Bijlage 01 - Jaarstukken 2022
Tekst van het document
In 2022 zijn we met diverse initiatiefnemers in gesprek geweest over het aangaan van een anterieure overeenkomst waarmee onder anderen de afspraken over de plankosten, de fondsafdrachten en de kosten bij eventuele planschade zijn vastgelegd. Dit hebben we gedaan voor Flexcampus Collse Hoeve, Pastoor Aldenhuijsenstraat, Vincentre en voor een groot aantal kleinschalige ontwikkelingen, zoals voor bijvoorbeeld kavelsplitsingen. Ook faciliteerden we projecten die in een al dan niet participatieve ontwerpfase verkeren. Hiervoor werd de projectorganisatie versterkt en geprofessionaliseerd en hebben we het Team Ruimtelijke Kwaliteit als onafhankelijke adviescommissie in een vroegtijdig stadium betrokken om mee te denken op het gebied van de stedenbouwkundige, landschappelijke en architectonische inpassing van projecten. In het jaarverslag van de dorpsbouwmeester hebben we hier verslag van gedaan. We hebben kaders opgesteld om initiatiefnemers te inspireren en initiatieven aan te toetsen. In dit kader hebben we gewerkt aan de totstandkoming van de Bouwgids (met participatieplan) voor Nuenen waarin tevens de actualisatie van de Nota Hoger Bouwen wordt meegenomen. Daarnaast werkten we aan een ontwikkelplan voor de Kloostertuin en de ruimtelijke kaders voor Nuenen Zuid (een uitwerking van de structuurvisie Nuenen Zuid).
Vanwege het toenemende aantal aanvragen voor Ruimte voor Ruimte-woningen heeft de raad in 2022 de visie ‘Bouwen in het Buitengebied van Nuenen’ vastgesteld. Hiermee kregen we duidelijke richtlijnen voor het behandelen van verzoeken voor extra woningbouw in bebouwingsconcentraties in het buitengebied. Met het vaststellen van de visie werden er een viertal principeverzoeken afgewezen. Vier andere verzoeken krijgen op basis van de visie nog een vervolg. We hebben gewerkt aan een integrale visie op het centrum. Deze visie wordt onder andere kaderstellend voor de beoogde herontwikkeling van de locatie hoek ParkstraatVoirt. Wat we hebben gedaan in het kader om te komen tot een integrale visie op het centrum hebben we beschreven in Programma 7 onder doelstelling 1 Bevorderen van een toekomstbestending centrum. Om initiatieven voor de grootschalige opwek van elektriciteit door middel van wind of zon te kunnen beoordelen, is gewerkt aan beleid. Dit beleid is naar verwachting in 3e kwartaal 2023 gereed.
38
Om de leefbaarheid van Nederwetten in stand te houden en te verbeteren willen we het mogelijk maken om woningen toe te voegen. In 2021 is het bestemmingsplan voor de bouw van 30 woningen op de locatie Hoekstraat-Eikelkampen vastgesteld. In 2023 start de bouw. Om het toevoegen van woningen op de langere termijn niet te laten stagneren, zijn we in 2022 met een aantal stakeholders in gesprek gegaan om het onderzoek naar de bouwmogelijkheden op te starten. Ook de dorpsraden van Nederwetten en Gerwen zijn hierbij betrokken. De kosten die hiermee gepaard gaan vallen in 2023. Het door de raad in 2022 beschikbaar gestelde budget is in deze jaarrekening als resultaatbestemming opgevoerd. In het kader van de uitvoering van het wijkgericht werken, zoals opgenomen in de Kadernota 2022, zijn we eind 2022 gestart met het opstellen van de visie op wijkgericht werken. In 2023 wordt de visie ter besluitvorming voorgelegd aan uw raad en daarna komen wij met een voorstel voor een pilot naar uw raad. Het Verstedelijkingsakkoord is door het Stedelijke Gebied Eindhoven, de Provincie en het ministerie in 2022 ondertekend. Hierin zijn de afspraken voor de verstedelijkingsopgave tot 2040 vastgelegd. Het principe is om de behoefte aan woonlocaties, werklocaties te koppelen aan het bestaande mobiliteitsnetwerk.
De afspraken uit het Verstedelijkingsakkoord zijn door de subregio Stedelijk Gebied Eindhoven ingebracht in de Ontwikkelstrategie Zuidoost Brabant die op verzoek van de Provincie door de 21 gemeenten in Zuidoost Brabant wordt opgesteld. De toenemende vraag naar woningbouw in de provincie is aanleiding voor het opstellen van een ontwikkelingsstrategie op het niveau van de Metropool Regio Eindhoven, zijnde 21 gemeenten verdeelt over de subregio De Kempen, A2-gemeenten, De Peel en Stedelijk Gebied Eindhoven. Hierbij is aangehaakt bij de andere lopende ruimtelijke ontwikkelingen, zoals de Transitie Landelijk Gebied van het MRE, NOVEX de Peel, NOVEX Stedelijk Brabant, Nationaal Programma Landelijk Gebied. Dit traject is eind 2022 opgestart en besluitvorming zal naar verwachting plaatsvinden in 2023. Onze activiteiten ten behoeve van de Bundelroutes zijn opgenomen in programma 6 onder doelstelling Verbeteren van de (boven-)lokale mobiliteit. We werkten aan de implementatie van de Omgevingswet, die na uitstel naar verwachting op 1 januari 2024 in werking treedt. De implementatie richtte zich op opleidingen voor de medewerkers, het herinrichten van processen en het omvormen van de monumentencommissie en het Team Ruimtelijke Kwaliteit tot één gemeentelijke adviescommissie.
Hiertoe werden raadsvorstellen ter besluitvorming voorgelegd en zijn we gestart met de training voor het opstellen van omgevingsplannen. Het aantal begravingen in 2022 op de openbare begraafplaats Oude Landen bleef onverminderd hoog en boven de oorspronkelijke raming. Deze toename komt vrijwel geheel op het conto van de moslimbegravingen. Op 17 februari 2022 heeft de raad ingestemd met een voorstel voor een upgrade van de begraafplaats. Vanuit de gemeente is het wenselijk de begraafplaats een nog meer parkachtige structuur te geven en het onderhoud naar een hoger niveau te brengen. Om dit te bereiken is er opnieuw naar de inrichting van het terrein gekeken waarbij fasegewijs nieuwe beplanting (voornamelijk bomen) is aangebracht. Het onderhoud van het totale groen is uitbesteed aan een professioneel hoveniersbedrijf. Bij de aanbesteding van het totale groenbeheer is nadrukkelijk rekening gehouden met Social Return. Door de beperkte sanitaire voorzieningen, in combinatie met een toename van het aantal moslimbegravingen, wordt een nieuw sanitair gebouw gerealiseerd. Dit gebouw biedt tevens de mogelijkheid voor het uitvoeren van een rituele wassing voor overledenen vanuit de Islamitische geloofsgemeenschap.
Beleidsindicatoren Naam
Indicator
Jaarrekening 2021
Nieuwbouw woningen *
aantal per 1.000 woningen
7,4
21
14
Demografische druk *
% van het aantal inwoners van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder per 100 inwoners van 20 tot 65 jaar
90
90
88,8
Sociale huurwoningen
totaal aantal
1.659
1.650
1.653
* verplichte indicator op grond van BBV
39
Begroting 2022
Jaarrekening 2022
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2022) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primaire begroting 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Afwijking budget 2022
Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 5
185
2.404
2.835
431
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
210
210
204
-6
7.5 Begraafplaatsen
87
243
181
-62
8.1 Ruimte en leefomgeving
1.033
988
1.320
332
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
4.214
4.163
-2.095
-6.257
8.3 Wonen en bouwen
1.050
2.549
1.330
-1.219
Totaal Lasten
6.779
10.556
3.775
-6.781
0.10 Mutaties reserves programma 5
91
2.429
1.266
-1.163
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
257
397
365
-32
7.5 Begraafplaatsen
93
280
393
113
Baten
8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen
0
0
177
177
3.766
3.693
-498
-4.191
950
2.053
1.751
-302
Totaal Baten
5.156
8.851
3.454
-5.397
Saldo (baten -/- lasten)
-1.623
-1.705
-321
1.384
Toelichting De afwijkingen van de begroting op dit programma worden op hoofdlijnen veroorzaakt door: • Taakveld 0.10 Mutatie reserves: Bij de lasten betreft het verschil de stortingen in de bestemmingsreserves bovenwijkse voorzieningen, sociale volkshuisvesting en groen voor rood vanuit grondexploitaties en anterieure overeenkomsten. Bij de baten heeft de onttrekking aan de algemene reserve voor het project overdracht woonwagenlocaties nog niet plaatsgevonden. • Taakveld 8.1 Ruimte en leefomgeving: betreft lasten en baten van anterieure overeenkomsten (resp. € 244.000,- en € 149.000,-). Beide waren niet vooraf begroot, omdat het aantal anterieure overeenkomsten vooraf niet is te voorspellen. Per saldo geeft dit een nadeel, deels door de arbeidsintensieve begeleiding van procedures en deels doordat de inkomsten van leges op taakveld 8.3 staan. • Taakveld 8.2 Grondexploitatie: de resultaten op grex zijn € 1.028.000,- positief. Er waren netto kosten begroot waardoor de afwijking met de begroting € 2.067.000,- bedraagt. • Taakveld 8.3 Wonen en bouwen: de lasten zijn lager doordat de overdracht van twee woonwagenlocaties aan Helpt Elkander nog niet heeft plaatsgevonden (€ 1.166.000,-). De baten zijn lager doordat er veel minder omgevingsvergunningen zijn afgegeven (€ 298.000,-).
