21-46 Jaarstukken 2020 Oisterwijk- bijlage 1 Jaarstukken 2020
Tekst van het document
De overige drie grootste posten zitten bij volkshuisvesting, en openbare ruimte. Bij volkshuisvesting is €475.000 niet uitgegeven voor stimulering sociale huurwoningen en voor huisvesting arbeidsmigranten. Voor beide wordt een overhevelingsverzoek ingediend. Bij de openbare ruimte is € 350.000 niet uitgegeven aan geplande verharde wegen. Hiervan wordt voor €100.000 een overheveling ingediend. Een voordeel van € 300.000 is er bij onderhoud bruggen. Hiervoor wordt ook een verzoek tot overheveling ingediend.
33
Ter informatie is in onderstaande tabel de baten en lasten per thema opgenomen. *€1.000 Begroting primitief 2020 Thema Omschrijving Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk 2.1 Veiligheid Lasten Baten 2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
Begroting wijziging 2020
Begroting na wijziging 2020
Realisatie 2020
Vrije ruimte 2020
-6.372 N
71 V
-6.301 N
-7.165 N
-864 N
-1.736 N
0 V
-1.736 N
-1.660 N
77 V
-1.812 N
-50 N
-1.862 N
-1.748 N
113 V
75 V
50 V
125 V
89 V
-37 N
Ruimtelijke ontwikkelingen
1.498 V
657 V
2.156 V
-131 N
-2.287 N
Lasten
-5.205 N
546 V
-4.660 N
-2.922 N
1.737 V
Baten
6.704 V -55 N
112 V -420 N
6.815 V -475 N
2.791 V 0 V
-4.024 N 475 V
Lasten
-55 N
-420 N
-475 N
0 V
475 V
Baten Openbare ruimte
0 V -2.826 N
0 V 120 V
0 V -2.706 N
0 V -1.600 N
0 V 1.106 V
Lasten
-5.484 N
-12 N
-5.496 N
-4.581 N
915 V
Baten
2.658 V
132 V
2.790 V
2.981 V
191 V
Bereikbaar
-772 N
-100 N
-872 N
-672 N
201 V
Lasten
-772 N
-100 N
-872 N
-732 N
141 V
Baten
0 V
0 V
0 V
60 V
60 V
Ondernemers
-332 N
0 V
-332 N
-403 N
-71 N
Lasten
-474 N
0 V
-474 N
-438 N
36 V
Baten In- en ontspanning
142 V -2.681 N
0 V -217 N
142 V -2.898 N
35 V -2.919 N
-107 N -22 N
Lasten
-3.676 N
-290 N
-3.965 N
-4.013 N
-48 N
Baten
995 V
73 V
1.068 V
1.093 V
26 V
Volkshuisvesting
Duurzaam
533 V
30 V
563 V
220 V
-343 N
Lasten
-2.338 N
-58 N
-2.396 N
-2.496 N
-100 N
Baten
2.870 V
88 V
2.959 V
2.716 V
-242 N
34
Programma 3: Samenredzaam Oisterwijk Maatschappelijk effect In dit programma brengen we de thema’s samen die bijdragen aan de inclusieve samenleving waarin alle inwoners mee kunnen doen naar vermogen. Voor iedereen moet daarin duidelijk zijn waar zij terecht kunnen met ondersteuningsvragen. Preventie en tegengaan van eenzaamheid en armoede bij met name specifieke groepen zijn speerpunten. Daardoor kunnen meer mensen deelnemen aan de gemeenschap en daaraan ook een bijdrage leveren. Wij stimuleren en ondersteunen daar waar nodig de zelf- en samenredzaamheid van onze inwoners. Onder de paraplu van het koersdocument ‘Naar een Samenredzaam Oisterwijk’ zijn vele acties uitgevoerd en komende jaren nog in uitvoering. Dit betreft onder meer de ontwikkeling van Loket Wegwijs, de realisatie van een digitale sociale kaart, wijkgericht werken, voorbereiding op de Wet inburgering en nog meer. Alle, in programma 3 toegelichte activiteiten, vallen onder de paraplu en uitrol van het koersdocument.
3.1 We hebben een sterk sociaal domein door een goede basisstructuur Wat wilden we bereiken?
-
Alle inwoners moeten mee kunnen doen in de samenleving. Belemmeringen om mee te kunnen doen pakken we aan. Sport, bewegen, cultuur en natuur zijn daarbij belangrijke middelen.
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
-
We hebben de volgende twee acties uit het onderzoek naar de basisstructuur geïmplementeerd: o We hebben in drie wijken (Westend, Waterhoef en Pannenschuur) wijkgericht werken geïmplementeerd. o We hebben het plan ‘Eenzaamheid is van alle leeftijden’ uitgevoerd in de mate waarin dat, gelet op de corona restricties, mogelijk was. Dit plan richt zich zowel op jongeren, volwassenen als ouderen; De pilot ‘schulden in beeld’ is afgerond en uitgevoerd. De resultaten van de pilot worden geïmplementeerd in de nieuwe wetswijziging schuldhulpverlening; Als Regenbooggemeente geven we een impuls aan bewustwording en sociale acceptatie voor LHBT+ers. We werken aan zichtbaarheid door het uithangen van de regenboogvlag op LHBT+-dagen. Op 2College Durendael is een Gender Sexuality Alliance gestart; een groep studenten die zorgdraagt voor een inclusieve school waar iedereen welkom is. Het netwerk zorg en welzijn is geïnformeerd over ons regenboogbeleid; Onder de vlag van Natuurlijk Gezond hebben we combinatiefunctionarissen sport & cultuur ingezet voor jeugdigen en ouderen. Daarnaast hebben we Sjors Sportief & Creatief ingezet (gericht op jongeren).
De Max Vitaal activiteiten voor ouderen zijn door corona niet doorgegaan; Het Lokaal Sportakkoord is opgeleverd met daarin diverse ambities geformuleerd op het gebied van sport; De Adviesvangers Jeugd zijn bevraagd over hoe jongeren betrokken kunnen worden bij beleidsparticipatie. Dit was ter voorbereiding op het ophalen van
-
-
-
-
35
-
Hoe is dat gemeten?
-
-
-
-
-
input voor het opstellen van uitvoeringsplannen koers sociaal domein. Daarnaast hebben we ons met de adviesvangers tussen corona door nog gefocust op een avond organiseren in gezamenlijkheid met de raad (jongerenavond). Helaas is het vanwege corona daarbij beperkt gebleven tot 1 bijeenkomst over koers sociaal domein in 2020; De ingangsdatum van de wet op de Inburgering is uitgesteld naar 1 januari 2021. Ter voorbereiding van de wet is een regionale startnotitie opgesteld. Vanuit de startnotitie is de inkoopstrategie opgeteld. In het laatste kwartaal van 2020 is in overleg met de Adviesraad Sociaal Domein gestart met het opstellen van beleidskaders Aantal inwoners dat lichte ondersteuning ontvangt in de basisstructuur neemt toe: o 2019 = 589 inwoners o 2020 = 620 inwoners (prognose op basis van cijfers over Q1 en Q2. Doel bereikt). Aantal huishoudens in een schuldhulptraject neemt af: o 2017 = 130 schuldhulptrajecten; o 2018 = 109 schuldhulptrajecten; o 2020 = 124 schuldhulptrajecten (prognose op basis van cijfers over Q1 en Q2. Doel niet bereikt) Aantal inwoners dat zich eenzaam voelt neemt af: o 2019 = 36% van de jongeren (12 – 18 jaar) o 2016 = 34% van de volwassenen (19 – 65 jaar) o 2016 = 49% van de ouderen (65+ jaar) o Referentiecijfers GGD nog niet bekend. Vergelijking is niet mogelijk.
Aantal zelfstandig wonende 75-plussers blijft minimaal gelijk: o 2016 = 88,1% van 75-plussers woont zelfstandig. o 2020= 89,8% van 75-plussers woont zelfstandig (doel bereikt). Aantal deelnemers Sjors sportief / creatief en Max Vitaal blijft minimaal gelijk o deelnemers Sjors sportief = 611 in 2019; 487 in 2020 o deelnemers Sjors creatief = 342 in 2019; 316 in 2020 (doel niet bereikt) De daling van het aantal deelnemers heeft te maken met de effecten van COVID-19, hierdoor heeft een aantal activiteiten geen doorgang kunnen vinden.
