D16 01 Bijlage bij Nota - Regionaal Uitvoering en Handhaving Strategie OFGV 2024-2027.pdf
Tekst van het document
een negatieve impact hebben op de gezondheid, naast het ondervinden
individu 6,9 maanden levensduur verloor door luchtvervuiling. De huidige
van hinder in het dagelijks leven. Geuroverlast is een belangrijke bron van
projectie voor 2030, als alle huidige geïmplementeerde en geplande
milieuklachten uit de samenleving.
maatregelen zijn genomen en effectief blijken, laat zien dat er nog steeds een gemiddelde levensduurverkorting per individu zal zijn van
Voor geurklachten is een vergelijkbaar patroon te zien als het geval is bij
3,7 maanden door luchtvervuiling.
geluidsklachten. In 2022 zijn 540 klachten binnengekomen ie betrekking hebben op geur, een toename van 18,4% ten opzichte van 2021. Dit is een kleinere toename dan ten opzichte van 2020 (36,1%).
42
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Ontwikkelingen Met de Omgevingswet is er een specifieke focus komen te liggen op gezondheid. De directe impact van luchtvervuiling is daar een belangrijk onderdeel van. De komst van de Omgevingswet is een kans om met een scherpere blik te kijken naar de huidige werkwijze rondom emissies en luchtvervuiling, bijvoorbeeld op het gebied van vergunnen. Op dit moment zijn er al veel organisaties bezig met het verbeteren van dit beleid, onder andere als onderdeel van het Schone Lucht Akkoord. Daarnaast komt er geregeld nieuwe kennis en informatie vanuit het RIVM en de WHO waaruit blijkt dat verdere stappen en scherpere wetgeving nodig blijft. Wat in ieder geval zeker is, is dat een betere luchtkwaliteit direct leidt tot een betere gezondheid en langere levensduur. Doelstelling Bijdragen aan een betere luchtkwaliteit en het verminderen van geuroverlast. Beleidsterreinen Gezondheid, leefbaarheid
43
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Activiteiten • Vergunningen actueel houden en hierop toezien. • Het uitvoeren van controles bij bedrijven op naleving van wettelijke regels en voorschriften op luchtkwaliteit en geuroverlast.
• Ruimtelijke data gelinkt aan klachten uit de maatschappij. Een analyse van de ruimtelijke data op basis van maatschappelijke klachten kunnen patronen weergeven waarmee toezichthouders
• Klachten tijdig behandelen en eventueel extra controles uitvoeren.
gerichter ingezet kan worden. Daarnaast kunnen probleemgebieden
• Indien gevraagd: advies op luchtkwaliteit of geur geven aan gemeenten.
en -momenten worden geïdentificeerd en kan dit dienen als context voor andere data, zoals bovenstaande indicator, voor een
Indicatoren • Aantal te actualiseren vergunningen op basis van de BBT.
verbeterde interpretatie. • Aantal overtredingen op stook-, koel-, ontgeuringsinstallaties of
Dit laat zien in hoeverre alle vergunningen actueel zijn conform de
bovendakse afvoeren. Het aantal overtredingen op deze specifieke
standaarden van de BBT. Dit dient met name als contextuele informatie
onderdelen binnen milieucontroles bij bedrijven geeft een verbeterd
in de verklaring van overige resultaten.
beeld van de grootte van dit probleem en de verbonden risico’s ten
• Aantal klachten op geur en luchtkwaliteit. Het aantal klachten geeft de maatschappelijke perceptie van geur en luchtkwaliteit weer.
opzichte van andere milieuvelden. Dit kan vervolgens sturing geven aan de prioritering op operationeel niveau.
Daarnaast geeft een inhoudelijke analyse en de aard van de klachten inzicht in daadwerkelijke overlast in de regio.
44
3. Uitvoering en handhavingsstrategie
45
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
De U&H-strategie vormt een raamwerk waarbinnen de OFGV haar taken uitvoert met betrekking tot vergunningverlening, toezicht en handhaving. Deze worden hierna als aparte strategieën uitgelegd. Uitgangspunt is dat de verantwoordelijkheid voor het naleven van de wet- en regelgeving en het herstellen van eventuele overtredingen, altijd bij de exploitant ligt. Echter is het uiteindelijke doel van VTH niet de uitvoering zelf, maar het beschermen van onze fysieke leefomgeving. Daarbij vinden veel overtredingen niet opzettelijk plaats, maar zijn die het gevolg van onwetendheid over regelgeving of over de risico’s van slecht naleefgedrag. Door middel van voorlichting en heldere communicatie via website, sociale media, briefpost en direct contact wordt kennis van en begrip van milieuregels en bewustwording van de risico’s vergroot. Dit stimuleert spontaan naleefgedrag en voorkomt overtredingen met de daaraan gekoppelde schade voor de leefomgeving.
