Bijlage - Concept-Jaarverslag 2025 GR WSD
Tekst van het document
Zij maken onder meer. collega’s bewust van het belang van veilig en zorgvuldig werken. een opgeruimde werkplek.
Het beleid voor clean desks en clean screens helpt iedereen om te weten wat
WSD verwacht. Een opgeruimde werkplek beschermt privacy en ondersteunt flexibel werken. Het zorgt ook voor een professionele uitstraling en maakt het werk makkelijker voor onze schoonmaakcollega’s.
“We zien dat de bewustwording groeit,” vertellen Frank en Dirk. Dat komt onder andere door de online phishing-trainingen, de gesprekken op de werkvloer en de acties die er door
de projectgroep worden uitgezet. Zo wordt een paar keer per jaar getoetst hoe collega’s
hun werkplek achterlaten. Als schermen niet vergrendeld zijn of als er vertrouwelijke documenten op het bureau liggen, laten ze een kaart achter met de tekst “Je bent gesnapt”.
Dat werkt goed. Steeds meer collega’s letten op hun spullen en hun schermen.
“We zien dat kasten dicht zijn, computers vergrendeld en mappen opgeborgen. Collega’s gaan zorgvuldiger om met papieren op het bureau en sluiten lades en kasten na gebruik. Ook het scherm vergrendelen gaat beter.”
36 • 2025
WSD Jaarverslag • 37
‘Iedereen bij WSD is nauw betrokken bij informatiebeveiliging’
2.9 ESF subsidies Solange Vankan, subsidieadviseur WSD, en Younes
“Al in juni 2024 startte WSD een succesvolle pilot in
ontdekken. We hebben hoge verwachtingen van een
stellen WSD in staat om de bestaande dienstverlening
bijdrage van het AMIF is dit jaar een vervolgpilot
inburgeraars op werkplekken binnen of buiten
Yousry, projectleider Inburgering WSD: “Subsidies
te financieren en nieuwe initiatieven te ontplooien. In
2025 zijn we erin geslaagd twee belangrijke subsidiebronnen aan te boren die ook de komende jaren
impactvol zijn voor de ontwikkeling van mensen. De
subsidies dragen bij aan innovatieve projecten die na
succesvol verlopen pilots zijn uitgegroeid tot volwaardige programma’s.”
Taalles voor vrouwen op de werkvloer
“In 2025 kreeg WSD een subsidie toegekend uit het Asiel, Migratie en Integratiefonds (AMIF) van het
kringloopwarenhuis Het Goed in Boxtel. Dankzij de
ontwikkeld waarin ruimte is voor twee groepen. De
eerste groep is eind 2025 gestart in de WSD-vestiging
beoordeling een honderd procent score, zodat een
maximum subsidiebudget beschikbaar is gekomen.” Dankzij de subsidie heeft WSD twee programma’s ontwikkeld. Eén programma voor vrouwelijke
inburgeraars van 28 tot 67 jaar richt zich specifiek op
taalontwikkeling op de werkvloer. Deze doelgroep heeft ten opzichte van andere groepen een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Die kloof verkleinen we door de
“Waardevol waren de eerste ontmoetingsmomenten
vaardigheid van de vrouwen aanzienlijk beter is als ze
In 2025 werd afgetrapt met een kookworkshop, volgend
Onderzoek laat nu al zien dat de spreek- en luister-
deelnemen aan ‘Taalles op de werkvloer’.”
‘Innovatieve projecten brengen vrouwen en jongeren vooruit’
die we samen met jonge inburgeraars organiseerden. jaar bestaan er plannen voor een boksclinic, een filmmiddag en een graffitiworkshop.” ESF-subsidie
“Samen met de Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant heeft WSD in 2024 en 2025 meegedaan aan een
van de ESF-projecten. Met de middelen die hierdoor Betere begeleiding aan jonge inburgeraars
“De AMIF-subsidie stelde WSD ook in staat om met
ingang van 2025 jonge inburgeraars tot 27 jaar in de
Z-route (Zelfredzaamheidsroute ) optimaal te begeleiden naar stage, werk of regulier onderwijs. Dat doen we
beschikbaar zijn gekomen kon WSD een project voor beschut werk uitrollen en is de dienstverlening aan
jongeren uitgebreid. Bovendien kwamen extra middelen beschikbaar om mensen met een zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt langer te ondersteunen.”
door ze 30 workshops aan te bieden, die optimaal
“Zowel de ESF-subsidie als de bijdrage van het AMIF
ondersteunen op weg naar volwassenheid.”
maken van de ontwikkeling van mensen. We zijn ervan
aansluiten bij de belevingswereld van jongeren en hen
vrouwen onder leiding van een taaldocent Nederlands
“Het voordeel van dit programma is dat leeftijdsgenoten
werknemersvaardigheden.”
aan het WSD-jongerenprogramma Kwikstart, vergroten
te leren op de werkvloer én ze alles te leren over
WSD-muren welke stage- of werkplek bij ze past.”
in Best, medio 2026 start elders een tweede groep op.
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De aanvraag die werd ingediend, behaalde na
oriëntatiecarrousel: al roulerend ontdekken jonge
samen optrekken. Door jonge inburgeraars te koppelen we bovendien hun netwerk. Met studenten van hoge-
school Fontys is een game based assessment ontwikkeld dat jongeren spelenderwijs hun kwaliteiten leert
hebben ervoor gezorgd dat WSD nog meer werk kan overtuigd dat onze nieuwe programma’s zowel
vrouwelijke als jonge inburgeraars vooruitbrengen. Omdat de subsidieperiode na 2025 doorloopt, zijn onze toekomstverwachtingen hooggespannen.”
38 • 2025
WSD Jaarverslag • 39
‘Subsidies dragen bij aan nog betere dienstverlening’
Edith Bakker, directeur Participatie WSD: “WSD is een
waarmee we laten zien dat maatwerk loont. Onder
van haar dienstverlening heeft staan. Wet- en regelgeving
hebben we met succes een beroep gedaan op een
werkontwikkelbedrijf dat maatwerk hoog in het vaandel voor de ondersteuning van mensen met een afstand tot een arbeidsmarkt is in Nederland uitgebreid en
veelkleurig, maar biedt onvoldoende handvatten om
op individueel niveau tot optimale resultaten te komen.
de vlag van de Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant ESF-subsidie. Deze Europese bijdrage biedt kansen om onze dienstverlening aan onder meer jongeren verder te verbeteren.”
‘One size fits all’ is zeker niet zaligmakend.”
‘Er is meer nodig dan een goed gesprek met Den Haag’
“Met bijna zeventig jaar ervaring weten we bij WSD
dat maatwerk bieden kansrijk is als er voldoende vrij
beschikbare financiële middelen zijn. Die stellen ons als werkontwikkelbedrijf in staat om te innoveren en, nog
“Een goed voorbeeld is de manier waarop we het
medewerkers helpen op de arbeidsmarkt of bij de
aanpassen aan hun belevingswereld. Verbinding zoeken
belangrijker, successen te boeken die individuele inburgering.”
“We hebben ons verhaal in 2025 met passie gedeeld tijdens een werkbezoek van staatssecretaris Jurgen
Nobel van SZW. Positieve resultaten van diverse pilots hebben we met hem gedeeld en dat heeft al tot
beleidsaanpassingen in Den Haag geleid. Geweldig vind ik ook de minidocumentaire over Youri, een
WSD-jongere die zijn leven weer op de rit heeft en aan het werk is gegaan. Dit filmpje raakt de kern van de zaak.”
Meten is weten
“Naast een goed gesprek met Den Haag en een
impactvol filmpje, is meer nodig. Meten is weten en daarom verzamelen we zoveel mogelijk data,
programma voor jonge inburgeraars in de Z-route met jongeren in ons programma Kwikstart gaat
ongetwijfeld tot nog mooiere resultaten leiden. Hoe
succesvol onze aanpak kan zijn, laat Youri’s minidocu-
mentaire zien. In 3 minuten en 17 seconden word ik diep geraakt. Ik weet zeker dat hij ook anderen zal raken. Kijken!”
Bekijk de video van Youri!
40 • 2025
WSD Jaarverslag • 41
3. SOCIAAL VERSLAG
3.1
3.2 Ontwikkeling totale bezetting doelgroep
Algemeen
Het Algemeen bestuur heeft in juli 2020 het koers-
De financiële jaarcijfers zeggen veel over hoe de
organisatie er voor staat. De inkleuring wordt gegeven
document “Gezamenlijk doorontwikkelen” vastgesteld.
