A19 VRBZO - Jaarstukken 2025
Tekst van het document
Bestrijden GRIP-incidenten GRIP
2025 (2024)
Incidenten in 2025
GRIP 1
5 (4)
1.
25-02-2025 – Brand appartementencomplex, Eindhoven
2.
30-06-2025 – Brand bakwagen met vuurwerken, Nuenen
3.
07-08-2025 – Brand appartement, Eindhoven
4.
18-08-2025 – Brand meerdere woningen, Deurne 27-08-2025 – Industriebrand, Deurne
GRIP
GRIP 2
0 (2)
5. -
GRIP 3
0 (0)
-
GRIP 4 Flexibel
0 (0) 0 (2)
-
Binnen crisisbeheersing is in 2025 verder gewerkt aan de doorontwikkeling van risicomonitoring. Hierbij worden risico’s gemonitord die mogelijk over meer dan 72 uur verwacht worden. In 2025 zijn kortdurende risico’s zoals onder andere de demonstratie tegen de komst van een asielzoekerscentrum in Helmond, het kampioenschap van voetbalclub PSV, de uitbraak van de mazelen en de signalering van drones, gemonitord. Voorbeelden van langdurige risico’s die gemonitord zijn; de NAVO-top, de vogelgriep, de netcongestie Enexis en Militaire dreiging. B.
Wettelijke planfiguren Toelichting
•
We vernieuwden de coördinatiekaarten telecom, waterkolom en spoor volgens planning.
•
Samen
met
de
2
andere
veiligheidsregio’s
in
Brabant
is
een
regionaal
plan
(overstromingskaarten en kwetsbaarheden) hoogwater en extreem weer in Noord-Brabant Planvorming met netwerkpartners
opgeleverd die input zijn voor risicodialogen en stresstesten vanuit waterschappen en provincie. •
We maakten afspraken met Enexis over fasering in allerteren en alarmeren van de veiligheidsregio’s bij stroomuitval en netcongestie.
27
Jaarstukken 2025 C.
Vakbekwame crisisfunctionarissen Toelichting
•
We voerden de operationele en bestuurlijke multidisciplinaire opleidings-, trainings- en oefeningsactiviteiten (MOTO-activiteiten) in Oost-Brabant uit, samen met Veiligheidsregio Brabant-Noord en volgens de afgesproken planning waarbij de beoogde resultaten behaald werden. We hielden onder andere trainingen, doorleefsessies, oefeningen met het GBT
Vakbekwaamheid
(Gemeentelijk Beleidsteam) en het ROT (Regionaal Operationeel Team), CoPI-oefeningen 'maatschappelijke onrust', SGBO-trainingen(Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden) en vakdagen voor crisisfunctionarissen. •
Er waren een aantal thema’s belangrijk in de MOTO-activiteiten voor crisisfunctionarissen. Dat waren spoorveiligheid (op bestuurlijk niveau), maatschappelijke onrust, polarisatie en extreem weer. Een ander belangrijk thema was het werken volgens het regionaal crisisplan en de overdracht na een incident (nazorg). Deze thema’s zijn verweven in zowel de bestuurlijke menukaart als de operationele menukaart. De nieuwe MOTO-coördinator is succesvol ingewerkt en stevig gepositioneerd binnen de organisatie.
•
De aanbesteding voor de bestuurlijke menukaart voor de 3 Brabantse regio’s is afgerond. Hiermee is een betere onderlinge afstemming bereikt in de aanpak van crises in Brabant. Verder planden we activiteiten, oefeningen en trainingen op regionaal niveau in 2025.
D.
Evalueren & Leren Toelichting
•
Alle GRIP opschalingen zijn geëvalueerd. Daarnaast zijn evaluaties uitgevoerd van een aantal incidenten, opschalingen en dreigingen. De uitkomsten hiervan zijn proactief gedeeld met de
Evalueren & Leren
betrokken stakeholders. •
In 2025 vervulden we een kartrekkersrol binnen het Landelijk Netwerk Crisisbeheersing, Evalueren, Kwaliteit en Onderzoek (LNCEKO). Waarin een systeem (GRIP-Atlas) ontwikkeld en getoetst
is dat
kennisdeling tussen regio’s bevordert.
Besluitvorming over verdere
doorontwikkeling volgt via de Vakraad Risico- en Crisisbeheersing. •
In 2025 maakten we een start met de verkenning hoe we maatschappelijke impact en effecten van een crisis die heeft plaatsgevonden kunnen evalueren. Dit krijgt in 2026 een vervolg.
•
Intern hebben we met vertegenwoordigers uit de hele organisatie de geleerde lessen uit de uitgevoerde evaluaties besproken.
2.2.2
GHOR en Bevolkingszorg
GHOR In 2025 bestond de GHOR in Nederland 25 jaar. Na een gezamenlijke landelijke aftrap in januari 2025 is er in de rest van het jaar binnen onze veiligheidsregio op meerdere momenten aandacht besteed aan 25 jaar GHOR. Dit gebeurde onder andere om het werk van de GHOR onder de aandacht te brengen bij het bestuur en de medewerkers van de VRBZO.
28
Jaarstukken 2025
De GHOR is als de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio belast met de coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening bij rampen en crises (die een impact (kunnen) hebben op de gezondheid, waaronder verstoringen van de zorgcontinuïteit) en met advisering van zorgorganisaties en gemeenten op dat gebied. De GHOR is dus primair een netwerkorganisatie, waarbij ingezet wordt op samenwerking binnen 3 netwerken (zie onderstaande figuur).
Het dagelijkse takenpakket van de GHOR is de afgelopen 25 jaar opgebouwd tot wat het nu is; instandhouding van de crisisorganisatie, evenementenadvies en advies in het kader van de Omgevingswet, planvorming, opstellen zorgrisicoprofiel in samenwerking met (keten)partners en aansluiten bij landelijke ontwikkelingen zoals ‘weerbaarheid’ en ‘militaire dreiging’. Bevolkingszorg In 2025 zijn er vanuit Bevolkingszorg in het kader van het Uniform Kwaliteitskader Bevolkingszorg (UKB) voortgangsgesprekken gevoerd met crisisfunctionarissen binnen gemeentes. Uit deze gesprekken concluderen wij dat de gemeentelijke crisisorganisaties op hoofdlijnen beschikken over een redelijke tot goede basis. Dit beeld is onveranderd ten opzichte van 2024. Uit de gesprekken komen aandachtspunten naar voren die te maken hebben met het proces ‘preparatie nafase’, de verwachtingen ten aanzien van de rol in de lokale crisisorganisatie, het werving- en selectieproces en de (registratie) van vakbekwaamheid van de lokale functionarissen. De operationele processen zijn veelal op orde. Naar aanleiding van de aandachtspunten zetten wij in 2026 op het maken van afspraken over minimale borging van HR-processen, borging van lokale vakbekwaamheid en hebben we aandacht voor preparatie nafase. Dit allemaal met als doel het verder verstreken van kwaliteit en slagkracht.
29
Jaarstukken 2025 A.
Beleid- en planvorming Toelichting
GHOR: •
De GHOR herziet verschillende convenanten samen met netwerkpartners. Een eerste verkenning voor een vernieuwing van het convenant met de huisartsen is gedaan in 2025.
Planvorming
•
De GHOR is een netwerkorganisatie en is continu bezig met het in beeld brengen en ondersteunen van de netwerkpartners bij het voorbereiden op rampen en crises. De
met netwerk-
aanbevelingen
partners
uit
het
zorgrisicoprofiel
zijn
verwerkt
in
het
‘plan
van
aanpak
uitvoeringsprogramma’. In 2025 zijn 4 projectgroepen van start gegaan met de implementatie van het zorgrisicoprofiel met coördinatie vanuit de GHOR. Bevolkingszorg: •
Op 2 oktober organiseerden we de 2e Netwerkdag Bevolkingszorg. We kijken terug op een geslaagde en leerzame dag.
•
In 2025 hebben we de uitvoeringskaarten en ondersteunende middelen voor de crisisfunctionarissen van Bevolkingszorg geactualiseerd (rekening houdend met het Uniform Kwaliteitsniveau
Bevolkingszorg;
UKB).
Ook
de
handreiking
voor
de
ambtenaar
rampenbestrijding is geactualiseerd.
B.