46
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Niet alle overtredingen kunnen voorkomen worden. Effectief toezicht
dat traditionele instrumenten niet altijd effectief zijn. In dit geval wordt
en handhaving zal nodig blijven. De OFGV zet zich in om deze taken
er gezocht naar nieuwe instrumenten voor vergunningverlening, toezicht
transparant en uniform uit te voeren. Behandeling van aanvragen
of handhaving. Een voorbeeld hiervan is Stimulerend Toezicht. Deze
en meldingen, aanpak van vergelijkbare problemen en opleggen van
nieuwe manier van toezicht houden legt de focus op het motiveren van
sancties is voor alle partners gelijk. Wel wordt de mogelijkheid behouden
initiatiefnemers om zich aan de regels te houden, in plaats van op het
om maatwerk te leveren waar dat nodig is. Hiervoor wordt gebruik
reageren met repercussies wanneer dit niet het geval is. Daarnaast geeft
gemaakt van een risicogerichte uitvoering. Inzet gaat naar waar dit het
het meer mogelijkheden om de initiatiefnemer te verleiden naar landelijke
meeste nodig is. Dit is een effectieve manier om een gezonde, veilige en
of lokale beleidsdoelen toe te werken wanneer deze verder gaan dan de
duurzame leefomgeving te behouden, te stimuleren en waar nodig
wettelijke eisen. In een pilot met betrekking tot energiebesparing is deze
te verbeteren.
manier van toezichthouden effectief gebleken.
Sommige ontwikkelingen uit het vorige hoofdstuk brengen nieuwe
De wet- en regelgeving zal in de toekomst blijven veranderen en
uitdagingen met zich mee. Om de VTH-taken effectief uit te blijven
voortschrijdend inzicht brengt ons op nieuwe ideeën om de uitvoering
voeren, is het belangrijk dat de strategieën mee ontwikkelen. Dit kan
van VTH-taken nog verder te verbeteren. Om ook in de toekomst onze
bijvoorbeeld door bestaande technieken te verbeteren door middel
leefomgeving optimaal te blijven beschermen, is ruimte nodig om te
van voortschrijdend inzicht, zoals de groeiende focus op risico- en
innoveren en te experimenteren. Het verzamelen en analyseren van data
datagestuurd toezicht. Soms is dit echter niet genoeg. Bij complexe
speelt hierbij een steeds belangrijkere rol.
onderwerpen, zoals de energietransitie en circulaire economie, is gebleken
47
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
3.1 Vergunningenstrategie
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Vergunningen Een vergunning heeft als voornaamste doel om onaanvaardbare
De vergunningenstrategie betreft de uitvoering ten behoeve van het
belasting voor de leefomgeving te voorkomen. Dit vereist integraliteit
verlenen, weigeren of wijzigen van een omgevingsvergunning, of
en uniformiteit in de voorschriften. Het vereist ook de mogelijkheid
ontheffing daarvan, het actualiseren van bestaande vergunningen
om maatwerk te leveren wanneer de complexiteit van een aanvraag
en het behandelen van meldingen. De OFGV streeft ernaar dat alle
of lokale regels uit het Omgevingsplan hierom vragen. Daarnaast
vergunningplichtige activiteiten een actuele en handhaafbare vergunning
is het belangrijk dat de vergunning begrijpelijk is voor burger en
hebben. Daarbij wordt deze binnen de wettelijke termijnen verleend en
vergunninghouder. Voorschriften moeten helder zijn en voldoen aan de
zijn de vergunningen gebaseerd op de meest actuele wet- en regelgeving.
best beschikbare technieken (BBT). Daar waar de BBT een bandbreedte toelaat in de vereisten, wordt voor de strengste eisen gekozen. Mocht een
Werkprocessen en werkwijzen voor het verlenen van
initiatiefnemer kunnen onderbouwen hier niet aan te kunnen voldoen,
omgevingsvergunningen en beoordelen van meldingen zijn vastgelegd
maar wel aan een ruimere eis binnen deze bandbreedte, dan kan hiervan
en geactualiseerd in interne werkafspraken en werkprocedures. Overige
worden afgeweken.
werkafspraken zijn vastgelegd in de ‘Samenwerkingsovereenkomst Omgevingswet’ voor de Provincie Flevoland en ‘Proces en
Om deze uitgangspunten te borgen worden, binnen de OFGV,
samenwerkingsafspraken regio Gooi en Vechtstreek rondom initiatieven,
vergunningen altijd tegengelezen door een ervaren vergunningverlener
vooroverleg, omgevingstafels, vergunningen en advisering’ voor de Gooi
en een jurist. Ook vindt een handhaafbaarheidstoets plaats door een
en Vechtstreek.
toezichthouder. Daarnaast is de OFGV proactief in communicatie en kennisuitwisseling met burgers, bedrijven en partners.