Voor meer details en uitleg verwijzen we naar de analyse overzicht baten en lasten in het financiële gedeelte van deze jaarstukken.
40
Programma 6. Ruimtelijk beheer, Milieu & Verkeer Portefeuillehouder(s) R. Stultiëns en S. Löwik
Wat wilden we bereiken? Beoogd maatschappelijk effect
Doelstellingen
We zijn in staat de gevolgen van een veranderend klimaat op te vangen.
1. Voorkomen van wateroverlast, besmettingsgevaar en droogte.
Nuenen doet mee aan verantwoorde en weloverwogen ontwikkelingen die zeker op 2. Verduurzamen van onze gebouwenvoorraad de lange(re) termijn – maar mogelijk al veel eerder – positief zullen bijdragen aan ons gezamenlijke woon-, leef- en werkklimaat. 3. Stimuleren van initiatieven tot verduurzaming. Goede bereikbaarheid van de gemeente Nuenen c.a.
4. Verbeteren van de (boven-)lokale mobiliteit.
In 2020 bestaat slechts 5% van het afval uit restafval.
5. Stimuleren van hergebruik van grondstoffen.
Groenste gemeente van Nederland.
6. Bevorderen van de bewustwording van het belang van het openbare groen voor een duurzame leefomgeving
Levendige en aantrekkelijke gemeente.
7. Versterken van de leefbaarheid, het gebruik en de beleving van de openbare ruimte.
Relevante beleidsnota's in dit programma Naam
Periode
Vastgesteld in de raad
Planning vaststelling nieuw beleidsplan
Beleidsplan Openbare verlichting 2018-2027
2018 - 2027
juli 2017
eind 2027
Beheerplan Wegen 2022-2026
2022 - 2026
maart 2021
medio 2026
verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2023
2019 - 2023
december 2018
eind 2023
Verordening Ondergrondse Infrastructuur
2015 e.v.
februari 2015
onbepaald
Beleidsplan Spelen en bewegen
2017 e.v.
juli 2017
onbepaald
Groenbeheerplan
2020 - 2026
december 2019
eind 2026
Bomenbeleidsplan
2017 - 2031
februari 2017
eind 2031
Transitievisie warmte
2021 - 2026
september 2021
update eind 2026
Groenstructuurplan
2011 - 2020
november 2010
2024
Beheerplan gemeentebossen
2017 - 2022
mei 2017 (vastgesteld door het college)
2023
Mobiliteitsvisie Nuenen
2018 e.v.
december 2017
onbepaald
Mobiliteitsbeleid (uitgewerkt in modules per vervoerswijze/thema)
2019 e.v.
december 2019
onbepaald
Studie (verkeers)leefbaarheid en bereikbaarheid Bundelroutes Nuenen
2022 e.v.
november 2021
onbepaald
Strategisch Meerjarenplan Blink 2018-2022
2018 - 2022
juni 2018
2024
Afvalstoffenverordening Nuenen 2016
onbepaald
maart 2016
onbepaald
Nota Duurzaamheid
2019 - 2023
december 2019
eind 2023
Beheerplan Civiele kunstwerken
2020 - 2024
februari 2020
2024
Geactualiseerde Meer Jaren Onderhoud Planning Gebouwen (MJOP)
2022 - 2032
september 2021 onbepaald (vastgesteld door college)
Wat hebben we ervoor gedaan? We zijn in staat de gevolgen van een veranderend klimaat op te vangen. 1. Voorkomen van wateroverlast, besmettingsgevaar en droogte In het verbrede Gemeentelijk Rioleringsplan 2019 - 2023 (vGRP) is vastgelegd welk beleid de gemeente voert ten aanzien van klimaatadaptatie. Om hier verder vorm aan te kunnen geven stond in de begroting het opstellen van een Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) op de planning. Daar is
41
in 2022 echter nog geen vorm aan gegeven. In 2023 wordt dit opgepakt. Dit SSW is noodzakelijk om de prioriteit te kunnen bepalen met betrekking tot klimaatadaptieve maatregelen. In het kader van duurzaamheid is in september 2021 de Transitievisie warmte vastgesteld. Het doel van deze transitievisie is om het gebruik van fossiele brandstoffen sterk terug te dringen en het CO2gebruik in de gemeente te verminderen om opwarming van de aarde te stoppen. In 2022 zijn we begonnen met de uitvoering van de transitievisie.
Wat hebben we ervoor gedaan? Nuenen doet mee aan verantwoorde en weloverwogen ontwikkelingen die zeker op de lange(re) termijn – maar mogelijk al veel eerder – positief zullen bijdragen aan ons gezamenlijke woon-, leef- en werkklimaat. 2. Verduurzamen van onze gebouwenvoorraad De maatwerkrapportages voor het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed zijn in 2022 opgesteld en verwerkt in de “Routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed Nuenen". Deze routekaart brengt in beeld wat de energie labels van ons vastgoed zijn, hoe we de komende 30 jaar toe werken naar een CO2-arme gemeentelijke vastgoedportefeuille en welk vastgoed het beste eerst verduurzaamd kan worden op basis van energieverbruik en CO2 uitstoot. Ook geven we op basis van de maatwerkrapportages een globaal beeld van de te verwachte bouwkosten. In 2023 wordt de raad hierover geïnformeerd via een beeldvormende avond. Daarna worden de benodigde voorbereidingsbudgetten opgenomen in de begroting van 2024, zodat er per gebouw de technische uitwerking kan worden voorbereid. 3. Stimuleren van initiatieven tot verduurzaming In 2022 is er vooral ingezet op communicatie en stimulering omtrent het verduurzamen van gedrag en woningen. Voor communicatie resulteerde dit in het Duurzaamheidsmagazine, de week van de duurzaamheid en lezingen van de energiecoaches.
Op het gebied van stimulering werkten we aan de Groene Zone Isoleren, de actie banden op spanning en een pilot in Gerwen. In Gerwen zijn we in 2022 een pilot in het kader van duurzaam verwarmen van de eigen woning gestart. Deze bestond uit informatieavonden en wijksafari’s. Bij de wijksafari's werd met bewoners samen gewerkt om energie te besparen met kleine en grote aanpassingen die invloed hebben om het energieverbruik. Zonder de energiecoaches is het niet mogelijk om een verschil te maken. Daarom werkten we samen met het Energiehuis Slimmer Wonen. Zij verzorgden opleidingen tot energiecoaches en de inwoners konden hier advies inwinnen over maatregelen die zij kunnen nemen. Daarom is het afgelopen jaar de samenwerking met 7 andere gemeenten verlengd om langer van deze diensten gebruik te kunnen maken. Om nog meer regionale samenwerking op te zoeken is afgelopen jaar besloten om deel te nemen aan het project De Groene Zone Isoleren. Deze samenwerking met MRE-gemeenten heeft als doel om zoveel mogelijk woningen te isoleren en de bewoners te ontzorgen. De energiearmoede was het afgelopen jaar een belangrijk aandachtspunt. Hier is een plan van aanpak voor geschreven en zijn de eerste maatregelen uitgevoerd. Met extra vergoedingen, het opzetten van de witgoedregeling (uitvoering in 2023) en samen met Helpt Elkander zijn er kleine aanpassingen gedaan om energie te besparen.