Wat wilden we bereiken?
We streven naar een samenleving waarin inwoners omzien naar elkaar.
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
-
-
We sturen als gemeente meer op het creëren van collectief aanbod in de wijk. Dit is opgenomen in de subsidieregelingen voor activiteiten in de basisstructuur. De uitvoering hiervan vindt minder plaats door de corona crisis. Bij de implementatie van loket wegwijs Oisterwijk is de stap van vraagverheldering zo ingericht dat eerst wordt gekeken wat iemand zelf kan of met hulp van hun omgeving. Hierbij worden voor de uitvoering van
36
-
Hoe is dat gemeten?
-
-
-
-
eventuele ondersteuning ook vrijwilligersorganisaties en sociaalondernemingen betrokken. We hebben de aanbevelingen uit het onderzoek van de basisstructuur m.b.t. vrijwilligers en mantelzorgers opgepakt. o We hebben verkend wat een mantelzorgvoucher inhoudt. Conclusie is dat deze met onze huidige lokale inzet voor mantelzorgers geen toegevoegde waarde heeft. Mantelzorgers zijn tevreden met onze invulling van het mantelzorgcompliment die bij lokale ondernemers kan ingeruild worden. Daarnaast zetten we in op ondersteuning via respijtzorg en KLUS&DIENST. Het merendeel van de ondersteuning is via de basisstructuur (laagdrempelig) geregeld. Huishoudelijke ondersteuning loopt via loket Wegwijs. o Advies was ook te onderzoeken hoe vrijwilligers met een rugzakje beter ondersteund kunnen worden. Voor vrijwilligers ihkv de participatiewet is ondersteuning geregeld. De groep licht verstandelijk beperkt (LVB) en licht fysiek beperkt (LFB) is een kwetsbare groep. Vanwege coronamaatregelen is de aanpak hierop uitgesteld. In samenwerking met de VHVO is gemeente Oisterwijk www.wegwijsinoisterwijk.nl gestart, een digitale sociale kaart. Het eigen netwerk is vaker betrokken bij de hulpvraag en de oplossing: o 2018 = 53% eigen netwerk betrokken o 2020 = 44% eigen netwerk betrokken (op basis van prognose cijfers over Q1 en Q2. Doel niet bereikt).
Het aantal inwonersinitiatieven die bijdragen aan de samenleving: o 2018 = 139 subsidies verleend aan niet-beroepsorganisaties o 2020 = 156 subsidies verleend aan niet-beroepsorganisaties (doel bereikt. Meer inzet door vrijwilligers: o 2020 = 4.000 vrijwilligers bij 140 verschillende organisaties Toename van inzet door mantelzorgers: o 2018 = 199 mantelzorgers o 2020 = 384 mantelzorgers (doel bereikt) Meer ondersteuning voor mantelzorgers en vrijwilligers: o 2018: 51 mantelzorgers hebben één of meerdere vormen van ondersteuning gehad o 2020: 67 mantelzorgers hebben een of meerdere vormen van ondersteuning gehad (doel bereikt).
Wat wilden we bereiken?
Het is voor onze inwoners duidelijk waar zij terecht kunnen met vragen over hulp en ondersteuning. Bij hulpvragen, worden zij adequaat geholpen.
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
-
Vanaf 1 september is loket wegwijs Oisterwijk gestart conform de vastgestelde uitgangspunten. De uitvoering gebeurt samen met maatschappelijk partners, onder regie van de kwartiermaker van gemeente Oisterwijk;
37
Hoe is dat gemeten?
We zijn gestart in drie wijken met wijkgericht werken, waarbij het mogelijk is dat inwoners hun hulpvraag dichtbij kunnen stellen; Door het werken met heldere aanspreekpunten en ‘relatiebeheer’ bij Loket Wegwijs Oisterwijk zijn er duidelijke lijnen met het jongerenwerk.
-
Aantal meldingen bij het sociaal team. Door de verandering in werkwijze van Sociaal Team naar Loket Wegwijs Oisterwijk zijn hier vooralsnog geen heldere cijfers over te delen. Vanaf 1 september zijn er meer dan 500 vragen binnengekomen bij Loket Wegwijs Oisterwijk.
3.2 We hebben een sterk sociaal domein met goede ondersteuning Wat wilden we bereiken?
-
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
-
-
-
-
-
Inwoners die ondersteuning krijgen zijn tevreden over de ondersteuning; Aanbod van de ondersteuning is blijvend afgestemd op de vraag van klanten; Inwoners mogen niet terecht komen op een wachtlijst voor de daadwerkelijke hulpverlening. Wanneer dat toch niet te vermijden is, moet de wachttijd zo kort mogelijk zijn (laatste zin toegevoegd n.a.v. amendement); We bieden hulp en ondersteuning op basis van de uitgangspunten zoals opgenomen in het Strijdplan Sociaal Domein. We hebben meer kwalitatieve gesprekken gevoerd met subsidiepartners. Ook is bij bepaalde subsidies bepaalde schriftelijke verantwoording vervangen door kwalitatieve toelichting, om bureaucratie zo laag mogelijk te maken; We zijn gestart met een regionale projectgroep ‘toezicht op het sociaal domein’. De implementatie van het toezicht vindt plaats in 2021. Het clientervaringsonderzoek (CEO) voor de Wmo is doorontwikkeld. Vanaf 2021 kunnen we hierdoor starten met continue meting; Dezelfde doorontwikkeling geldt voor CEO Jeugd. In 2020 is een tussenstap gemaakt door kwalitatieve gegevens i.p.v. kwantitatieve gegevens op te halen middels interviews. Op dit moment zijn we regionaal bezig met de aanbesteding en doorontwikkeling van CEO jeugd voor 2021 en verder; Het regionale contractmanagement Jeugd en Wmo is doorontwikkeld.
Met sterkere inzet op materiële controle en verbetermaatregelen in het declaratie- en toewijzingsproces. Het kwaliteitsonderzoek heeft niet plaatsgevonden vanwege corona. Gelet op de kwetsbaarheid van de doelgroep is besloten dit niet uit te voeren; We hebben in 2020 een strijdplan sociaal domein geïntroduceerd en geïmplementeerd naar aanleiding van de ontwikkeling van de oplopende tekorten; We hebben stappen gezet om data analyses te verbeteren om zo meer grip te krijgen op het sociaal domein; In Oisterwijk werken we met het maatpact. Dit is een meerjarig regionaal project, waarbij we in 2020 drie inwoners geholpen hebben volgens deze methode;
38
-
-
-
-
-
-
-
Hoe is dat gemeten?
In 2020 is de implementatie van de Wet verplichte GGZ gerealiseerd en geëvalueerd. Dit heeft geleid tot een aantal verbeteringen in de uitvoering. In 2020 hebben geen cliëntervaringsonderzoeken plaatsgevonden over 2019 door corona. Voor Jeugd zijn wel interviews afgenomen als eerste stap in de doorontwikkeling van het CEO Jeugd; In 2020 heeft niet alle zorg en ondersteuning kunnen plaatsvinden als gevolg van corona. Ook is er op een andere manier (tijdelijk) zorg en ondersteuning geboden; De samenwerking tussen Loket Wegwijs/gemeente en het medisch domein zijn besproken en er zijn vervolgafspraken gemaakt over verbetering van onderlinge communicatie, mogelijkheid van gegevensuitwisseling en een hernieuwde inzet van de praktijkondersteuner GGZ Jeugd. Door corona lopen de vervolgafspraken en gesprekken vertraging op; Ten behoeve van de jeugdhulp en preventie aanpak op het AZC zijn verkennende gesprekken geweest met het AZC, het jongerenwerk en twee jeugdhulpaanbieders. Vervolgstap: elkaar versterken in groepsgericht aanbod voor jongeren op het AZC. Gemeente heeft hier tot nu toe een verbindende rol gehad; In het kader van de wachttijden is inzicht in de wachttijd per zorgvorm te geven via het berichtenverkeer. Aanbieders geven zo veel als mogelijk inzicht in de wachttijden op hun websites en bieden overbruggingszorg of alternatieve zorg.