48
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Over het algemeen geldt dat altijd alle vergunningaanvragen in
uitgevoerd worden. Dit is in tegenstelling tot de situatie van voor de
behandeling worden genomen. Mocht het echter toch voorkomen dat er
Omgevingswet. Ook worden meldingen nu uitsluitend gedaan via het
meer aanvragen binnen komen dan met de huidige capaciteit verwerkt
DSO met een gestandaardiseerd format. Ten slotte geldt voor sommige
kan worden, dan zal een prioritering gemaakt worden. De nadruk ligt in
voormalige meldingsplichtige activiteiten nu een informatieplicht. Hieraan
zo’n geval op het voldoen aan de wettelijke termijnen van een aanvraag.
zijn lagere eisen verbonden. Men hoeft niet te wachten met het uitvoeren
Op dit moment wordt landelijk gewerkt naar een uniforme Landelijke
van de activiteit. Voor het niet voldoen aan de informatieverplichting geldt
Vergunningen Strategie (LVS). Deze verhoogt het level-playing field in
dat eerst wordt gewaarschuwd en geïnformeerd voordat een eventuele
het land en is specifiek gericht op prioritering op basis van risico. Hiervoor
last wordt opgelegd. Voor het niet voldoen aan de meldingsverplichting
wordt de ‘LVS-tool’ ontwikkeld die omgevingsdiensten in staat stelt deze
wordt gehandeld conform de handhavingsstrategie.
methodiek uit te voeren via bestaande zaaksystemen. Ten tijde van schrijven worden de mogelijkheden en veranderingen geïnventariseerd
Actualisatie
om deze methodiek mogelijk in de toekomst toe te passen.
Het bevoegd gezag moet regelmatig beoordelen of beperkingen en voorschriften in een vergunning nog toereikend zijn. Wanneer dit niet het
Meldingen en informatieplicht
geval is, dan is actualisatie aan de orde. Dit gebeurt bij ontwikkelingen
Voor de meeste MBA’s geldt in plaats van een vergunningplicht een
op het gebied van technische mogelijkheden tot bescherming van
meldingsplicht of informatieplicht. Welke MBA’s dit zijn ligt vast in het
het milieu, of bij ontwikkelingen met betrekking tot de kwaliteit van
Besluit Activiteiten Leefomgeving (BAL) in de Omgevingswet. Een
het milieu. Voorbeelden zijn wetswijzigingen of wijzigingen in de best
initiatiefnemer is verplicht een melding vier weken voor aanvang van
beschikbare technieken. Daarnaast kan het bevoegd gezag ervoor kiezen
de activiteit in te dienen. Gedurende deze tijd mag de activiteit niet
een vergunning te actualiseren in het belang van de bescherming van het
49
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
milieu als vanuit het toezicht wordt aangegeven dat dit wenselijk is. Ook
bedrijven geldt dat binnen een jaar na het vaststellen van een Circulair
kan dit plaatsvinden bij aanpassing van lokaal beleid of lokale belangen.
Materialenplan (CMP; voormalig het landelijk afvalbeheerplan) de OFGV
Ten slotte kan het bevoegd gezag een revisievergunning opstellen als
namens het bevoegd gezag toetst of de vergunning voldoet aan de
een vergunning veel aanvullende of gewijzigde voorschriften heeft. In
minimale hoogwaardigheid van verwerking van afzonderlijke afvalstoffen,
tegenstelling tot een actualisatie worden er bij een revisievergunning
of categorieën afvalstoffen, zoals beschreven in het CMP. Als dat nodig is,
geen inhoudelijke aanpassingen gedaan. Anders dan de periode voor
actualiseert het bevoegd gezag de vergunningsvoorschriften. Tot slot kan
de Omgevingswet wordt een revisie niet meer op aanvraag gedaan,
overgegaan worden tot actualisatie van een vergunning op basis van de
maar ambtshalve. Eventueel kan het bevoegd gezag ervoor kiezen deze
minimalisatieverplichting van ZZS.