Daarnaast zijn er voorbereidingen getroffen om te onderzoeken hoe het komend jaar verder doorgepakt kan worden. Allemaal met het doel om mensen bewust te maken van de aanpassingen die mogelijk zijn in hun woning of gedrag.
Wat hebben we ervoor gedaan? Goede bereikbaarheid van de gemeente Nuenen c.a. 4. Verbeteren van de (boven-)lokale mobiliteit Voor het verbeteren van de bovenlokale mobiliteit is extra aandacht besteed aan de regionale samenwerking en het proces omtrent de Meerjarenplanning Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Dit heeft zijn vruchten afgeworpen door vooral regionaal urgentiebesef van de Governanceaanpak (efficiëntere en daadkrachtigere organisatie) en de Brainportdeal. In het Bestuurlijk Overleg MIRT in november 2022 is er afgesproken dat Rijk en de regio gezamenlijk € 1,59 miljard gaan
42
investeren in het verbeteren van de bereikbaarheid en het versnellen van woningbouw in de regio. Vanuit het Rijk is een forse bijdrage toegezegd. Er is gewerkt aan de voorbereiding van het maatregelenpakket voor leefbaarheid en bereikbaarheid, het voorkeursalternatief Bundelroutes. In dat kader is een kernteam opgezet waarbinnen capaciteit, planning en financiering wordt georganiseerd, waaronder de concretisering van afspraken met de Provincie. Verder vroegen woningbouwprojecten, zoals bijvoorbeeld Nuenen-West, de Vinkenhofjes en de Mijlpaal vanzelfsprekend veel (verkeerskundige) aandacht en is dit op vele vlakken geleverd. Niet alleen ten aanzien van bestemmingsplanprocedures, maar ook in de verdere uitwerking/realisatie. Tot slot is in structureel overleg met Veilig Verkeer Nederland afdeling Nuenen en de Fietsersbond continu gewerkt aan verkeersveiligheid, zowel infrastructureel als educatief. Goede voorbeelden daarvan zijn kleinschalige, maar direct merkbare, ingrepen, zoals optimalisatie van weginrichting bij onder andere basisscholen en het informeren van inwoners.
Wat hebben we ervoor gedaan? In 2020 bestaat slechts 5% van het afval uit restafval. 5. Stimuleren van hergebruik van grondstoffen De druk om verspilling en daarmee het ontstaan van afval tegen te gaan neemt alleen maar toe. De doelstellingen in het programma VANG-HHA (Van Afval Naar Grondstof - Huishoudelijk Afval) en het Rijksbrede programma 'Circulaire Economie: Nederland Circulair in 2050' zijn voor de gemeente Nuenen de richtinggevende kaders voor de komende jaren. Een concreet doel in dat verband is het bereiken van reductie van het huishoudelijk restafval van de huidige 78 kg per inwoner naar 30 kg per inwoner in 2025. Over 2022 kunnen we het volgende melden: • In 2022 hebben we een subsidie van € 50.000 ontvangen vanuit het Rijk voor verder onderzoek naar de haalbaarheid van een circulair ambachtscentrum. De Brabantse Milieufederatie voert dit onderzoek uit. Dit onderzoek is inmiddels gestart en wordt in 2023 afgerond. • Nog niet alle grondstofparken, ook wel VANG-locaties, zijn gerealiseerd. Er moeten nog 2 locaties gerealiseerd worden. Daarom is de beoogde evaluatie uitgesteld. De evaluatie wordt uitgevoerd één jaar na het in gebruik nemen van de 2 nieuwe locaties in Nuenen-West. • In 2022 zijn incidenteel afvalcoaches ingezet om de kwaliteit van grondstofstromen (het scheiden van afval te verbeteren).
• Om de scheidingsresultaten te verbeteren en de service naar inwoners te verhogen is in Nuenen drie keer een GRIP-wagen ingezet. In de gemeente Helmond en Deurne hebben ze hier goede ervaringen mee.
Wat hebben we ervoor gedaan? Groenste gemeente van Nederland. 6. Bevorderen van de bewustwording van het belang van het openbare groen voor een duurzame leefomgeving We hebben in 2022 samen met Geldrop-Mierlo en Son en Breugel de visie ‘De Groene Dommelvallei, Dat zijn wij en dat blijven wij’ opgesteld. De visie geeft de samenwerking weer binnen de drie Dommelvallei gemeenten. Alle drie de raden zijn hierover via een Raadsinformatiebrief geïnformeerd. Uitgangspunt van het gezamenlijk beleid is het masterplan van het Van Gogh Nationaal Park. In dit masterplan staan een viertal ontwikkellijnen waaraan wordt gewerkt. Deze ontwikkellijnen zijn in 2022 ook opgenomen in het Verstedelijkingsakkoord Stedelijk Gebied Eindhoven. De bomen in het park zijn onderhouden en voorzien van een extra laag compost en de bodem is belucht. Deze werkzaamheden bevorderen de groei van de bomen. Hoe de bomen hierop reageren zullen wij in 2023 blijven monitoren. Daarnaast zijn afspraken gemaakt met onze aannemer om de kansen op het gebied van biodiversiteit aan te grijpen. Zo lieten we het blad op meer locaties liggen en beheerden we locaties meer extensief, zodat biodiversiteit meer kansen kreeg. Daarnaast monitorden wij ons extensieve maaibeleid in samenwerking met de IVN om te zien wat dit maaibeheer doet in relatie tot de soorten die in de gemeentelijke bermen voorkomen.
43
We hebben het afgelopen jaar vooral ons groen areaal in stand gehouden. Dit hebben we gedaan middels boomcontroles en het (her-)planten van bomen op verschillende locaties. Daarnaast hebben we regelmatig gebruik gemaakt van de communicatiekalender om onze inwoners te informeren over werkzaamheden die in de gemeente plaatsvinden.
Wat hebben we ervoor gedaan? Levendige en aantrekkelijke gemeente. 7. Versterken van de leefbaarheid, het gebruik en de beleving van de openbare ruimte In 2017 is het beleidsplan Spelen en bewegen vastgesteld. Een belangrijke doelstelling van dit plan is om in de openbare ruimte veel, gevarieerde en veilige speelruimte te realiseren en/of in stand te houden. Hierdoor vergroten we ook de leefbaarheid en stimuleren we het gebruik van de openbare ruimte. In 2022 zijn de beweegplekken in de wijken Nuenen-Noord en Gerwen afgerond. De pachtovereenkomst met tennis- en padelvereniging Lissevoort werd aangepast, zodat het voormalige midgetgolfterrein nu beschikbaar is voor een centrale beweegplek bij de Lissevoort. In 2022 hebben metingen van de luchtkwaliteit (fijnstof en stikstof) via twee sporen plaatsgevonden, te weten het lokale meetnet van AiREAS met sensoren van Intemo (geluid en fijnstof) en het regionale meetnet met naast AiREAS de partners TNO, GGD en ODZOB. In Nuenen betrof het regionale meetnetwerk twee sensoren van TNO (fijnstof en stikstof). Ondanks dat het meten van alle leefbaarheidsindicatoren beperkingen kent, werd er een tweede meetfase uitgevoerd. Daarbij werden sensoren van het lokale en regionale meetnetwerk meerdere maanden geplaatst in de omgeving van de drukkere wegen, namelijk de Smits van Oyenlaan, de A270 en de Geldropsedijk.
AiREAS zal de meetresultaten van beide netwerken delen via een rapportage, voorzien van aanbevelingen. Na bespreking met de belangrijkste stakeholders kan bepaald worden wat een zinvol vervolg is in relatie tot wooncomfort, leefbaarheid en gezondheid.