Vakbekwame crisisfunctionarissen Toelichting
GHOR: •
Alle geplande opleidings-, trainings- en oefenactiviteiten (OTO) van de GHOR gingen door. We evalueerden de OTO-activiteiten en de uitkomsten zijn verwerkt in het OTO plan van de GHOR. De evaluatie van 2024 leidde tot een programma voor 2025 waarin zowel aandacht was voor
Vakbekwaamheid
het samenwerkingsproces als de individuele piketfuncties. •
Elke piketgroep heeft 2 intervisiemomenten gehad in 2025 waar de mogelijkheid was om terug te kijken op opgeschaalde situaties en te leren van elkaar.
•
We hebben een strategisch leerplan voor alle GHOR-piketfuncties uitgewerkt.
•
Samen met GHOR Midden-West Brabant en Noord-Brabant is het kwalificatieprofiel voor de ICO-zorginstellingen ontwikkelt en geïmplementeerd. Ook zijn voor deze doelgroep trainingen (basis en expert) ontwikkeld die in 2025 voor de 1e keer aangeboden zijn.
Bevolkingszorg: •
Alle geplande OTO-activiteiten zijn doorgegaan. De nadruk tijdens de activiteiten lag op werken volgens het nieuwe crisisplan en oefenen met één operationele laag.
•
Alle inzetten en OTO-activiteiten zijn geëvalueerd. De uitkomsten daarvan zijn verwerkt in het OTO-jaarplan 2026 van bevolkingszorg.
•
De OTO-activiteiten zijn opnieuw aanbesteed voor 4 jaar.
•
Er is ingezet op versterking van de crisisorganisatie in samenwerking met de ambtenaren rampenbestrijding door trainingen en kennismakingsbijeenkomsten in 2025.
30
Jaarstukken 2025
2.2.3
Ontwikkelingen begroting - Programma Crisisbeheersing
De begrotingsontwikkelingen behandelen we op dezelfde manier als in de bestuursrapportages. Een toelichting op wat we wilden bereiken staat in onze Begroting 2025. Zicht op risico’s Versterken voorbereiding en paraatheid Daar waar we in het verleden vaak ‘volgend’ waren als het ging om het duiden en vertalen van (landelijke) ontwikkelingen hebben we ons steeds meer als ‘participant’ laten zien. Dit doen we door in diverse gremia op zowel landelijk, Zuid6 als Brabant Oost niveau te participeren. Dit biedt ons enerzijds de kans om mede bepalend te zijn maar geeft ook helderdere context om een goede doorvertaling naar de eigen omgeving te maken. Dit doen we allemaal met als doel om beter voorbereid te zijn op nieuwe crises, die ook over de grenzen van de regio heen kunnen gaan en lang kunnen duren. Specifiek voor de langdurige crisis constateren we dat dit ook veel raakvlakken heeft met bedrijfscontinuïteitsmanagement. In 2025 zijn we gestart naar de concrete vertaling hiervan naar de crisisorganisatie. Hier geven we in 2026 een vervolg aan. Informatiegestuurde veiligheid / Fieldlab Zuid 63 In 2025 is de governance structuur van het landelijke samenwerkingsverband veiligheidsregio’s (Coalitie IGV) zowel landelijk als regionaal aangepast. De coalitie Zuid 6 werkt in samenhang en samenwerking met andere vergelijkbare coalities. Er zijn 2 pilots uitgevoerd binnen Zuid6.
éen pilot ging over een alternatief bij uitval van het Landelijk Crisis Management Systeem (LCMS). Dit ontwikkelde concept heeft in Zuid-Limburg naar tevredenheid gewerkt tijdens een oefening waarbij het LCMS tijdelijk niet beschikbaar was. De andere pilot ging over het Strategisch Informatie Knooppunt / Strategisch Risicobeeld. Hiervoor volgen we de vorderingen die regio’s Limburg-Noord en BrabantNoord maken. Zij zijn koploper op dit thema. Daarnaast is er nog een 3e pilot ‘Realtime beeldmateriaal verzamelen om verloop incident in te schatten’ gestart in 2025. Deze loopt nog door in 2026. In juni hebben we een werkplaats voor Zuid6 georganiseerd over vraagarticulatie op het gebied van GEO, samen met de GEO-specialisten van de veiligheidsregio. Tenslotte promoten we Fieldlab Zuid6 ook intern, bijvoorbeeld door een presentatie in het leidinggevendenoverleg. Informatievoorziening naar crisisfunctionarissen Het Veiligheid Informatie Knooppunt (VIK) bestaat uit verschillende onderdelen voor informatievoorziening aan crisisfunctionarissen: •
Een landingspagina voor crisisfunctionarissen voor direct inzicht en overzicht. De landingspagina is operationeel, maar functiegroepen en rechten ontbreken nog.
•
Het veiligheidsbeeld is beschikbaar en informatie komt van een aantal partner rechtstreeks van de bron.
•
Een GEO-viewer met geïntegreerde risicodata ontbreekt; informatie is nu verspreid over meerdere applicaties. Risicogerichte GEO informatie wordt op enkele risicotypen voorbereid.
•
Dashboards met analyses en data-inzichten ontbreken, dit wordt komende periode opgepakt.
Het VIK is aangesloten op de landelijke voorziening Knooppunt Coördinatie Regio’s-Rijk (KCR2) waarmee een nationaal veiligheidsbeeld tot stand is gekomen. Bij toename van risico’s op nationaal niveau vinden landelijke informatie call’s plaats.
3
Zuid 6 staat voor de samenwerking tussen de 6 zuidelijke veiligheidsregio’s; Zeeland, Midden- en West-Brabant, Brabant-
Noord, Brabant-Zuidoost, Limburg-Noord en Zuid-Limburg.
31
Jaarstukken 2025
Planvorming zorgrisicoprofiel Voor de opvolging van de aanbevelingen uit het zorgrisicoprofiel (ZRP) is een uitvoeringsagenda opgesteld. Deze agenda bevatte in 2025 4 werksessies die hebben plaatsgevonden samen met GHOR Midden-West-Noord. De thema’s van deze sessies waren cybersecurity, langdurige stroomuitval, uitval data- en communicatie en infectieziektebestrijding. Elke sessie is bezocht door ca. 60 zorginstellingen. De projectgroepen hebben de volgende eindproducten opgeleverd: ‘evacuatieplan langdurige zorginstelling’, aandachtskaarten ‘Uitval elektriciteit’ en ‘Cyberdreiging’, advies ‘uitval elektriciteit’ en handvat uitval telecommunicatie. Ook is de leidraad Crisisplan zorginstellingen gepresenteerd. Op basis van de geprioriteerde incidenttypen werd in december de projectgroep Nood Communicatie Voorziening (NCV) opgestart. We hebben een plan van aanpak opgesteld voor het herzien van het zorgrisicoprofiel In 2026. Aansluiten bij landelijk platform voor crisismanagement Als veiligheidsregio werken we in coalitievorm Zuid6 samen aan de vorming van een landelijk dekkend netwerk dat samenkomt in het KCR2 (Knooppunt Coördinatie Regio’s-Rijk, voorheen LOCC). Het knooppunt verbindt Rijk en departementen met de 25 veiligheidsregio's. Deze ontwikkeling gaat gelijk op met de inrichting van de Landelijke voorziening Crisisbeheersing (LvCB).
De governance structuur voor de LvCB wordt herzien en als veiligheidsregio participeren we hierin. Besluitvorming inclusief financieringsvorm verwachten we medio 2026 verwacht. De digitale infrastructuur vraagt door toename van het aantal partners om een hoger niveau van veiligheid en robuustheid. De inrichting van de “Toegangsvoorziening” (TGV) is afgerond en daarmee is een belangrijke stap gezet in de informatiebeveiliging van het landelijk crisis management systeem (LCMS). Beïnvloeden van risico’s Versterken van een weerbare samenleving Weerbare samenleving is een thema dat enorm relevant is en kan rekenen op veel (bestuurlijke) aandacht. In 2025 zijn het bestuur en de raadsleden op meerdere momenten, o.a. tijdens bestuursconferenties en regionale raadsbijeenkomsten, meegenomen in de ontwikkelingen en is richting meegegeven op de doelen en ambities die VRBZO zich zou moeten stellen. In juli 2025 is een adviseur weerbare samenleving gestart en een adviseur bevolkingszorg met specialisatie weerbare samenleving start op 1 januari 2026. Gedurende 2025 heeft het onderwerp weerbare samenleving meerdere keren op de agenda van het platformoverleg voor ambtenaren rampenbestrijding en zijn daarnaast 2 bijeenkomsten georganiseerd rond dit onderwerp, onder andere om de gezamenlijke programma-aanpak weerbare samenleving uit te werken.