Een belangrijke succesfactor voor het realiseren van
proces met onze gemeenten met toepassing van de
plaatsen voor de inwoners van onze gemeenten met
2025 en is inmiddels in een Lokaal Plan per gemeente
verslag eerst in op de ontwikkeling van de totale be-
in het collectief de werkgelegenheid te behouden voor
SW en PW. Vervolgens gaan we wat dieper in op de
december 2014 gehanteerd met een groeipad van de
met een overzicht van de sociale prestaties van WSD.
Deze koers is tot stand gekomen in een gezamenlijk
onze doelen is het realiseren van voldoende arbeids-
methode design thinking. Deze koers loopt tot eind
een afstand tot de arbeidsmark. We gaan in dit sociaal
verankerd. Onderdeel van dit besluit is de ambitie om
zetting van de inwoners aarvoor we er zijn: de collega’s
2100 personen. Hierbij is over de koers als peildatum 31
prestaties in de uitvoering van de Wet Sociale Werk-
beoogde bezettingsgraad eind 2026.
het niet-gesubsidieerde (reguliere) personeel.
Onderstaand wordt inzicht gegeven in de vertaling
voorziening en de Participatiewet om af te sluiten met
van de bezettingsgraad per gemeente, eindstand december 2014 - beoogd aandeel 2026:
2023
2024
2025 Q1
2025 Q2
2025 Q3
2025 Q4
PW 62
61
60
61
60
58
Best
2014 161
SW
Boxtel
467
PW
SW
Meierijstad
166 104
459 184
275
161
100
459
254
249
141
144
198
423
420
SW
288
279
PW
45
55
Nuenen
89
SW
Oirschot
153
135 90 45
106
96 41
97
PW 25
25
Oisterwijk
173
SW 81 195
PW
SW
Sint-Michielsgestel
175 39
136
99
452
486
PW
159
72
47
126
210
158 97
469 221
248
271
264
258
247
59
69
68
76
95
96
99
40 23 72
172 49
123
140 111
42 24
72
173 51
122
198
SW
138
128
126
123
PW
23
26
30
31
52
45
SW 22
Vught
43 17
234
389
200
Son en Breugel
239
224
403
200 72
219
89
458
404
215
77
95
458
147
415
265
PW
155
74
47 17
75
48 17
145 110
42
101 30 71
167
48
119
198 79
119
49 33 16
142 118 42
102 33
69
172
55
117
198 80
118
48 32 16
253
221
222
226
226
226
221
SW
149
144
143
140
136
130
PW 28
35
39
35
36
41
1.902
1.913
1.916
PW
Overige gemeenten
1.920
72
30
SW 2 Totaal PW
SW
2.214 2.214
2,214
1.930 690
1.240
78
38 3
738
1.164
83 41 2
771
1.142
82 37 2
789
1.127
86 38 2
1.901 804
1.097
91
Referentie 153
458
461
84
145
229
251
49
270
44 3
1.897 832
1.065
2.100
2.100
42 • 2025
WSD Jaarverslag • 43
3.3 Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw)
Arbeidsvoorwaarden Wsw-werknemers
van de blijfkans (vertraagd) gecorrigeerd.
3.4 Participatiewet (PW)
Met de invoering van de Participatiewet per 1 januari
Deze cao volgt de zogenaamde LPO-systematiek.
realisatie (in arbeidsjaren) per gemeente is opgebouwd
Sinds de inwerkingtreding van de Participatiewet (PW)
werkzaam waren in de SW onder de Participatiewet.
een compensatie voor de loon – en prijsontwikkeling
Mensen die ultimo 2014 nog op de wachtlijst SW ston-
de LPO vastgesteld op 5,4%. SW-medewerkers volgen
dat zij een voorrangspositie genieten indien zij zich
Medewerkers die meer dan het wettelijk minimumloon
Er is een heel beperkte instroom van mensen die we
van elk jaar ter hoogte van de LPO in het Wsw-budget
naar het werkgebied van WSD. Andere mutaties zijn
vierde kwartaal 2025 zijn de onderhandelingen voor
Begeleid werken en omgekeerd en wijzigingen in de
De cao Sociale Werkvoorziening loopt tot en met 2025.
In onderstaande tabel wordt getoond hoe de totale uit realisatie dienstverbanden en Begeleid Werken.
2015 vallen mensen met een arbeidsbeperking die
Jaarlijks wordt door de rijksoverheid via de meicirculaire
Nieuwe instroom in de SW is vanaf die datum gestopt.
(LPO) toegevoegd aan het Wsw-budget. Voor 2025 is
den, vallen nu onder de Participatiewet wat inhoudt
in principe de stijging van het wettelijk minimumloon.
alsnog melden.
verdienen, krijgen een loonsverhoging per 1 januari
Boxtel
overnemen van collega SW-bedrijven na een verhuizing
volgens de meicirculaire in het voorgaand jaar. In het
het gevolg van overgang van SW-dienstverband naar
een nieuwe cao Sociale Werkvoorziening gestart en
Dienstverband Wsw
2025
4
Begeleid Werken
1
Totaal instroom
5
Uitstroom:
Naar reguliere arbeid
4 1
2025 0
6
Door verhuizing
0
Voortijdige beëindiging *
0
2
Einde contract voor bepaalde tijd Wegens (vroeg)pensioen
58
Overlijden / 2 jaar ziek
31
Overige
9
Totaal uitstroom
106
2024
0
1
30 5
79
Van BW naar Wsw-dienstverband
Totaal doorstroom
4
0
4
2024 1
1
2
15,4
204,6
208,9
27,1
9,8
36,9
38,4
Vught
106,6
8,2
114,8
121,3
5
WSD is geplaatst is afgenomen van gemiddeld 938 fte
Totaal
836,2
97,4
933,6
975,1
6
lopen jaren geeft dat het onderstaande beeld van de
*
Het aantal personen dat in het kader van de Wsw bij
in 2024 naar 863 fte gemiddeld in 2025. Over de afge-
ontwikkeling van de gemiddelde bezetting in arbeids-
2
Gemiddelde SW-bezetting
1
Begeleid Werken
Werk & Ontwikkeling
2025
2024
2023
94
100
102
769
863
838
938
909
0
WSD-Groep
35
De SW-bezetting van WSD bedroeg ultimo 2025 totaal
1.011
7
Werken houdt in dat een persoon met een Wsw-indicatie
32
957 personen, waarvan 111 in Begeleid Werken. Begeleid
91
in dienst treedt bij een reguliere werkgever, eventueel met werkplekaanpassing en onder begeleiding van een jobcoach.
2023
De financiering van de Wsw is sinds de invoering van
11
de Participatiewet onderdeel van het Participatiebudget.
13
plaats aan de hand van een actuarieel model. Dat
2
Nuenen Oisterwijk
89,9
Son en Breugel
Financiering Wsw 2025
189,2
Arbeidsplaatsen Wsw
redenen of tijdens proeftijd.
Van Wsw-dienstverband naar BW
89,1
12,0
Door werkgever beëindigd wegens disciplinaire
Doorstroom:
85,2
87,7
2
38
10,1
Sint-Michielsgestel
12
0
bij WSD Totaal stelling
begin 2026 is daarover een akkoord bereikt.
2023
1
75,1
Taak
56,8
1
4
Best
bij WSD
Werken
Oirschot
2023
5
In dienst
188,2
plaatsen (fte).
Ontslag op eigen verzoek
*
2024
met een afstand tot de arbeidsmarkt. De PW streeft
Meierijstad *)
urenomvang van dienstverbanden. Instroom:
Begeleid
De landelijke verdeling van het macrobudget vindt
betekent dat per gemeente de stand ultimo voorgaand boekjaar afgezet tegen de berekende blijfkans per
gemeente het budget wordt geschat. De werkelijke
ontwikkeling van het bestand wordt in de herziening
13,4
Overige gemeenten
25,1
5,0
213,3
61,8
222,2 64,5
9,7
99,6
106,8
2,1
15,5
16,9
2,2
99,7
2,2
107,0
Betreft het deel van de voormalige gemeenten Schijndel en Sint-Oedenrode
In 2025 hebben de WSD-gemeenten gezamenlijk in
totaal 41,5 AJ onder de fictieve taakstelling gerealiseerd. Om het financieel effect van deze ‘onderrealisatie’ te
kunnen beoordelen is het van belang om de complexiteit van de financieringssystematiek met de betrekking tot
doelgroep ‘oud-Wsw’ te doorgronden. In het financieel verdeelmodel spelen een aantal factoren een rol die
vervolgens elkaar over en weer beïnvloeden. Enerzijds
is er het prijseffect dat wordt bepaald door het aflopend rijksbudget (taakstellende korting macrobudget) dat vervolgens door de jaarlijkse aanpassing wegens
Loon- en Prijsontwikkeling wordt verhoogd, anderzijds de hogere werkelijke landelijke uitstroom ten opzichte van de gecalculeerde blijfkansen. Gevolg is dat bij
een gefixeerd macrobudget voor enig jaar een van de
verwachtingen afwijkende bestandsontwikkeling wordt gecorrigeerd op de vergoeding per arbeidsjaar.
op 1 januari 2015 bestaat er één regeling voor mensen ernaar om meer mensen met een afstand tot de
arbeidsmarkt een kans te bieden op (regulier) werk
of als dat (nog) niet kan werk binnen een beschutte omgeving. Een belangrijke consequentie van deze
wetgeving is dat er sinds 2015 geen instroom meer
plaatsvindt in de Wet Sociale Werkvoorziening (SW).