Beleidsindicatoren Naam
Indicator
Fijn huishoudelijk restafval*
kg per inwoner
Jaarrekening 2021
Hernieuwbare energie* % hernieuwbare energie t.o.v. de totale hoeveelheden gebruikte energie
Begroting 2022
Jaarrekening 2022
77
65
71
7,3 **
6,7
8,6 ***
* verplichte indicator op grond van BBV ** cijfer van 2019 *** cijfer van 2020
Bijdrage verbonden partijen aan dit programma BLINK De Gemeenschappelijke regeling BLINK speelt een belangrijke rol bij het uitvoeren van de wettelijke taken en het realiseren van de beleidsdoelen op het gebied van: 1. Inzameling, transport en verwerking van het huishoudelijk afval; 2. Beheer van de milieustraat Nuenen; 3. Beheer en onderhoud van ondergrondse containers; 4. Straatreiniging en onkruidbestrijding in de gemeente. In 2021 is gestart met het Strategisch Traject om te komen tot een toekomststrategie voor Blink; de uitkomst van dit traject wordt eind maart 2023 bekend. Zie voor meer informatie de paragraaf Verbonden partijen. Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) De ODZOB voerde voor de gemeente alle milieutaken uit op het gebied van vergunningverlening en toezicht en handhaving (VTH). Er is gewerkt volgens het vastgestelde werkprogramma 2022. Dit programma is niet geheel gerealiseerd op het gebied van controles, vanwege capaciteitsproblemen bij de ODZOB. De omgevingsdienst is ook ingeschakeld voor allerlei sectorale adviestaken, zoals op het gebied van bodem, geluid (metingen), asbest, geur etc.
44
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2022) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primaire begroting 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Afwijking budget 2022
Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 6
125
412
412
0
2.1 Verkeer en vervoer
3.380
3.344
3.163
-181
2.2 Parkeren
7
7
18
11
2.5 Openbaar vervoer
9
9
8
0
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
2.133
2.353
2.376
23 395
7.2 Riolering
989
989
1.384
2.254
2.279
2.208
-70
7.4 Milieubeheer
675
924
560
-364
Totaal Lasten
9.571
10.318
10.131
-187
0.10 Mutaties reserves programma 6
188
191
190
0
2.1 Verkeer en vervoer
110
110
155
45
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
0
0
11
11
7.2 Riolering
2.010
2.010
2.281
271
7.3 Afval
3.123
3.148
2.893
-255
7.3 Afval
Baten
7.4 Milieubeheer
0
329
33
-296
Totaal Baten
5.431
5.788
5.563
-225
Saldo (baten -/- lasten)
-4.140
-4.530
-4.568
-38
Toelichting De grootste afwijkingen op dit programma worden veroorzaakt door: • Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer: Kosten straatreiniging zijn lager dan begroot. • Taakveld 7.2 Riolering: de baten rioleringsheffing zijn hoger dan begroot, daardoor is de storting in de egalisatievoorziening hoger (nadeel bij de lasten). • Taakveld 7.3 Afval: Binnen de gesloten exploitatie afval zijn er diverse mee- en tegenvallers, maar per saldo is een nadeel ontstaan (meer kosten en minder baten), dat aan de egalisatievoorziening is onttrokken. Daarnaast moeten we als gevolg van de gerechtelijke uitspraak in de zaak Attero een naheffingsclaim betalen waarvoor ten laste van dit taakveld een voorziening is gevormd. • Taakveld 7.4 Milieubeheer: voor de subsidieregeling Energiearmoede zijn zowel baten als lasten lager dan begroot, doordat de regeling pas in december is opengesteld en daardoor pas in 2023 verwerkt wordt. De regeling voorziet hierin. Voor meer details en uitleg verwijzen we naar de analyse overzicht baten en lasten in het financiële gedeelte van deze jaarstukken.
45
Programma 7. Economie, Toerisme & Recreatie Portefeuillehouder(s) R. Stultiëns en B. van Stiphout
Wat wilden we bereiken? Beoogd maatschappelijk effect
Doelstellingen
Nuenen c.a. is een ondernemersvriendelijke gemeente.
1. Bevorderen van een toekomstbestending centrum. 2. Vitaliseren van bestaande bedrijventerreinen. 3. Actief bijdragen aan Brainportambities.
Economische betekenis van de toeristische sector vergroten.
4. Versterken van de toeristische aantrekkingskracht. 5. Bevorderen van de ontwikkeling Landgoed Gulbergen.
Relevante beleidsnota's in dit programma Naam
Periode
Vastgesteld in de raad
Planning vaststelling nieuw beleidsplan
Masterplan Nationaal Park Van Gogh
2020 e.v.
Detailhandelsvisie Stedelijk Gebied Eindhoven
2015 e.v.
september 2015
2023
Programmering werklocaties Stedelijk Gebied Eindhoven 2021
2021 e.v.
september 2021
2024
Verordening reclamebelasting 2023
2022
november 2022
november 2023
Structuurvisie ruimtelijke beeldkwaliteit kern Nuenen - De Wereld van Van Gogh
2019 e.v.
februari 2020
onbepaald
Omgevingsvisie Nuenen
2021 e.v.
september 2021
onbepaald
Toekomststrategie “Groots, een hoogstaand en toegankelijk voorzieningen aanbod in het Stedelijk Gebied Eindhoven”
2021 e.v.
juli 2021
onbepaald
2022 e.v.
juni 2022
onbepaald
Intergemeentelijke structuurvisie Rijk van Dommel en Aa
onbepaald
Erfgoedverordening 2023
onbepaald
Wat hebben we ervoor gedaan? Nuenen c.a. is een ondernemersvriendelijke gemeente. 1. Bevorderen van een toekomstbestending centrum In 2020 is op verzoek van vastgoedeigenaren in het gebied Parkstraat e.o. een schuifpuzzel getekend gebaseerd op de Centrumvisie van 2010. Basis voor de schuifpuzzel is een compacter centrum door verschuiving van de supermarkten. Kwaliteit wordt onder andere gevonden in de functionele samenhang en door ontwikkeling van woningbouw op het achtergelegen parkeerterrein. Uit onderzoek van de vastgoedeigenaren bleek in het voorjaar van 2022 het niet mogelijk om het plan in gezamenlijkheid te realiseren. Dit zat onder andere in de complexiteit, het verwerven van ander vastgoed en de onderlinge (financiële) afhankelijkheid. Wél is er nog steeds commitment om te gaan ontwikkelen. Hier ontstond de noodzaak voor de gemeente om de regie te nemen. Zo kunnen de ontwikkelingen – afzonderlijk van elkaar, maar wel met beleidsmatige (functioneel/economisch en stedenbouwkundig) samenhang – doorgang vinden en hun bijdrage leveren aan het aantrekkelijk en toekomstbestendig maken van het centrum. In 2022 is dit met de vastgoedeigenaren en Stichting Centrummanagement Nuenen verder uitgewerkt. In 2023 wordt het eerste deelresultaat van deze samenwerking ter besluitvorming aangeboden aan de raad.
Vervolg van de uitwerking in een omgevingsprogramma van het Centrum, met bijvoorbeeld ook de bedrijfsmatige aansturing van het centrum, en (het in behandeling nemen van) ontwikkelplannen volgt daarna in de jaren 2023 en verder. Dit zal, onder andere, in nauwe samenwerking met Stichting Centrummanagement Nuenen gebeuren. In 2022 zijn enkele (subsidie)regelingen van kracht geweest ter ondersteuning van ondernemers. Het stimulerings- en innovatiefonds voor ondernemers uit 2021 is in 2022 voortgezet. In 2022 is één extra aanvraag toegekend, naast de eerdere drie aanvragen uit 2021.
46
Vanuit het Rijk is er voor het laatste kwartaal van 2021 nog een compensatie voor het uitvoeren van de controleplicht van coronatoegangsbewijzen (CTB) beschikbaar gesteld. Begin 2022 hebben twintig aanvragers (zowel horecaondernemers als sportlocaties/verenigingen) hier nog een tegemoetkoming voor ontvangen. In de loop van het jaar is vanuit het Rijk een tweede tegemoetkoming beschikbaar gesteld voor de controle CTB in het eerste kwartaal van 2022. Hiermee hebben 33 horecaondernemers en sportlocaties/verenigingen een tegemoetkoming ontvangen. 2. Vitaliseren van bestaande bedrijventerreinen In 2022 is de samenwerking met ondernemers op de bedrijventerreinen verder uitgebouwd door de gezamenlijke inhuur van een kwartiermaker/secretaris voor het parkmanagement. Hiermee is ook het werkterrein uitgebreid, van de Collse Heide (Eeneind II Zuid), naar alle bedrijventerreinen in Nuenen. In het najaar 2022 is input opgehaald bij ondernemers. Deze input wordt in 2023 gebruikt om te komen tot een werkprogramma van het parkmanagement. Vanuit deze input zijn er, vooruitlopend op een werkprogramma, al voorbereidingen getroffen om alle bedrijventerreinen Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) gecertificeerd te maken. Dit certificeringstraject zal in 2023 worden doorlopen.
