het Maatpact is geïntegreerd in de werkwijze van Loket Wegwijs dit is een extra middel om integraal, over wetten heen te werken; o De warme overdracht van formeel naar informeel is door relatiebeheer vanuit Loket Wegwijs versterkt; o Het jongerenwerk heeft een duidelijke positie ten opzichte van het Loket Wegwijs Oisterwijk. Doordat Loket Wegwijs en Jongerenwerk samenwerken rondom de zorg voor jongeren of hun omgeving. Ook is de samenwerking opgenomen in de opdracht aan Jongerenwerk en in de werkwijze van Loket Wegwijs. We zijn in 2021 gestart met het versterken van de samenwerking met de verwijzers binnen het medisch domein om te komen tot snellere en passende doorverwijzen. Dit doen we door: o Inzet van de POH Jeugd GGZ; o Periodiek overleg met huisartsen over verwijsgedrag; o Inzet huisartsen bij ADHD-zorg; o Deelname aan regionale pilots m.b.t.
inzicht in wachttijd, GGZexpertise bij huisartsenpraktijken en samenwerking met JBB. Dit is een lange termijn traject waarmee we in 2021 zijn begonnen met als doel in 2030 wachttijd vrij te zijn. In het kader van verwijzingen jeugdhulp in het grijze gebied zijn in de regio Hart van Brabant samen met het samenwerkingsverband en scholen afspraken gemaakt over het grijze gebied tussen jeugdhulp en Passend Onderwijs. Zowel scholen als de gemeente zijn hiervan op de hoogte en houden zich aan deze afspraken.
41
Hoe is dat gemeten?
-
-
-
-
In 2020 wist 86% van de inwoners waar hij/zij terecht kon met een hulpvraag, waarvan 21% neutraal antwoorde (het cliëntervaringsonderzoek over 2021 is nog niet uitgevoerd.); Meetkenmerk Maatpact. Sinds de start van het project Maatpact zijn er tenminste 10 doorbraken gerealiseerd waardoor inwoners zijn geholpen (over wetten heen). Het streven van een groei van 70% van aantal huisartsen die gebruik maken van POH Jeugd GGZ en ADHD-zorg is niet gehaald. Omdat er nog geen POH Jeugd GGZ is. We zijn hierover met verwijzers in gesprek; Omdat er nog geen POH Jeugd GGZ is zijn er ook nog niet minder doorverwijzingen specialistische jeugdhulp via business-case POH Jeugd GGZ.
Wat wilden we bereiken?
We richten ons op een goede start in de eerste 1000 dagen van een kind. We willen de leefstijl van onze inwoners verbeteren en de psychische problematiek onder inwoners terugdringen en voorkomen, mentale gezondheid en weerbaarheid vergroten en eenzaamheid verminderen. We willen inzetten op een toegankelijke en uitnodigende omgeving waarin ontmoeten en bewegen worden gestimuleerd.
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
•
•
Samen met de gemeenten in het werkgebied van GGD Hart voor Brabant hebben we uitvoering gegeven aan de Regionale nota publieke gezondheid Midden-Brabant 2020-2023 en we zijn aan de slag gegaan met het realiseren van het Leefstijlakkoord waarin de verbinding tussen het Sportakkoord en het Preventieakkoord zijn gelegd en gepositioneerd in ‘Natuurlijk Gezond Oisterwijk’. In verband met Corona zijn er geen gerichte activiteiten georganiseerd ten aan zijn van het Preventie- en handhavingsplan alcohol 2020-2023. Wel zijn verbindingen gelegd in het kader van het Leefstijlakkoord Oisterwijk
Hoe is dat gemeten?
•
•
•
•
• • •
Blijkend uit het jaarverslag werkt De GGD (inclusief onze jeugdgezondheidszorg) conform de landelijke richtlijnen en vanuit het principe van ‘positieve gezondheid’. De resultaten van de inspectie en handhaving op kinderopvang geeft een zeer positief beeld over de kwaliteit van de kinderopvang in Oisterwijk. Er is één opvanglocatie verplicht gesloten. Op deze locatie is 3x extra onaangekondigd geïnspecteerd om het pedagogisch klimaat en veiligheid extra te monitoren. De GGD heeft in het jaar 2021 25 van de 30 kinderdag voorzieningen geïnspecteerd. Dat betekent dat 83,3% van de voorzieningen is geïnspecteerd. De gemeente heeft in het jaar 2021 bij 2 van de 2 nieuwe voorzieningen voor gastouderopvang een onderzoek voor registratie laten uitvoeren. Dat betekent dat 100 % van de nieuwe voorzieningen voor gastouderopvang vóór exploitatie en registratie is geïnspecteerd. Het Leefstijlakkoord is vastgesteld; Blijkend uit de gezondheidsmonitor van de GGD HvB en de Brabantscan: Is een trendmatige stijging te zien van het aantal zwangerschapsbegeleidingen gestart voor 10 weken zwangerschap van 75,6 (2017) naar 79,8 (2019);
42
•
Is een trendmatige stijging te zien van het aantal jongeren met gezond gewicht van 81% (2017) naar 86% (2019) • Is een trendmatige stijging te zien van bingedrinken onder jongeren van 26% (2016) naar 34% (2022, week 28) • Is een trendbreuk zichtbaar op het gebied van dagelijks roken onder jongeren van 3% (2016 / 2019) naar 8% (2022 week 28) Is een daling zichtbaar op het gebied van 12-18 jarigen die voldoen aan de beweegnorm van 31/30% (2016-2019) naar 27% (2022 week 28) 3.2 We hebben een sterk sociaal domein met goede ondersteuning Wat wilden we bereiken? Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
Inwoners die ondersteuning krijgen zijn tevreden over de ondersteuning. Aanbod van de ondersteuning is blijvend afgestemd op de vraag van klanten. -
-
-
-
-
Hoe is dat gemeten?