Daarnaast zijn in 2025 nog een aantal andere activiteiten uitgevoerd. Zo hebben gemeenten en VRBZO in een werkgroep de handreiking van de VNG 'Weerbaarheid en Veerkracht op lokaal niveau' geanalyseerd. De website Brabant Alert is geactualiseerd met informatie vanuit de campagne ‘Denk Vooruit’. Ook is in samenwerking met de Provincie Noord-Brabant en de 2 andere Brabantse veiligheidsregio's de kennisdag Hoogwater en Extreem weer georganiseerd. Risicocommunicatie is één van de manieren om de weerbaarheid van de samenleving te versterken. In 2025 is de uitvoering van het Regionale Beleidsplan Risicocommunicatie gecontinueerd, met onder andere de ontwikkeling van communicatielijn en toolkit voor het risico 'storm' (één van de geselecteerde risico's in het beleidsplan risicocommunicatie.) De toolkit natuurbrand is verder uitgebreid en risicocommunicatie vond onder andere plaats bij de 1e publieksfasewisseling en tijdens 'meimaand natuurbrandmaand' waarbij meerdere veiligheidsregio's en gemeenten het voorkomen van een natuurbrand bij inwoners onder de aandacht hebben gebracht. Ook hebben wij een bijdrage geleverd aan inwonersbijeenkomsten die in onze regio zijn georganiseerd voor omwonenden van een natuurgebied. In het najaar is de landelijke campagne ‘Denk Vooruit’ geïntensiveerd.
We hebben gezorgd voor regionale en lokale inzet van deze campagne en daarnaast in samenwerking met 7 andere veiligheidsregio's aanvullende communicatiemiddelen ontwikkeld die nu landelijk beschikbaar zijn op de website van Denk Vooruit.
32
Jaarstukken 2025
Met 'Denk Vooruit' geven we uitvoering aan 3 doelen van het Regionale Beleidsplan Risicocommunicatie: Inzet op de algemene weerbaarheid en specifiek voor de geselecteerde risico's 'Verstoring Telecommunicatie & ICT' en ‘aantasting cybersecurity & cyberdreigingen' (in de gedragsstrategie samengevoegd tot 'uitval telefonie, internet & stroom'. Naast inzet op bovengenoemde onderwerpen uit bestuursopdracht 1, is in 2025 in samenwerking met Veiligheidsregio Brabant-Noord opnieuw de campagne 'Vervoer gevaarlijke stoffen per spoor, heb de risico's door' ingezet in de 8 spoorgemeenten in onze regio. Omgevingswet In 2025 is verder geïnvesteerd in de dialoog met gemeenten en de andere gemeenschappelijke regelingen, zowel op ambtelijk als op bestuurlijk niveau. Dit mede met als doel bekendheid creëren voor de toegevoegde waarde van de Veiligheidsregio. In 2025 hebben wij deelgenomen aan project SPRONG, een project waarin gemeenten en provincie
de
krachten
bundelen
op
het
gebied
van
planologische
expertise
en
capaciteit
om
voorbeeldregels/standaarden voor omgevingsplannen te maken. In Brabant Zuidoost zijn 8 gemeenten bij dit project aangesloten. Wij hebben bij dit project onze eigen expertise in kunnen brengen. De Omgevingsdienst (ODZOB) begeleidt gemeenten bij het opstellen van programma’s externe veiligheid, as zij hiermee werken. Wij worden veelvuldig gevraagd om input te leveren vanuit onze expertise. Voor de gemeente Eindhoven en Helmond hebben maatwerktrajecten gelopen, waar wij ook een bijdrage in hebben geleverd. Het op orde brengen van processen en ICT-systemen is in 2025 op gang gekomen en krijgt een vervolg in 2026. In 2025 is onder andere het evenementenproces geoptimaliseerd. Mede in het licht van de schaalsprong, sorteren wij voor op her-prioritering op basis van risico’s in overleg met de gemeenten. Veilige energietransitie De afgelopen jaren zagen we steeds meer nieuwe innovatieve manieren van energieopwekking en -opslag. Deze relatief nieuwe technieken zorgen ook voor nieuwe vragen over veiligheid. In 2025 zagen we vooral een toename in aantal adviezen over Energie Opslagsystemen (EOS). Er zijn meestal nog geen wetgeving of landelijke brancherichtlijnen beschikbaar. Dat betekent dat op basis van regelgeving weinig afgedwongen kan worden.
Advisering over de mogelijke impact als het fout gaat, helpt gemeenten en initiatiefnemers om de juiste keuzes te maken, maar dat vraagt om maatwerk per situatie. Daarnaast zijn er dilemma’s op naleving: we worden geconfronteerd met situaties die niet vergund hoeven worden maar wel een gevaarsetting opleveren. Naast advisering is ook proactief ingezet op bewustwording over een veilige energietransitie, batterij opslag en gebruik en transport van waterstof. Bijvoorbeeld in het kader van de samenwerkingsdag voor de Regionale Energiestrategie of bedrijvennetwerken. Crisismanagement Crisisplan De focus op dit thema lag in 2025 vooral op: •
Implementatie flexibele alarmering (operationeel vanaf september 2025): in een gezamenlijk project met Veiligheidsregio Brabant-Noord heeft dit geleid tot de opzet van een structuur van alarmeren waarin de vaste koppeling tussen ‘GRIP’ en benodigde bemensing is losgelaten. Hierdoor is een crisisorganisatie op maat mogelijk.
•
Het concept voor het organiseren van zogenaamde ‘flexteams’ is in concept gereed. Ondersteuning aan de crisisorganisatie door wat in het RCP ‘hulpstructuren’ is genoemd, is daarmee ingevuld. Implementatie van deze ‘flexteams’ volgt in 2026.
•
In 2025 is in samenwerking met Veiligheidsregio Brabant Noord gestart met het opstellen van een eenduidige werkwijze ter voorbereiding op een langdurige crisis. Dit krijgt een vervolg in 2026.
33
Jaarstukken 2025
•
Verdere doorleving van het Regionaal crisisplan: op zoveel mogelijk en diverse momenten is de werking van het Regionaal crisisplan door voorlichtings-, oefen- en trainingsmomenten onder de aandacht gebracht. Dit blijft ook de komende jaren nog aandacht vergen. Sinds 2025 is de Netwerk Crisisorganisatie Oost-Brabant actief waarin beide regio’s samenwerken binnen het gezamenlijk Regionaal crisisplan.
Doorontwikkeling dynamische preparatie De huidige capaciteit op het onderhouden van planvorming en maken van afspraken met de vitale partners is op orde, maar geeft nog onvoldoende ruimte om adequaat te reageren op dynamische preparatie bij dreigingen. Dynamische preparatie gaat zich ontwikkelen naar planvorming op basis van te verwachtte gebeurtenissen, waarbij data verzamelen, netwerk ontsluiten en thematisch ordenen uitgangspunten zijn. Rondom Netcongestie en militaire dreiging en overstromingsrisico door hoog water en extreme neerslag, zijn eerste stappen gemaakt om geografische data te ordenen. Het aantal dreigingen en analyses vanuit risicomonitoring en landelijke thema’s overstijgt de huidige capaciteit op dynamisch prepareren. Onderstaand een opsomming met voorbeelden van ongeplande dreigingen waarop wordt gereageerd. •
Een behoefteonderzoek onder crisisfunctionarissen over vorm en beschikbaarheid van planvorming en contactgegevens is uitgevoerd. Voorstellen over dynamisch en functie of crisisteam gericht aanbieden van informatie worden opgesteld.
•
We leveren een inhoudelijke bijdrage aan een kwetsbaarheden analyse en GEO-technische samenwerking met Waterschappen en provincie Noord-Brabant in projectstructuur rondom de 'bovenregionale stresstesten’ bij extreme neerslag en overstromingsrisico's.
•
Door de toenemende militaire en geopolitieke dreiging zijn werkgroepen gestart om continuïteit en robuustheid van de crisisorganisatie en bedrijfsvoering uit te werken en operationeel voor te bereiden. In samenwerking met Eindhoven Airport, defensie en de gemeente Eindhoven worden de effecten op de luchthaven, Brainport en de rol van de veiligheidsregio bij een NAVO artikel 5 conflict onderzocht.
•
In afstemming met Veiligheidsregio Brabant Noord, de Politie Oost- Brabant en het KCR2 (voorheen LOCC) prepareerden en informeerden we de crisisorganisatie op effecten van de NAVO-top eind juni in Den Haag.