De opgave uit het coalitieprogramma 2022-2026 om te komen tot een fonds voor ondernemers op het gebied van duurzaamheid heeft hier raakvlakken mee, maar is een apart proces. Dit proces is opgestart in 2022 en krijgt zijn gevolg in 2023. De inzet van een relatiemanager is in 2021 al volledig afgebouwd. De aanpak voor veiligheid op de bedrijventerreinen is gecontinueerd in 2022, zie programma 2. Er is voor gekozen om het cameratoezicht een jaar langer in beheer van de gemeente te houden. Privatisering naar de ondernemers blijft het uitgangspunt en zal onderdeel worden van de parkmanagement organisatie. Voor Eeneind West geldt dat er sprake is van een onherroepelijk bestemmingsplan. De gemeente heeft de in augustus 2021 ingediende vergunningaanvraag voor de bouw in behandeling genomen. Deze aanvraag wacht op het verkrijgen van de benodigde ontheffingen in het kader van de Wet Natuurbescherming. De ontwikkelaar heeft los hiervan een natuurvergunning aangevraagd in verband met stikstof. Deze vergunning wacht op goedkeuring door de provincie, waarbij het stikstofdossier zorgt voor vertraging vanwege de steeds wijzigende regelgeving en berekeningstool gedurende 2022. Privaatrechtelijk hebben we op basis van de motie van de raad het invorderen van het rentetraject weer opgestart in 2022. In maart 2023 heeft het gerechtshof uitspraak gedaan en het vonnis van de rechtbank bekrachtigd.
Dat betekent dat de OC de rente t/m 2018 verschuldigd is (bijna € 1,9 miljoen, te vermeerderen met proceskosten). De rente voor 2019 heeft het hof buiten beschouwing gelaten, omdat de procedure volgens het hof in een te ver gevorderd stadium was om die nog mee te nemen in deze uitspraak. 3. Actief bijdragen aan Brainportambities In 2021 is de nieuwe subsidieverordening voor het Regionaal Ontwikkelingsfonds Werklocaties door alle negen gemeenteraden vastgesteld. Dat heeft ertoe geleid dat in 2022 een extra financiering is verstrekt. Een evaluatie vond eind 2022 plaats en hierover worden de gemeenteraden begin 2023 geïnformeerd. Op advies van de Regionale Adviescommissie Detailhandel (RACD) is er in 2022 gestart met de actualisatie van de regionale detailhandelsvisie voor het SGE. De afronding en vaststelling door de negen gemeenteraden vindt plaats in 2023. In 2022 is de kantorenprogrammering, in de vorm van een kantorenbrief, afgerond. Hierover worden de gemeenteraden begin 2023 geïnformeerd. Het proces om te komen tot een nieuwe regionale bedrijventerreinenprogrammering wordt in 2023 gestart. De verkenning van het financieel arrangement, en mogelijke alternatieve doeleinden, wordt hier aan gekoppeld.
Wat hebben we ervoor gedaan? Economische betekenis van de toeristische sector vergroten 4. Versterken van de toeristische aantrekkingskracht In 2021 zijn we samen met Van Gogh Brabant, aangehaakt bij een Europese subsidieaanvraag voor het Interreg project Toerisme in Balans. Helaas is in begin 2022 de aanvraag afgewezen. Desalniettemin is er in het najaar van 2022 voor gekozen om in 2023 een nieuwe poging te doen met
47
een aangescherpte aanvraag. Duidelijkheid hierover volgt in 2023. In dit project worden de ruimtelijke projecten uit de structuurvisie De Wereld van Van Gogh verbonden met de spreiding van bezoekers in het centrum. Zie programma 5 voor de uitvoering van De Wereld van Van Gogh. In 2022 is verder gewerkt aan de positionering en propositie voor Nuenen in het kader van villagemarketing. Oplevering en besluitvorming hierover wordt in 2023 verwacht. In de eerste helft van 2022 zijn de analyses over de toeristische/recreatieve sector in Nuenen opgeleverd. De resultaten geven inzicht hoe deze sector functioneert en wordt beleefd. Het vervolg in een vrijetijdseconomie beleid, met onder andere een toeristische website, is uitgesteld tot 2024. In 2022 zijn de acties uit het uitvoeringsprogramma van de toekomststrategie Groots! binnen de SGE samenwerking opgepakt. Hiermee is een start gemaakt met het ondersteunen van musea in hun samenwerking, het uitvoeren van een verkenning naar een grootschalig evenemententerrein (XXL), de mogelijkheden om met de acht regiogemeenten aan te sluiten bij lichtfestival GLOW, het opleveren van een subsidiescan, de RegioRadar en andere projecten die mede mogelijk zijn gemaakt vanuit de Brainport Financieringsregeling regionale voorzieningen. Verdere uitvoering volgt in 2023.
In het voorjaar van 2022 is een vragenlijst opengesteld voor de inwoners om inzicht te krijgen in welke voorzieningen zij wenselijk vinden op dagstrand Enode. Deze resultaten (van bijna 900 respondenten) zijn vertaald in een rapportage ten behoeve van het toekomstige ontwikkelperspectief. Naar aanleiding hiervan is besloten om Enode te ontwikkelen als kleinschalig, toegankelijk en hoogwaardig dagstrand. De uitwerking hiervan is in 2022 gestart en zal in 2024 resulteren in een nieuwe beheersvorm. In 2022 zijn twee evenementen toegestaan op dagstrand Enode, die daarna van meerdere perspectieven zijn geëvalueerd. Deze evaluaties zijn de basis geweest voor uitgangspunten voor toekomstige evenementen op dagstrand Enode, besluitvorming door het college vindt begin 2023 plaats. In 2022 is het aantal partners van het Van Gogh Nationaal Park gegroeid van 60 naar 70. In 2022 is een speciale Van Gogh wandelroute uitgebracht door het parkbureau. Een viertal melkveehouders uit Nuenen hebben zich aangesloten bij het project Brabants Bodem waarmee zij meer natuur inclusief zijn gaan ondernemen. Bij de uitvoering van projecten op het gebied van natuurontwikkeling is actief gecommuniceerd dat deze bijdragen aan het Van Gogh nationaal Park. In 2022 is het niet gelukt om duidelijkheid te krijgen over de status van het Van Gogh Nationaal Park.
De partners hebben besloten om toch gezamenlijk te blijven werken aan de uitvoering van het masterplan. In 2022 is gestart met het opstellen van beleidsnota erfgoed voor de gemeente Nuenen. Deze nota heeft de titel; “Bouwstenen voor de Toekomst”. Hiermee wordt aangegeven dat erfgoed een onderdeel is van onze leefomgeving en als inspiratie voor toekomstige ontwikkelingen. De nota gaat in op archeologie, gebouwd en aangelegd erfgoed en het historische landschap. 5. Bevorderen van de ontwikkeling Landgoed Gulbergen Het jaar 2022 heeft in het teken gestaan van een uitgebreid participatietraject over de ontwikkeling van Landgoed Gulbergen. Via een webinar, informatie bijeenkomsten, het raadplegen van belanghebbenden en één-op-één gesprekken is naar voren gekomen dat de ontwikkeling boven de spoorlijn zich moet richten op natuur en landschap met eventueel beperkte recreatieve ondersteunende bebouwing. Duidelijk is geworden dat grootschalige energie opwekking, woningbouw en een vakantiepark geen draagvlak hebben bij de omgeving. Door deze uitkomst heeft de Metropoolregio Eindhoven besloten om meer tijd te nemen voor de verdere ontwikkeling van het Landgoed Gulbergen.
Beleidsindicatoren Naam
Indicator
Jaarrekening Begroting 2021 2022
Functiemenging *
verhouding tussen banen en woningen, bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
43,1
43
Vestigingen *
per 1.000 inwoners (15-64 jaar)
147,1
140
151**
Netto arbeidsparticipatie *
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.