-
Wat wilden we bereiken? Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
We hebben via periodieke data-analyses ingezet op het tijdig bijsturen van de kosten in het sociaal domein via beheers- en verbetermaatregelen. Dit doen we via het Strijdplan en via de monitor Sociaal Domein; In 2021 hebben we de inkoopstrategieën Jeugdhulp, Wmo Begeleiding en Beschermd Wonen en Dagbesteding/Participatie voorbereid vanuit het gedachtengoed verzakelijking, kostenbeheersing en normalisatie. In 2022 lopen de aanbestedingen en wordt de implementatie voorbereid zodat we vanaf 1 januari 2023 volgens de nieuwe contracten kunnen werken. Sinds april 2021 meten we continu de klanttevredenheid bij inwoners met een Wmo voorziening. Voor Jeugd wordt dat regionaal nog ontwikkeld. In 2021 hebben we het Lokaal Plan WSD opgesteld en heeft besluitvorming plaatsgevonden. De samenwerking tussen WSD en gemeente staat centraal. Vanaf 2022 e.v. gaan we uitvoering geven aan de acties die zijn opgenomen in het Lokaal Plan WSD Om zorg te dragen voor de continuering en kwaliteit van zorg tijdens de coronaperiode is uitvoering gegeven aan compensatie van aanbieders met omzetverlies Samen met de regio HvB is de visie op rechtmatigheid vertaald naar een uitvoeringsplan waarin rechtmatigheid is afgestemd op de nieuwe regionale inkoop. Vanaf 2022 geven we regionaal uitvoering aan toezicht op rechtmatigheid.
- 4x per jaar een presentatie aan de gemeenteraad over strijdplan en monitor sociaal domein.
Transformatie van het sociaal domein door een meer integrale benadering.
-
De regionale werkwijze van het Maatpact is een standaard manier van werken geworden en is geïntegreerd in de werkwijze van Loket Wegwijs Oisterwijk;
43
-
-
-
-
-
Hoe is dat gemeten?
-
-
Een adviesbureau heeft onderzocht voor welke opgave onze gemeente staat in het kader van wonen en zorg, dit wordt meegenomen in de Woonzorgvisie die in 2022 ter besluitvorming voorligt; De (preventieve) ondersteuning van jongeren en ouders is gericht op de talentontwikkeling en ondersteuning uit het eigen netwerk. Dit staat expliciet in de opdracht aan Jongerenwerk en ‘inzet eigen netwerk en basisstructuur zijn de uitgangspunten van Loket Wegwijs Oisterwijk. In de regio HvB is gestart met verschillende pilots zoals JIM-aanpak of steungezinnen. Wij voeren sinds 2021 de pilot Buurtgezinnen uit. De bedoeling is dat gemeenten d.m.v. de pilots leren van elkaar; Voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bieden we ondersteuning. Hierin is specifiek aandacht voor jongeren met afstand tot de arbeidsmarkt: vanuit de jeugdwerkeloosheidsvrije zone is in 2021 in de regio een klein team van jongerenregisseurs van start gegaan; We hebben ondersteund bij het tot stand brengen van een zo goed mogelijke match tussen vraag van werkgevers en de interesse en mogelijkheden van werknemers. De huisvestingsopgave voor doelgroep Beschermd Wonen is onderzocht maar het lastig om vooraf het aantal cliënten te bepalen omdat dit afhankelijk is van wanneer cliënten eraan toe zijn om te verhuizen.
Het aantal jongeren dat geholpen is vanuit Home-start, coaches 4 juniors, JIM en/of steungezinnen is gestegen ten opzichte van 2020. Met de subsidieverantwoording in april weten we of dit is behaald, Voor de pilot Buurtgezinnen zijn er 9 matches gemaakt en is een tiende in voorbereiding, daarmee wordt het streefgetal behaald.
3.3 Alle inwoners kunnen zich ontwikkelen Wat wilden we bereiken?
•
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
Middels onze Regeling Subsidie Onderwijsstimulering hebben we, samen met onze partners gewerkt aan: 1. het tot stand brengen van een dekkend en kwalitatief aanbod van voor- en vroegschoolse educatie en het voorkomen of bestrijden van taalachterstanden bij doelgroepkinderen; 2. Het organiseren van laagdrempelige activiteiten voor inwoners met een beperking; 3. De coördinatie van samenwerking van het sociaal domein van de gemeente Oisterwijk met het onderwijsveld. 4. Het versterken van taal-, reken-, en digitale vaardigheden voor volwassen.
-
Alle inwoners kunnen zich ontwikkelen in hun basisvaardigheden als taal, rekenen en werken met de computer; De opvang- en onderwijsvoorzieningen zijn toegankelijk en veilig.
Hoe is dat gemeten?
1. Het dekkend netwerk is uitgebreid naar Haaren waardoor voor heel Oisterwijk een dekkend netwerk is ingericht. 2. De volgende activiteiten zijn opgepakt: a. Er zijn vijf activiteiten georganiseerd met een bereik van 75 personen;
44
b. 8 bingo avonden met een bereik van 240 personen; c. Individuele begeleiding / maatjes van 10 individuele personen en een maatjesproject bij inwoners van Amarant en RIBW brabant. 3. De Coördinator: a. Is bekend in het Oisterwijkse netwerk in en rondom de scholen en wordt actief bevraagd vanuit dit netwerk. b. Heeft een spilfunctie gehad bij de implementatie van het onderwijsprogramma ‘in de buurt gebeurt het’. c. Heeft aantoonbaar verbindingen gelegd tussen het Sportakkoord en het Preventieakkoord (Leefstijlakkoord) 4. In 2021 heeft Oisterwijk het nieuwe regionale taalakkoord ondertekend. In Oisterwijk verzorgt het Taalhuis: • wekelijks spreekuur in Tiliander; • de Meedoenbalie op het AZC; • diverse activiteiten in Oisterwijk gericht op taal en herkennen van mensen met een taalbeperking; • heeft verbreding plaatsgevonden van NT1 naar NT2 doelgroep; • Is actief met groepen ouders via scholen (oudertafels) De bibliotheek is actief op 7 scholen met lees-media consulenten. In 2021 zijn ook de scholen in Haaren aangesloten.