Deze groep is binnen WSD inmiddels voor bijna de helft vervangen door instroom vanuit de PW. Dit gaat met
de nodige uitdagingen voor WSD en haar gemeenten gepaard.
Er is nog veel onbenut arbeidspotentieel dat de weg
naar de arbeidsmarkt nog niet heeft gevonden: 10 jaar na de inwerkingtreding van de PW zijn minder mensen aan het werk dan daarvoor. Dit terwijl de vraag naar
arbeid onverminderd hoog is. Om inwoners met een
afstand tot de arbeidsmarkt vanuit onze gemeenten
te bereiken zetten we hier vol op in. Dit doen we onder andere met onze werving brede doelgroep en onze gezamenlijke projecten.
WSD helpt inwoners door te ontwikkelen naar (zo regulier mogelijk) werk.
Doordat de financiering vanuit de PW een stuk lager
is dan voor de SW hebben werkontwikkelbedrijven en
gemeenten te maken met forse financiële uitdagingen. Binnen het werkgebied van WSD is dit niet anders. Om de inhoudelijke uitdagingen (meer mensen
aan het werk, toenemende complexiteit doelgroep,
ingewikkeld wetgevend kader, arbeidsmarkt, etc. etc.)
en de financiële uitdagingen het hoofd te bieden is er in 2020 een nieuwe koers vastgesteld: “Gezamenlijk
doorontwikkelen”. Deze koers is tot stand gekomen in een gezamenlijk proces met onze gemeenten met toepassing van de methode design thinking. Deze
koers loopt nog steeds en is inmiddels in een Lokaal Plan per gemeente verankerd.
Begin 2025 is een nieuw gezamenlijk koerstraject
“Revitalisatie Koers WSD” gestart om de huidige koers
44 • 2025
WSD Jaarverslag • 45
te herijken. In navolging van het vorige succesvol
onze huidige koers om toekomst-proof te blijven.
doelgroep aan het werk te helpen. De financiering van
een jaar verlengd.
ontwerpbureau ondersteund iteratief proces gevolgd
In de tussentijd blijft de financiering van de Participatie
aangepast door verhoging van de begeleidingsbijdrage
minimumloon verhoogd met 2,75% en per 1 juli 2025
gesteld dat bestaat uit vertegenwoordigers vanuit
(Berenschot, APE) is naar voren gekomen dat de PW
verlopen koerstraject wordt ook nu weer een door een door te werken in korte cycli. Er is een kernteam samenonze gemeenten in de persoon van een bestuurder of
een beleidsmedewerker en drie MT-leden van WSD. Het kernteam is aan de slag met de volgende opdracht:
een grote bron van zorg. Uit diverse onderzoeken
over onvoldoende middelne beschikt om een sluitende businesscase te realiseren.
“Hoe bouwen we een toekomstbestendig ecosysteem
Vanuit de evaluatie van de Participatiewet in 2020 is
duurzaam participeren en ontwikkelen en gemeenten,
in maatregelen zoals het invoeren van een landelijk
waarin mensen met een ondersteuningsbehoefte
werkgevers en WSD effectief samenwerken.” Vanuit
het kernteam zijn thema’s benoemd waarmee WSD en gemeenten aan de slag zijn. Onderwerpen die op dit
moment zijn opgepakt zijn bijvoorbeeld: werving brede
gestart met het Breed offensief. Dit heeft geresulteerd
maatregelen doorgevoerd:
Naast dit spoor dat we het ambitiespoor noemen,
•
spoor van de financiën. Beide sporen lopen naast
•
verbonden.
waar we mee te maken hebben en die nog op ons afkomen. Op deze manier ontwikkelen we “best
In dit gezamenlijke iteratieve proces worden mooie
stappen gezet en ook resultaten bereikt. De komende twee jaar gaan we hier gezamenlijk mee verder en
werken we goed doordacht toe naar een gerevitali-
seerde gezamenlijke koers voor de midden en lange
termijn. In maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen.
Waarna we waarschijnlijk gedeeltelijk te maken krijgen
met nieuwe bestuurders. Direct na de verkiezingen zul-
(BUIG-budget) worden gebaseerd op de realisatie in het voorgaand jaar.
participatiebanen is structureel verhoogd met ruim
nog onderzocht door SZW.
beschikbaarstelling van structurele aanvullende
in het verleden is WSD ook in staat deze investering te doen zonder dat daarvoor gemeentelijke budgetten moeten worden ingezet. Inzet Werkpartners BV
aantal personen dat start in een dienstverband met
banen te realiseren. Dit zijn werkplekken voor
mensen die niet vallen onder beschut werk, maar wel zijn aangewezen op de infrastructuur van
sociaal ontwikkelbedrijven voor hun ontwikkeling
richting regulier werk of voor een tijdelijk vangnet.
missie binnen de eigen gemeente mee kunnen uitdra-
op basis van een forfaitaire loonwaarde van 32% waar-
voor Beschut werk de loonkostensubsidie te berekenen door er meer middelen beschikbaar komen om deze
rato van het dienstverband. In het vierde kwartaal van 2025 zijn de onderhandelingen voor een nieuwe cao Aan de Slag gestart en net voor de kerst werd een
onderhandelaarsresultaat bereikt voor een 2-jarige cao. Personeelsfonds
Jaarlijks wordt 25% van het resultaat gereserveerd ten behoeve van de SW en PW-medewerkers van WSD in
het zogenoemde personeelsfonds. Vanuit het personeelsfonds hebben SW- en PW-medewerkers in 2025 de volgende extra’s ontvangen: •
Een eenmalige uitkering van € 200 netto per fte
•
Teruggave van de maandelijkse netto WGA-premie
•
•
BV een oplossing voor werkgevers door de formele werkgeversrol voor hen in te vullen.
voor te realiseren Participatiebanen in de regio
gemeenten om in de periode tot 2035 10.000 extra
in 2025 een eenmalige uitkering van € 500 bruto naar
voor te groot. WSD biedt hierin samen met Werkpartners
dienst te nemen. De risico’s en onzekerheden zijn daar-
2024-2035.
2025 structureel beschikbaar wordt gesteld aan
met 0,5%. Daarnaast ontving iedere PW-medewerker
•
Collega-bedrijf Weener XL maakt inmiddels ruim 10
beschikbaarstelling van extra budget dat vanaf
Per 1 januari 2025 zijn de lonen boven het wettelijk
huiverig zijn om mensen uit deze doelgroep zelf in
middelen beschikbaar voor een toekomstige
inrichting van de infrastructuur voor de periode •
de toekomstige ontwikkelingen. Dankzij prudent beleid
loonkostensubsidie achter blijft doordat werkgevers
realisatie. De wijze waarop dit te realiseren wordt •
in nieuwe banen. Met inzet van eigen middelen uit de
het budget voor de begeleiding van Beschutte
gebaseerd op de realisatie in het voorgaand jaar.
Er is daarnaast een wetswijziging in voorbereiding om
gen. Gezamenlijk werken we aan een revitalisatie van
ons niet de komende tijd sterk voor.