68,4
68
70,6**
Banen *
per 1.000 inwoners (15-64 jaar)
565,3
440
464,5**
Aantal banen in de recreatie en toerisme sector
per 1.000 inwoners (15-74 jaar)
25
22
25,5**
Cijfer voor ondernemersklimaat gegeven door ondernemers
rapportcijfer
7,5
6,9
niet bekend***
48
Jaarrekening 2022 43,5**
Bezoekersaantallen Vincentre
aantal
10.000
12.000
14.264****
Opbrengst toeristenbelasting
€
24.107
24.150
29.302
* verplichte indicator op grond van BBV ** cijfers over 2022 nog niet bekend, daarom cijfers over 2021 opgenomen *** in 2022 is er geen ondernemerspeiling uitgevoerd **** Het Vincentre is in 2022 zowel in januari (ivm corona) en vanaf medio oktober (ivm verbouwing) gesloten geweest.
Bijdrage verbonden partijen aan dit programma Metropoolregio Eindhoven Op initiatief van de provincie is eind 2021 regionaal besloten om gezamenlijk te werken aan een voorstel om ongewenste grootschalige logistiek op bestaande bedrijventerreinen te voorkomen. In 2022 is hierover nadrukkelijk regionaal overleg gevoerd waarbij de Metropoolregio Eindhoven het proces heeft gecoördineerd. Definitieve besluitvorming ligt bij Provinciale Staten die begin 2023 om besluitvorming wordt gevraagd. Ten aanzien van de ontwikkeling van Landgoed Gulbergen heeft de Metropoolregio Eindhoven in 2022 een uitgebreid participatietraject opgezet en doorlopen.
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2022) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primaire begroting 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Afwijking budget 2022
Lasten 3.1 Economische ontwikkeling
120
232
206
3.3 Bedrijfsloket en -regelingen
27
27
30
3
3.4 Economische promotie
98
148
70
-78
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
807
716
652
-65
5.4 Musea
68
53
50
-3
5.5 Cultureel erfgoed
41
86
69
-18
1.161
1.262
1.077
-186
0.10 Mutaties reserves programma 7
4
0
0
0
3.1 Economische ontwikkeling
9
100
85
-14
3.3 Bedrijfsloket en -regelingen
3
0
0
0
3.4 Economische promotie
35
35
41
6
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
18
18
37
19
Totaal Lasten
-26
Baten
Totaal Baten Saldo (baten -/- lasten)
68
152
163
11
-1.093
-1.110
-914
197
Toelichting De grootste afwijking op dit programma betreft taakveld 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie: de exploitatie van het Klooster valt goedkoper uit dan begroot. Voor meer details en uitleg verwijzen we naar de analyse overzicht baten en lasten in het financiële gedeelte van deze jaarstukken.
49
Programma 8. Financiën & Belastingen Portefeuillehouder(s) B. van Stiphout
Wat wilden we bereiken? Beoogd maatschappelijk effect
Doelstellingen
Verantwoord financieel huishoudboekje is te allen tijde leidend.
1. Reëel en structureel sluitende meerjarenbegroting.
Lastenverlichting die voor álle inwoners merkbaar is (ook in de zin van goede dienstverlening, zie programma 1).
2. Verlagen OZB indien er financiële ruimte is.
Relevante beleidsnota's in dit programma Naam
Periode
Financiële verordening 2017
2017 e.v.
Vastgesteld in de raad
mei 2017 medio 2023
Planning vaststelling nieuw beleidsplan
Nota reserves en voorzieningen
2019 e.v.
februari 2019 onbepaald
Nota risicomanagement en weerstandsvermogen
2015 e.v.
februari 2015 onbepaald
Nota activering, waardering en afschrijving
2006 e.v.
januari 2006 onbepaald
Belasting- en legesverordeningen
jaarlijks
november 2021 november 2022
Wat hebben we ervoor gedaan? Verantwoord financieel huishoudboekje is te allen tijde leidend. 1. Reëel en structureel sluitende meerjarenbegroting De begroting 2022 was reëel en structureel in evenwicht. Structureel evenwicht betekent dat structurele lasten gedekt worden door structurele baten. De incidentele lasten mogen worden gedekt door structurele en door incidentele baten. Het overzicht van incidentele baten en lasten is opgenomen in deze jaarrekening en het structureel exploitatieresultaat komt ook terug in de financiële kengetallen. De jaarrekening 2022 sluit met een positief resultaat van € 6.364.979,-. Om ook in de toekomst een reëel en structureel sluitende begroting te behouden en een buffer te vormen voor toekomstige investeringen, stellen wij voor om dit positieve resultaat - behoudens enkele resultaatbestemmingen - in de algemene reserve te storten. Naast de financiële kengetallen die zijn opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, stellen we ook een trendanalyse op. Deze analyse is voor het eerst bij de programmabegroting 2023 opgesteld en we verfijnen deze mede met input vanuit auditcommissie en raad. Doel is om de verbanden tussen de verschillende kengetallen te verduidelijken. Ook brengen we met enkele scenario’s in beeld wat het effect van mogelijke ontwikkelingen is op de kengetallen.
Wat hebben we ervoor gedaan? Lastenverlichting die voor álle inwoners merkbaar is (ook in de zin van goede dienstverlening, zie programma 1). 2. Verlagen OZB indien er financiële ruimte is De begroting 2022 en de belastingverordeningen 2022 waren de laatste in de bestuursperiode 20182022. Er is daarom bewust gekozen voor een beleidsarme begroting en gelijkblijvende belastingen. Om de basis op orde te houden was er geen ruimte voor verlaging van de onroerendezaakbelasting, maar de tarieven zijn zoveel mogelijk op de nullijn gehouden om de totale lastendruk zo min mogelijk te laten stijgen.
50
Beleidsindicatoren Naam
Indicator
Gemiddelde WOZ-waarde woningen *
duizend euro
Jaarrekening 2021 370
Begroting 2022 375
Jaarrekening 2022 391
Woonlasten meerpersoonshuishoudens *
euro
917
932
1.050
Woonlasten éénpersoonshuishoudens *
euro
764
745
855
Woningen in bezwaar
aantal / %
605 / 5,61
605 / 5,61
658
Niet-woningen in bezwaar
aantal / %
38 / 4,36
35 / 4,02
11
Gegronde WOZ-bezwaren woningen
aantal / %
157 / 25,95
120 / 44,61
136 / 21,52
Gegronde WOZ-bezwaren niet-woningen
aantal / %
10 / 26,32
3 / 27,27
3 / 8,82
* verplichte indicator op grond van BBV.
Bijdrage verbonden partijen aan dit programma Dienst Dommelvallei Dienst Dommelvallei is de sparringpartner voor onze gemeente op het gebied van de bedrijfsvoeringstaken, waaronder financiën, belastingen en planning & control. Zij volgen hierbij nauwgezet wettelijke en andere in- en externe ontwikkelingen op de genoemde terreinen. Ook onderhouden zij contact met de accountant en met de provincie als financieel toezichthouder. Daarmee monitoren zij onder meer het voldoen aan financiële regelgeving en het structureel sluitend zijn van de meerjarenbegroting. De dienst verzorgt vanaf 2022 ook de aanslagen rioolheffing inclusief de inning en invordering hiervan.
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2022) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primaire begroting 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Afwijking budget 2022
Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 8
0
102
102
0
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
103
1.537
6.234
4.697
0.5 Treasury
157
79
166
88
0.61 OZB woningen
123
123
146
23
0.62 OZB niet-woningen
45
45
35
-10
0.64 Belastingen overig
53
53
39
-15
0.8 Overige baten en lasten
824
246
-3
-249
0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb)
0
38
38
0
1.305
2.223
6.757
4.534
338
321
308
-12
Totaal Lasten Baten 0.10 Mutaties reserves programma 8 0.5 Treasury
160
103
177
74
0.61 OZB woningen
5.021
5.197
5.229
32
0.62 OZB niet-woningen
1.376
1.376
1.411
35
0.64 Belastingen overig
75
65
68
2
31.790
36.072
36.494
422
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten
0
0
1
1
Totaal Baten
38.760
43.133
43.688
555
Saldo (baten -/- lasten)
37.455
40.910
36.930
-3.979
51
Toelichting De afwijkingen van de begroting op dit programma worden op hoofdlijnen veroorzaakt door: • Taakveld 0.8: Vrijval van stelpost onvoorzien en inflatie € 246.000,-. • Taakveld 0.7: De algemene uitkering gemeentefonds was € 422.000,- hoger dan begroot. Dit wordt vrijwel geheel veroorzaakt door de decembercirculaire 2022, die niet meer kon worden verwerkt in de begroting 2022. • Alle afwijkingen van alle programma's tezamen zorgen voor een afwijking in het resultaat ten opzichte van de begroting van € 4.697.000,- (taakveld 0.11). Voor meer details en uitleg verwijzen we naar de analyse overzicht baten en lasten in het financiële gedeelte van deze jaarstukken.