Tijdens de corona-lockdown is alternatieve zorg ingezet en zijn inzichten opgedaan die helpend zijn bij wachttijden. In oktober 2020 is een Akkoord “jeugdhulp in HvB wachttijdvrij in 2030” getekend en krijgt regio HvB als eerste regio in Nederland ondersteuning van het landelijke ondersteuningsteam Zorg voor Jeugd. Tevens is besloten te gaan werken met de beschikbaarheidswijzer die inzicht geeft in wachttijden per zorgvorm bij aanbieders. Aanbieders werken mee aan snelle en juiste verwijzing door voorafgaand aan diagnosestelling te kijken naar de meest passende hulp. En in de contractgesprekken met aanbieders staan wachttijd- en wachttijdbeheer vast op de agenda; De besluitvorming over de toekomst van de WSD heeft plaats gevonden. We zijn gestart met het implementeren van de besluitvorming in een lokaal plan. Door corona is het proces vertraagd en zal het plan naar verwachting in het derde kwartaal van 2021 gereed zijn; Vanaf september 2020 zijn de 14 maatregelen uit het Strijdplan Sociaal Domein geïmplementeerd in de werkwijze van Loket Wegwijs. Deze maatregelen zijn te verdelen in 7 categorieën: o Financiële zelfredzaamheid o Aanpassing PGB tarieven o Afschaling (Jeugd en Wmo) o Maatregelen m.b.t. woningaanpassingen c.q. verhuizen o ADHD zorg naar de huisartsen o Vervoer o Tegengaan krijgen van hulp
- Gebruik inzet van Persoonlijk Passend Plan en maatpact: o Inzet PPP 2018 in 10 casussen (7 jeugdhulp en 3 Wmo) o Aantal casussen maatpact en PPP 2019: 3 casussen maatpact, 4 casussen PPP Jeugdhulp en 1 PPP Wmo
39
o Aantal casussen maatpact en PPP 2020: 3 casussen maatpact, 1 casus PPP Jeugdhulp en 1 PPP Wmo (uiteindelijke cijfers nog niet bekend) - Klanttevredenheid over kwaliteit van de ondersteuning blijft minimaal gelijk: o Jeugd CEO = rapportcijfer 7,9 (2017) – 7,4 (2018) – 2019/2020 een 8,6 voor de ontvangen hulp. Let wel op: het aantal respondenten was laag (15 interviews) dus dit geeft een minder betrouwbaar beeld dan van de afgelopen jaren (doel bereikt). o Wmo CEO heeft niet plaatsgevonden - Aantal jongeren in jeugdhulp stabiliseert en neemt de komende 5 jaar relatief af (bron: beleidsmonitor jeugdhulp GGD 2019 en 2020) Inmiddels zien we vanaf eind 2019 een daling in aantallen (doel bereikt).
-
2018
2019
Jongeren in jeugdhulp
12,1%
13,1%
Jeugdhulp zonder verblijf
11,5%
12,6%
Jeugdhulp met verblijf
1,2%
1,1%
Jeugdbescherming
1,0%
0,9%
Jeugdreclassering
0,3%
0,3%
Aantal inwoners dat zich meldt bij Loket Wegwijs van 1 sept 2020 t/m 31 dec 2020 opgedeeld in: o Van 1 sept 2020 t/m 31 dec 2020 hebben 810 inwoners zich gemeld bij Loket Wegwijs. Hiervan hadden 431 inwoners een hulpvraag. o Van 1 september 2020 t/m 31 dec 2020 hebben 45 inwoners dat zich meldt bij Loket Wegwijs gebruik maakt van financiële eigen kracht voor de oplossing. o van 1 september 2020 t/m 31 december 2020 hebben in totaal 39 van de inwoners die zich hebben gemeld met een hulpvraag een oplossing gevonden in het eigen netwerk, onze basisstructuur of gebruik gemaakt van een eigen kracht oplossing. 93% van deze hulpvragen is opgelost na gespreksvoering door medewerkers van Loket Wegwijs via de verdiepende Entreescan. - In 2020 is aan verhuisadviezen afgegeven: 5 verhuisadviezen 2 verhuisadviezen met verhuiskostenvergoeding 3 verhuiskostenvergoedingen, die ingezet dienen te worden voor het levensloop bestendig maken van de woning. In 2019 was dit in totaal 8 keer.
Wat wilden we bereiken?
Transformatie van het sociaal domein door een meer integrale benadering.
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
-
Maatpact is uitgebreid naar een 3-jarige project; Loket wegwijs is gestart in 2020, met daarbij: o De Keten gefaseerde samenwerking is als onderdeel van het toewerken naar een veilig thuis geïmplementeerd in loket wegwijs Oisterwijk.
40
meer mogelijkheden voor het integraal kijken naar oplossingen, waarbij combinatie van inzet tussen voorzieningen en voorzieningen basisstructuur beter mogelijk zijn. o We hebben gebruik gemaakt van Maatpact en de integrale toegang in Loket Wegwijs om te sturen op samenhang tussen WMO/ Jeugd/ Participatie / Passend Onderwijs; o Door Loket Wegwijs is de samenwerking en ontschotting van het sociaal domein; oplossingscombinaties van maatwerkvoorzieningen én voorzieningen in basisstructuur verbeterd. In 2020 is geen integraal plan van aanpak opgesteld voor de huisvesting van bijzondere doelgroepen (ouderen, beschermd wonen jongeren etc.). Dit is in het kader van de bezuinigingen uitgesteld tot 2021. In 2021 wordt dit opgepakt in combinatie met het opstellen van de woon-zorg visie; In 2020 zijn afspraken gemaakt met woningcorporaties over de uitstroom van mensen uit een Beschermd Wonen voorziening naar de wijk (project ‘’Weer Thuis’’); Met het jongerenwerk zijn afspraken gemaakt om in te zetten op perspectief van jongeren en het benutten van hun talenten; We hebben de integraliteit bevorderd in het sociaal domein door het stimuleren en faciliteren van samenwerking tussen verschillende partijen; De monitoring in het sociaal domein is verder doorontwikkeld; We hebben bij het uitvoeren van de TOZO-regeling ondernemers ondersteund.
Door corona was het niet mogelijk om het reguliere ondersteuningsprogramma voor sociale ondernemers uit te voeren. We zijn gestart om in beeld te brengen of de ondernemers alle ondersteuningsmogelijkheden in weten te vinden. Daarbij vindt afstemming plaats met Station88 plaats. o
-
-
-
Hoe is dat gemeten?
-
-
Het matchen van werknemers aan werkgevers heeft geleid tot 15 plaatsingen en dat was 50 % van de plaatsingen die we voor 2020 hadden verwacht (corona-effect). Aantal innovatieve initiatieven die bijdragen aan transformatie neemt toe: o 2017 = 7 innovatieve pilots. o 2020 = 8 innovatieve pilots (doel bereikt).
3.3 Alle inwoners kunnen zich ontwikkelen Wat wilden we bereiken?
Alle inwoners kunnen deelnemen aan onderwijs en educatie. Daarbij hebben we bijzondere aandacht voor ‘passend onderwijs’ in onze integrale benadering in het sociaal domein. De opvang- en onderwijsvoorzieningen zijn toegankelijk en veilig.
Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen?
-
-
We hebben gewerkt aan een nieuwe lokaal educatieve agenda 2021-2024. Onderwijs en kinderopvang van het dorp Haaren hebben mee gedacht over en mee geschreven aan de nieuwe LEA; We hebben voorbereidingen getroffen ten aanzien van de regionalisering van de leerplicht, door het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek samen met de gemeenten in Hart van Brabant;
41
-
-
Hoe is dat gemeten?
-
-
-
De ontwikkeling kindcentrum Pannenschuur is opgenomen in het programma en overzicht voorzieningen huisvesting onderwijs 2021. Er is voorbereidend en verkennend gesproken over het oppakken en realiseren in 2021; In 2020 is ter voorbereiding op besluitvorming vervangende nieuwbouw PI De Hondsberg, een gedetailleerd plan gemaakt. Besloten is echter om af te zien van dit plan en om een nieuw voorstel te doen in 2021. Het aantal kinderen dat géén gebruik maakt van kinderopvang neemt af: o 2017; 34 kinderen namen niet deel aan kinderopvang o 2020; nog niet bekend. Het aantal voortijdig schoolverlaters daalt: o 2017: percentage voortijdig schoolverlaters 1,43% o 2020; nog niet bekend. Taalhuis. Eenheid laaggeletterden in % daalt: o 2017: 5% van de inwoners laaggeletterd o 2020: 4% van de inwoners laaggeletterd (doel bereikt).