procedure samen te laten vallen met een ambtshalve actualisatie. Met betrekking tot de Omgevingswet geldt een overgangsrecht waarbij Afhankelijk van de activiteit kunnen specifieke regels verbonden zijn
de huidige vergunningen van kracht blijven. Omdat er geen einddatum
aan het actualiseren van een omgevingsvergunning. Zo geldt voor
geldt voor het actualiseren zullen bestaande vergunningen zoveel mogelijk
bedrijven met een IPPC-installatie dat binnen 4 jaar na publicatie van
op een natuurlijk moment worden geactualiseerd. Daar waar nodig
ontwikkelingen binnen de best beschikbare technieken, deze moeten
worden vergunningen omgezet in maatwerkvoorschriften. Prioriteit wordt
zijn opgenomen in de vergunningen als het betrekking heeft op de
gegeven aan activiteiten die voor de Omgevingswet meldingsplichtig
hoofdactiviteit. Een IPPC-installatie is een industriële activiteit als bedoeld
waren en nu vergunningplichtig zijn. Dit betreft voornamelijk
in bijlage 1 van de Richtlijn industriële emissies (RIE; 2010/75/EU). Deze
meldingsplichtige bedrijven die ook een omgevingsvergunning beperkte
vallen onder een verzwaard toezicht regime. Voor afval-gerelateerde
milieutoets (OBM) hebben.
50
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
In het werkgebied van de OFGV betreft dit voornamelijk veehouderijen die
milieu bij dit initiatief groot zijn, neemt de OFGV, naast dit advies, ook
niet onder IPPC vallen en andere bedrijven die OBM-plichtig waren vanuit
zelf deel aan het gesprek bij de omgevingstafel. Hierover zijn regionaal
de m.e.r. beoordelingsplicht.
afspraken gemaakt.
Vooroverleg
Participatie
Een initiatiefnemer heeft altijd de mogelijkheid om een vooroverleg aan
Met de Omgevingswet wordt de verantwoordelijkheid voor participatie
te vragen bij een nieuwe vergunningprocedure. Voorafgaand aan het
met belanghebbenden (burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties
overleg verstrekt de initiatiefnemer de nodige informatie over het initiatief.
en bestuursorganen) bij een omgevingsvergunning bij de initiatiefnemer
Vervolgens kan het bevoegd gezag hier vragen over stellen. De OFGV
neergelegd (artikel 16.55 Omgevingswet), als indieningsvereiste bij de
geeft namens het bevoegd gezag advies met welke milieuaspecten de
aanvraag, nader uitgewerkt in artikel 7.4 van de Omgevingsregeling.
initiatiefnemer rekening dient te houden. Ook kan worden aangegeven
De initiatiefnemer meldt in de vergunningaanvraag of is geparticipeerd,
welke stukken noodzakelijk zijn bij een aanvraag. De resultaten van het
hoe dat is gedaan en wat de resultaten daarvan zijn. Wanneer het een
vooroverleg worden schriftelijk vastgelegd.
aanvraag voor een binnenplanse omgevingsplanactiviteit betreft kan deze niet worden geweigerd op gronde van participatie alleen. Als dit het geval
Met de Omgevingswet worden nieuwe initiatieven, indien gewenst,
is, wordt er enkel kennis genomen of er al dan niet is geparticipeerd. In
besproken op de omgevingstafel. Hier sluiten experts en ketenpartners
het geval van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit kan het bevoegd
aan en wordt beoordeeld op wat voor manier het initiatief eventueel tot
gezag wel eisen stellen met betrekking tot participatie. In dit geval zullen
stand kan komen. Indien hierbij milieuaspecten een rol spelen kan de
deze eisen meegenomen worden bij het behandelen van de aanvraag.
OFGV op verzoek een advies geven. Wanneer de belangen van het
51
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
3.2 Toezichtstrategie Toezicht is het controleren en stimuleren van het naleven van wet- en regelgeving. Aan de ene kant betreft dit het toetsen van de regels om overtredingen te constateren. Aan de andere kant betreft dit het stimuleren van naleefgedrag door te informeren en te motiveren. Het uiteindelijke doel van effectief toezicht is doeltreffendheid in het beschermen van de fysieke leefomgeving. Welke methode daarvoor het beste kan worden gebruikt is afhankelijk van de situatie en de mogelijke consequenties voor het milieu als een regel wordt overtreden. Het uitvoeren van een MBA brengt milieurisico’s met zich mee. Omdat toezichtcapaciteit gelimiteerd is, is het nodig om te prioriteren binnen de toezichttaken. Om tot een effectieve prioritering te komen maakt de OFGV gebruik van risico-gestuurd toezicht. Dit houdt in dat toezicht wordt toegepast op basis van een risicoanalyse waarin enerzijds het effect van de overtreding wordt meegenomen en anderzijds het naleefgedrag binnen een branche (zie bijlage 5 voor een toelichting en koppeling naar de thema’s van hoofdstuk 2).