52
Paragrafen Overeenkomstig het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten zijn hieronder de volgende paragrafen opgenomen: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid
53
Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen.
Beleid Bij het heffen en invorderen van belastingen zijn we onder meer gebonden aan: • de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen (AWR); • de Algemene wet bestuursrecht (Awb) inclusief de algemene beginselen van behoorlijk bestuur; • de Invorderingswet 1990; • de Gemeentewet; • diverse uitvoeringsbesluiten. De wet geeft duidelijke kaders aan voor de heffing, invordering en kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Het tarievenbeleid is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: • Geen algemene lastenstijging. De gemiddelde lasten voor de inwoners mogen niet meer toenemen dan de inflatiecorrectie. Lastenverzwaring voor inwoners blijft achterwege en indien enigszins mogelijk zullen we de tarieven van de gemeentelijke belastingen en/of leges verlagen; • Streven naar kostendekkendheid in de tariefstelling voor leges en retributies; • Het profijtbeginsel bij de overige heffingen hanteren. In overeenstemming met deze beleidsuitgangspunten zijn de tarieven over 2022 als volgt aangepast: • Bij de OZB is 1,65% inflatiecorrectie toegepast. Bij de berekening van het tarief is rekening gehouden met de WOZ-waardeontwikkeling; • Tarieven in de tarieventabel horende bij de legesverordening zijn verhoogd met de inflatiecorrectie van 1,65%; • De tarieven voor afvalstoffenheffing zijn in 2022 is gelijk gebleven aan die van 2021 .
• De grondslag voor de rioolheffing is in 2022 gewijzigd, namelijk een heffing op basis van het aantal gebruikers van een perceel voor woningen en een heffing op basis van gestaffeld waterverbruik voor niet-woningen. De raad heeft de diverse belastingtarieven definitief (formeel) vastgesteld in de belastingverordeningen op 11 november 2021.
Onroerende-zaakbelastingen We heffen op grond van artikel 220 van de Gemeentewet twee directe belastingen op de onroerende zaken die binnen de gemeente liggen, de zogenaamde onroerendezaakbelastingen (OZB): • Een gebruikersbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar een onroerende zaak die niet in hoofdzaak tot woning dient, al dan niet krachtens eigendom, bezit, beperkt recht of persoonlijk recht gebruikt; • Een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar van een onroerende zaak het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht. De tarieven voor 2022 zijn bijgesteld aan de hand van de ontwikkeling van de nieuwe WOZ-waarden en er is een inflatiecorrectie van 1,65% toegepast. In 2022 zijn de waarden meer gestegen dan geraamd, de meeropbrengsten zijn bijgeraamd bij de 2e tussentijdse rapportage.
Afvalstoffenheffing De gemeente is verplicht huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. Op grond van artikel 15.33 van de Wet milieubeheer en de Verordening afvalstoffenheffing en reinigingsrechten wordt afvalstoffenheffing geheven van degene die in de gemeente feitelijk gebruik maakt van een perceel waarvoor de gemeente verplicht is huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. De tarieven van de afvalstoffenheffing zijn verdeeld in twee componenten: 1. Een vast deel: Hiertoe behoren kosten die niet in de invloedssfeer liggen van de individuele inwoners zoals de kosten van de milieustraat, glas-, papier- en plasticinzameling;
54
2. Een variabel deel: Het gaat hier om het zogenaamd “de vervuiler betaalt” principe; hoe vaker iemand zijn rest- en gft-afval aanbiedt, hoe hoger de kosten voor deze aanbieder zijn. Reinigingsrechten worden geheven van niet-woningen (bedrijven) die hebben aangegeven gebruik te maken van de inzameldienst voor huishoudelijke afvalstoffen. Het betreft hier geen bedrijfsafval.
Rioolheffing Op grond van artikel 228a van de Gemeentewet wordt een rioolheffing geheven. De rioolheffing wordt opgelegd aan de gebruiker van een perceel van waaruit afvalwater direct of indirect via de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd en/of hemelwater direct of indirect wordt afgevoerd op de gemeentelijke riolering of op watergangen die in beheer zijn bij de gemeente. De tarieven van de rioolheffing worden zodanig vastgesteld dat de geraamde kosten niet boven de geraamde baten uitkomen. We streven ernaar dat de kosten voor 100% worden gedekt door de opbrengsten uit de heffingen.
Kostendekkendheid rioolheffing en afvalstoffenheffing Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording zijn gemeenten verplicht inzichtelijk te maken hoe bij de berekening van tarieven en heffingen wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. De tarieven mogen dus hoogstens kostendekkend zijn. Daarnaast moeten we de beleidsuitgangspunten die ten grondslag liggen aan deze berekeningen vermelden en de manier waarop we deze uitgangspunten bij de tariefstellingen hanteren. Met onderstaande tabel verantwoorden we of de heffingen (afvalstoffenheffing en rioolheffing) inderdaad kostendekkend zijn geweest, ofwel of de werkelijke baten de gerealiseerde lasten niet hebben overschreden. Per heffing worden de totale baten en lasten en het gerealiseerde dekkendheidspercentage weergegeven. Dekkendheid rioolheffing
2022
Riolering taakveld 7.2 Beheer en onderhoud riolering
689.596
Kapitaallasten
344.466
Mutatie voorziening
349.540
Totaal kosten riolering taakveld 7.2
1.383.602
Toerekenbare kosten vanuit andere taakvelden Overhead taakveld 0.4
234.581
Kwijtschelding taakveld 6.3
35.525
Straatreiniging taakveld 2.1
185.564
Watertaken taakveld 5.7
127.289
BTW taakveld 0.11*
314.000
Totaal toerekenbaar
896.959
Totaal lasten
2.280.561
Opbrengst rioolheffing**
2.259.169
Overige opbrengsten
21.392
Baten totaal taakveld 7.2
2.280.561
Dekkendheidpercentage riool
100%
* De omzetbelasting rekenen we conform artikel 229B van de Gemeentewet toe. Deze toerekening is het gevolg van de invoering van het Btw-compensatiefonds in 2003. Vanaf dat moment werd de Btw compensabel en werd tegelijkertijd het gemeentefonds hiervoor verlaagd. ** De opbrengsten zijn gebaseerd op het aantal bewoners van een pand.
55
Dekkendheid afvalstoffenheffing
2022
Afval taakveld 7.3 Lasten milieustraat
901.497
Lasten overige afvalstromen
1.589.149
Kapitaallasten
39.099
Mutatie voorziening
-518.893
Storting voorziening compensatie Attero
197.380
Totaal kosten afval taakveld 7.3
2.208.231
Toerekenbare kosten vanuit andere taakvelden Overhead taakveld 0.4
367.949
Kwijtschelding taakveld 6.3
77.203
Straatreiniging taakveld 2.1
143.493
BTW taakveld 0.11
339.098
Totaal toerekenbaar
927.744
Totaal lasten
3.135.975
Opbrengst afvalstoffenheffing
2.434.539
Baten milieustraat
190.324
Baten overige afvalstromen
268.364
Baten totaal taakveld 7.3
2.893.227
Dekkendheidpercentage afval
92%
Het dekkingspercentage is lager dan 100% omdat het saldo van de voorziening afval ontoereikend was en er als gevolg van een gerechtelijke uitspraak een voorziening moest worden gevormd voor de compensatie van Attero..
Leges Als de gemeente een bepaalde dienst levert kunnen daarvoor leges worden geheven. De raad stelt de tarieven jaarlijks vast in de Tarieventabel bij de Legesverordening. Net als riool- en afvalstoffenheffing moeten de tarieven dusdanig worden vastgesteld dat de geraamde baten niet boven de geraamde lasten uitkomen. Er mag geen winst gemaakt worden. Voor deze heffingen wordt gestreefd naar een 100% kostendekkend tarief. Bij de vaststelling van een aantal tarieven, zoals voor reisdocumenten, moet rekening gehouden worden met door het Rijk vastgestelde maximumtarieven. De leges worden in principe jaarlijks verhoogd met de daarvoor geldende inflatiecorrectie, met uitzondering van de leges/tarieven die zijn vastgesteld door het Rijk en in MRE-verband.