Al sinds de start van de Participatiewet blijkt dat het
len we de nieuwe bestuurders meenemen in dit proces zodat zij snel op vlieghoogte zijn en onze gezamenlijke
geld nodig. Met onze branchevereniging maken we
de budgetten voor de begeleiding Regulier worden
Beschutte banen te financieren op basis van
practices” en leren we met en van elkaar. Indien nodig zoeken we ook gezamenlijk de lobby op.
de budgetten voor de loonkostensubsidie
€ 2.100 per persoon in 2025. Streven is om ook
Ondertussen experimenteren we met elkaar en zoeken we naar innovatieve oplossingen voor de veranderingen
succesvol te laten zijn is nog steeds substantieel meer
Stimulusreserve anticiperen we zoveel als mogelijk op
•
elkaar en zijn onderling onlosmakelijk met elkaar
financiering van de Participatiewet maar om deze echt
informatie voor werkgevers etc.
inwoners vanuit het doelgroepenregister en boosten
loopt er een spoor 2; “de scenario’s 2035”. Dit is het
Daarmee zijn er bewegingen richting een betere
Samen met onze en gemeenten blijven we investeren
no-risk polis, aanvraagrecht op no-risk, tot betere
Ook in de financiering zijn vanaf 2022 een aantal
van beschut werk en rol en regie.
beschut met ca. € 3.000 per fte.
preferent administratief proces, aanpassen van de
doelgroep, activering oudkomers, inzet ontwikkelings-
gerichte arbeidsmatige dagbesteding, benaderen van
beschutte banen is vooruitlopend op deze wetswijziging
jaar gebruik van deze diensten van Werkpartners
’s-Hertogenbosch. De samenwerking rondom het
werkgeverschap voor Participatiebanen verloopt tot wederzijdse tevredenheid en is vastgelegd in een
samenwerkingsovereenkomst tussen WSD en de sector Weener XL van de gemeente ’s-Hertogenbosch. Per ultimo 2025 waren 540 door Weener XL toegeleide
Participatiewetters werkzaam in een dienstverband. Arbeidsvoorwaarden PW
Voor PW-medewerkers is sinds 1 juli 2021 de cao Aan de Slag van toepassing. De eerste cao kende een loop-
tijd van twee en een half jaar tot en met 31 december
2023. Daarna is deze cao zowel in 2024 als in 2025 met
in november 2025.
over heel 2025 met het salaris van december 2025. Een extra vergoeding woon-werkverkeer over 2025 tot het maximaal fiscaal vrije bedrag van € 0,23 per kilometer, betaald in december 2025.
Medewerkers zonder een betaald dienstverband ontvingen een cadeaubon van € 50.
Daarnaast werd ook in 2025 twee keer per week
gratis fruit verstrekt, eveneens bekostigd vanuit het personeelsfonds.
Van belang is dat het extraatje uit het personeelsfonds ook echt bij de medewerkers terecht komt en niet verrekend wordt met een eventuele aanvullende
uitkering van gemeente of UWV of met toeslagen. In afstemming met onze gemeenten zijn hiervoor
mogelijkheden gevonden door de extraatjes als gift aan te merken. De beschikbare vrije ruimte van de
werkkostenregeling is gebruikt om te voorkomen dat WSD over de eenmalige uitkering 80% aan belasting moet afdragen.
Trajecten Participatiewet
WSD ontwikkelt al dan niet op verzoek van en in
samenwerking met de gemeenten Plusdiensten. Deze diensten worden uitgevoerd via trajecten in het kader van de Participatiewet, zowel voor de klassieke doel-
groep Wet werk en bijstand als de nieuwe doelgroep
46• 2025
WSD Jaarverslag • 47
(voorheen SW en voorheen Wajong met arbeidsver-
3.5 Niet-gesubsidieerde Arbeid (NGA)
3.6 Ziekteverzuim
de eigen regie en verantwoordelijkheid op het gebied
wordt de dienstverlening steeds afgestemd op de
Arbeidsplaatsen
WSD had in 2024 een gemiddeld ziekteverzuimcijfer
meldingsfrequentie bij WSD relatief hoog is, zijn we in
medewerkers in dienst. Tot de niet-gesubsidieerde
2023 (14,1). Per bedrijfsonderdeel was het ziekteverzuim-
van frequent verzuimgesprekken.
mogen). In nauwe samenwerking met de gemeenten behoefte en de vraag.
Bij WSD waren ultimo 2025 in totaal 30,0 fte ambtelijk
De focus ligt op de geformuleerde doelstellingen
(opdrachtgever) en de kerncompetenties van WSD:
formatie van WSD behoren naast de ambtelijke
het in beeld brengen van de capaciteiten van de
van de werknemersvaardigheden en het plaatsen arbeidsmarkt via leerwerk- en praktijk leerlijnen.
Deze kerncompetenties, het relatienetwerk en de
instroom in dienstverbanden met loonkostensubsidie
is ook zichtbaar in het aantal Diagnose/Intaketrajecten Inmiddels neemt het aantal inburgeringtrajecten als
naar de gemeenten nog steeds toe. Onderstaand een
weergave van het aantal trajecten dat in het kader van de Participatiewet is uitgevoerd.
393
Trajecten zonder dienstverband
(=werk met behoud van uitkering)
645 181
2024
429
572 161
2023
404
764 147
Trajecten met dienstverband
972
840
785
Loonwaardemetingen
829
656
61
(Psychologisch onderzoek)
79
69
40
2.894
2.866
Wiw-dienstverbanden (oud) Gids onderzoek Coachtraject
Totaal
PW
medewerkers gemiddeld in fte:
Ambtenaren
Werkpartners BV bij WSD*)
Totaal
1
189
3.289
1
175
1
63
2024
2023
13,6
15,4
13,6
van de eigen regie. “Ik ben aan de bal” bestaat uit
13,4
werk met plezier”. Met een jaarlijkse inspiratiekalender
15,5
NGA
5,7
15,4 4,3
15,5
een integrale aanpak, gebaseerd op het stimuleren
5,7
de onderdelen “ik leef gezond”, “ik blijf groeien” en “ik
2023
Totaal
33
37
43
Het ziekteverzuim bij WSD is mede als gevolg van gerichte
206
190
177
2
4
4
241
231
224
Bovengenoemde aantallen zijn exclusief de plaatsingen bij De Schoonmaakcoöperatie. Ultimo 2025 waren bij De Schoonmaakcoöperatie eveneens 5 NGA mede-
preventie en duurzame inzetbaarheid. Dit doen we via
2025
2024
sten.
werkers geplaatst.
SW
2025 gestart met een nieuwe aanpak en het voeren
Naast ziekteverzuimbegeleiding is er aandacht voor
2025
*) Waarvan 1 persoon extern gedetacheerd De kosten van deze medewerker worden volledig gedekt door de opbreng-
2025
Diagnose/intake
den. Het gaat hierbij om totaal 204,5 fte.
Permanent gedetacheerden
gevolg van overheveling van de taken op dit gebied
Werkacademie / Inburgering
Regeling
Niet-gesubsidieerde
infrastructuur van WSD vormen hiervoor de basis. De
Trajecten Participatiewet
gedetacheerd vanuit Werkpartners BV. Deze mede-
werkers kennen ambtelijk-volgende arbeidsvoorwaar-
en begeleiden van de medewerker op de (reguliere)
van 13,7%. Dat is een daling van 0,4% ten opzichte van percentage als volgt:
dienstverbanden ook nog een aantal personen
medewerker (diagnose en intake), het ontwikkelen
van inzetbaarheid te vergroten. Omdat de gemiddelde
13,4
13,7
inzet op verzuimbegeleiding gedaald en steekt positief af bij de verzuimcijfers in de branche.
worden thema’s in relatie tot deze onderwerpen onder de aandacht gebracht en verschillende activiteiten georganiseerd.
Er is veel aandacht voor het bewegen op de werkvloer
Arbodienst
onder leiding van een beweegcoach en ook in 2025
de diensten van Zorg van de Zaak. Vanaf 2023 is na
cursus stoppen met roken. Er is een budgetcoach
opnieuw aan deze arbodienst gegund. Met Zorg van
nodig hebben bij de financiën. In 2025 is daarnaast het
van drie jaar tot en met 2025 met de mogelijkheid om
met op alle vestigingen van WSD een inloopspreekuur
gelijkblijvende voorwaarden.
heid’ hebben medewerkers een folder ontvangen met
het zogenoemde Eigen Regiemodel. Op basis van
worden ter voorkoming van eenzaamheid. Ook de dag
bij WSD ingezet. De ingekochte capaciteit betrof in 2025
dag waarop het belangrijke werk van onze EHBO’ers
week praktijkondersteuner bedrijfsarts. De planning
gebracht. Daarnaast zijn in 2025 weer diverse wensen
De leidinggevende is primair verantwoordelijk voor de
jaar konden medewerkers op een speciaal daarvoor
Verbetering Poortwachter. Naast de arbodienst worden
die in vervulling zijn gegaan, zijn onder andere “hondjes”
personeelsconsulent, arbeidsdeskundige en de verzuim
makkelijker verplaatst kunnen worden, magnetrons voor
Voor de arbodienstverlening maakt WSD gebruik van
hebben diverse medewerkers deelgenomen aan de
een Europese aanbesteding de arbodienstverlening
beschikbaar voor medewerkers die ondersteuning
de Zaak is een contract afgesloten voor een periode
bedrijfsmaatschappelijk werk verder geïntensiveerd
daarna driemaal met een jaar te verlengen onder
voor medewerkers. Tijdens de ‘Week tegen Eenzaam-
De arbodienstverlening is vormgegeven middels
activiteiten die in hun eigen gemeente georganiseerd
detachering worden professionals van de arbodienst
van de BHV is dit jaar opnieuw georganiseerd, een
gemiddeld 20 uur per week bedrijfsarts en 12 uur per
en BHV’ers op diverse manieren onder de aandacht is
van de spreekuren wordt vanuit WSD georganiseerd.