•
Ad-hoc en ongeplande preparatie op netcongestie, door een toename op dreiging van langdurige stroomuitval en de huldiging van PSV wordt snel en (gedeeltelijk) buiten kantooruren geanalyseerd en voorbereid.
Bevorderen van kwaliteit en professionaliteit crisisorganisatie Alle actieve functionarissen die onderdeel zijn van de crisisorganisatie zijn volgens de huidige standaarden opgeleid en beoefend. Vanuit Bevolkingszorg is de verdere professionalisering opgenomen in het Uniform Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg (UKB). Hierin zijn onder andere de afspraken opgenomen ten aanzien van het opleiden van de sleutelfunctionarissen. Jaarlijks vindt er een monitoring plaats om de stand van zaken bij de regio's in beeld te brengen. Daarnaast kennen we in onze regio ook een UKB waar de gemeenten aan dienen te voldoen. Hiervoor bezoeken we de gemeenten 2 keer per jaar. Op basis van deze metingen stellen we een rode draden analyse op. Crisiscommunicatiekanaal implementeren Het crisiscommunicatiekanaal Brabant Alert is in 2025 meerdere keren succesvol ingezet. Bij een NL-Alert vanwege een gaslucht vanuit België trad tijdelijk een storing op door samenloop van omstandigheden. De oorzaak hiervan is onderzocht en er zijn aanvullende maatregelen genomen. De recent goedgekeurde Brabant Alert-app is zo ingericht dat deze onafhankelijk van de website functioneert, waardoor de bereikbaarheid en betrouwbaarheid richting inwoners verder is vergroot.
34
Jaarstukken 2025
2.2.4
Voortgang bestuurlijke deelopdracht 1 – Programma Crisisbeheersing
Voor het programma Crisisbeheersing is niets opgenomen in bestuurlijke deelopdracht 1.
2.2.5
Gerealiseerde baten en lasten – Programma Crisisbeheersing
Lasten/Baten Lasten Exploitatie Inhuur Interne doorbelasting Kapitaalslasten Lonen Baten Inkomsten Eindtotaal
Begroting na Wijziging € 5.015.973 € 1.094.881 € € € € € €
-219.573 76.701 4.063.964 -32.000 -32.000 4.983.973
Realisatie € 4.713.043 € 1.344.857 € 332.930 € -423.991 € 62.249 € 3.396.999 € -51.597 € -51.597 € 4.661.446
Afwijking € 302.930 € -249.976 € -332.930 € 204.418 € 14.453 € 666.965 € 19.597 € 19.597 € 322.527
In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten van het programma Crisisbeheersing. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 0).
35
Jaarstukken 2025
2.3
Programma Ondersteuning organisatie
Het programma Ondersteuning organisatie gaat over alle taken die de organisatie ondersteunen: financiën & control, informatie & automatisering, HRM, communicatie en bestuur- en managementondersteuning. Dit zijn de taken van onze sector Bedrijfsvoering. Een uitgebreide financiële toelichting staat in de jaarrekening. A.
Ziekteverzuim Begroting 2025
Realisatie 2025
Realisatie 2024
Percentage ziekteverzuim
Percentage ziekteverzuim
Percentage ziekteverzuim
VRBZO: <5,5%
VRBZO: 5,6%4
VRBZO: 7,4%
Ziekteverzuim
•
Ons streven is een ziekteverzuimpercentage onder 5,5%. In 2025 was het ziekteverzuim voor de hele organisatie 5,6%. Dit percentage ligt 1,8 procentpunt lager dan vorig jaar en ligt net boven de gestelde norm. In onderstaande grafiek is het verloop van het ziekteverzuim van de afgelopen jaren zichtbaar.
•
Vanaf 1 januari 2025 is een nieuwe arbodienst gestart waarmee de lijnen kort zijn. Daarnaast is er in 2025 extra aandacht besteed aan het thema gezondheid/verzuim. Dit gebeurde door scholing van leidinggevenden en het beschikbaar hebben van een adviseur inzetbaarheid (vanuit de nieuwe arbodienstverlener) ter ondersteuning) van leidinggevenden bij preventie van verzuim en lopende verzuimcasussen.
4
De verzuimgegevens zijn gebaseerd op alle medewerkers van VRBZO m.u.v. vrijwilligers, FLO-medewerkers inactief,
inhuur/ZZP, stagiaires en instructeurs.
36
Jaarstukken 2025
2.3.1
Ontwikkelingen begroting - Programma Ondersteuning Organisatie
De begrotingsontwikkelingen behandelen we op dezelfde manier als in de bestuursrapportages. Een toelichting op wat we wilden bereiken staat in onze Begroting 2025. In control Informatieveiligheid Met de inrichting van Infrastructure as a service (IaaS) vanaf 1 april 2025 is ook een Security Operations Center (SOC) en Security Information & Event Management (SIEM) oplossing ingericht. Daarmee hebben we een verplichte voorziening ingericht. Er heeft onlangs een externe audit (BIO volwassenheidstoetsing) plaatsgevonden op de BIO2 normen in opdracht van de RCDV. Onze volwassenheidsscore is 2.1 op een normscore van 3. Deze score laat zien dat we in de basis inmiddels een aantal zaken op orde gebracht, maar is er ook nog behoorlijk wat te doen is. Landelijk is de afspraak dat het volwassenheidsniveau eind 2027 een 3 moet scoren. Wij gaan er nu vanuit dat we dit gaan halen. In Q4 is de functie van CISO structureel ingevuld, deze functionaris heeft hierin een belangrijke aanjaagfunctie. Nieuwe wetten en regels toepassen Op het gebied van wetten en regels zijn er afgelopen jaren veel ontwikkelingen. Op 15 juli 2025 is de wijziging van de Wet veiligheidsregio’s (eerste tranche) in internetconsultatie gebracht. Aanleiding hiervoor is de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s die in december 2020 werd afgerond.
Via een reactie van het Veiligheidsberaad is hierop door het bestuur gereageerd. Belangrijkste bespreekpunten zijn de bovenregionale crisisbeheersing, relatie met overig (staats)noodrecht, onderscheid tussen landelijke samenwerking en nationale aansturing. De verwachting is dat begin 2026 een voorstel tot herziening door het nieuwe kabinet aan de Kamer wordt voorgelegd. Risicobewuste en dynamische bedrijfsvoering We moeten aantoonbaar voldoen aan wet- en regelgeving (comply) of uitleggen waarom we afwijken en hoe we borgen dat we toch in control zijn ('comply or explain') Daarnaast streven we ernaar om zichtbaar in control te zijn, doelmatig en doeltreffend te werk gaan en oog hebben voor kwaliteit en efficiency. Risicogestuurd denken en acteren staat expliciet in diverse normenkaders en, ook in andere vakgebieden wordt het nut en de noodzaak van risico gestuurd denken steeds duidelijker. Dat zit vooral in de sfeer van hard control, zoals technische beheersmaatregelen. In soft control (cultuur, bewustzijn, houding en gedrag) moeten we nog stappen maken. Hierbij ligt de focus op meer vooruitkijken en risico’s voorkomen door beheersmaatregelen in het proces in te richten. Er is een kernteam IV (informatievoorziening) ingesteld door het MT die de regie op alle IV-ontwikkelingen moeten gaan pakken. Informatiebeveiliging & Privacy (IB&P) is in dit kernteam verankerd.
In 2026 werken we verder aan een cultuur waarin risicogericht denken over processen ‘normaal’ is.
37
Jaarstukken 2025
Meer aandacht voor intelligence, stuurindicatoren, dashboards, prognoses en data-analyses In 2025 zijn we overgegaan naar Power Bi en is de achterliggende technische infrastructuur vervangen. Dit is een mooie stap voorwaarts. De focus qua rapportages en dashboards in Power Bi heeft in 2025 voornamelijk gelegen op financiële stuurinformatie. Deze informatie was in het najaar van 2025 voor alle leidinggevenden beschikbaar. Daarnaast zijn vernieuwde rapportages gebouwd voor HRM informatie. Deze zijn begin 2026 beschikbaar gesteld aan leidinggevenden. Zodra alle bestaande rapportages overgezet zijn naar Power Bi nemen we afscheid van ons oude stuurinformatiesysteem. Passende huisvesting, inclusief verduurzaming, veilige werkomgeving en onderhoudsplan Om duidelijk te maken waaraan een nieuw te bouwen kazerne moet voldoen, hebben we 3 soorten blauwdrukken uitgewerkt. Deze dienen als standaard voor de ontwikkelfase, ontwerpfase en opleveringsfase. De blauwdrukken maken op operationeel, financieel, juridisch en bestuurlijk niveau inzichtelijk waar de afbakening ligt. Zie ook de toelichting bij in het bestuurlijk vastgestelde document over de uitwerking van bestuurlijke opdracht 1 (paragraven 4.2, 4.3, 4.7 en 4). In 2025 hebben we met de middelen vanuit deelopdracht 1 de huurcontracten opnieuw opgesteld met de gemeenten en zijn de meest prioritaire zaken aangepast.