Reguliere werkzaamheden 2020 In onderstaande infografic wordt weergegeven welke werkzaamheden de gemeente uitvoert voor haar inwoners.
Verplichte beleidsindicatoren Indicator
eenheid
Demografische druk Netto arbeidsparticipatie Personen met een bijstandsuitkering
% % Aantal per 10.000 inwoners
periode
42
2020 2019 2020
Oisterwijk
Nederland
83,2 70,4 257
70 68,8 459,7
Indicator Lopende re-integratievoorzieningen
eenheid per 10.000 inwoners 15-65 jr
periode 2020
Oisterwijk 156,1
Nederland 202
Cliënten met maatwerkarrangement WMO Achterstand onder jeugd
per 10.000 inwoners
2020
580
640
% kinderen tot 18 jaar
2019
3
6
% niet werkende kinderen van 16 t/m 22 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar
2019
2
2
2019
12,9
12,3
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
2019
0,9
1,2
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
2018
0,3
0,4
Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (Vsv-ers) Absoluut verzuim
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs per 1.000 leerlingen
2019
2,9
2
2019
2,1
2,4
Relatief verzuim
per 1.000 leerlingen
2019
14
26
-Kinderen in uitkeringsgezin Achterstand onder jeugd Werkloze jongeren Jongeren met jeugdhulp
Wat kost het? 3. Samen redzaam Oisterwijk Baten
*€1.000 Begroting 4.777
Begrotings wijzigingen V
31
Begroting na wijziging V
4.808
Realisatie V
7.622
Vrije ruimte V
2.814
V
Lasten
-26.553
N
135
V
-26.418
N
-27.641
N
-1.222
N
Saldo
-21.776
N
166
V
-21.610
N
-20.019
N
1.591
V
De belangrijkste verschillen t.o.v. de begroting Baten Het voordeel ontstaat door Tozo ontvangsten van €2,4 mln. en een voordeel op de WWB middelen van € 420.000. Lasten De nadelen aan de lastenkant ontstaan door de niet begrote uitgaven aan de Tozo regeling van € 2,4 mln. (zie de batenkant), een nadeel voor WMO begeleiding van € 578.000 en aan de WSD wordt € 280.000 extra betaald die binnengekomen is in het gemeentefonds, zie batenkant programma 1. Voordelen ontstaan door minder kosten voor jeugdzorg van € 1 mln., minder kosten voor de WWB van € 800.000 en minder kosten voor Jeugd PGB van €348.000.
43
Ter informatie is in onderstaande tabel de baten en lasten per thema opgenomen. *€1.000
Thema
Omschrijving
Samenredzaam Oisterwijk 3.1
3.2
3.3
Begroting primitief 2020
Begroting wijziging 2020
Begroting na wijziging 2020
Realisatie 2020
Vrije ruimte 2020
-21.776 N
166 V
-21.610 N
-20.019 N
1.591 V
Basisstructuur
-3.796 N
-937 N
-4.733 N
-4.508 N
226 V
Lasten
-3.890
N
-860 N
-4.750 N
-4.570
N
180 V
Baten
95
V
-78 N
17
63
V
46 V
Goede zorg
-17.028 N
1.058 V
-15.970 N
-14.832 N
1.138 V
Lasten
-21.508
N
1.019
V
-20.490 N
-22.126
N
-1.636 N
Baten
4.480
V
39
V
4.519
7.294
V
2.774 V
V
V
Ontwikkelen
-952 N
46 V
-906 N
-679 N
227 V
Lasten
-1.154
N
-25 N
-1.179 N
-945
N
234 V
Baten
202
V
70
272
266
V
-7 N
44
V
V
Paragrafen
45
46
Paragraaf Bedrijfsvoering In deze paragraaf worden de stand van zaken en de beleidsvoornemens op het gebied van bedrijfsvoering opgenomen.
Personeelsbeleid Per 1-1-2021 is de samenvoeging van Haaren bij Oisterwijk een feit. De herindeling van de gemeente Haaren heeft de personele omvang van de gemeente Oisterwijk doen groeien. In het jaar 2020 hebben we alle voorbereidingen getroffen voor een zachte landing van de Haarense collega’s bij de gemeente Oisterwijk. De afspraken uit het personeelsconvenant van de herindeling met Haaren zijn ten aanzien van de overname van personeel ruimschoots gerealiseerd. De nieuwe medewerkers hebben vanaf de indiensttredingsdatum een inwerkprogramma gevolgd bestaande uit een programma met trainingen om snel wegwijs te zijn in de nieuwe organisatie. Als gevolg van de ingevoerde maatregelen door de rijksoverheid voor het indammen van het coronavirus was 2020 voor de ambtenaren een jaar van hybride werken. De nadruk lag op ‘werk zoveel mogelijk thuis’ en ‘kom alleen naar kantoor voor noodzakelijke ontmoetingen’. De organisatie heeft in een kort tijdsbestek een transitie doorgemaakt waarbij zoveel mogelijk digitaal verloopt. We vergarderden door middel van video meetings en we leverden collegestukken digitaal aan in de vergaderapplicatie ter besluitvorming. We stonden op gepaste wijze stil bij jubilea, pensionering en vertrek van personeel binnen de mogelijkheden die er zijn.
Het hybride werken, deels op kantoor en deels thuis zal verder uitgewerkt worden in beleid en uitvoering in het jaar 2021. Met als doel om het goede van de coronaperiode te behouden waarbij de organisatie de medewerkers faciliteert binnen de mogelijkheden van de cao en het gemeentelijk thuiswerkbeleid. De gemeente Oisterwijk ervaart door de groei van de organisatie in toenemende mate krapte op de arbeidsmarkt. Functies waar specifieke en specialistische kennis voor nodig is zijn moeilijk in te vullen. Gevolg is dat we op enkele posities langer gebruik hebben gemaakt van inhuurkrachten. De wervingscampagnes voor het aantrekken van nieuw goed gekwalificeerd personeel duren langer waarbij we gebruik maken van externe arbeidsmarktdeskundigen in het werven van nieuw personeel. We hebben advertenties ingekocht om zo gericht onze vacatures onder de aandacht te brengen bij potentiele kandidaten. Dit breiden we uit door gebruik te maken van headhunters die personen actief benaderen om in Oisterwijk te komen werken. Vooral adviesfuncties op de terreinen van financiën, ruimtelijke ordening en enkele specialistische beleidsvelden zijn in toenemende mate moeilijk vervulbaar. Op verschillende afdelingen werken trainees in onze organisatie. Op deze manier bouwen we aan onze eigen kweekvijver met veelal recent afgestudeerden en young potentials.
In ons samenwerkingsverband met Goirle en Hilvarenbeek trekken we samen op om interessante werkgevers te blijven ook in de toekomst. Samen bieden wij een aantrekkelijke werkomgeving met een goed arbeidsvoorwaardenpakket en groeimogelijkheden binnen de drie organisaties. Daarnaast blijven we de samenwerking benutten om interne mobiliteit te bevorderen, medewerkers te laten doorgroeien en goed gekwalificeerde medewerkers op het juiste moment op de juiste plaats in de organisatie te hebben. In de harmonisatie van het personeelsbeleid blijven wij inzetten op zoveel mogelijk eenduidig beleid met ruimte voor differentiatie. Dit is efficiënter in de uitvoering en zorgt voor een uniform personeelsbeleid. Leidinggevenden van de gemeente Oisterwijk hanteren een multiplier leiderschapsstijl in de aansturing van medewerkers op de afdelingen. Dat wil zeggen dat verantwoordelijkheden laag in
47
de organisatie zijn weggelegd. Leidinggevenden maken afspraken met medewerkers over het op te leveren resultaat (wat) en bieden ruimte voor de medewerkers om zelf invulling te geven aan het takenpakket (hoe). Zo houden wij de organisatie op koers en zijn wij Waarmakers!