Verplichte beleidsindicatoren Indicator
eenheid
Oisterwijk
Nederland
Demografische druk Netto arbeidsparticipatie Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Cliënten met maatwerkarrangement WMO
% % Aantal per 10.000 inwoners
2021 2020 2021
81 69,6 180,4
70,1 68,4 431,2
per 10.000 inwoners 15-65 jr
2020
145,4
202
per 10.000 inwoners
2021
590
649
Achterstand onder jeugd -Kinderen in uitkeringsgezin Achterstand onder jeugd Werkloze jongeren
% kinderen tot 18 jaar
2020
3
6
% niet werkende kinderen van 16 t/m 22 jaar
2020
2
2
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
2021
9,6
10,5
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
2021
0,9
1,1
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
2021
0,2
0,3
Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (Vsv-ers) Absoluut verzuim Relatief verzuim
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
2020
1,9
1,7
per 1.000 leerlingen per 1.000 leerlingen
2020 2019
8,1 13
2,7 26
Wat kost het?
*€1.000
3. Samen redzaam Oisterwijk Baten
periode
Begroting 5.082 V
Begrotings wijzigingen 2.942 V
45
Begroting na wijziging 8.023 V
Realisatie 7.386
Vrije ruimte V
-637 N
Lasten
-25.782 N
-7.532 N
-33.314 N
-30.862
N
2.452 V
Saldo
-20.701 N
-4.590 N
-25.291 N
-23.476
N
1.815 V
De belangrijkste verschillen t.o.v. de begroting Baten Minder baten voor de noodregeling ZZP/Tozo van € 925.000 N. (zie de lastenkant) Meer opbrengsten voor WWB 195.000 V Lasten Thema 3.1 basisstructuur voordeel € 556.000 V. Bij de sociale basisstructuur/inwoners doen mee, zijn door corona tijd niet alle activiteiten uitgevoerd voor budgetten die zijn overgeheveld uit 2020 en zijn er minder incidentele subsidies aangevraagd. Voor het koploperschap onafhankelijke clientenondersteuning van € 137.000 en leefstijl € 20.000 is een overheveling ingediend Andere voordelen zijn: De wet Vroegsignalering schulden is nog niet uitgevoerd en door de invoering van de regeling Tonk zijn er minder kwijtschelding van belastingen en bijzondere bijstand geweest. Thema 3.2 Minder uitgaven voor de noodregeling ZZP/Tozo van € 1 mln. V. (zie de batenkant) Minder uitgaven voor de WWB € 1 mln. V Meer kosten voor WMO € 1,1 mln N door een stijging van het aantal hulpvragen en de complexiteit van hulpvragen. Hierdoor is vaker dan voorzien een maatwerkvoorziening ingezet. En o.a. hierdoor is er ook een nadeel bij de raming van de kosten voor Haaren geweest. Minder kosten voor regionale jeugdzorg € 715.000 V. Hiervoor is voor de aanpak verdringing/ wachttijden voor € 592.000 een overhevelingsverzoek ingediend. Ter informatie is in onderstaande tabel de baten en lasten per thema opgenomen. *€1.000
Thema
Omschrijving
Samenredzaam Oisterwijk 3.1
3.2
3.3
Begroting primitief 2020
Begroting wijziging 2020
Begroting na wijziging 2020
Realisatie 2020
Vrije ruimte 2020
-20.701 N
-4.590 N
-25.291 N
-23.476 N
1.815 V
Basisstructuur
-2.982 N
-2.573 N
-5.555 N
-4.982 N
573 V
Lasten
-2.999
N
-2.593 N
-5.592 N
-5.036
N
556
V
Baten
17
V
20
37
V
17
V
V
V
54
Goede zorg
-16.726 N
-1.846 N
-18.572 N
-17.515 N
1.057 V
Lasten
-21.517
N
-4.769 N
-26.287 N
-24.571
N
1.716 V
Baten
4.791
V
2.923 V
7.714 V
7.056
V
-659 N
Ontwikkelen
-992 N
-172 N
-1.164 N
-979 N
185 V
Lasten
-1.266
N
-170 N
-1.435 N
-1.256
N
180
V
Baten
274
V
-2 N
272
277
V
5
V
46
V
Paragrafen
47
48
Paragraaf Bedrijfsvoering In deze paragraaf nemen we de stand van zaken en de beleidsvoornemens op het gebied van bedrijfsvoering op.
Personeelsbeleid Corona Het jaar 2021 was een uitdagend jaar op personeelsvlak. In het tweede jaar waarin we het coronavirus verder indammen lag de nadruk nog steeds op ‘werk zoveel mogelijk thuis’ en ‘kom alleen naar kantoor voor noodzakelijke ontmoetingen’. Het hybride werken, deels op kantoor en deels thuis kreeg steeds verder vorm en is uitgewerkt in beleid en een thuiswerkregeling. Zo behouden we het goede van de coronaperiode waarbij de organisatie goed faciliteert met de juiste middelen om veilig en verantwoord thuis te kunnen werken. Verzuim Het gemiddelde verzuimcijfer was in 2021 vergelijkbaar met het voorgaande jaar (2020: 6,4% en 2021: 6,1% gemiddeld over het hele jaar). Het verzuimcijfer bestaat grotendeels uit langdurig verzuim (langer dan een week). Een oplopend verzuimcijfer was waarneembaar in het 4 e kwartaal 2021. Er was sprake van meer ziekmeldingen en het verzuim duurde langer. Corona en de hoge werkdruk zijn de belangrijkste veroorzakers. Het verzuimpercentage wijkt niet veel af van het landelijke gemiddelde voor gemeenten (5,8%, A&O fonds personeelsmonitor 2021).