in vervulling gaan. In december van het voorgaande
ziekteverzuimbegeleiding en de uitvoering van de Wet
ingerichte wensmuur hun wensen plaatsen. Wensen
zij daarbij ondersteund door een verzuimcoördinator,
voor het Textielsorteercentrum in Schijndel zodat kratten
administratie.
medewerkers op diverse vestigingen van WSD en een
Duurzame inzetbaarheid
kan oefenen met de Nederlandse taal.
gen regie op inzetbaarheid verzorgd voor leidingge-
Integriteitsbeleid WSD
SW- en PW-medewerkers plaatsgevonden met als doel
dan ook in 2023 de regeling Melden Vermoeden Misstand
Ook in 2025 zijn de toolbox verzuimaanpak en traininvenden. Daarnaast hebben twee pilottrainingen voor
laptop voor een collega zodat die beter en gemakkelijker
WSD wil voldoen aan de wet- en regelgeving en heeft
48 • 2025
WSD Jaarverslag • 49
WSD geactualiseerd die voortaan Klokkenluiderregeling
Vertrouwenspersonen
Bezwaarschriften UWV
‘gedrag’. In het afgelopen jaar is in samenwerking met
Het onderwerp integriteitsbeleid komt regelmatig
bij WSD. De inzet van vertrouwenspersonen vormt hier-
Hieronder een overzicht per onderwerp:
op praktische wijze het bewustzijn (awareness) van
WSD genoemd wordt.
terug in besprekingen met de ondernemingsraad en in personeelsbijeenkomsten. Ondernemingsraad WSD
Sociale veiligheid stond ook in 2025 hoog op de agenda bij één van de instrumenten om een veilige en
respectvolle werkomgeving te bevorderen, naast
andere organisatie brede maatregelen. WSD beschikt over drie interne en één externe vertrouwenspersoon
In 2025 zijn 10 bezwaarschriften bij het UWV ingediend. •
Afwijzing Ziektewet: 6
•
Afwijzing betaald ouderschapsverlof (Wazo): 1
•
Afwijzing interne jobcoaching: 3
die onafhankelijk opereren en beschikbaar zijn voor
Overige bezwaarschriften
professionalisering, teamontwikkeling en het versterken
kwesties. Zij bieden ondersteuning, geven advies en
de afwijzing van de subsidieregeling SOWIS. Dit bezwaar
verdiepten zich in hun rol en voerden constructieve
In 2025 zijn in totaal 34 meldingen geregistreerd, waar-
In 2025 heeft de Ondernemingsraad voortgebouwd
op de in 2024 gelegde basis. De focus lag op verdere van de samenwerking. OR-leden volgden trainingen,
gesprekken met bestuur en management over organi-
satie brede thema’s. Met deze ontwikkeling heeft de OR haar positie binnen WSD verder verstevigd en kijkt zij met vertrouwen vooruit naar de komende jaren. Cliëntenraad en denktank
WSD heeft sedert 2008 een cliëntenraad. Met de komst van de Participatiewet in 2015 is er formeel geen aparte cliëntenraad maar vindt cliëntenparticipatie plaats in de door gemeenten ingestelde Adviesraden Sociaal
Domein. Hier komen alle onderwerpen op tafel die te
maken hebben met de Wet maatschappelijke onder-
zowel ongewenste omgangsvormen als integriteits-
begeleiden meldingen waar nodig.
mee het aantal meldingen nagenoeg stabiel bleef
ten opzichte van 2024. De meeste meldingen hadden betrekking op ongewenste omgangsvormen, waar intimidatie en werkdruk onder vallen.
Naast de behandeling van meldingen is ingezet op zichtbaarheid en preventie binnen de organisatie.
Er is in november 2024 een bezwaar ingediend inzake is behandeld tijdens een hoorzitting met het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Na deze hoorzitting is het bezwaar door het Ministerie afgewezen in april 2025. Hierop heeft WSD besloten om in beroep te gaan en is bij de rechtbank een beroepschrift inge-
diend in juni 2025. Dit beroep zal in 2026 inhoudelijk behandeld worden bij de rechtbank in ’s-Hertogenbosch.
Vertrouwenspersonen waren aanwezig bij overleggen
Ontbindingsverzoek kantonrechter
actueel en namen deel aan intervisies en bijscholingen.
kantonrechter te ’s-Hertogenbosch. De betreffende
en bijeenkomsten, hielden de informatievoorziening In 2025 is bovendien een start gemaakt met de
ontwikkeling van een meerjarenplan, dat in 2026 wordt gepresenteerd, ter verdere versterking van sociale
In 2025 is 1 ontbindingsverzoek ingediend bij de
arbeidsovereenkomst is bij uitspraak van de rechter succesvol ontbonden.
veiligheid binnen WSD.
Fraude en onregelmatigheden
is geraakt, vindt WSD het belangrijk om een eigen
Klachtencommissie ongewenste omgangsvormen
mate wordt gefinancierd met rijks(belasting)middelen,
medewerkers waar het om gaat, een “gezicht” hebben
Klachtencommissie Ongewenst Gedrag, samen met
steuning, de Participatiewet en de Jeugdwet. Hoewel
de rol van de cliëntenraad verder op de achtergrond cliëntenraad in stand te houden zodat de cliënten/ en klankbord zijn voor WSD en het bestuur.
De cliëntenraad vergaderde in 2025 vier keer en was aanwezig bij de vergaderingen van het Algemeen
Bestuur van WSD en tijdens de door WSD georganiseerde raadsinformatieavond over de
revitalisatie van de koers. Ook waren zij aanwezig bij enkele presentaties die door WSD werden verzorgd
aan de Adviesraden Sociaal Domein. De cliëntenraad bestond in 2025 nog uit slechts 3 actieve leden.
Sinds 2023 is WSD officieel aangesloten bij een externe andere werkontwikkelbedrijven (Senzer, Kempenplus, Ergon en Baanbrekers) in de regio. De commissie
bestaat uit ervaren leden met expertise op het gebied van sociale veiligheid en klachtenbehandeling, waar-
door de inhoudelijke kennis goed aansluit bij het werkveld van WSD.
In 2025 bleef het stil op het gebied van formele klachten: er zijn geen meldingen gedaan.
Ondanks diverse pogingen is het niet gelukt om nieuwe
Klachtencommissie
sluiting gezocht bij een andere groep binnen WSD, de
hebben in 2025 geen klachten behandeld.
leden voor de cliëntenraad te vinden. Daarom is aan-
zogenoemde denktank. De krachten zijn gebundeld en beide groepen zullen vanaf 2026 gezamenlijk optrekken als ambassadeurs van WSD.
Zowel onze interne als externe klachtencommissie
Ontslagaanvragen, aanvraag ontslagadviezen
In 2025 zijn geen ontslagaanvragen ingediend bij het UWV.
Bij WSD is, als publieke organisatie die in belangrijke risicobeheersing onderdeel van het DNA.
Een specifiek onderdeel daarvan is de frauderisico-
beheersing. Fraude verstoort immers de bedrijfsvoering en ondermijnt het vertrouwen in de integriteit van het financiële systeem en daarmee de betrouwbaarheid WSD als uitvoeringsorganisatie. Van daaruit is de
beschikking over een actuele frauderisicoanalyse altijd vereist.
Het Dagelijks bestuur van WSD is zich bewust van het inherente risico van fraude dat zij, zowel intern als
extern, loopt bij het uitvoeren van haar activiteiten. Uit
een sessie over frauderisico’s bij WSD is geconcludeerd dat de processen en procedures bij WSD in opzet en werking toereikend zijn om materiële frauderisico’s
te voorkomen. Op het moment dat er in- of externe
fraudesignalen zijn is dat altijd een aanleiding om een gerichte risico-analyse bij WSD uit te voeren.
Een belangrijk aspect van frauderisicobeheersing is
BDO Advisory een beknopt programma doorlopen om fraude te vergroten bij het Dagelijks Bestuur en het (brede) managementteam.
De resultaten van het programma zijn een robuuste
frauderisicoanalyse en draagvlak voor de frauderisicoanalyse. De opgeleverde adviesrapportage frauderisicobeheersing bevestigt het beeld dat de frauderisicobehersing bij WSD op orde is. Wel worden een
aantal aanbevelingen gedaan om de verdere inbedding van frauderisicomanagement bij WSD te bevorderen. Ddeze aanbevelingen is concreet actie ondernomen en is ook het bestuur geïnformeerd.