Planning & Control cyclus Bespreken in P&C overleg Vanaf 2020 hebben we samen met Goirle en Hilvarenbeek hetzelfde financieel systeem geïmplementeerd, werken we met een uniform rekeningschema en zijn de financiële processen geharmoniseerd. Door vertraging in het project hebben we nog een aantal zaken die we later invoeren dan verwacht, zoals de invoering van een verplichtingenadministratie en het aanscherpen van rapportages en de projectadministratie. Voor verbeterpunten op de financiële processen is eind 2020 tijdelijk een kwartiermaker aangesteld om deze op te pakken. In 2020 hebben we ons voorbereid op de komst van Haaren, we hebben een begrotingswijziging voorbereid voor de eerste raad in 2021 waarbij we voor de meeste onderwerpen de bestaande Oisterwijkse budgetten verhoogd hebben met een bepaald groeipercentage. Alleen voor sommige specifiek Haarense onderwerpen, voornamelijk bij vastgoedobjecten, hebben we de ramingen uit de begroting van Haaren als referentie gebruikt. Om de begroting voor de kern Haaren goed te laten landen in onze begroting, zijn we in de begrotingswijziging uitgegaan van een stelpost voor onvoorziene zaken van 10%. Naast de begrotingswijziging hebben we ook gezorgd voor een goede conversie van de systemen en hebben we als rechtsopvolger voorbereidingen getroffen om de jaarrekening 2020 van Haaren te kunnen opleveren.
Interne controle en interne beheersing De gemeente Oisterwijk wil graag ‘in control’ zijn. Het ‘in control’ zijn betekent dat er grip is op de organisatie, zodat we in staat zijn om goed te kunnen (bij)sturen, niet voor verrassingen komen te staan en gestelde doelen worden behaald. In 2020 zijn wij door gegaan met de verdere ontwikkeling van de interne beheersing. Dat wil zeggen dat het team kwaliteit niet alleen een controlerende rol achteraf invult maar vooral aan de voorkant en gedurende de uitvoering van processen de afdelingen adviseert. Met de procesverantwoordelijken is steeds meer gekeken hoe het proces aan de voorkant verbeterd kan worden en hoe risico’s in het proces zoveel mogelijk door controles in het proces geborgd kunnen worden. In 2020 is een handreiking procesmanagement vastgesteld, die onderdeel uitmaakt van het speerpunt “in control” vanuit het organisatieplan 2020. Deze handreiking biedt richtlijnen hoe we onze organisatie via de processen gaan sturen en beheersen om “in control” te komen. In 2020 is gestart met een viertal processen om deze te verbeteren. Dit zijn het bestuurlijk besluitvormingsproces, proces Inkoop en aanbesteden incl. contractmanagement, de financiële processen en uitvoering Sociaal Domein. Het Inkoop en aanbestedingsbeleid is geactualiseerd en wordt binnenkort ter besluitvorming voorgelegd aan het college.
Voor het contractbeheer is een contractbeheerder aangesteld en het bestuurlijk besluitvormingsproces is gedigitaliseerd. Voor de financiële processen is een kwartiermaker aangesteld en de Sociaal Domein processen zijn heringericht i.v.m. de invoering van Loket Wegwijs en het strijdplan. Daarnaast is in 2020 het Intern Beheersingsplan 2020 (IBP) opgesteld. Het IBP geeft een totaalbeeld van de financiële beheersing van de gemeente Oisterwijk. Het is een leidraad voor de organisatie om te waarborgen dat financiële beheerhandelingen getrouw en rechtmatig door de daartoe bevoegde personen worden uitgevoerd. Een goed opgezette IBP is een belangrijke pijler waarop de gemeente Oisterwijk in het kader van planning en control moet kunnen steunen. Niet
48
alleen voor wat betreft het controleren en signaleren van tekortkomingen in de uitvoering, maar zeker ook voor het bijsturen en het afleggen van verantwoording. Op basis van het IBP zijn interne controleplannen opgesteld voor de meest risicovolle en financieel omvangrijke processen.
Informatiebeveiliging en privacy Informatiebeveiliging is het geheel van maatregelen, procedures en processen die de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van de informatie binnen een organisatie beoogt. In 2020 is de Baseline Informatiebeveiliging voor de Overheid (BIO) van kracht geworden, ter vervanging van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse gemeenten (BIG) als normenkader voor de informatiebeveiliging. In februari 2019 is een nieuw strategisch beleid Informatieveiligheid en Privacy vastgesteld dat generiek is voor GHO. Hierin is al voorgesorteerd op de komst van de Baseline Informatieveiligheid voor de Overheid (BIO). Belangrijkste verandering is dat de BIO meer nadruk legt op risicomanagement. De trigger voor het implementeren van maatregelen was voor de komst van de BIO vooral door de externe toezichthouders (Rijk) ingegeven, echter het is zuiverder als de organisatie zélf (bestuurlijk en ambtelijk) in control wil zijn over haar eigen informatieveiligheid. Voor de beveiliging van informatie binnen de gemeente is in GHO verband een Chief Information Security Offices (CISO) aangesteld, die verantwoordelijk is voor het implementeren van, en toezicht houden op het informatiebeveiligingsbeleid binnen de gemeente. In 2020 is gestart met een PDCA cyclus voor informatieveiligheid, waarbij gestuurd wordt op risico’s.
Binnen het team Informatieveiligheid trekt de CISO daarbij nauw op met de Functionaris Gegevensbescherming (FG), de privacy officers en de ENSIA coördinator. Jaarlijks toetst het Rijk de beveiliging van informatie en systemen waarin informatie wordt beheerd. Ook in 2020 heeft deze toetsing plaatsgevonden, door de zogenaamde ENSIA-systematiek (Eenduidige Normatiek Single Information Audit). ENSIA heeft tot doel het verantwoordingsproces over informatieveiligheid bij gemeenten verder te professionaliseren door het toezicht te bundelen en aan te sluiten op de gemeentelijke Planning & Control cyclus. Hierdoor heeft het gemeentebestuur meer overzicht over de stand van zaken van de informatieveiligheid en kan het hier beter op sturen. Privacy is – kortgezegd - het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van eenieder. Als gemeente hebben we de beschikking over heel veel (gevoelige) persoonsgegevens van onze inwoners. Het is onze taak om op een goede manier met deze gegevens om te gaan teneinde de privacy van onze inwoners te borgen. Een belangrijke rol in de toepassing van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) vervult de functionaris gegevensbescherming, die de organisatie adviseert omtrent privacy en daarnaast toezicht houdt op de naleving van de privacywetgeving.
Naast de functionaris gegevensbescherming hebben we een privacy officer, die verantwoordelijk is voor het bewaken van het privacybeleid binnen de gemeente. In 2020 lag de nadruk van het privacyteam op bewustwording en inventarisatie. Zo zijn er GHO breed workshops georganiseerd over IV&P. Door het nieuwe werken hebben we veel geadviseerd over veilig werken op afstand en zijn we gestart met het geven van webinars. Verder is er hard gewerkt aan het up to date brengen van het gemeentelijke register van verwerkingen door aansluiting bij het project procesmatig werken. Ook is IV&P inmiddels geborgd in het inkoop- en aanbestedingstraject. Verder is er gestart met de implementatie van kwaliteitssystemen om op de gebieden informatieveiligheid en privacy (het ISMS en PMS).
49
Verantwoording rechtmatigheid door college van B&W Vanaf boekjaar 2021 komt er naar een wetswijziging die het college verplicht tot een rechtmatigheidsverantwoording over de jaarrekening. De rechtmatigheidsverklaring wordt nu nog door de accountant afgegeven. Het college is verantwoordelijk voor een rechtmatige uitvoering van de begroting. Het is daarom aan het college om hier verantwoording over af te leggen. In 2020 is ingezet op de voorbereidingen van deze wetswijziging door informatie vergaren over de wijziging, het omarmen van procesmanagement en het door ontwikkelen van het IBP (interne beheersplan). Gegevensmanagement en I-visie Vanuit de “visie op informatie gestuurd werken” is in januari 2019 in Equalit verband de ambitie voor de komende jaren uitgesproken: “Gegevens vormen de rode draad door het proces van maken, monitoren en evalueren van beleid en het leveren van goede dienstverlening aan inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) partners”. Vanuit deze visie zijn we aan de slag gegaan om data gedreven werken (DGW) vorm te geven in een prioritair project. Er is een groeiende vraag naar data, zowel voor sturing als beleid en de organisatie is daar niet op ingericht. In 2019 en 2020 hebben we samen met Goirle, Hilvarenbeek maar ook met de ABG (Alphen, Baarle-Nassau, Gilze) en Oosterhout ingezet op de pilot jeugdzorg.