Met de middelen voor deelopdracht 2 gaan we vanaf 2026 onder andere aan de slag met het structureel onderhoud om ook achterstalligheden weg te werken. Efficiënt en effectief Processen verder verbeteren (doorontwikkeling organisatie) De middelen die we hebben gekregen vanuit deelopdracht 1 hebben we ingezet op onze wettelijke taken. Dat betekent dat de verbijzonderde interne controlefunctie nu volledig hebben ingericht en daarmee kunnen vaststellen op welke processen we de grootste risico's hebben. We hebben slechts een beperkte capaciteit om de benoemde processen aan te pakken. Andere capaciteit behoort bij deelopdracht 2 ‘basis op orde’. Met de beperkte capaciteit hebben we een start weten te maken met enkele HR en financiële processen die we hebben beschreven en in AFAS zijn geïmplementeerd. Daarmee is de eerst slag geslagen. In 2026 werken we door aan het verder verbeteren van de meest kritieke HR- en financiële processen om daarmee verdere risico's te beperken. Integrale informatievoorziening en hybride werken De nieuwe Infrastructure as a Service (IaaS) is ingericht en operationeel en op de locaties zijn de nieuwe werkplekken ingericht. Extern inloggen met het oude Citrix systeem op ons netwerk is niet meer mogelijk. Hybride werken is volledig mogelijk.
Routinematig werk verder digitaliseren en automatiseren We hebben een behoorlijke slag geslagen door de HR-processen en de financiële processen in AFAS onder te brengen. Hierdoor neemt de hoeveelheid papier af. Voorbeelden van processen die in AFAS ondergebracht zijn: salariswijziging, contractverlenging, contractwijziging, functiewijziging en het onboardingsproces. Er is echter nog onvoldoende capaciteit en middelen om huidige papieren (personeels)dossiers om te zetten naar AFAS. Hiermee gaan we aan de slag in 2026 met de middelen die beschikbaar komen vanuit de bestuursopdracht.
38
Jaarstukken 2025
Professioneel Potentieel van onze medewerkers optimaal benutten (duurzame inzetbaarheid) In 2025 zijn op diverse onderdelen al stappen gezet in het kader van duurzame inzetbaarheid. De voorbereidingen voor een meer integrale en programmatische aanpak van dit thema zijn eind 2025 gestart. Voor 2026 is het doel daar verder mee aan de slag te gaan. In de vorige bestuursrapportage zijn concrete voorbeelden genoemd. Een goed voorbeeld is de investering die we hebben gedaan op het gebied van de aanpak van verzuim. Met het doel het verzuim te verlagen en de begeleiding van verzuim te verbeteren zijn verzuimtrainingen voor leidinggevenden georganiseerd. Daarnaast is ingezet op het verduidelijken van de rollen bij verzuim en het toevoegen van de adviseur inzetbaarheid (via de arbodienstverlener). De afdeling HRM zelf is verder gegroeid en bijna alle functies zijn nu ingevuld met vaste medewerkers in dienst van VRBZO. Voor het ondersteunen en uitvoeren van de werving & selectie-opgave voor VRBZO is een adviseur aangetrokken. 2.3.2
Voortgang bestuurlijke deelopdracht 1 – Programma Ondersteuning organisatie
Personeel Veiligheid Personeel Een integraal veiligheidsfunctionaris is ingehuurd om te komen tot een geactualiseerd bedrijfscontinuïteitsplan. Inmiddels zijn alle kritieke processen gedefinieerd en zijn alle risico's in kaart gebracht en is er een overzicht van te treffen beheersmaatregelen. Verder is er in 2025 een onderzoek gedaan naar de optimale inrichting van de bedrijfshulpverleningsorganisatie. Het inrichtingsplan is gereed en de implementatie is gestart in Q4 2025. De realisatie inclusief opleiden en oefenen is voorzien in het voorjaar van 2026. Alle vluchtwegtekeningen zijn opgeleverd en brandmeldinstallaties zijn gekeurd. Ontruimingsoefeningen staan gepland voor Q2 2026. Arbeidsvoorwaarden We hebben een nieuwe jurist geworven die vanaf juni 2025 vooral arbeidsvoorwaarden en rechtspositionele vraagstukken afhandelt. We huren geen extra capaciteit meer in. In 2025 hebben we verdere stappen gemaakt in het opstellen van de nieuwe piketregeling. Daarnaast zijn juridische/arbeidsvoorwaardelijke adviezen gegeven in diverse andere grotere projecten en zijn verschillende kleine regelingen uitgewerkt. Dit krijgt een vervolg in 2026. Verder gaan we in 2026 aan de slag met de implementatie van de landelijke regeling PTSS. Arbopreventie We hebben structurele invulling gegeven aan de functie van arbo-adviseur/preventiemedewerker.
In 2025 is uitvoering gegeven aan de Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) en de bijbehorende plannen van aanpak. Een groot deel van de actiepunten die hierin zijn opgenomen, zijn inmiddels opgepakt en afgerond. Daarnaast zijn in 2025 meerdere verdiepende RI&E’s uitgevoerd, waar ook plannen van aanpak uit voortgekomen zijn. Verbetermaatregelen uit deze plannen zijn in veel gevallen ook al gerealiseerd. In 2025 hebben we daarnaast binnen onze organisatie de aandacht voor arbo verbreed en verdiept, waardoor de arbo-adviseur steeds vaker aan de voorkant betrokken wordt. Als voorbeeld; instructiekaarten bevatten inmiddels standaard een arbo-component, wat bijdraagt aan een structurele en organisatiebrede borging van veilig en gezond werken. Diversiteit en inclusie De verwachting is dat deze capaciteit (pas) in 2026 aangetrokken wordt. Dit in verband met de vele andere opgaven waar de afdeling HRM voor staat.
39
Jaarstukken 2025
Duurzame inzetbaarheid Op onderdelen van het thema duurzame inzetbaarheid hebben we in 2025 stappen gezet. Zo is in september 2025 een ‘specialist psychosociale zorg en nazorg’ gestart. Deze medewerker houdt zich bezig met onder andere PTSS en mentale weerbaarheid en vervult daarnaast de rol van coördinator van team collegiale opvang. In januari 2026 start een strategisch HR-adviseur, vanuit de formatie van bestuursopdracht deel 1) die zich bezig gaat houden met het thema duurzame inzetbaarheid.
Ondersteuning organisatie Functioneel en informatiebeheer Doordat het inrichten van de infrastructuur prioriteit had zijn enkele andere onderwerpen vertraagd. Om de achterstanden in archivering weg te werken is een offertetraject gestart met een externe dienstverlener. Voor de andere functie zijn de eisen uitgewerkt en maken verder onderdeel uit van een reorganisatietraject dat loopt. Capaciteit huren we vooruitlopend op de vaststelling ingehuurd. Informatiebeveiliging Per 15 maart 2025 is via onze dienstverlener een Security Operations Center (SOC) en Security Information & Event Management (SIEM) ingericht en operationeel. De vacature voor CISO (Chief Information Security Officer) is per 1 December 2025 structureel ingevuld. Hiervoor werd voorheen capaciteit ingehuurd. In 2025 is het informatiebeveiligingsbeleid geactualiseerd en de landelijke audit op BIO heeft plaatsgevonden. De uitkomsten van deze audit hebben bevestigd dat er nog wel wat werk aan de winkel is. De CISO is al gestart met het verbeterplan. Bedrijfscontinuiteït en informatiegericht werken Er is een expert ingehuurd die medio 2025 is gestart met het opstellen/ actualiseren van het bedrijfscontinuiteïtsplan VRBZO. Dit is een integraal plan waarin wordt aangegeven hoe onze werkzaamheden door kunnen gaan in het geval van crises. Dit plan wordt begin 2026 opgeleverd waarna de uitvoering start.