52
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Vervolgens wordt met de toezichtmatrix (bijlage 6) bepaald welk
medio 2023 aan een vergelijkbaar document gewerkt om werkafspraken
instrument het meest effectief is in een gegeven situatie. De verschillende
te formaliseren.
toezichtinstrumenten worden nader uitgelegd in bijlage 7. Een meer gedetailleerde beschrijving van de werkwijze voor zowel bedrijven als niet-
Naast regulier toezicht wordt er ook toezicht gehouden naar aanleiding
bedrijven is te vinden in bijlage 8. Als er sprake is van een IPPC-installatie
van klachten, meldingen, ongewoon voorvallen en calamiteiten. De OFGV
wordt toezicht uitgevoerd volgens een IPPC-toezichtplan en wordt het
behandelt klachten of meldingen binnen en buiten kantoortijden. Hiervoor
bedrijf ten minste jaarlijks bezocht. Voor toezicht op IPPC-installaties
is een 24 uur bereikbare klachtentelefoon aanwezig. Op elke klacht
gelden aanvullende eisen. De IPPC-toezichtplannen volgen artikel 13.7
wordt binnen vijf werkdagen gereageerd waarna de klager of melder
van het Ob met eventuele verdere verscherping.
over de afhandeling wordt geïnformeerd. De afhandeling van klachten en meldingen buiten kantoortijden gebeurt conform een piketregeling.
Om ondernemers zo veel mogelijk te ontlasten van veelvuldige afzonderlijke controles van verschillende toezichthoudende instanties en
Bij calamiteiten bij bedrijven met gevolgen voor het milieu, geeft de OFGV
om de controles zo effectief mogelijk te houden, past de OFGV, wanneer
advies op milieuaspecten met het oog op het beperken van de schade
mogelijk, integraal toezicht toe. Het integraal toezicht wordt besproken
voor het milieu. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld (afval)dumpingen van
in een lokaal handhavingsoverleg. Binnen provincie Flevoland zijn
gevaarlijke stoffen in de openbare ruimte.
werkafspraken rondom deze samenwerking geformaliseerd. Ongewoon voorvallen moeten door het bedrijf worden gemeld bij het Deze zijn vastgelegd in de documenten ‘Proces- en werkafspraken
bevoegd gezag. Indien er sprake is van een ongewoon voorval, maar deze
omgevingsoverleg en vergunningen’ en ‘proces- en werkafspraken
wordt niet gemeld door het bedrijf, wordt het melden hiervan door de
toezicht en handhaving Omgevingswet’. In de Gooi en Vechtstreek wordt
OFGV afgedwongen. Het bedrijf moet aangeven wat de oorzaak is van het
53
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
ongewoon voorval, of er milieuschade is ontstaan, welke maatregelen zijn
gelijk speelveld gecreëerd en het rechtsgevoel gerespecteerd. Dit draagt
getroffen en wat het bedrijf heeft ondernomen om een soortgelijk voorval
bij aan het behouden en bereiken van een veilige, gezonde en duurzame
in de toekomst te voorkomen.
fysieke leefomgeving.
Tot slot rouleren toezichthouders regelmatig binnen hun taken om
De LHSO biedt een gestandaardiseerd proces waarbij de handhaver altijd
mogelijke relatievorming met de initiatiefnemer te voorkomen.
de volgende vijf stappen doorloopt: 1. Plaats de bevindingen in de interventiematrix, waarin de mogelijke
3.3 Handhavingsstrategie
gevolgen van een overtreding en het gedrag van de overtreder tegen elkaar uitgezet worden. 2. Bepaal eventuele verzwarende omstandigheden en pas deze toe
Zodra tijdens toezicht een overtreding wordt vastgesteld heeft de
op de matrix.
OFGV een handhavingsplicht waarmee de naleving op milieuwetgeving
3. Optreden door toepassing van de interventiematrix.
afgedwongen kan worden. Door consequent en effectief op te treden kan
4. Onderzoek de nodige samenwerking met andere handhavingspartners.
handhaving bijdragen aan het ontmoedigen van (her)overtredingen en het
5. Administratief vastleggen van de doorlopen stappen en
herstellen van onrechtmatige situaties.
genomen beslissingen.
Ter bevordering van een uniforme, transparante en passende
Voor een uitgebreidere uitleg van de LHSO en de interventiematrix zie
uitvoering van de handhavingstaak, past de OFGV de Landelijke
bijlage 9. Een toelichting van de handhavingsinterventies is te vinden
Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) toe. Hiermee wordt een
in bijlage 10.