Door verschillende oorzaken heeft het project vertraging opgelopen, onder andere corona en de afhankelijkheid van data vanuit de centrumgemeente. Eind 2020 is de pilot nagenoeg afgerond en wordt het advies voorbereid voor de stuurgroep, gemeentesecretarissen GHO en uiteindelijk de colleges om het data gedreven werken structureel in te richten. In 2020 hebben we vanuit de I-visie GHO gewerkt aan informatievoorziening en hebben we ons gecommitteerd aan de intentieverklaring met de 10 Equalit gemeenten waarbij we vanuit 6 leiderschapsprincipes samenwerken om de zogenaamde “Big 5” van gemeentelijke applicaties gezamenlijk aan te besteden en zoveel als mogelijk uniform inrichten. In 2020 hebben we een gezamenlijke aanbesteding gedaan voor de applicatie basisregistratie personen en de applicatie voor vergunningen, toezicht en handhaving.
Datelekken In 2020 zijn er drie lichte datalekken geweest.
50
Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Deze paragraaf geeft inzicht in het weerstandsvermogen van de gemeente en de risicobeheersing door de gemeente. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s, waar geen maatregelen voor zijn getroffen en de (weerstands)capaciteit, die een gemeente heeft om onvoorziene uitgaven, voortvloeiende uit de risico’s, op te vangen. Het is de bedoeling dat de gemeente ook aangeeft hoe zij denkt deze risico’s te beheersen. Voor het kunnen beoordelen van het benodigde (minimale) weerstandsvermogen is het gewenst de aanwezige weerstandscapaciteit te analyseren, in samenhang met de omvang en de achtergronden van de risico’s. Beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s In de in december 2018 vastgestelde Kadernota Risicomanagement worden de doelstellingen en begrippen betreffende het weerstandsvermogen en de risicobeheersing uiteengezet. Er zijn geen landelijke (wettelijke) normen voor de bepaling van de minimale weerstandscapaciteit. Iedere gemeente voor zich bepaalt deze norm. Deze norm staat in relatie tot de risico’s die de gemeente loopt. De gemeente maakt gebruik van de normentabel zoals is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Inventarisatie van de risico’s We achten het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken.
Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen verkrijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. Om de risico's van de gemeente in kaart te brengen is in samenwerking met de organisatie een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel is tot stand gekomen met behulp van het softwareprogramma NARIS® (NAR Risicomanagement Informatie Systeem) waarmee risico's systematisch in kaart kunnen worden gebracht en beoordeeld. Bij de inventarisatie zijn enkele tientallen risico's in beeld gebracht. In het onderstaande overzicht worden alleen de 15 risico's gepresenteerd met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit.
Nr. 1
2
3
Risico Maatregelen Kans De rechter spreekt uit dat de Ondersteuning van 10% gemeente Oisterwijk geen goede juristen. aanslagen precariobelasting mag opleggen aan nutsbedrijven voor leidingen etc. De gemeente moet beleid bij 50% Jeugd en WMO aanpassen als gevolg van jurisprudentie Gemeente Oisterwijk is Er is incidenteel 60% rechtsopvolger van de gemeente frictiekostenbudget en
51
Financieel gevolg max.€ 9.000.000
Invloed 26.59%
max.€ 500.000
9.91%
max.€ 500.000
8.87%
4
5
6
7
8
9
10
Haaren. Kans op claims e.d. uit verleden. Niet volledig realiseren van alle bezuinigingen (inclusief het strijdplan)
post onvoorzien.
Door de invulling van 30% de bezuinigingen goed te monitoren kunnen we bijsturen en de kans verkleinen dat we de maatregelen niet realiseren. Ondernemers dienen claims in Ondersteuning van 15% bij de gemeente, omdat zij goede juristen. We schade ondervinden in hun blijven voortdurend in bedrijfsvoering als het gevolg contact met de van het ruimtelijke beleid ondernemer. Uitgaven sociale uitkeringen We proberen zoveel 50% zonder (voldoende) financiële mogelijk compensatie door het rijk uitkeringsgerechtigde n te begeleiden naar werk. Bij een overschrijding op het budget van 5% kan er een beroep gedaan worden op een vangnetbudget bij het min SZW (onder strikte voorwaarden). Langere termijn effecten corona Compensatie vanuit 40% het rijk (we hebben in 2020 euro 500.000 vanuit het gemeentefonds ontvangen voor 2021), ophogen van voorziening oninbare debiteuren (25% van de niet betaalde huur door corona = euro 120.000), goede monitoring en gesprekken met maatschappelijke partners en ondernemers om indien noodzakelijk in te springen. KVL: risico's zoals vermeld in het 50% rapport van PAS (mei 2021) met actualisatie op basis van paragraaf Grond in begroting 2020 De budgetten op de begroting We hebben een 50% worden overschreden (met name systeem van marap bij Jeugd en / of WMO) en berap, strikte budgetbewaking en een proactieve rol van de financieel adviseurs.
Aanbestedingen Inkoopproces is ivm 25% opmerkingen
52
max.€ 840.000
7.37%
max.€ 1.250.000
6.38%
max.€ 350.000
4.94%
max.€ 380.000
4.52%
max.€ 390.000
3.85%
max.€ 250.000
3.69%
max.€ 500.000
3.65%
accountant aangescherpt. Hierdoor is de kans dat het risico zich voordoet kleiner geworden. 11
12
13
14
15
40%
max.€ 300.000
3.58%
10%
max.€ 500.000
1.50%
Dekking in begroting 20% voor calamiteiten Staalbergven Het clusteren van 20% taken op het gebied van juridische zaken en applicatiebeheer. Daarnaast wordt uitruil met collegagemeenten gestimuleerd. En we intensiveren de samenwerking met Goirle en Hilvarenbeek. Extra financiële bijdragen van de 10% gemeente aan de cultuurcentra
max.€ 200.000
1.39%
max.€ 200.000
1.19%
max.€ 350.000
1.19%
Ondersteuning door de gemeente aan mensen in een kwetsbare positie. Overige grexen: diverse algemene risico's die hiermee verband hebben, zoals lagere verkopen en hogere lasten Storingen of problemen t.a.v. installaties zwembad Staalbergven Uitval van kennisfuncties in geval van ziekte, ontslag, etc.