Daarbij gaat het onder andere om het inregelen van de borging. Daarnaast is in Q4 2025 gestart met de werving van structurele capaciteit voor het thema bedrijfscontinuïteit. In het kader van informatiegericht werken is eind 2025 gestart met het inzichtelijk maken van het applicatielandschap, om vanuit daar een verder plan van aanpak uit te werken. Vervanging hardware en naar de cloud De huidige servers waren verouderd en aan vervanging toe. De vervanging van de eigen servers naar de infrastructuur oplossing in de cloud is in het eerste halfjaar van 2025 succesvol afgerond. We blijven wel aandacht houden voor adoptie. Systeem- netwerk- en werkplekbeheer Functies en eisen zijn uitgewerkt en maken verder onderdeel uit van een reorganisatietraject dat loopt. Vooruitlopend op de vaststelling huren we capaciteit in. Administratieve organisatie In 2025 hebben we hier door andere prioriteiten nog geen actie op kunnen ondernemen. Inmiddels is op basis van de uitkomsten van een rapportage vanuit de accountant en interne controle gestart met onderzoek naar het ondersteunend systeem voor vastlegging van de administratieve organisatie en gebruikersvriendelijke ontsluiting. De start voorzien we in Q1 2026.
40
Jaarstukken 2025
Financiële en salarisadministratie De formatieve uitbreiding die in de bestuursopdracht was opgenomen is gerealiseerd. Door deze uitbreiding van de gevraagde capaciteit vergroten/borgen we de continuïteit van de financiële en salarisadministratie en komen we beter in control op de werkzaamheden. Dat betekent dat we ook meer kunnen inzetten op kwaliteit en efficiency van de administratie. Hier gaan we ook in 2026 verdere stappen in zetten. Consultancy Sinds 2025 worden de personeels- en financiële administratie in één applicatie geregistreerd (AFAS). Daarbij streven we naar continuïteit in de verbetering en vooral vereenvoudiging van administratieve processen om de foutkansen te verminderen en verwerking te verbeteren. Daarvoor hebben we in 2025 onder regie van consultants van AFAS-processen ingericht om beter in beheer te komen op HR en financiële processen. Daarnaast heeft er inhuur plaatsgevonden voor advies over enkele complexe fiscale kwesties. AVG De extra formatie 0,5 fte privacy adviseur uit de deelopdracht 1 is gerealiseerd per 1 februari 2025. Daarnaast hebben we ook een functionaris gegevensbescherming binnen onze organisatie.
In 2025 behaalden we onder andere de volgende resultaten rondom het thema AVG: verwerkingsregister is op orde (actueel), privacybeleid en -reglement zijn vastgesteld, proces en rapportage datalekken is ingericht, het proces voor de rechten van betrokkenen is opgesteld, enkele (pre)DPIA’s (Data Protection Impact Assessments) zijn uitgevoerd. In 2026 vragen eerdergenoemde zaken om verdere opvolging, zoals bijvoorbeeld het beheer en de opvolging van datalekken. Verbijzonderde interne controle (VIC) Formatie is structureel op orde gebracht waarbij er ruimte is om in piekmomenten extra uitvoerende controlecapaciteit in te huren. Verbetermaatregelen naar aanleiding van de bevindingenrapportage management letter en het accountantsverslag over 2024 zijn geformuleerd en door het MT geaccordeerd. Uitwerking is gestart. Het Interne controleplan 2025, op basis waarvan we periodieke controles uitvoeren op de financiële en personele processen en het inkoopproces, biedt houvast. Voor de controles gebruiken we voornamelijk het op 1 januari 2025 geïmplementeerde systeem AFAS. Op sommige vlakken ervaren we hierin nog ‘opstart problemen’, maar op korte termijn biedt dit juist mogelijkheden bieden voor interne controle. Onder andere het uitvoeren van controles met behulp van data-analyses.
Hiermee kunnen controles steeds meer risico gericht plaatsvinden en kunnen we de focus verleggen van het achteraf vaststellen en reactief handelen naar het proactief inspelen op risico’s en ontwikkelingen. Het controleplan wordt in 2026 risico gebaseerd opgezet. De adviezen op basis van controles worden structureel gegeven en afstemming met de accountant vindt plaats. Digitale toegankelijkheid De digitale toegankelijkheidsverklaringen zijn geactualiseerd. De middelen zijn ter beschikking gekomen en de start is door prioritering (beleidsplan) verschoven naar 2026. Het budget zetten we in om een interne bewustwordingscampagne ten aanzien van digitale toegankelijkheid te starten. Daarbovenop schaffen we de benodigde software aan. Enerzijds om de digitale toegankelijkheid van onze website te monitoren en daarop bij te kunnen sturen. En anderzijds software die iedereen die met documenten werkt in staat stelt de meta-data juist in te stellen. Wet open overheid (Woo) De uitbreiding van capaciteit om op juiste wijze invulling te geven aan de Woo is in 2026 gepland. Binnen bestaande capaciteit wordt de Woo geïmplementeerd in lijn met het VNG-planningsschema. Volgens deze planning zijn in 2025 convenanten, jaarplannen en –verslagen en Woo-verzoeken verder openbaar gemaakt. In 2026 gaan we verder met het optimaliseren van dit proces. 41
Jaarstukken 2025
Integrale planning van alle rooster- en piketdiensten Er is medio 2025 een projectleider aangesteld om een nieuwe roostersystematiek en -applicatie te implementeren. De onderzoeksfase is afgerond met een marktverkenning naar mogelijk geschikte methodieken en applicaties. In 2026 loopt de aanbestedings- en implementatiefase. We streven ernaar om per 1 januari 2027 de nieuwe planning uit te rollen voor ten minste de repressieve beroepsdienst. 2.3.3
Gerealiseerde baten en lasten – Ondersteuning organisatie
Lasten/Baten Lasten Exploitatie Inhuur Interne doorbelasting Kapitaalslasten Lonen Baten Inkomsten Eindtotaal
Begroting na Wijziging € 13.350.244 € 3.877.812 € 280.000 € 1.837.034 € 374.513 € 6.980.885
€
13.350.244
Realisatie € 13.504.121 € 4.224.062 € 1.752.935 € 1.528.983 € 173.988 € 5.824.153 € -88.070 € -88.070 € 13.416.052
Afwijking € -153.878 € -346.250 € -1.472.935 € 308.051 € 200.525 € 1.156.732 € 88.070 € 88.070 € -65.808
In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten van het Programma Ondersteuning organisatie. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.3).
2.3.4
Gerealiseerde baten en lasten – Programma Financiering
Lasten/Baten Lasten Exploitatie Overige lasten Toevoeging reserves Kapitaalslasten Rente Baten Inkomsten BDuR Gemeentelijke bijdrages Overige baten Rente Verkoop materiaal/materieel Eindtotaal
Begroting na wijziging € 2.626.999 € 2.168.546 € -358.454 € 2.527.000 € 458.453 € 458.453 € -67.211.591 € -67.211.591 € -10.774.376 € -55.977.215 € € €
-185.000 -275.000 -64.584.592
Realisatie € 2.609.929 € 2.498.973 € -28.027 € 2.527.000 € 110.956 € 110.956 € -67.324.411 € -67.324.411 € -10.858.192 € -55.977.411 € -250 € -196.234 € -292.324 € -64.714.482
Afwijking € 17.070 € -330.427 € -330.427 € € € € € € € € € €
347.497 347.497 112.820 112.820 83.816 196 250 11.234 17.324 129.890
In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten van het programma financiering. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.4).
42
Jaarstukken 2025
3. Verplichte paragrafen Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat een aantal paragrafen verplicht onderdeel uitmaakt van het jaarverslag. Deze verplichte paragrafen staan in dit hoofdstuk. De paragrafen Lokale heffingen en Grondbeleid gelden niet voor onze organisatie en zijn daarom weggelaten.
3.1
Risicomanagement en weerstandsvermogen
In deze paragraaf brengen we de risico’s in beeld en relateren we deze aan de weerstandscapaciteit. Het gaat bij risico’s om gebeurtenissen die zich mogelijk kunnen voordoen en die het realiseren van de doelstelling(en) van de organisatie kunnen verstoren. De belangrijkste beleidsuitgangspunten voor VRBZO op gebied van risicomanagement zijn: •
Risico’s in een cyclisch proces inventariseren, beoordelen en monitoren via een continuïteitsplan;
•
De instelling van een weerstandsvermogen heeft als doel om een stabiele (trendmatige) ontwikkeling van de gemeenschappelijke bijdrage te waarborgen;
•
De hoogte van de algemene reserve is afhankelijk van de omvang van de begroting en mag momenteel tussen de € 2,4 miljoen en € 3,2 miljoen liggen. De algemene reserve dient tevens als primair weerstandsvermogen. In de beleidsnotitie kaders P&C 4GR staan de beleidskaders voor de algemene reserve. De stand van de algemene reserve bedraagt eind 2025 € 3,85 miljoen. Dat is hoger dan de afgesproken bandbreedte, maar komende jaren onttrekken we € 3,2 miljoen uit de algemene reserve als incidentele financiering van bestuurlijke deelopdracht 1.