54
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Op basis van de LHSO wordt besloten in welke vorm wordt gehandhaafd. Dit kan bestuursrechtelijk, strafrechtelijk, of een combinatie hiervan zijn. Daarnaast kan gekozen worden om de vergunning in te trekken. Binnen het bestuursrechtelijk optreden wordt een afweging gemaakt om bestuursdwang of een dwangsom toe te passen. Deze keuze is afhankelijk van de proportionaliteit en de effectiviteit van het verhelpen van de overtreding. Zo zal een dwangsom niet effectief zijn bij acuut gevaar of onomkeerbare gevolgen, of waar een dwangsom naar verwachting niet inbaar zal zijn. Met het oog op uniformiteit en transparantie werkt de OFGV met een richtlijn voor standaard dwangsomhoogten en begunstigingstermijnen (bijlage 11). Als het opleggen van een dwangsom niet leidt tot beëindiging van de overtreding, kan de dwangsom worden verhoogd. Voor de wijze van het bepalen van dwangsomhoogten, zie bijlage 12. Ook kan alsnog worden overgegaan op bestuursdwang. Hierbij grijpt de OFGV, conform mandaat van het bevoegd gezag, zelf in om het gevaar voor het milieu af te wenden. De kosten hiervan worden verhaald op de overtreder. Bij strafrechtelijk handhaven ligt de bevoegdheid bij de Minister van Justitie en Veiligheid en het OM.
55
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Wanneer een andere overheid een milieubelastende activiteit exploiteert, kan het voorkomen dat de OFGV in mandaat van een gemeente of provincie daartegen handhavend optreedt, bijvoorbeeld tegen een andere gemeente of provincie. Hierbij hanteert de OFGV het uitgangspunt dat wet- en regelgeving voor iedereen hetzelfde is. Er wordt gelijkwaardig opgetreden tegen alle initiatiefnemers en exploitanten van milieubelastende activiteiten. Ook op overheden is het volledige toezichtsen handhavingsinstrumentarium van toepassing. Om te kunnen voldoen aan de handhavingsplicht wordt in principe niet gedoogd. Wel zijn er tijdelijke uitzonderingen op deze regel in een aantal bijzondere situaties mogelijk, mits deze voldoen aan een set specifieke voorwaarden. De gedoogprocedure is te vinden in bijlage 13. De voorwaarden staan nader uitgewerkt in bijlage 14.
56
Bijlage 1 De BIG-8 cyclus
57
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
In het Omgevingsbesluit worden eisen gesteld aan de beleidscyclus bij de taken van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Als onderdeel hiervan wordt gebruik gemaakt van het zogenaamde BIG-8 model. Zie figuur hiernaast.
Rapportage en evaluatie
Voorbereiding
Dit model maakt vanuit een strategisch kader de vertaling naar operationeel beleid ten behoeve van kwaliteitsborging. Het bestaat uit twee met aan elkaar verbonden cycli: een strategische cyclus en een operationele cyclus. Hieronder wordt op elk van de onderdelen in de figuur dieper ingegaan, beginnende met de beleidsvormende cyclus.
Operartionele Strategische cyclus cyclus Strategisch Programma Uitvoering beleidskaders en organisatie
1. Rapportage & Evaluatie Deze stap betreft het in kaart brengen en analyseren van ontwikkelingen en risico’s binnen VTH en de uitvoerende organisatie. Onderdeel hiervan is een vierjaarlijkse risicoanalyse waarin de effecten en kans op het niet naleven van de wet- en regelgeving wordt meegenomen. Daarnaast
Operationeel beleidskader
Monitoring
worden jaarrapportages en een beleidsevaluatie gemaakt om inzicht te geven in de effectiviteit van het huidige beleid. Dit onderdeel vormt de basis voor de U&H strategie.
58
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
2. Strategisch gedeelte U&H strategie
5. Voorbereiding
Op basis van de risicoanalyse worden prioriteiten geïdentificeerd. In
Om het uitvoeringsprogramma effectief en juist uit te kunnen voeren,
combinatie met de jaarrapportages en evaluatie worden doelstellingen
worden processen en protocollen ontwikkeld en de nodige (zaak)systemen
opgenomen voor de komende beleidsperiode.
ingericht. Ook worden de nodige voorbereidingen getroffen op nieuwe wetgeving en werkzaamheden.
3. Operationeel gedeelte U&H strategie Als prioriteiten en doelstellingen in kaart zijn gebracht, wordt een
6. Uitvoering
vertaalslag gemaakt naar een uitvoeringsstrategie voor VTH. Deze
Dit is de daadwerkelijke uitvoering en administratieve afhandeling van
strategie beslaat in ieder geval preventie (onder andere middels
VTH-taken. Voorwaarden hiervoor zijn een duidelijke scheiding tussen
vergunningverlening), toezicht en handhaving door middel van sancties.
vergunningverlening enerzijds en toezicht en handhaving anderzijds. Ook vindt roulatie van toezichthouders plaats en heeft de OFGV een 24 uur
4. Programma & organisatie
bereikbaarheidsdienst.