50 • 2025
WSD Jaarverslag • 51
4. WEERSTANDVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING
Risico-analyse
Voor de risico-inschatting zijn de koers van WSD (lokaal)
tot herbevestiging van bestaand beleid voor de bepaling
de belangrijkste kaders.
Het Algemeen Bestuur heeft op 9 maart 2022 besloten van het weerstandsvermogen en daarop volgende
en de ontwikkelingen rondom de PW en Wsw (landelijk)
resultaatbestemming met een aantal aanpassingen
Koers WSD
betrekking op de resultaatbestemming en allocatie
op 1 januari 2015 bestaat er nog maar één regeling voor
en nieuwe besluiten. De aanpassingen hebben vooral van het totale vermogen naar weerstandsvermogen en bestemmingsreserves.
Sinds de inwerkingtreding van de Participatiewet (PW)
mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De Wet
werk en bijstand (Wwb), de Wet sociale werkvoorziening (SW) en een groot deel van de Wet werk en arbeidson-
Ten aanzien van het weerstandsvermogen is besloten:
dersteuning jonggehandicapten (Wajong) zijn opge-
WSD in het beleids- en financieel overleg met de
meer mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
1.
Bij de bespreking van de financiële stukken van
gemeenten, er nadrukkelijk meer aandacht gegeven
wordt aan de risico inschattingen en de berekening van de risico’s, zoals opgenomen in de jaarlijkse “Notitie weerstandsvermogen”
Dit is vormgegeven door in samenwerking met BDO Advisory een visualisatie Weerstandsvermogen te
ontwerpen die als bijlage bij deze notitie is opgenomen.
2. De instabiliteit van het landelijke stelsel en de
financiering van de PW is gebleven. Niettemin is
met de vaststelling van de koers van WSD en de
lokale plannen van de gemeenten het risico van WSD afgenomen naar een gemiddeld niveau.
Dat betekent dat het uitgangspunt voor de risicoberekening de minimum positie wordt.
Er is dus niet langer sprake van een bandbreedte van minimum- en maximumomvang.
Jaarlijks wordt het weerstandsvermogen van WSD
herijkt op basis van een geactualiseerde inschatting van de verschillende bedrijfs- en subsidierisico’s. De
omvang van het berekende weerstandsvermogen kent
vervolgens een directe relatie met de bestemming van het rekeningresultaat. Dit proces vindt al jaren volgens
gaan in deze Participatiewet. De PW streeft er naar om kans te bieden op (regulier) werk of als dat (nog) niet
kan, werk binnen een beschutte omgeving. Een belangrijke consequentie van de invoering van de PW is dat er geen instroom meer plaatsvindt in de SW. Deze groep
wordt gaandeweg vervangen door instroom vanuit de PW. De inwerkingtreding van de PW heeft grote con-
sequenties gehad voor gemeenten, WSD en de hele sector.
Het Algemeen bestuur van WSD heeft na een uitgebreide ambtelijke en bestuurlijke voorbereiding in juli 2020 de koers “Gezamenlijk doorontwikkelen” vastgesteld.
WSD en gemeenten zijn volop bezig om de samenwer-
king nader vorm te geven door de uitvoering van lokale plannen, het verder ontwikkelen van het gezamenlijk
expertisecentrum en van plusdiensten. Bestuur en ge-
meenten hebben gekozen voor een scenario met een volume van 2.100 doelgroepmedewerkers
. Hoewel het landelijke speelveld van de Participatiewet (PW), inclusief de beschikbare macrobudgetten en de budgetverdeling instabiel is, is door de keuze van de gemeenten een belangrijk onderdeel van de grote onzekerheden voor WSD weggenomen.
vast stramien plaats waarbij met name de grote on-
De uitwerking van de lokale plannen is in de verschillen-
wezenlijke invloed zijn op de risicobeoordeling.
verdere vormgeving van de lokale plannen zijn nog toe-
zekerheden in de omgeving waarin WSD opereert van
Uitwerking weerstandsvermogen 2024
Volgens het bestuursbesluit van 9 maart 2022 blijft het
de gemeenten in eigen tempo vormgegeven. Voor de
reikende middelen beschikbaar via de bestemmingsreserve Lokale Plannen.
in de branche gangbare model voor de berekening
Het koersplan “Gezamenlijk doorontwikkelen” heeft een
instrument voor WSD.
In september 2023 is in het Dagelijks bestuur bespro-
van weerstandsvermogen van Deloitte het te hanteren
looptijd tot eind 2025.
52 • 2025
ken of er aanleiding zou zijn om de koers te herzien. Het
Dagelijks bestuur heeft toen aangegeven geen behoefte aan een herijking van de strategie te hebben omdat
WSD Jaarverslag • 53
meer begeleidingsbudget. De WSD gemeenten zijn er hierdoor wat betreft budget flink op vooruit gegaan.
niet vallen onder beschut werk, maar wel zijn aangewe-
U vindt in bijlage 1 de uitgewerkte versie. In het reken-
voor hun ontwikkeling richting regulier werk of voor een
buffer bepaald.
zen op de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven
daarover bij de totstandkoming goed is nagedacht. De
Doelgroep Beschut
om de koers te revitaliseren.
de soort verdeelmodel op basis van P*Q (aantal * prijs)
De middelen worden in de meicirculaire als apart bud-
Dit wordt vormgegeven door een proces vorm te geven
voor de doelgroep beschut worden opgelost. Ook hier
omdat de verdeling verschilt met die van de Rijksbij-
koers is nog steeds passend maar het zou wel goed zijn
zoals dat ook is doorlopen voor de totstandkoming van de koers in 2020. Er is een kerngroep geformeerd van wethouders, directie en ambtenaren die met behulp van een extern adviesbureau volgens de methodiek
Het ministerie van SZW heeft voor beschut werk eenzelf-
in voorbereiding. Hierdoor zal het volumeprobleem ook
geldt dan dus dat Nuggers onbeperkt en zonder finan-
cieel risico voor gemeenten naar werk toegeleid kunnen worden.
van design thinking een plan van aanpak maken om te
Met deze maatregelen is in elk geval de toereikendheid
is in januari 2025 van start gegaan.
rende factor voor het realiseren van Participatiebanen.
komen tot een revitalisering van de koers. De kerngroep
van het begeleidinsgbudget niet langer een belemme-
tijdelijk vangnet.
get toegevoegd aan de integratie-uitkering Participatie, dragen Wet Sociale werkvoorziening (Wsw) en begeleid
werk (BW). De middelen worden verdeeld over gemeenten op basis van de maatstaf inwoners in het gemeentelijke doelgroepenregister.
Een en ander betekent dat er bewegingen zijn richting een betere financiering van de Participatiewet maar
om deze echt kostendekkend te laten zijn is nog steeds
Landelijke ontwikkelingen in PW en Wsw
Op basis van een tweetal onderzoeken van APE (stand
het Ministerie van SZW gestart met het Breed offen-
stendigheid sociaal ontwikkelbedrijven) zijn door de
Vooralsnog investeren WSD en gemeenten in nieuwe
ciële maatregelen voorgesteld die nodig zijn om de
dat de WSD-trein al volop rijdt en niet hoeft te wachten
Vanuit de evaluatie van de Participatiewet in 2020 is sief. Tientallen maatregelen zijn van kracht vanaf 2023, variërend van het invoeren van een landelijk preferent
administratief proces, aanpassen van de no-risk polis, aanvraagrecht op no-risk, tot betere informatie voor
van zaken beschut werk) en Berenschot (toekomstbetoenmalige staatssecretaris in december 2023 finandoelstellingen van de Participatiewet te realiseren.
werkgevers etc.. Al vanaf de start van de Participatiewet
Allereerst is vanaf 2024 het budget voor de begeleiding
patiewet een belemmering zijn voor gemeenten om vol
met ruim € 2.100 per persoon. Streven is om vanaf 2027
is ook duidelijk dat de financiële kaders van de Particiin te zetten op plaatsingen met loonkostensubsidie.