Arbeidsmarkt De gemeente Oisterwijk ervaart in een steeds verder toenemende mate de gevolgen van krapte op de arbeidsmarkt. Vooral adviesfuncties op de terreinen van financiën, ruimtelijke ordening en specialistische beleidsvelden zijn moeilijk of niet vervulbaar. Gevolg is dat we op diverse posities langer gebruik maken van inhuurkrachten. Dit is in lijn met de landelijke trend bij andere gemeentelijke organisaties. De wervingscampagnes voor het aantrekken van nieuw personeel duren langer waarbij we gebruik maken van externe arbeidsmarktdeskundigen in het werven van nieuw personeel. We hebben online advertenties ingekocht om zo gericht onze vacatures onder de aandacht te brengen bij potentiële kandidaten. We versnellen onze doorlooptijd van wervingscampagnes door adequaat te reageren op kandidaten en ze snel te spreken. We zijn meer gaan investeren in trainees en stageplekken in onze organisatie met als doel om nieuw personeel op te leiden en zo klaar te stomen voor een carrière binnen onze organisatie. GHO samenwerking In ons samenwerkingsverband met Goirle en Hilvarenbeek trekken we samen op om interessante werkgevers te blijven ook in de toekomst. Samen bieden wij een aantrekkelijke werkomgeving met een goed arbeidsvoorwaardenpakket (dat in het licht van de vorige alinea een herijking nodig heeft) en groeimogelijkheden binnen de drie organisaties.
Daarnaast blijven we de samenwerking benutten om interne mobiliteit te bevorderen, medewerkers te laten doorgroeien en goed gekwalificeerde medewerkers op het juiste moment op de juiste plaats in de organisatie te hebben. In de harmonisatie van het personeelsbeleid zoals in de lokale personeelsregelingen blijven wij
49
inzetten op zoveel mogelijk eenduidig beleid met ruimte voor differentiatie. Samen bieden wij een werkomgeving met groeikansen en investeren we in opleiding zoals bijvoorbeeld projectmatig werken voor projectleiders. Organisatie ontwikkeling Vanaf 2018 werken we aan de invoering van onze koers als Waarmakers. In 2021 is gestart met een planmatige aanpak om de organisatieontwikkeling te verdiepen en versnellen. Input hiervoor zijn onder andere de e-survey (onderzoek onder medewerkers) en een knelpuntenanalyse van de organisatie. Dit heeft geleid tot de opzet van een programma met zes bouwstenen waaraan we in onze ontwikkeling de komende jaren verder werken. Die bouwstenen zijn: • Strategie • Processen • Structuur • Groei & Ontwikkeling • Systemen • Cultuur Het MT is verantwoordelijk voor de aansturing en implementatie van het integrale programma met op elke bouwsteen een afdelingshoofd als eigenaar en opdrachtgever. Hiermee houden wij de organisatie op koers en zijn wij Waarmakers! Planning & Control cyclus Vanaf 2020 maken wij voor de P&C cyclus gebruik van hetzelfde financieel systeem als Goirle en Hilvarenbeek. We werken zoveel als mogelijk met een uniform rekeningschema en hebben de financiële processen geharmoniseerd.
In 2021 hebben we het project uitrol en borging budgethouderregeling opgestart, waarbij is gekeken naar een betere sturing bij de kredietbewakers/budgethouders, om in 2022 de invoering van een verplichtingenadministratie mogelijk te maken. In 2021 hebben we gewerkt met een programmastructuur, waarbij de Raad op thema’s kan sturen. Per thema zijn de doelstellingen, indicatoren en activiteiten zoveel mogelijk smart geformuleerd. De reguliere taken en activiteiten van de gemeente, de zogenaamde “going concern”, waarbij de Raad alleen op afwijkingen stuurt, is tot uitdrukking gekomen in de financiële begroting maar niet in de afzonderlijke thema’s. Als rechtsopvolger zijn van de gemeente Haaren, hebben wij in 2021 de jaarstukken van de latende gemeente Haaren opgeleverd met een goedkeurende verklaring van de accountant. Vervolgens heeft de provincie akkoord gegeven op de jaarrekening en de balansverdeling naar de 4 overnemende gemeenten. De Raad is hierover geïnformeerd. Interne controle en interne beheersing De gemeente Oisterwijk wil graag ‘in control’ zijn. Het ‘in control’ zijn betekent dat er grip is op de organisatie, zodat we in staat zijn om goed te kunnen (bij)sturen, niet voor verrassingen komen te staan en gestelde doelen worden behaald. Ook in 2021 is doorontwikkeld op de interne beheersing.