3.1.1
Risico-inventarisatie
Het risico-overzicht in het continuïteitsplan bestaat uit de factoren kans en impact. Met kans bedoelen we: hoe waarschijnlijk is het dat een risico zich voordoet? Bij ieder risico schatten we in hoe waarschijnlijk het is dat dit risico zich in de nabije toekomst zal voordoen. Met impact bedoelen we de negatieve financiële invloed die een risico mogelijk heeft op de continuïteit van de dienstverlening: wat zijn de geschatte kosten? Door het bepalen van kans en (financiële) impact schatten we de risico’s in. Om het weerstandsvermogen te berekenen dat we nodig hebben, vermenigvuldigen we de geschatte impact met een percentage volgens onderstaande tabel. Kans Zeer waarschijnlijk Waarschijnlijk Reëel (50/50) Onwaarschijnlijk Zeer onwaarschijnlijk
Impact 90% 70% 50% 30% 10%
Over het algemeen zien we door toenemende druk van wet- en regelgeving en risico’s in de bedrijfsvoering dat de mate van risico is toegenomen. Dit komt vooral omdat de impact groter is wanneer het risico zich voordoet. In onderstaand schema staan de belangrijkste risico’s inclusief de risico-inschatting kans en impact. We lichten de items vervolgens toe en geven (indien van toepassing) aan of het risico groter of kleiner is dan vorig jaar. Tijdens de reguliere gesprekken over planning en control worden de risico’s besproken en bijgesteld. De risico’s, en eventueel genomen beheersmaatregelen om de impact te dempen, worden gemonitord en periodiek gewogen.
43
Jaarstukken 2025
Risico-inventarisatie
Kans
Impact
Bedrag
pm
pm
i/s
A. Brandweerzorg 1 Wijzigingen in beleid FLO-regeling beroepsbrandweer
Reëel (50/50)
2 Loonkosten van vrijwilligers en WNRA
Reëel (50/50)
3 Aansprakelijkheid brand Hapert boven verzekerd bedrag
Zeer onwaarschijnlijk
4 PFAS-vervuiling door blusschuim
Onwaarschijnlijk
5 PTSS door inzet bij incidenten
€ 500.000
€ 250.000
s
€ 22.000.000
€ 2.200.000
i
pm
pm
i
Reëel (50/50)
€ 200.000
€ 100.000
i
Onvoldoende slagkracht om te voldoen aan de landelijke 6 Reëel 50/50 normen voor grootschalig brandweeroptreden
€ 750.000
€ 375.000
i/s
€ 500.000
€ 350.000
i
B. Crisisbeheersing 1 Kosten grootschalige of langdurige crisis of incident
Waarschijnlijk
C. Ondersteuning organisatie (bedrijfsvoering) 1
Huisvestingskosten: huur, gebruikersonderhoud en duurzaamheid
Zeer waarschijnlijk
€ 500.000
€ 450.000
s
2
Informatieveiligheid (cybersecurity) i.v.m. data- en/of beveiligingslek
Onwaarschijnlijk
€ 1.000.000
€ 300.000
i
3
Eigen risicodrager WW
Waarschijnlijk
€ 75.000
€ 52.500
i
4
Bedrijfscontinuïteit bij calamiteit
Reëel (50/50)
pm
pm
i
5
Stijgende rentekosten voor leningen
Reëel (50/50)
€ 400.000
€ 200.000
s
6
Kosten die voortvloeien t.b.v. bedrijfskritische continuïteit Zeer waarschijnlijk
€ 250.000
€ 225.000
i
(Bijvoorbeeld kostbare opleidingen of inhuur expertise op gebied van brand- en omgevingsveiligheid, business intelligence, HRM, ICT, kosten juridische ondersteuning etc.)
TOTAAL A.
€ 4.500.500
Brandweerzorg
1. Wijzigingen in beleid FLO-regeling De functioneel leeftijdsontslag (FLO) regeling is een pensioenregeling die regelmatig aan wijzigingen onderhevig is. Hierdoor kunnen financiële verplichtingen ontstaan die invloed hebben op de pensioenvoorziening. De precieze impact van toekomstige wijzigingen in de FLO-regeling is lastig vooraf in te schatten. Om dit risico te beperken monitoren we de wetgeving rond de FLO-regeling actief. Voor de FLO-regeling is vanaf 2020 een voorziening aangemaakt. Deze is verder toegelicht in de jaarrekening. 2. Loonkosten in relatie tot vrijwilligers en WNRA De Wet Normalisering Rechtspersoon Ambtenaren (WNRA) heeft als doel om de rechtspositie van ambtenaren en werknemers in het bedrijfsleven gelijk te trekken. Deze wet is ook van toepassing op het personeel van veiligheidsregio's. Vanwege het vrijwillige brandweersysteem in Nederland heeft de invoering van de WNRA specifieke gevolgen voor deze regio's. Op dit moment hebben brandweervrijwilligers een aparte juridische positie, die verschilt van die van beroepspersoneel. Met de invoering van de WNRA hebben vrijwilligers in de toekomst een arbeidsovereenkomst en kunnen zij aanspraak maken op toeslagen en voorzieningen die ook voor beroepspersoneel gelden. Dit zou kunnen leiden tot aanzienlijk hogere structurele kosten.
44
Jaarstukken 2025
De veiligheidsregio’s hebben een uitzonderingspositie gekregen en daarmee is de WNRA voor ons uitgesteld. Kijkend naar andere veiligheidsregio’s zien we dat de kosten eventueel kunnen oplopen tot €1.500.000 per jaar. Inmiddels weten we dat onze regio minder nadeel heeft dan andere regio’s. Dit heeft te maken met het feit dat wij niet aan kazernering doen. Kazernering houdt in dat vrijwilligers als een soort beroepskracht op de kazerne blijven om de paraatheid te dekken. Veiligheidsregio’s die dit systeem hanteren krijgen bij de intreding van WNRA met veel extra kosten te maken. Er vindt landelijk nog onderzoek plaats naar het effect van de invoering en naar manieren om daar invloed op uit te oefenen. Daarom zijn de ontwikkelingen rondom de invoering van de WNRA voor vrijwilligers op dit moment nog onzeker. 3. Aansprakelijkheid brand Hapert boven verzekerd bedrag De brandweer is namens de dakdekker die betrokken was bij een brand in een bedrijfsgebouw in Hapert aansprakelijk gesteld voor schade. Het incident vond in 2020 plaats. De rechtszaak over deze casus bevindt zich nog in een onderzoekend stadium. VRBZO is verzekerd voor materiele schade tot een bedrag van € 5 miljoen. De totale claim bedraagt maximaal € 27 miljoen. De kans dat we dit bedrag in geheel moeten uitbetalen, achten wij zeer onwaarschijnlijk.
Doordat het om een aanzienlijk bedrag gaat, drukt het zwaar op de benodigde weerstandscapaciteit. 4. PFAS-vervuiling door blusschuim De brandweer heeft tijdens inzetten en oefeningen gebruik gemaakt van blusschuim dat PFAS kan bevatten. Hierdoor kan de bodem van oefenlocaties en incidentlocaties mogelijk verontreinigd zijn geraakt. Een (mogelijke) PFAS-verontreiniging brengt mogelijk gezondheidsrisico’s of juridische, financiële en/of bestuurlijke risico’s met zich mee. Onderzoeken en eventuele bodemsaneringen zijn kostbaar. Daarnaast bevatten diverse onderdelen van de voertuigen en bepakking sporen van PFAS. Denk hierbij aan de slangen op de voertuigen, de bluskleding van de brandweer en wordt PFAS toegepast in het was-proces van bluskleding. De mogelijke impact van PFAS is nog onduidelijk. 5. PTSS door inzet bij incidenten De brandweer wordt ingezet bij allerlei soorten incidenten. Sommige incidenten zijn dermate heftig dat de betrokken medewerkers mogelijk (een vorm van) post-traumatische stressstoornis (PTSS) oplopen. Dit kan leiden tot (gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheid en psychische klachten. Wij ondersteunen de medewerkers onder meer via de bedrijfsarts, een team collegiale opvang en vertrouwenspersonen. Voor alle veiligheidsregio’s werd in 2025 een landelijke regeling voor PTSS uitgewerkt. Met deze regeling werd PTSS voor veiligheidsregio’s als beroepsziekte erkend.