In de afgelopen jaren heeft het Rijk de financiering van
de Participatiewet op meerdere onderdelen aangepast
waardoor nu in belangrijke mate sprake is van financiering op basis van realisatie: Doelgroep LKS- regulier
van beschutte participatiebanen structureel verhoogd
substantieel meer geld nodig.
banen mede door inzet op het stimulusprogramma zotot de regelgeving feitelijk wijzigt. Dankzij prudent beleid in het verleden is WSD ook in staat deze investeringen
te doen zonder dat daarvoor gemeentelijke budgetten moeten worden ingezet.
de financiering op basis van realisatie te laten zijn. De
Actualisering risicoanalyse:
door SZW.
taling van risico’s naar het weerstandsvermogen plaats
wijze waarop dit is te realiseren wordt nog onderzocht
Verder wordt het belang van de infrastructuur van Werk ontwikkelbedrijven erkend voor een succesvolle Partici-
patiewet. Daarom zijn er vanaf 2024 structurele aanvullende middelen beschikbaar gesteld voor een toekom-
Tegen de bovengenoemde achtergrond vindt de verdoor middel van het standaardmodel voor Sociale
werkbedrijven zoals dat door Deloitte is ontwikkeld. Met behulp van dit model worden op een systematische
wijze risico’s geïnventariseerd. Het model houdt rekening met omzetrisico’s, investeringsrisico’s, conjunctuurge-
In 2020 is het budget voor de begeleidingsvergoeding
stige inrichting van de infrastructuur. Voor 2024 zijn deze
uitkering waarmee voor deze groep de stap is gemaakt
Voor 2025 tot en met 2034 worden impulsmiddelen
De specifieke risico’s van WSD hangen samen met wijzi-
inrichting van de infrastructuur) met de meicirculaire
zuinigingen op het budget, of ongedekte kostenstijgin-
van LKS- regulier overgeheveld naar de algemene
naar vergoeding op basis van realisatie (P * Q). Eerder
is dat al gebeurd met het budget voor de loonkosten-
subsidie. Het volumeprobleem vanuit de Rijksfinancieringssystematiek is hiermee opgelost. Dit betekent dat
middelen toegevoegd aan het budget voor de Wsw.
(voor plannen welke gaan over een toekomstbestendige verdeeld.
dus ook Nuggers onbeperkt en zonder financieel risico
Een derde financiële maatregel is het extra budget dat
Gemeenten (waaronder veel uit WSD-gebied) die veel
gemeenten om in de periode tot 2035 10.000 extra ba-
voor gemeenten naar werk toegeleid kunnen worden.
banen met LKS uitvoeren krijgen door deze overheveling
vanaf 2025 structureel beschikbaar wordt gesteld aan nen te realiseren. Dit zijn werkplekken voor mensen die
voeligheid en specifieke risico’s.
gingen in de financieringssystematiek. Het gaat om begen (b.v. als gevolg van de Wet arbeidsmarkt in balans en stijgingen WML) in de Wsw en de Participatiewet.
Hierbij wordt rekening gehouden met de deelnemingen
model wordt een minimale omvang van de financiële
Bij de interpretatie van de uitkomsten van het model is het belangrijk om te realiseren dat het Algemeen
bestuur heeft besloten dat in het model geen rekening wordt gehouden met stelselwijzigingen: fundamentele wetswijzigingen die tot gevolg kunnen hebben dat de
financieringssystematiek of doelgroep aantallen ingrijpend veranderen.
Een voorbeeld van zo’n fundamentele wijziging is het risico voortvloeiend uit Europese rechtspraak die de
vrijstelling ex art 8a Waadi mogelijk onderuit kan halen. Daarmee zouden reguliere cao’s de bestaande cao’s Wsw en Aan de Slag moeten vervangen. Voor WSD is
de potentiële kostenverhoging van het vervallen van de vrijstelling voorzichtig becijferd op ca. €1,5 mln. Dit tast
het fundament van de Participatiewet en daarmee de sector aan. Inmiddels lijkt het erop dat de vrijstelling voor de WSW en PW beschut wordt gehandhaafd.
Voor de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen van WSD wordt onderscheid gemaakt in drie risicogroepen: 1.
Bedrijfsrisico’s van de gemeenschappelijke regeling. Dit zijn risico’s die voorvloeien uit de bedrijfsmatige activiteiten van de verschillende afdelingen in de divisies Werk & Ontwikkeling en Participatie. Deze
risico’s worden beïnvloed door enerzijds de markt-
risico’s en anderzijds door de onzekere ontwikkeling van de omvang van het aantal plaatsingen en
trajecten door gemeenten bij WSD. Voorzieningen en de daarbij behorende risico’s worden buiten
beschouwing gelaten. Deze risico’s (b.v. dubieuze debiteuren) zijn individueel al tegen het licht
gehouden, gekwantificeerd en afgedekt door een
voorziening. Eveneens worden buiten beschouwing gelaten risico’s die afgedekt zijn middels
verzekeringen, zoals het risico van bedrijfsaan-
sprakelijkheid en ongevallen van medewerkers.
in de BV’s van WSD en het lidmaatschap en de samen-
2. Subsidierisico van de gemeenschappelijke regeling.
wordt berekend welke financiële buffer noodzakelijk is.
hoogte en verdeling van de Rijksbijdrage SW en de
werking met de Schoonmaak Coöperatie. Vervolgens
Dit betreft risico’s die WSD loopt ten aanzien van de
54 • 2025
WSD Jaarverslag • 55
budgetten voor banen met loonkostensubsidie,
vloeien uit de private bedrijven van WSD: WSD
schuldquota leningen, solvabiliteitsratio, grondexploi-
voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan
(zoals bijvoorbeeld in de PW is gebeurd met de buiten-
en Werksupport BV en het lidmaatschap van WSD
citeit en duidelijk is dat deze primair gericht zijn op
totaal. Het eigen vermogen van WSD bestaat volgens
alsmede bovennormale stijgingen van de loonkosten gewoon sterke verhoging van het Wettelijk Minimum
Loon, het invoeren van het wettelijk minimumuurloon of het mogelijk afbouwen van fiscale maatregelen zoals het Loonkostenvoordeel).
De financiering van de PW afgezet tegen de elkaar opvolgende kostenstijgingen maken het steeds
moeilijker om tot een sluitende businesscase te
Holding BV, WSD Participatie BV, Werkpartners BV van De Schoonmaak Coöperatie U.A.. De private
bedrijven worden geacht hun eigen bedrijfsrisico’s op te kunnen vangen. Het risico deelnemingen betreft voor WSD het risico dat WSD loopt door
de samenwerking: bijvoorbeeld de activiteiten die WSD voor de BV’s verricht in de vorm van (backoffice) dienstverlening.
komen voor de PW. Dit blijkt ook uit verschillende
Redelijk stabiel beeld en heroverweging na realisatie
Capel Advies. Ook het Rijk heeft inmiddels
Uit de nu voorliggende bedrijfsrisicoanalyse blijkt dat
onderzoeken van onder andere Berenschot en
onderkend dat, in elk geval voor de realisatie van Beschutte werkplekken, aanvullende financiering noodzakelijk is om voldoende begeleiding voor
deze doelgroep te organiseren en daarmee de doelstelling van op termijn 30.300 Beschutte
Werkplekken te realiseren. Helaas wordt daarmee
wordt slechts een klein deel van het financieringstekort in de businesscase voor de PW gedicht.
Vooral inmiddels cumulatief forse loonkostenstijging PW zijn van grote invloed op de businesscase. Bij verhoging van de loonkosten en gelijkblijvende
loonwaarde stijgt de terug te verdienen loonwaarde via netto toegevoegde waarde verder en daarmee wordt het financieringstekort steeds groter.
Een ander risico in de PW is het risico van het niet realiseren van het volume instroom. De WSD-
gemeenten hebben in het collectief een afspraak
dat er eind 2026 2.100 arbeidsplaatsen gerealiseerd worden. Mocht dit niet lukken en belandt WSD in een krimpscenario, dan is dat een fors risico. De
gewijzigde financiering van LKS en begeleidingsvergoeding op basis van realisatie nemen in elk geval de voornaamste belemmering voor het volume aan instroom weg.
Bij de subsidierisico’s is aangenomen dat bij de
berekening van de minimumvariant WSD in staat is
om 50% van de budgetdaling in 3 jaar op te vangen. 3. Risico deelnemingen. Dit zijn de risico’s die voort-
tatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapagemeenten en provincies en minder op organisaties als WSD. De voor WSD relevante kengetallen zijn onderstaand ten opzichte van vorig jaar en begroting opgenomen.
Kengetallen:
investeren in de groei van hun organisatie. Actuele en verwachte toekomstige economische ontwikkelingen in Nederland en de situatie op de arbeidsmarkt over de volle breedte zijn daar debet aan. De oplossing wordt door die werkevers gezocht in robotisering
en uitbesteding waardoor de beschikbaarheid van
werkplekken voor de doelgroep afneemt. Dit blijft een belangrijke ontwikkeling die de beoordeling van de
bedrijfsrisico’s beïnvloed. De afhankelijkheid van enkele grote klanten in de totale klantenportefeuille speelt
daarbij ook een rol omdat relatieve afhankelijkheid van een aantal grote klanten binnen het model leidt tot
een groter risico. De subsidierisico’s en deelnemingsrisico’s blijven eveneens stabiel.