Dat wil zeggen dat het team Kwaliteit niet alleen een controlerende rol achteraf invult maar vooral aan de voorkant en gedurende de uitvoering van processen de afdelingen heeft geadviseerd. Hierbij is gekeken naar een juiste scope waarbij met name voor de belangrijkste en meest risicovolle processen interne controleplannen zijn opgesteld, bevindingen zijn doorgesproken en heeft er advisering plaatsgevonden aan de procesverantwoordelijken die vervolgens zorg dienden te dragen voor de verbeteringen. We hebben hieraan invulling gegeven vanuit ons Intern Beheersingsplan (IBP). Een goed opgezette IBP is een belangrijke pijler waarop de gemeente Oisterwijk in het kader van planning en control steunt. Niet alleen voor wat betreft het controleren en signaleren van tekortkomingen in de
50
uitvoering, maar zeker ook voor het bijsturen en het afleggen van verantwoording. Met een toereikend IBP is structuur aan de uitvoering gegeven. Verantwoording rechtmatigheid door college van B&W Er komt een wetswijziging die het college van B&W verplicht tot een rechtmatigheidsverantwoording over de jaarrekening. De rechtmatigheidsverklaring wordt nu nog door de accountant afgegeven. Het college is verantwoordelijk voor een rechtmatige uitvoering van de begroting. Het is daarom aan het college om hier verantwoording over af te leggen. Een randvoorwaarde is dat de verantwoording over de rechtmatigheid efficiënt en effectief moet worden vormgegeven. Het vervallen van het oordeel over rechtmatigheid in de controle-verklaring van de externe accountant is echter nog niet doorgevoerd met ingang van verslagjaar 2021; de verwachting is dat dit vanaf 2022 zal gelden. Door het omarmen van procesmanagement en met behulp van het intern beheersingsplan, is reeds geanticipeerd op de rechtmatigheidsverantwoording. De auditcommissie is in 2021 meegenomen met de actualiteiten op dit gebied. Zodra de wetswijziging er door is, zal de VNG een handreiking verstrekken, die wij voor 2022 kunnen gebruiken voor het op te stellen plan van aanpak, waarbij ambities in de tijd worden uitgezet. Daar waar mogelijk werken we hierbij zoveel mogelijk samen met Goirle en Hilvarenbeek.
Informatiebeveiliging en privacy Beleid In 2019 is het beleid Informatieveiligheid en Privacy GHO 2019-2021 vastgesteld. Hiermee wordt voldaan aan de BIO (Baseline Informatieveiligheid voor de Overheid) en de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming). In 2021 is gestart met een evaluatie van het beleid en de opzet voor een nieuw beleidsplan 2022-2025, gelijk met de beleidscyclus van het nieuwe college. Risico’s Risicomanagement staat centraal in de BIO en de (eind)verantwoordelijkheid van het bestuur en het management staat verankerd in het strategisch beleid informatieveiligheid en privacy GHO. Er is een risicomanagement proces en verbetercyclus ingericht. In 2020 is een nulmeting gedaan die een basis biedt die in 2021 verder is uitgewerkt. We hebben in 2021 risico analyses uitgevoerd en standaard ingebed en in het inkoopproces. Met de invoering van twee-factorauthenticatie op de werkplekken is een belangrijk risico gemitigeerd. Bewustwording We werken continue aan bewustwording als essentieel onderdeel om veilig en privacy bewust gedrag te stimuleren. Nieuwe medewerkers krijgen een training, we hebben phishing tests gedaan, workshops (met gastspreker) georganiseerd en regelmatig via intranet onderwerpen onder de aandacht gebracht. Privacy Nu de basis stevig staat is in 2021 gestart met een verdiepingsslag.
Risicovolle processen en nieuwe processen en applicaties worden onderworpen aan uitgebreide privacy toetsen (dpia’s) met als doel het inzichtelijk maken en mitigeren van risico’s. In 2021 is het team IV&P iets gewijzigd in samenstelling. De 2 privacy officers zijn beide werkzaam voor heel GHO, waarmee de organisaties nog beter en sneller kunnen worden bediend. ENSIA Jaarlijks legt de gemeente verantwoording af over de stand van zaken op het gebied van informatieveiligheid. Dit gaat op basis van de landelijke Eenduidige Normatiek Single Information 51
Audit (= ENSIA) systematiek. De scope van ENSIA omvat voor 2021 de volgende onderdelen: implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (Suwinet), Digitale Persoonsidentificatie (DigiD), Basis Registratie Personen (BRP), Paspoort Uitvoeringsregeling Nederland (PUN), Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT),Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), Basisregistratie Ondergrond (BRO) en Waardering Onroerende Zaken (WOZ). Op alle onderdelen behalve de BRO scoren we over het algemeen goed. De aandachtspunten en BRO worden meegenomen in het verbeterplan. Gegevensmanagement, I-visie en samenwerking op Informatievoorziening De exponentiële groei van de digitalisering maakt het mogelijk voor organisaties om hun klanten adequater te bedienen. Data worden gezien als de nieuwe olie. Zo ook voor gemeenten. Zij beschikken immers over een aantal uitgebreide datasets die gebruikt kunnen worden voor betere besluiten en efficiëntere dienstverlening. De gemeenten Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk willen op een structurele manier meer gebruik maken van hun data en zijn een samenwerkingsproject gestart samen met de ABG gemeenten en Oosterhout om zich gezamenlijk te oriënteren op de mogelijkheden van gegevensmanagement.
In 2021 is de gemeente Oisterwijk gestart op het sociaal domein met data gedreven werken, om periodiek de organisatie en Raad te kunnen voorzien van sturingsinformatie en in 2022 wordt dit verder uitgebouwd naar andere domeinen conform de I-visie GHO en de speerpunten waaraan we ons in het samenwerkingsverband met Equalit aan hebben gecommitteerd. Het college heeft op 10 september 2019 de I-visie samenwerking GHO vastgesteld. Hierin is de gezamenlijke visie op informatievoorziening voor de komende jaren vastgelegd. De visie is bepalend voor de uitvoering in 2021. Naast de I-visie heeft de gemeente Oisterwijk zich gecommitteerd aan een intentieverklaring met de 11 gemeenten in Equalit verband om meer met elkaar te gaan samen werken in een eigentijdse excellente digitale gemeentelijke dienstverlening. Om met elkaar op reis te gaan, koers te bepalen, met elkaar het gesprek blijven aangaan en wendbaar mee te bewegen in de dynamische omgeving zijn zes leidende principes gedefinieerd: • Solidair • Innoveren door harmoniseren • Klantvriendelijk • Resultaatgericht • Slimmer en goedkoper • Samenwerken vanuit vertrouwen In Equalit verband hebben we de zogenaamde BIG5 van belangrijke ICT projecten uit de intentieverklaring gezamenlijk opgepakt.