Dit is zowel het beginpunt als het sluitstuk van de operationele cyclus en het punt waar deze wordt verbonden met de strategische cyclus. Hierin
7. Monitoring
worden de financiële middelen en de noodzakelijke capaciteit toegewezen
De resultaten en voortgang van de uitvoering van het beleid worden
om de gestelde doelen te kunnen bereiken. Dit wordt jaarlijks vastgelegd
gemonitord en inzichtelijk gemaakt. Dit wordt weergegeven in de
in een uitvoeringsprogramma. Om de operationele cyclus stevig terug te
jaarverslagen en jaarrapportages als input voor de strategische cyclus.
koppelen aan de strategische cyclus, rapporteert de OFGV elk trimester over de uitvoering van het programma.
59
Bijlage 2 U&H strategie in de beleidscyclus
60
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
De U&H strategie staat niet op zichzelf, maar is deel van de strategische beleidscyclus in de BIG-8. Keuzes en voornemens uit dit kader werken door in opvolgende delen van de beleidscyclus, uiteindelijk terugkomend in de vorm van evaluaties. In de
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
• De vaste bijdrage van gemeenten voor VVGB-bedrijven in overeenstemming met de uitkering in het gemeentefonds. • Een opslag voor randvoorwaardelijke taken, waaronder juridische ondersteuning.
schematische weergave op de volgende pagina staat de uitwerking van deze beleidscyclus en de onderlinge verhoudingen
Keuzes in de U&H strategie werken door in de KVS, met name op de
ertussen.
frequentie van toezicht in de diverse branches en op de te leveren producten per branche. Ook hebben keuzes invloed op de personele (en
Kostenverdeelsystematiek
financiële) inzet van middelen, zoals juridische ondersteuning.
De kostenverdeelsystematiek (KVS) is de berekening van de bijdrage per deelnemer aan de OFGV. De KVS bestaat uit de volgende onderdelen:
Begroting Keuzes in de U&H strategie werken door in de prioritering van
• De gemiddelde afname van producten en diensten in de voorliggende periode van drie jaar.
beleidsdoelen en uit te voeren activiteiten in de begroting van de OFGV. Over de begroting wordt drie keer per jaar gerapporteerd in de 1e
• Het aantal bedrijven per branche per gemeente.
voortgangsrapportage, 2e voortgangsrapportage en de jaarstukken,
• De frequenties van vergunningverlening, afhandeling van meldingen
bestaande uit het jaarverslag en de jaarrekening.
en toezicht. • De productprijs.
61
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
Uitvoeringsprogramma De uitkomsten van de KVS zijn niet alleen uit te drukken in geld maar ook in de raming van de te leveren producten en diensten per deelnemer.
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
U&H Strategie
Deze zijn verwerkt in de prognosetabel van het uitvoeringsprogramma. In elk uitvoeringsprogramma zijn in ieder geval de beleidsvoornemens uit de begroting opgenomen. Daarnaast hebben keuzes in de U&H strategie ook een directe doorwerking op de prioritering en uit te voeren activiteiten in de uitvoeringsprogramma’s. Over hetgeen van de geplande
Kostenverdeelsystematiek (KVS)
Begroting
acties is uitgevoerd en bereikt in de uitvoeringsprogramma wordt drie keer per jaar gerapporteerd in de lente-, herfst- en jaarrapportage (trimesterrapportages).