Op basis van het bovenstaande analyse van het totale risico van WSD is het minimum weerstandvermogen ongewijzigd vastgesteld op € 10,7 mln. Kengetallen
Het Besluit begroting en verantwoording (BBV, art.11) bepaalt dat voortaan een basis
set van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen in de paragraaf ‘weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van de begroting en jaarrekening. Het Ministerie van BZK heeft hiertoe in juli 2015 de ‘Rege-
ling financiële kengetallen begroting en jaarrekening’ gepubliceerd. De op te nemen kengetallen betreffen;
overzicht van baten en lasten. Hoe hoger deze ratio, hoe groter de weerbaarheid van WSD.
Begroting 2025
Jaarrekening 2024
voor alle verstrekte leningen
-31,9%
n.v.t.
-34,2%
3. Structurele exploitatieruimte
3,3%
1,7%
5,8%
1.b. Netto schuldquote gecorrigeerd 2.
De risicobeoordeling op klantniveau geeft lichte
ongewijzigd. We zien dat werkgevers huiverig zijn om te
bestemmingsreserves) en het resultaat uit het
Jaarrekening 2025
1.a. Netto schuldquote
het totale risicoprofiel van WSD niet wijzigt.
bedrijfsmatige activiteiten blijft voor WSD als geheel
uit de reserves (zowel de algemene reserve als de
Ontwikkeling van de kengetallen
lokale plannen
verschuivingen maar het totale risico vanuit de
het eigen vermogen als percentage van het balans-
Solvabiliteitsratio
Toelichting op de diverse kengetallen: 1.
Netto schuldquote & de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van WSD ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een
indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Omdat bij leningen er onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug
worden betaald, wordt bij de berekening van de
netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal te berekenen, zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Op die manier wordt
duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekent voor de
schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met
dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen.
WSD heeft een zeer goede liquiditeitspositie en
geen schulden uit hoofde van geldleningen wat
resulteert in een negatieve schuldquote, hetgeen als positief wordt beoordeeld. 2. Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin WSD in staat is aan zijn financiële verplichtingen te
-31,9%
80,8%
n.v.t.
n.v.t.
-34,2%
78,5%
3. Structurele exploitatieruimte
Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte WSD heeft om de eigen
lasten te dragen, of welke structurele stijging van
de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het
structurele en reële evenwicht van de begroting wordt thans het onderscheid gemaakt tussen
structurele en incidentele lasten. De structurele
exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo
van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en
uitgedrukt in een percentage. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.
56 • 2025
5.
WSD Jaarverslag • 57
RECHTMATIGHEID
Sinds de invoering van de rechtmatigheidsverantwoor-
verantwoording wordt gebruikt als impuls om de
Het Dagelijks en Algemeen bestuur zijn, conform de
af over de rechtmatigheid aan het Algemeen bestuur.
de versterking van de inkoopfunctie waarbij de aan-
maart 2026 geïnformeerd over de verwachte onder-
ding in 2023 legt het Dagelijks bestuur verantwoording De rechtmatigheids-verantwoording is opgenomen in de toelichting op de jaarrekening 2025.
De commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten) stelt jaarlijks de richtlijnen voor de rechtmatigheidsverantwoording vast met
een geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid. Deze richtlijnen worden ieder jaar scherper.
WSD geeft op pragmatische wijze vorm aan de verantwoording rondom de rechtmatigheid en volgt daarbij
de ontwikkelingen rondom het onderwerp. Vanuit deze basis zijn in 2025 de financierle verordening ex. Art 212
bedrijfsvoering te verbeteren. Dit zien we nu terug in
bestedingskalender een steeds prominentere rol krijgt. Een verder uit te werken plan van aanpak moet vorm geven aan wat de ambitie van de organisatie is ten
aanzien van de administratieve organisatie en interne beheersing, IT- beheer en verbijzonderde interne
controle. Daarbij wordt de gehele organisatie betrokken, bijvoorbeeld via het zogenaamde ‘Three Lines’- model, zodat ook de verantwoordelijke managers in de 1e en 2e lijn medeverantwoordelijk worden voor het recht-
matigheidsbeheer. Om dit ook in de organisatie vorm te geven zal meer tijd vragen.
van de Gemeentewet en de controleverordening ex
Begrotingscriterium
Na beoordeling op actualiteit is het in 2022 vastgesteld
is, na het doorlopen van de ambtelijke en bestuurlijke
artikel 213 van de Gemeentewet geactualiseerd.
normenkader ook voor 2025 onverminderd van kracht. De verantwoordingsnorm is door het bestuur eerder vastgesteld op 1% van de totale lasten en dotaties
bestemmingsreserves. In 2025 zijn het Besluit Begroting Verantwoording (BBV) en het Besluit accountants-
controle decentrale overheden (Bado) gewijzigd. De voornaamste wijziging betreft de verhoging van de
verantwoordingsgrens naar 2% van de totale lasten
exclusief dotaties aan reserves. Dit is ook opgenomen in de door het Algemeen bestuur vastgestelde
vastgesteld in juli 2024. WSD kent geen systematiek van begrotingswijzigingen. Tussen het moment van opstellen van de begroting en de feitelijke realisatie van lasten
en baten zit daarmee meer dan 1,5 jaar. In die periode stijgen door exogene factoren zowel de lasten (loon-
kosten en overige kosten) als de baten (verkoopprijzen en Rijkssubsidies). Deze stijgingen zijn slechts margi-
naal door WSD te beïnvloeden. Begrotingsafwijkingen zijn daardoor eigenlijk nooit te voorkomen.
De werkelijke begrotingsonrechtmatigheden zijn verder toegelicht onder de rechtmatigheidsverantwoording in de toelichting op de jaarrekening.
Ter toetsing of wordt voldaan aan het voorwaardencriHieruit zijn een 2-tal onrechtmatigheden ten aanzien
van de Europese aanbestedingswetgeving gebleken.
Deze onrechtmatigheden overschrijden op individuele basis niet de rapporteringsgrens. Het betreft: 1.
Inhuur externe deskundigheid op het gebied van communicatie (€ 59.000)
2. Invulling vacature van de manager van een stafafdeling (€ 40.000)
de totstandkoming van de overeenkomst onvoldoende verwachte totale inkoopwaarde van de overeenkomst de Europese aanbestedingsgrenzen niet zou over-
schrijden.
Door tijdelijke melding kunnen deze overschrijdingen
Voor de inhuur van de deskundigheid op het gebied
als acceptabel worden bestempeld.
Onderschrijding van lasten en baten en overschrijding
de accountant vanwege de relatie met de controle
Algemeen bestuur als rechtmatig worden aangemerkt
een werkwijze waarbij de rechtmatigheids-
begrote kosten als acceptabel aangemerkt.
matig zonder begrotingswijziging, ook indien zij tijdig
bestuur tot een gedegen onderbouwd oordeel kan komen
van de getrouwheid. De ambitie is om te komen tot
dat moment verwachte overschrijdingen van de
is overwogen, voorzien en gedocumenteerd of de
worden gemeld aan Algemeen bestuur.
over de rechtmatigheid. De aanpak is afgestemd met
Met vaststelling van diezelfde rapportage zijn de op
worden daarmee anders behandeld.
voor de uitvoering van de noodzakelijke interne controle-
systeem- of gegevensgericht gepland dat het Dagelijks
overschrijding van baten rechtmatig verklaard.
Uit nadere analyse blijkt dat in beide gevallen voor
Overschrijding van lasten zijn per definitie onrecht-
heidsverantwoording. De interne controles zijn zodanig
verwachte onderschrijdingen van lasten en baten en
van lasten en baten en overschrijding van baten
5% van de verantwoordingsgrens wat neerkomt op een
werkzaamheden om te komen tot een rechtmatig-
Begrotingsrechtmatigheid zijn de op dat moment
terium is een spendanalyse inkoop gemaakt.
anderzijds kennen een andere wettelijk kader en
bedrag van € 95.000. Daarmee zijn de kaders aanwezig
2025. Met de vaststelling van de notitie Analyse
processen, ongewijzigd door het Algemeen bestuur
en diepgang van de (interne) controles en verantwoor€ 1.896.000. De rapporteringsgrens is vastgesteld op
en baten ten opzichte van de vastgestelde begroting
Voorwaardencriterium
Overschrijding van lasten enerzijds en onderschrijding
ding. Voor 2025 resulteert dit in een bedrag van
en overschrijdingen van de verwachte totale lasten
De begroting 2025 is samengesteld in maart 2024 en