In 2021 is het nieuwe BRP (burger registratiesysteem personen) geïmplementeerd en geharmoniseerd ingericht, zijn we gestart met de vervanging van het VTH (vergunningen toezicht handhaving) systeem zodat we voorbereid zijn op de omgevingswet, en zijn we gestart met de inrichting van het regiesysteem voor het Sociaal Domein, waarbij Oosterhout en ABG al in 2021 zijn geïmplementeerd en Oisterwijk in 2022 volgt. Ook zijn we gestart met het digitaal samenwerken, o.a. door vervanging van het zaaksysteem waar we nu de voorbereidingen voor treffen en trekken we gezamenlijk op, op het terrein van GEO-informatie.
Datalekken De FG en de CISO brengen periodiek verslag uit aan de secretaris en portefeuillehouder over security en privacy. Veruit het belangrijkste incident was het log4j incident aan het einde van het jaar. Gelukkig is schade uitgebleven. Een belangrijke les hieruit, is het hebben van een actueel bedrijfscontinuïteitsplan en het oefenen van crisissituaties. Dit zal in 2022 verder worden uitgewerkt. Er hebben dit jaar 2 datalekken plaatsgevonden, die allebei zijn gemeld bij de AP.
52
Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Deze paragraaf geeft inzicht in het weerstandsvermogen van de gemeente en de risicobeheersing door de gemeente. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s, waar geen maatregelen voor zijn getroffen en de (weerstands)capaciteit, die een gemeente heeft om onvoorziene uitgaven, voortvloeiende uit de risico’s, op te vangen. Het is de bedoeling dat de gemeente ook aangeeft hoe zij denkt deze risico’s te beheersen. Voor het kunnen beoordelen van het benodigde (minimale) weerstandsvermogen is het gewenst de aanwezige weerstandscapaciteit te analyseren, in samenhang met de omvang en de achtergronden van de risico’s. Beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s In de in december 2018 vastgestelde Kadernota Risicomanagement worden de doelstellingen en begrippen betreffende het weerstandsvermogen en de risicobeheersing uiteengezet. Er zijn geen landelijke (wettelijke) normen voor de bepaling van de minimale weerstandscapaciteit. Iedere gemeente voor zich bepaalt deze norm. Deze norm staat in relatie tot de risico’s die de gemeente loopt. De gemeente maakt gebruik van de normentabel zoals is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Inventarisatie van de risico’s We achten het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken.
Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen verkrijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. Om de risico's van de gemeente in kaart te brengen is in samenwerking met de organisatie een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel is tot stand gekomen met behulp van het softwareprogramma NARIS® (NAR Risicomanagement Informatie Systeem) waarmee risico's systematisch in kaart kunnen worden gebracht en beoordeeld. Bij de inventarisatie zijn enkele tientallen risico's in beeld gebracht. In het onderstaande overzicht worden alleen de 15 risico's gepresenteerd met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Tabel 1: Belangrijkste financiële risico's Risico Risico Gevolgen num mer R175 De rechter spreekt uit dat Financieel - De gemeente de gemeente Oisterwijk moet de opgelegde geen aanslagen aanslagen intrekken precariobelasting mag waardoor financieel nadeel opleggen aan nutsbedrijven ontstaat. voor leidingen etc. R215 Inflatie, onvoldoende Financieel compensatie door het Gemeentefonds R194 KVL: risico's zoals vermeld Financieel - Hogere kosten in het rapport van PAS en lagere baten waardoor
53
Maatregelen
Kans Financieel gevolg Invlo ed
Actief Ondersteuning van goede juristen.
50%
59.70 %
*1)
50%
Zie paragraaf grondbeleid
max.€ 6.236.000
max.€ 850.000
8.05%
100% max.€ 370.000
4.70%
R133
R44
R206
R187
R170
R128
R213
R208
R200
(februari 2022) met de grex negatiever actualisatie op basis van uitkomt. paragraaf Grond in begroting 2020 Ondernemers dienen claims Financieel - De gemeente Actief 15% in bij de gemeente, omdat heeft financiële schade Ondersteuning van zij schade ondervinden in goede juristen. We hun bedrijfsvoering als het blijven voortdurend gevolg van het ruimtelijke in contact met de beleid ondernemer. Uitgaven sociale Financieel - Een (sterke) Actief - We proberen 50% uitkeringen zonder stijging van het aantal zoveel mogelijk (voldoende) financiële uitkeringsgerechtigden kan uitkeringsgerechtigd compensatie door het rijk leiden tot een financieel en te begeleiden nadeel voor de gemeente naar werk. Bij een als het rijk deze stijging overschrijding op onvoldoende compenseert. het budget > 5% kan er een beroep gedaan worden op een vangnetbudget bij het min SZW (onder strikte voorwaarden). Langere termijn effecten Financieel Actief - Goede 30% corona monitoring en gesprekken met maatschappelijke partners en ondernemers om indien noodzakelijk in te springen. Toename van mensen in Financieel - De gemeente is Actief - Met Corona 40% een kwetsbare positie meer geld kwijt aan deze herstelplan wordt waarvoor ondersteuning groep mensen dan op risico gemitigeerd door de gemeente nodig is. voorhand begroot.
De gemeente moet beleid Financieel - Andere Nauwlettend 20% bij Jeugd en WMO uitvoering en het gehoor jurisprudentie aanpassen als gevolg van geven aan de rechterlijke volgen plus jurisprudentie uitspraak leidt tot extra ondersteuning kosten Storingen of problemen Financieel - Eventueel Actief - Dekking in 30% t.a.v. installaties zwembad moeten (delen van) begroting voor Staalbergven installaties zoals luchtfilters calamiteiten vervangen worden of zijn Staalbergven ingrepen nodig aan de constructie van bad of gebouwen Achtervangovereenkomst Financieel Actief - Goede 1% WSW Communicatie met WsW. Vooral als WsW financieel in de problemen komt. Niet volledig realiseren van Financieel - Geen sluitende Actief - Door de 30% alle bezuinigingen begroting invulling van de bezuinigingen goed te monitoren kunnen we bijsturen en de kans verkleinen dat we de maatregelen niet realiseren. Aanbestedingen Financieel - Bij het volgen Actief 10% van een foutieve procedure Inkoopproces is ivm loopt de gemeente kans op opmerkingen een rechtszaak door een accountant benadeelde partij. aangescherpt. Hierdoor is de kans dat het risico zich voordoet kleiner geworden.