Kostendekkendheid leges Op grond van het BBV moeten gemeenten inzichtelijk maken dat de tarieven en heffingen hoogstens kostendekkend zijn. Per hoofdstuk van de legesverordening 2022 is hieronder de kostendekkendheid weergegeven op basis van de gerealiseerde baten en lasten. Alleen hoofdstukken vanuit de modelverordening die zijn opgenomen in de legesverordening van Nuenen zijn opgenomen. Per titel in de legesverordening wordt gestreefd naar maximale kostendekkendheid, ondanks dat jurisprudentie de legesverordening als één geheel ziet en dus de legesverordening als geheel maximaal kostendekkend mag zijn. Tussen afzonderlijke hoofdstukken binnen een titel mag kruissubsidiëring worden toegepast. Opbrengsten uit leges van een bepaald hoofdstuk mogen kosten binnen een ander hoofdstuk compenseren. Onderstaande overzichten geven aan dat de leges hoogstens kostendekkend zijn. De lasten zijn uitgesplitst in salaris, overhead en directe lasten. Hierbij is rekening gehouden met jurisprudentie over hetgeen wel en niet aan de leges mag worden toegerekend. De salarislasten en overhead in titel 1 zijn toegerekend vanuit het taakveld 0.2 Burgerzaken. Op basis van de toegerekende salarislasten is het opslagpercentage voor de overhead bepaald.
56
Baten
Salaris
Overhead
Lasten
Percentage
Titel 1
Algemene Dienstverlening
Hoofdstuk 1
Burgerlijke stand
-49.350
37.928
38.493
10.527
57%
Hoofdstuk 2
Reisdocumenten
-134.184
101.142
102.649
60.153
51%
Hoofdstuk 3
Rijbewijzen
-102.014
80.071
81.264
41.567
50%
Hoofdstuk 4
Verstrekkingen uit de Basisregistratie personen
-3.771
37.928
38.493
181
5%
Hoofdstuk 7
Bestuursstukken
0
0
0
0
0%
Hoofdstuk 8
Vastgoedinformatie
0
8.428
8.554
0
0%
Hoofdstuk 9
Overige publiekszaken
-43.538
42.142
42.770
28.269
38%
Hoofdstuk 10
Gemeentearchief
0
8.428
8.554
0
0%
Hoofdstuk 11
Huisvestingswet
0
0
0
0
0%
Hoofdstuk 12
Leegstandswet
-22
8.428
8.554
0
0%
Hoofdstuk 16
Kansspelen
0
12.643
12.831
0
0%
Hoofdstuk 17
Telecommunicatie
-19.585
8.428
8.554
9.343
74%
Hoofdstuk 18
Verkeer en vervoer
-4.343
12.643
12.831
0
17%
Hoofdstuk 19
Kinderopvang
-6.724
8.428
8.554
0
40%
Hoofdstuk 20
Diversen
-6.456
25.285
25.662
0
13%
-369.988
391.925
397.765
150.039
39%
Totaal titel 1
De salarislasten en overhead in titel 2 zijn (voornamelijk) toegerekend vanuit het taakveld 8.3 Wonen en Bouwen, waaronder de bouwvergunningen vallen. Ook hier is op basis van de toegerekende salarislasten de overhead bepaald. De baten en lasten binnen titel 2 van de legesverordening hebben voornamelijk betrekking op hoofdstuk 2 en 3, vandaar is vanwege de samenhang besloten alle lasten toe te rekenen aan hoofdstuk 3 binnen titel 2 en is dit niet verder uitgesplitst. Baten
Salaris
Overhead Lasten Percentage
Titel 2
Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen
Hoofdstuk 1
Begripsomschrijvingen
0
0
0
0
Hoofdstuk 2
Principe verzoek / vooroverleg / beoordeling conceptaanvraag
0
0
0
0
0%
Hoofdstuk 3
Omgevingsvergunning
-487.848 348.207
353.395 88.183
62%
Hoofdstuk 4
Vermindering
0
0
0
0
0%
Hoofdstuk 5
Teruggaaf
0
0
0
0
0%
Hoofdstuk 6
Intrekking omgevingsvergunning
0
0
0
0
0%
Hoofdstuk 7
Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project
0
0
0
0
0%
Hoofdstuk 8
Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten
0
0
0
0
0%
0
0
0
0
0%
353.395 88.183
62%
Hoofdstuk 10 In deze titel niet benoemde beschikking Totaal titel 2
-487.848 348.207
0%
De salarislasten en overhead in titel 3 zijn voornamelijk toegerekend vanuit het taakveld 0.2 Burgerzaken. Baten Titel 3
Salaris Overhead Lasten Percentage
Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn
Hoofdstuk 1 Horeca
-18.108
8.428
8.554
0
107%
Hoofdstuk 2 Organiseren evenementen of markten
-1.509 12.643
12.831
0
6%
Hoofdstuk 3 Seksbedrijven
0
0
0
0
0%
Hoofdstuk 4 Verbod exploiteren bedrijf zonder benodigde vergunning
0
0
0
0
0%
Hoofdstuk 5 Marktstandplaatsen
0
4.214
4.277
0
0%
Hoofdstuk 6 Winkeltijdenwet
0
4.214
4.277
0
0%
Hoofdstuk 7 ln deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking
0
0
0
0
0%
-19.618 29.500
29.939
0
33%
Totaal titel 3
57
Overige belastingen Baatbelasting Als de gemeente voorzieningen aanlegt waar maar een deel van de inwoners (bijzonder) bij gebaat zijn, dan kan de gemeente hen een baatbelasting opleggen. De belasting wordt ineens dan wel jaarlijks geheven gedurende maximaal 30 achtereenvolgende jaren. Momenteel is nog maar één baatbelasting van kracht. De betreffende voorziening is de aanleg van de rotonde op de Europalaan (“industrieterrein Berkenbos”). Toeristenbelasting Op grond van artikel 224 van de Gemeentewet wordt toeristenbelasting geheven van diegene die mensen tegen vergoeding laat overnachten. Het geldt alleen als de persoon die hier verblijft geen inwoner van de gemeente is. Vermakelijkhedenretributie Vermakelijkhedenretributie wordt geheven bij de organisatoren van evenementen waarbij entree wordt geheven. Deze retributie wordt pas geheven als er meer dan 2.000 betalende bezoekers het evenement hebben bezocht. Deze retributie wordt geheven omdat er gebruik wordt gemaakt van door of met medewerking van het gemeentebestuur tot stand gebrachte of gehouden voorzieningen. Marktgelden De markt is in 2022 geprivatiseerd en er worden geen marktgelden meer geheven. Reclamebelasting Reclamebelasting wordt geheven in het vastgestelde centrumgebied ten behoeve van de voeding van het ondernemersfonds.
Kwijtscheldingsbeleid Als mensen de verschuldigde belasting niet kunnen betalen (of met buitengewoon bezwaar), komen zij wellicht in aanmerking voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding. In het kader van de administratieve lastenverlichting voor de inwoners, toetsen we bij het inlichtingenbureau indien eerder kwijtschelding verleend is of er geen belemmering is voor het verlenen van automatische kwijtschelding. Bij geen belemmering verlenen we automatische kwijtschelding. De kwijtscheldingsregels zijn vastgelegd in de Invorderingswet 1990 en de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. De gemeente heeft, als gevolg van artikel 255 van de Gemeentewet, slechts op 2 onderdelen beleidsvrijheid: • De raad kan bepalen dat er helemaal geen dan wel gedeeltelijke kwijtschelding wordt verleend; • De raad kan regels stellen met betrekking tot de wijze waarop de kosten van bestaan in aanmerking worden genomen die er toe leiden dat in ruimere mate kwijtschelding wordt verleend. Op grond van het laatste onderdeel heeft de gemeente gekozen voor het voor 100% meenemen van de kosten van bestaan. Kwijtschelding kan worden aangevraagd voor de volgende heffingen: • OZB; • Afvalstoffenheffing; • Rioolheffing.