Uit de uitgevoerde risico-inventarisatie blijkt dat het totaalbedrag van alle risico’s € 19.414.450 bedraagt. Dit bedrag is onderverdeeld in € 15.510.000 voor de genoemde 15 belangrijkste risico’s en € 3.904.450 voor de overige kleinere risico’s. In onderstaande risicokaart zijn alle geïnventariseerde financiële risico’s opgenomen: Financieel
Netto
x > € 500.000
2
2
€ 250.000 < x < € 500.000
4
1
4
€ 50.000 < x < € 250.000
6
7
2
€ 5.000 < x < € 50.000
4
2
1
1
1
70%
90%
x < € 5.000
2
Geen financiele gevolgen Kans
10%
30%
50%
De risicokaart geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans en gevolg. De nummers in de risicokaart corresponderen met de aantallen risico’s die zich in het desbetreffende vak van de
53
risicokaart bevinden. Een risico dat in het groene gebied zit, vormt geen direct gevaar voor de continuïteit van de organisatie. Een risico dat een score heeft die in het oranje gebied zit, vraagt om aandacht. Een risico dat een risicoscore heeft die in het rode gebied zit vereist directe aandacht om te voorkomen dat de continuïteit van de organisatie wordt bedreigd. Zoals uit de risicokaart blijkt, zijn er geen risico’s in de hoogste risicoklassen. Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast, omdat het reserveren van het maximale bedrag van € 19.414.450 ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Op basis van de risicosimulatie is het weerstandsvermogen berekend: het is voor 90% zeker dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 2.639.244. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. De beschikbare middelen bestaan voor de gemeente uit de Algemene reserve en Algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf. Reserve
Stand per 31-12-2020
Algemene reserve
€
0
Algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf
€
972.000
Totale weerstandscapaciteit
€
972.000
Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven. Risico's:
Weerstandscapaciteit:
Bedrijfsproces Financieel Imago / politiek Informatie / strategie Juridisch / Aansprakelijkheid Letsel / Veiligheid Materieel Milieu Personeel / Arbo Product
Algemene reserve Algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf
Weerstandvermogen
54
De benodigde weerstandscapaciteit, die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio weerstandsvermogen:
Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandcapaciteit
=
€ 972.000 € 2.639.244
= 0,4
Om te bepalen of het weerstandsvermogen voldoende is, gebruiken we onderstaande tabel. Deze normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente en biedt een waardering van de berekende ratio. Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
A
> 2,0
uitstekend
B
1,4 – 2,0
ruim voldoende
C
1,0 – 1,4
voldoende
D
0,8 – 1,0
matig
E
0,6 – 0,8
onvoldoende
F
< 0,6
ruim onvoldoende
De weerstandsratio vals in klasse F, dat is ruim onvoldoende. Voornaamste reden is de niet gerealiseerde winstverwachting binnen het grondbedrijf en dan met name Pannenschuur. De begrote winstneming bij Pannenschuur was € 2,3 miljoen, maar het is maar € 140.000 geworden. Het restant wordt in 2021 en 2022 verwacht. Als het resultaat van € 2,4 mln. (€ 3,9 mln. minus de overhevelingen van € 1,5 mln.) in de weerstandscapaciteit wordt verwerkt, komt de weerstandscapaciteit uit op € 3,9 mln. en de ratio op 1,2. Nieuwe ontwikkelingen Sinds maart 2020 is de hele wereld geveld door de corona crisis. In de extra paragraaf COVID-19 gaan we apart in op de effecten voor Oisterwijk. Door de grote onzekerheden, we weten niet hoe lang we nog te maken hebben met de coronamaategelen en wat de doorwerking hiervan is, hebben we in de risico’s de mogelijke lange termijn effecten van corona meegenomen. Hier gaan we er ook vanuit dat er nog (gedeeltelijke) compensatie vanuit het Rijk komt. Ondanks dat de weerstandsratio zich positief lijkt te ontwikkelen, zoals aangegeven in de begroting 2021, zijn er veel onzekerheden. Vooral op het vlak van de rijksbijdragen bestaan op dit moment veel onzekerheden. Dit betreft, naast bovengenoemde langer termijn effecten van corna: - Arbitragezaak rondom jeugdzorg.
Blijft het bij de huidige bijdrage of leidt dit toch nog tot meer inkomsten voor gemeenten; - Effecten en keuzes na verkiezingen Tweede Kamer. In de campagnes is aandacht geweest voor de financiële problemen bij gemeenten. Welk effect zal dit hebben op (herijking) gemeentefonds, opschalingskorting en afschaffen van het abonnementstarief etc.?; - Geeft het Rijk voldoende financiële middelen om nieuwe wettelijke taken die aan de gemeente worden opgelegd uit te voeren (o.a. omgevingswet, klimaatakkoord). Wij hopen dat in de voorjaarsnota van het nieuwe kabinet meer inzicht wordt gekregen over deze
55
onzekerheden. Ook in onze eigen gemeente hebben we te maken met ontwikkelingen waarvan nog niet duidelijk is wat de financiële effecten daarvan zijn voor de komende jaren. Dit betreft: - De effecten van de ontwikkelingen in het sociaal domein (o.a. strijdplan); - De kern Haaren moet nog landen in de begroting; - De resultaten van het grondexploitaties ontwikkelen zich anders dan verwacht ten tijde van het vaststellen van de begroting 2021.
56
Kengetallen Alle gemeenten moeten vanaf begrotingsjaar 2017 een tabel met financiële kengetallen opnemen in de begroting en de jaarstukken. Deze cijfers geven de gemeenteraad een globaal inzicht in de verwachte financiële ontwikkelingen in de gemeente. Ook moet er in de jaarstukken een toelichting worden gegeven op de onderlinge verhouding tussen deze kengetallen en wat dat betekent voor de financiële positie van de gemeente. Er zijn sinds kort landelijke waarderingscijfers voor deze kengetallen. Deze worden aan het einde van deze paragraaf toegevoegd. De gemeenteraad kan wel eigen normen stellen voor deze kengetallen en bij belangrijke raadsbesluiten laten opnemen wat het effect is op de financiële kengetallen en de afgesproken normen. Voor de financiële kengetallen geldt, net als voor de weerstandscapaciteit, dat het coalitieakkoord het moment is om daar afspraken over te maken. Op dat moment kan de raad aangeven welk financieel beleid zij voor ogen heeft. De kengetallen die in de begrotingjaarstukken moeten staan, zijn: 1A. netto schuldquote: dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig.
De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. 1B. netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter. 2. solvabiliteit: dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. 3. structurele exploitatieruimte: Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. 4. grondexploitatie: De boekwaarde van de voorraden grond moet namelijk worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is.
Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. 5. belastingcapaciteit: dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Als dit percentage hoog ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt, is een beleidskeuze.
57
Jaarrekening
Begroting
Jaarrekening
2019
2020
2020
1A
netto schuldquote
81%
89%
72%
1B
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
80%
88%
72%
2
solvabiliteitsrisico
3
structurele exploitatieruimte
4 5
15%
12%
16%
-5,1%
-0,3%
5,8%
grondexploitatie
9%
14%
8%
belastingcapaciteit
110%
111%
114%
Toelichting op de kengetallen: Omdat er €2,9 mln. minder uitgegeven is dan begroot heeft dat gevolgen voor: De netto schuldquote (nr. 1A en 1B) terugloopt t.o.v. de jaarrekening 2019 De solvabiliteit (nr. 2) toeneemt, het resultaat 2020 valt in het eigen vermogen, waardoor deze toeneemt ten opzichte van het vreemd vermogen. de structurele exploitatieruimte (nr. 3) hoger is Voor 4. Het percentage van de grondexplotatie neemt licht af t.o.v. 2019, omdat het saldo van het grondbedrijf (onderhanden werk) licht terugloopt. Voor 5. In de paragraaf Lokale heffingen is voor Oisterwijk een staatje opgenomen met de woonlasten gesplitst in de heffingen OZB, afval en riool. Volgens de BBV-voorschriften dienen de kengetallen voor de komende jaren ook in deze paragraaf te worden opgenomen. Onderstaande tabel is overgenomen uit de begroting 2021. Uit de begroting 2021 2021
2022
2023
2024
1A
netto schuldquote
80%
79%
76%
77%
1B
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
79%
78%
75%
76%
2
solvabiliteitsrisico
13%
13%
17%
19%
3
structurele exploitatieruimte
3,9%
1,6%
1,2%
1,7%
4
grondexploitatie
2%
2%
0%
0%
5
belastingcapaciteit
117%
117%
117%
117%
De netto schuld per inwoner De geraamde uitstaande schulden eind 2020 zijn € 66 miljoen. De vorderingen zijn € 21 miljoen (inclusief de voorraden en grondbedrijf van € 6 miljoen). Per saldo is dit € 45 miljoen aan schuld. De netto schuld per inwoner bedraagt eind 2020 ongeveer € 1.715 (de schuld eind 2020 gedeeld door het aantal inwoners van 26.245). Landelijke waarderingscijfers
Waarderingscijfer Netto schuldquote
Minst Neutraal risicovol < 90% 90% - 130%
Meest risicovol > 130%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
< 90%
90% – 130%
> 130%
Solvabiliteitsratio
> 50%
20% - 50%
< 20%
Grondexploitatie
< 20%
20% - 35%
> 35%
Structurele exploitatieruimte
> 0%
0%
< 0%
Belastingcapaciteit
< 95%
95% -105%
> 105%
58
Paragraaf Financiering De rentevisie voor de komende vier jaar Renterisicobeheer De wet Financiering decentrale overheden (FIDO) beoogt de risico’s die gemeenten lopen bij financiering te beperken. In Oisterwijk is die materie uitgewerkt in het Treasurystatuut 2017. Belangrijke elementen zijn: Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft het renterisico op de korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rente typische looptijd korter dan 1 jaar. Juist voor de korte termijn geldt dat de renterisico’s aanzienlijk kunnen zijn, gezien de fluctuaties op de geldmarkt. Rente risiconorm De renterisico’s op de vaste schuld worden ingekaderd middels de renterisiconorm. Jaarlijks mogen de renterisico’s uit hoofde van renteherziening en herfinanciering niet hoger zijn dan 20% van het begrotingstotaal, volgens de ministeriele regeling. In de volgende tabel staat het e.e.a. weergegeven. Visie college Het college onderschrijft het belang van een adequate beheersing van rentekosten. De bepalingen van de wet FIDO en het treasurystatuut vormen het uitgangspunt van het handelen. De rente vormt een redelijk onberekenbare factor en is nauwelijks te sturen. Daarom staan wij op het standpunt dat we optimaal gebruik moeten maken van de mogelijkheden die de wet FIDO biedt, uiteraard met inachtneming van de hiervoor genoemde limieten.