54
max.€ 1.250.000
4.01%
max.€ 350.000
3.15%
max.€ 500.000
2.85%
max.€ 300.000
2.28%
max.€ 300.000
1.52%
max.€ 199.000
1.33%
max.€ 10.000.000
1.22%
max.€ 200.000
1.13%
max.€ 500.000
0.96%
R160 Continuïteit in de processen Financieel - We moeten komt in gevaar door extra kosten maken in de problemen bij leverancier bedrijfsvoering om de interne en externe dienstverlening te kunnen waarborgen. R192 Fusie voetbalverenigingen: Financieel - Extra kosten risico voor garantstelling voor de gemeente. lening R13 Huurders van delen van Financieel - Betreft met gemeentelijke gebouwen name huurderving bij de haken af. brede scholen.Leegstand van gebouwen leidt tot financieel nadeel
Inzet van contract- 40% management
max.€ 100.000
0.76%
Inzet van contract- 20% management
max.€ 200.000
0.76%
Actief - Kans op huurderving kan worden verkleind door langdurige contracten aan te gaan met de huurders.
max.€ 180.000
0.76%
20%
Uit de uitgevoerde risico-inventarisatie blijkt dat het totaalbedrag van alle risico’s € 25.227.136 bedraagt. Dit bedrag is onderverdeeld in € 21.535.000 voor de genoemde 15 belangrijkste risico’s en € 3.692.136 voor de overige kleinere risico’s. *1) Precariobelasting In 2022 heeft de rechter bepaald dat wij precariobelasting over 2017 moeten terugbetalen. Tegen deze uitspraak is hoger beroep ingesteld. Het terug te betalen bedrag is als schuld verwerkt in deze jaarstukken. Vervolgens is in de ‘benodigde weerstandscapaciteit’ over de jaren 2018 t/m 2021 rekening gehouden met een risico van 50% over de opgelegde aanslagen precariobelasting van in totaal € 6.236.000.
Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 25.227.136) ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Op basis van de risicosimulatie is het weerstandsvermogen berekend: het is voor 90% zeker dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 6.067.928 (benodigde weerstandscapaciteit) Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van Gemeente Oisterwijk bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Reserve
Stand per 31-12-2021
Algemene reserve
€ 4.238.607
Algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf
€ 2.770.671
Totale beschikbare weerstandscapaciteit
€ 7.009.278
Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven.
55
Risico's:
Weerstandscapaciteit :
Bedrijfsproces Financieel Imago / politiek Informatie / strategie Juridisch / Aansprakelijkheid Kennisbank Letsel / Veiligheid Materieel Milieu Personeel / Arbo Product
Algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf Algemene reserve
i
i
Weerstandvermogen De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandcapaciteit
=
€ 7.009.278 € 6.067.928
= 1.16
De normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van de berekende ratio. Tabel 4: Weerstandsnorm Waarderingscijfer A B C D E F
Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6
Betekenis uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende
Het weerstandsratio valt in klasse C. Dit duidt op een voldoende weerstandsvermogen. Wij merken op dat in de gepresenteerde reserves geen rekening is gehouden met het positieve rekeningresultaat over het jaar 2021. Dit is gedaan volgens de gebruikelijke systematiek om een vergelijking tussen de jaren mogelijk te maken. Dit neemt niet weg, dat de verwachte stand van de weerstandratio zal toenemen. Deze ontwikkeling van de weerstandsratio is op blz. 7 van de Perspectiefnota 2023-2026 gepresenteerd.
Nieuwe ontwikkelingen Als gemeente zijn wij voor onze inkomsten grotendeels afhankelijk van het Rijk. Het gemeentefonds is onze grootste inkomstenbron. Met betrekking tot de Rijksbijdragen aan onze begroting bestaan op dit moment veel onzekerheden. Belangrijkste risico’s en onzekerheden zijn:
56
Vertaling van het regeerakkoord Wij wachten af wat het regeerakkoord voor ons gaat betekenen, zowel in beleidsmatige als in financiële zin. Klimaat De financiële bijdragen van het Rijk voor de gemeentelijke uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord zijn onbekend. Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2023 heeft ook financiële consequenties, die lastig zijn in te schatten. De Reebok De Reebok zal de komende periode de nodige aandacht gaan vragen.
Inflatie en prijsstijgingen De inflatie neemt sterk toe. De impact hiervan kan groot zijn op diverse posten in onze begroting. Overige risico’s Een risico dat zich niet beperkt tot het jaar 2021 is de coronacrisis. De coronacrisis werkt zowel economisch als sociaal nog door in de komende jaren voor Oisterwijkers. Met het in 2021 vastgestelde coronaherstelplan is afgesproken dat de niet uitgegeven bedragen in ieder geval ook voor 2022 beschikbaar zullen blijven. Verder noemen wij hier: - over het heffen van precariobelasting loopt een juridische procedure; - de Grondexploitatie (Grex) kent bedrijfsrisico’s, welke van invloed zijn op onze vermogenspositie. Wij verwachten meer duidelijkheid te krijgen met de meicirculaire 2022 van het Rijk. Naar wij hopen verschaft de Minister van BZK meer duidelijkheid over de aangekondigde herijking van het Gemeentefonds.