Dit in navolging van bijvoorbeeld Defensie en Politie. Een belangrijk onderdeel van de regeling zijn preventieve maatregelen om PTSS te voorkomen. In de regeling is een bepaling opgenomen dat ook erkende PTSS-casussen met terugwerkende kracht rechten kunnen ontlenen aan de regeling. Verder is de minister gevraagd bij te dragen aan de collectieve kosten voor uitvoering van de regeling. Afhankelijk van de parlementaire besluiten over de voorjaarsnota worden hiervoor gelden toegekend. Bij het ingaan van deze regeling bestaat een (financieel) risico voor toepassing van de regeling met terugwerkende kracht en de mogelijke negatieve uitkomst over de voorjaarsnota waardoor alle inspanningen en de daaruit voorvloeiende financiële consequenties op dit gebied door de eigen veiligheidsregio moeten worden gedragen. De kosten zijn moeilijk in te schatten. Dit is afhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid en het ziektebeeld van de betreffende persoon. We gaan uit van 2 personen met totale kosten van € 100.000 per persoon.
45
Jaarstukken 2025
6. Onvoldoende slagkracht om te voldoen aan de landelijke normen voor grootschalig brandweeroptreden In het rapport Grenzen Bereikt gaf de inspectie JenV medio 2025 haar oordeel over de stand van zaken over het grootschalig brandweeroptreden in Nederland. De inspectie toetst hierbij iedere veiligheidsregio aan de basisvereisten zoals zijn vastgelegd in ‘Grootschalig Brandweeroptreden 2.0’ (GBO 2.0). VRBZO voldoet grotendeels aan de basisvereisten van GBO 2.0, maar mist formele vastlegging van bestuurlijke kaderafspraken en moet op enkele punten maatregelen nemen om onvoldoende slagkracht bij grootschalige brandweeroptreden te voorkomen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ons optreden bij incidenten zoals grote natuurbranden. De formele bestuurlijke besluitvorming van afspraken leggen we in 2026 voor aan het Algemeen Bestuur. Verder moeten we interregionale oefening(en) organiseren om beter voorbereid te zijn op een grootschalig brandweeroptreden, wat extra capaciteit vraagt in het regionale oefenprogramma. De laatste belangrijkste aanbeveling van de inspectie betreft een aanpassing van de maatregel over het watertransport, om te voorkomen dat we onvoldoende slagkracht hebben bij grootschalige incidenten.
Onze huidige maatregel omvat een samenwerkingsconvenant met Veiligheidsregio Limburg-Noord, waarbij deze buurregio bijstand verleent bij noodzaak tot een grootschalig watertransportsysteem (WTS). De inspectie geeft aan dat VRBZO over een eigen soortgelijk systeem moet beschikken om te voorkomen dat we onvoldoende slagkracht hebben bij grootschalige incidenten. Een investering in een dergelijk systeem bedraagt ongeveer € 750.000 aan materieel, huisvesting, opleiding/training en oefencapaciteit. Deze kosten zijn deels structureel. B.
Crisisbeheersing
1. Kosten grootschalige of langdurige crisis of incident Een grootschalige of langdurige crisis of incident (bijvoorbeeld: grote natuurbrand, coronacrisis, cybercrisis of energiestoring) vraagt veel van ons als organisatie. Onze capaciteit moet in zo’n situatie op volle toeren draaien. Dit brengt extra kosten met zich mee. Denk bijvoorbeeld aan een grootschalige inzet van materieel en mensen. C.
Ondersteuning organisatie
1. Huisvestingskosten: huur, gebruikersonderhoud en duurzaamheid VRBZO huurt haar kazernes van de gemeenten in de regio. Met gemeenten maakten we afspraken over gebruikersonderhoud. Op basis van het Regionaal beleidsplan 2027-2030 komt er extra structureel budget voor het gebruikersonderhoud van kazernes. Daarnaast moeten de kazernes ook verduurzamen. We hebben nog onvoldoende beeld van de kosten van het verduurzamen en de daaraan gekoppelde effecten voor de huurprijzen. Daar maken we met de gemeenten, als eigenaren van de kazernes, afspraken over. Op lange termijn verwachten we een financieel tekort door het verduurzamen van de kazernes. Dit komt bijvoorbeeld door hogere huurlasten door duurzaamheidsinvesteringen, verbouwingen in de kazernes of zelfs nieuwbouw van locaties. Daarom beschouwen we eventuele tussentijdse voordelen als incidenteel. 2. Informatiebeveiliging (cybersecurity)/ BIO 2.0 De afgelopen jaren stegen de risico’s en kosten bij een data- of beveiligingslek flink. We zijn continu bezig met het verhogen van het bewustzijn hierover. Dit doen we met technische maatregelen zoals monitoring en scans. Maar ook door aandacht te besteden hieraan in onze interne communicatie. Ook is de maatschappelijke aandacht voor dit thema hoog. Daarom schatten we de kans op een data- of beveiligingslek iets lager in.
De kosten bij een dergelijk lek bestaan bijvoorbeeld uit boetes en herstel na een lek of uit kosten voor de uitval en herstart van de operatie. Dit zijn vooral incidentele kosten. In bestuurlijke deelopdracht 1 (voldoen aan wet- en regelgeving) hebben we veel aandacht voor dit risico en de maatregelen die we nemen om het risico te verkleinen. Een belangrijke maatregel is het verhogen van de formatie van gespecialiseerd personeel om op die manier de kwetsbaarheid van informatieen IT-beveiliging tijdig te signaleren en hierop te acteren.
46
Jaarstukken 2025
Om de risico’s te verlagen, heeft VRBZO de informatievoorziening deels intern en deels extern georganiseerd. De kwetsbaarheid is voor een deel in 2025 al verlaagd door in de cloud te gaan werken en door het beheer en de beveiliging van netwerk (o.a. SOC-SIEM) uit te besteden aan een gespecialiseerde partij. Andere maatregelen zijn onder meer verwerkersovereenkomsten afsluiten met leveranciers en het protocol melden datalek. Ook voeren we bewustwordingscampagnes uit gericht op medewerkers over de risico's van digitaal verkeer. 3. Eigen Risicodrager WW Werkgevers in de overheidssector zijn verplicht eigenrisicodrager WW (werkloosheidswet). Voor VRBZO is dit dus ook het geval. Dit betekent dat we geen WW-premie afdragen. Daarentegen moeten wij de kosten betalen van de WW-uitkering wanneer iemand werkloos raakt. Dit brengt een risico van aanvullende uitgaven met zich mee. Om dit te verminderen, is het van belang dat we blijven investeren in de duurzame inzetbaarheid van medewerkers, zodat zij in het voorkomende geval niet lang in de WW zitten. Vanuit de bestuurlijke opdracht investeren we daarom extra in duurzame inzetbaarheid. Ook hebben we een opleidingsbudget voor medewerkers naast het IKB, dat beschikbaar is voor persoonlijke of functionele opleidingen. Ook is het belangrijk om de Arbo-veiligheid te garanderen.
Hiervoor is onder andere een actualisatie van het risico-inventarisatie & evaluatie (RI&E) plan gemaakt. Nieuwe Arbo-medewerkers pakken de punten uit deze RIE op. 4. Bedrijfscontinuïteit bij calamiteit De kans bestaat dat door een calamiteit de bedrijfscontinuïteit in het geding komt. Het zou kunnen dat de centrale infrastructuur niet functioneert als gevolg van bijvoorbeeld opzettelijk vernieling, waterschade, stroomuitval, ondercapaciteit of cyberterrorisme/-crime. Om dit te voorkomen zijn er back up generatoren, een fysieke toegangsbeveiliging en investeren we in de beveiliging van onze ICT-infrastructuur door onder meer het uitbesteden van bepaalde facetten aan gespecialiseerde bedrijven. 5. Stijgende rentekosten bij leningen Kapitaalmiddelen van VRBZO worden gefinancierd met vreemd vermogen (leningen). Bij een stijging van de rente op de kapitaalmarkt stijgen de structurele financieringslasten van VRBZO. Wij monitoren de renteontwikkeling continu bij het aantrekken van vreemd kapitaal. Mocht het nodig zijn dan herzien we het financieringsbeleid. 6. Kosten die voortvloeien ten behoeve van bedrijfskritische continuïteit Door krapte op de arbeidsmarkt is het steeds lastiger om mensen in vaste dienst aan te nemen. Vooral voor specialistische functies ervaren we problemen om mensen te vinden.