Meer dan het rentepercentage van een moment is voor ons van belang om de gemiddelde rente in de loop van de jaren zo laag en zo stabiel mogelijk te houden. Renterisiconorm en renterisico’s van de vaste schuld 2020 Renterisico op vaste schuld
budget
realisatie
2021
2022
2023
budget
budget
budget
1a. Renteherziening op vaste schuld o/g
0
0
0
0
1b. Renteherziening op vaste schuld u/g
0
0
0
0
0
0
0
0
7.500
7.500
7.500
2. Netto renteherziening op vaste schuld (1a - 1b) 3a. Nieuw aangetrokken vaste schuld (o/g)
8.500
3b. Nieuw verstrekte lange leningen (u/g)
12.000
0
0
0
0
0
4. Netto nieuw aangetrokken vaste schuld (3a - 3b)
8.500
12.000
7.500
7.500
7.500
5. Betaalde aflossingen
8.629
8.179
7.500
7.500
7.500
6. Herfinanciering (laagste van 4 en 5)
8.500
8.179
7.500
7.500
7.500
7. Renterisico op vaste schuld (2 + 6)
8.500
8.179
7.500
7.500
7.500
70.703
69.780
65.707
61.754
60.637
20%
20%
20%
20%
20%
Renterisiconorm 8. Begrotingstotaal 9. Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage 10. Renterisiconorm
14.141
13.956 13.141 12.351 12.127
14.141
13.956
Toets Renterisiconorm 10. Renterisiconorm 7. Renterisico op vaste schuld 11. Ruimte(+) / Overschrijding(-) (10 - 7)
59
13.141
12.351
12.127
8.500
8.179
7.500
7.500
7.500
5.641
5.777
5.641
4.851
4.627
Toelichting In 2020 is de renterisiconorm niet overschreden. Berekening Kasgeldlimiet Omvang begroting per 1 januari 2020 Kasgeldlimiet in procenten van de grondslag Kasgeldlimiet in bedrag
€ 68.401 8,5% € 5.814.000 (Bedragen x EUR 1.000) REALISATIE Kwartaal 1: jan-mrt 2: apr-jun
3: jul-sep
4: okt-dec
Jaar
Vlottende schuld Opgenomen gelden < 1 jaar
0
Schuld in rekening-courant
0
0
8.183
694
-5.214
Gestorte gelden door derden < 1 jaar
0
0
0
0
Overige geldleningen niet zijnde vaste schuld
0
0
0
0
8.183
694
-5.214
Uitgeleende gelden < 1 jaar
0
0
0
0
0
Contante gelden in kas
0
0
0
0
0
Tegoeden in rekening-courant
8
5
7
7
7
Totaal vlottende schuld
-506
789
-506
0 0 789
Vlottende middelen
Overige uitstaande gelden < 1 jaar
0
0
0
0
0
Totaal vlottende middelen
8
5
7
7
7
Toets kasgeldlimiet Totaal netto vlottende schuld
8.175
688
-5.221
-513
782
Toegestane kasgeldlimiet
5.814
5.814
5.814
5.814
5.814
-2.361
5.126
11.035
Ruimte (+) / Overschrijding (-)
6.327 5.032
Toelichting De kasgeldlimiet is de berekening van hetgeen de gemeente kort mag lenen bij de bank. Dus hoeveel de rekening courant rood mag staan. Voor het meerdere moet een langlopende lening worden aangegaan. Gelet op de lage rente beoordelen wij periodiek of herfinanciering van onze leningenportefeuille tot de mogelijkheden behoort. Rente toerekening aan investeringen en grondexploitaties De rente wordt op basis van een interne rentevoet toegerekend aan de activa en aan de grondexploitaties, over de boekwaarde aan het begin van het jaar. In 2020 zijn dit respectievelijk 1,1% en 1,3%. De werkelijke rentelasten die aan taakvelden wordt doorbelast wijkt meer dan 25% af van de voor gecalculeerde renteomslag die aan de taakvelden zijn toegerekend. Dit heeft geresulteerd in een verplichte correctie. De omslagrente is voor de activa en grondexploitaties berekend op 0,5% en 0,8%.
60
Schulden met een looptijd korter en langer dan een jaar en het verschuldigde rentepercentage Lening
Oorspronkelijk
nr.
bedrag van de
Omschrijving
Startjaar Jaar laatste
geldlening
aflossing
Rente
Saldo per
Opgenomen
%
1-1-2020 geldleningen
Rentekosten
Afgelost
Saldo per
Geldlening
Geldlening
31-12-2020 > 1 jaar
< 1 jaar
1050
3.630.241,73 Lin. lening BNG (1050)
1999
2024
5,360
726.048
35.695
145.210
580.839
435.629
145.210
1051
3.000.000,00 Lin. lening NWB (1050)
2000
2020
5,560
150.000
209
150.000
0
0
0
1055
3.000.000,00 Lin. lening NWB (1055)
2005
2020
3,360
200.000
5.264
200.000
0
0
0
1056
4.000.000,00 Lin. lening BNG (1056)
2007
2022
4,550
800.000
34.647
266.667
533.333
266.667
266.667
1063
25.000.000,00 lening BNG (1063)
2011
2021
2,495
5.000.000
108.345
2.500.000
2.500.000
0
2.500.000
1064
8.000.000,00 Lening BNG (1064)
2012
2022
1,920
2.400.000
41.788
800.000
1.600.000
800.000
800.000
1065
12.000.000,00 Lin. lening NWB(1065)
2013
2025
1,914
6.000.000
100.262
1.000.000
5.000.000
4.000.000
1.000.000
1066
7.000.000,00 Lening BNG (1066)
2013
2023
1,899
2.800.000
52.007
700.000
2.100.000
1.400.000
700.000
1067
7.500.000,00 Lening BNG (1067)
2014
2024
0,885
3.750.000
32.315
750.000
3.000.000
2.250.000
750.000
1068
8.500.000,00 Lin. lening BNG (1068)
2018
2033
0,915
7.933.333
70.203
566.667
7.366.667
6.800.000
566.667
1069
9.000.000,00 Lin. lening NWB (1069)
2018
2033
0,970
8.400.000
81.177
600.000
7.800.000
7.200.000
600.000
1070
15.000.000,00 Lening BNG (1070)
2019
2049
0,180
15.000.000
26.702
500.000
14.500.000
14.000.000
500.000
1071
12.000.000,00 Lening BNG (1071)
2020
2030
0,060
4.774
0
12.000.000
10.800.000
1.200.000
Totaal langlopende geldleningen
12.000.000 53.159.382 12.000.000
593.386 8.178.543 56.980.839 47.952.296 9.028.543
De looptijd van het leningsbedrag van € 56.980.839 kan worden gesplitst in: - Looptijd leningen langer dan 1 jaar: € 47.952.296 - Looptijd leningen korter dan 1 jaar: € 9.028.543 De leningen zijn voor het grootste deel aangegaan voor de financiering van de brede scholen, de nieuwe sportboulevard en het grondbedrijf.
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Openbare ruimte Beleidskaders
Kadernota Wegen 2013-2017 Nota Wegenonderhoud 2018-2022 Het college hanteert de genormeerde beheerkostensystematiek volgens de stichting CROW (Stichting Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water-, en Wegenbouw en Verkeerstechnieken).
Hoe is het beleid vertaald in de begroting?
In de begroting zijn ramingen opgenomen voor beheer en onderhoud van wegverhardingen, bermen/terreinen, wegmarkeringen, zand- en puinwegen, civieltechnische kunstwerken (zoals bruggen). Daarnaast zijn ramingen opgenomen voor de uitvoering van straatreiniging en sneeuw- en gladheidbestrijding. Een deel van de begroting is gereserveerd voor projectmatige kwaliteitsverbetering, zoals groot onderhoud of herinrichting.
Hebben we uitgevoerd wat gepland was?
De onderhoudsplanning is grotendeels uitgevoerd.