57
Kengetallen Gemeenten moeten vanaf begrotingsjaar 2017 een tabel met financiële kengetallen opnemen in de begroting en de jaarstukken. Deze cijfers geven de gemeenteraad een globaal inzicht in de verwachte financiële ontwikkelingen in de gemeente. Ook moet er in de jaarstukken een toelichting worden gegeven op de onderlinge verhouding tussen deze kengetallen en wat dat betekent voor de financiële positie van de gemeente. Er zijn sinds kort landelijke waarderingscijfers voor deze kengetallen. Deze worden aan het einde van deze paragraaf toegevoegd. De gemeenteraad kan wel eigen normen stellen voor deze kengetallen en bij belangrijke raadsbesluiten laten opnemen wat het effect is op de financiële kengetallen en de afgesproken normen. Voor de financiële kengetallen geldt, net als voor de weerstandscapaciteit, dat het coalitieakkoord het moment is om daar afspraken over te maken. Op dat moment kan de raad aangeven welk financieel beleid zij voor ogen heeft. De kengetallen die in de begrotingjaarstukken moeten staan, zijn: 1A. netto schuldquote: dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. 1B.
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter. 2. solvabiliteit: dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. 3. structurele exploitatieruimte: Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. 4. grondexploitatie: De boekwaarde van de voorraden grond moet namelijk worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee.
Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. 5. belastingcapaciteit: dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Als dit percentage hoog ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt, is een beleidskeuze.
58
Jaarrekening
Begroting
Jaarrekening
2020
2021
2021
1A
netto schuldquote
72%
80%
49%
1B
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
72%
79%
47%
2
solvabiliteitsrisico
16%
13%
25%
3
structurele exploitatieruimte
5,7%
3,9%
5,4%
4
grondexploitatie
8%
2%
6%
5
belastingcapaciteit
110%
111%
108%
Toelichting op de kengetallen: Door de komst van Haaren en met een voordelig resultaat van €7,9 mln. voor overhevelingen, heeft dat grotere gevolgen op de kengetallen: De netto schuldquote (nr. 1A en 1B) terugloopt t.o.v. de jaarrekening 2020 De solvabiliteit (nr. 2) toeneemt. Het resultaat 2021 van € 7,9 mln. valt in het eigen vermogen en er komen reserves over uit Haaren, waardoor het eigen vermogen toeneemt ten opzichte van het vreemd vermogen. de structurele exploitatieruimte (nr. 3) hoger is Voor 4. Het percentage van de grondexplotatie neemt licht af t.o.v. 2020, omdat het saldo van het grondbedrijf (onderhanden werk) licht terugloopt. Voor 5. In de paragraaf Lokale heffingen is voor Oisterwijk een staatje opgenomen met de woonlasten gesplitst in de heffingen OZB, afval en riool. Volgens de BBV-voorschriften dienen de kengetallen voor de komende jaren ook in deze paragraaf te worden opgenomen. Onderstaande tabel is overgenomen uit de begroting 2021. Uit de begroting 2022 2022
2023
2024
2025
1A
netto schuldquote
70%
72%
72%
70%
1B
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
69%
71%
71%
69%
2
solvabiliteitsrisico
18%
21%
23%
24%
3
structurele exploitatieruimte
3,2%
1,9%
1,1%
-0,2%
4
grondexploitatie
4%
3%
3%
2%
5
belastingcapaciteit
114%
114%
114%
114%
De netto schuld per inwoner De geraamde uitstaande schulden eind 2021 zijn € 74 miljoen. De vorderingen zijn € 37 miljoen (inclusief de voorraden en grondbedrijf van € 6 miljoen). Per saldo is dit € 37 miljoen aan schuld. De netto schuld per inwoner bedraagt eind 2021 ongeveer € 1.145 (de schuld eind 2021 gedeeld door het aantal inwoners van 32.373).
59
60
Paragraaf Financiering
De rentevisie voor de komende vier jaar Renterisicobeheer De wet Financiering decentrale overheden (FIDO) beoogt de risico’s die gemeenten lopen bij financiering te beperken. In Oisterwijk is die materie uitgewerkt in het Treasurystatuut 2021. Belangrijke elementen zijn: Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft het renterisico op de korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rente typische looptijd korter dan 1 jaar. Juist voor de korte termijn geldt dat de renterisico’s aanzienlijk kunnen zijn, gezien de fluctuaties op de geldmarkt. Rente risiconorm De renterisico’s op de vaste schuld worden ingekaderd middels de renterisiconorm. Jaarlijks mogen de renterisico’s uit hoofde van renteherziening en herfinanciering niet hoger zijn dan 20% van het begrotingstotaal, volgens de ministeriele regeling. In de volgende tabel staat het e.e.a. weergegeven. Visie college Het college onderschrijft het belang van een adequate beheersing van rentekosten. De bepalingen van de wet FIDO en het treasurystatuut vormen het uitgangspunt van het handelen. De rente vormt een redelijk onberekenbare factor en is nauwelijks te sturen. Daarom staan wij op het standpunt dat we optimaal gebruik moeten maken van de mogelijkheden die de wet FIDO biedt, uiteraard met inachtneming van de hiervoor genoemde limieten.
Meer dan het rentepercentage van een moment is voor ons van belang om de gemiddelde rente in de loop van de jaren zo laag en zo stabiel mogelijk te houden. Berekening Kasgeldlimiet x € 1.000 Begrotingstotaal Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage Berekende kasgeldlimiet
2021 71.289 8,5% 6.060
Toelichting De kasgeldlimiet is de berekening van hetgeen de gemeente kort mag lenen bij de bank. Dus hoeveel de rekening courant rood mag staan. Voor het meerdere moet een langlopende lening worden aangegaan. Gelet op de lage rente beoordelen wij periodiek of herfinanciering van onze leningenportefeuille tot de mogelijkheden behoort.