Uitvoeringsprogramma
Voortgangsrapportages
Trimesterrapportages Jaarverslag en jaarrekening
62
Bijlage 3 Samenwerkingsverbanden en uitvoeringsafspraken
63
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Beleidsniveau
Overlegvorm
Samenwerkingspartners
Schaalniveau
Frequentie
Strategisch
Bestuurlijk omgevingsoverleg
Flevolandse gemeenten en Provincie Flevoland,
Regionaal
structureel
(BOO)
Waterschap Zuiderzeeland, Rijkswaterstaat
Regionaal
structureel
Landelijk
structureel
Midden-Nederland, NVWA, Politie, Justitie Veiligheidsregio Flevoland, Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek, GGD 4-directeurenoverleg OD’s NH
Directeuren Omgevingsdiensten Noord-Holland, inclusief ambtelijke voorbereidingsgroep en samenwerkingsagenda 4 OD’s
4-directeurenoverleg en Noord-
Directeuren Omgevingsdiensten Noord-Holland,
Holland
provincie Noord-Holland, Officier van Justitie functioneel parket Amsterdam
Programmaraad asbest
Directeuren omgevingsdiensten
Regionale Energiestrategie
Gemeenten Flevoland, Provincie Flevoland, EEF,
Flevoland - Energiebesparing bij
FEA, VNO-NCW, NMFF
Bedrijven en Instellingen Programmamanagersoverleg
Gooi- en Vechtstreekgemeenten, Waternet,
Omgevingswet
Veiligheidsregio Flevoland en Gooi en Vechtstreek en Rijkswaterstaat Midden-Nederland 64
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Beleidsniveau
Overlegvorm
Samenwerkingspartners
Schaalniveau
Frequentie
Tactisch
Ambtelijk omgevingsoverleg (AOO)
Flevolandse gemeenten en Provincie Flevoland
Regionaal
structureel
(Gooi en Vecht gemeenten en provincie N.H. zijn agenda lid), Waterschap Zuiderzeeland, Rijkswaterstaat Midden-Nederland, NVWA, Politie, Justitie Veiligheidsregio Flevoland, Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek, GGD. Platform Omgevingswet Flevoland
Flevolandse gemeenten, provincie Flevoland, Waterschap Zuiderzeeland, Veiligheidsregio Flevoland en Gooi en Vechtstreek en RWSMidden-Nederland
Beleidsoverleg OD's NH (BOOD)
Omgevingsdiensten Noord-Holland
Regionaal
structureel
Selectieoverleg (NH)
Omgevingsdiensten Noord-Holland, Politie
Regionaal
structureel
Amsterdam-Amstelland, Politie Noord-Holland IGH (werkgroep)
Omgevingsdiensten, LMA, NVWA, Politie
Landelijk
structureel
IPO Regie groene handhaving
12 provinciale regisseurs
Landelijk
structureel
IPO vuurwerk coördinatie
12 provinciale regisseurs
Landelijk
structureel
65
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Beleidsniveau
Overlegvorm
Samenwerkingspartners
Schaalniveau
Frequentie
Tactisch
IPO zwemwater/zwembaden
12 provinciale regisseurs
Landelijk
structureel
Landelijke Werkgroep Vuurwerk
Provincies, Omgevingsdiensten, I&M, ILenT
Landelijk
structureel
coördinatoren (LWVC) Lokaal Handhavingsoverleg (LHO)
Diverse Gemeenten Flevoland & Gooi en
Lokaal
structureel
Vechtstreek, Waterschap Zuiderzeeland, Politie, Casusoverleg bedrijven
Brandweer Waterschappen, NWVA, OM/FP, Brandweer, Politie Regionaal
Incidenteel
Casusoverleg asbest
Omgevingsdiensten, gemeenten
Lokaal
structureel
Casusoverleg asbest groot
Omgevingsdiensten, ISZW, ILenT, OM/FP, Politie,
Regionaal
Incidenteel
Werkkamer asbest
NWVA Omgevingsdiensten (Omgevingsdienst NL)
Landelijk
structureel
Vakberaad VTH Omgevingsdiensten Omgevingsdiensten (Omgevingsdienst NL)
Landelijk
structureel
Branche overleggen:
Omgevingsdiensten (Omgevingsdienst NL)
Landelijk
structureel
Gemeenten Flevoland
Regionaal
structureel
autodemontage, tankstations, garages, co-vergisters, afval, etc. Overleg Polderbreed
66
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Beleidsniveau
Overlegvorm
Samenwerkingspartners
Schaalniveau
Frequentie
Operationeel
Samenwerkingsverbanden groen
Politie, terrein beherende organisaties,
Regionaal
structureel
Flevoland, Utrecht, Gooi en
Sportvisserij Nederland, NVWA. Regionaal
structureel
Politie, OM/FP, Omgevingsdiensten
Regionaal
structureel
LMA-overleg
LMA, Omgevingsdiensten
Landelijk
structureel
Bodemoverleg NH
Omgevingsdiensten Noord-Holland, ILenT
Regionaal
structureel
Handhavingsestafette
Omgevingsdiensten, Provincies, Gemeenten,
Regionaal
structureel
Omgevingsdiensten, OM, Politie, FP, CJIB, V&J
Boven-regionaal
structureel
Provincies en Omgevingsdiensten
Boven-regionaal
structureel
Vechtstreek Samenwerkingsoverleg MIO-NH
Omgevingsdiensten Noord-Holland, Provincies Noord-Holland, OM/FP, Politie Noord-Holland
Samenwerkingsoverleg MiddenNederland
Waterschappen, Terrein beherende organisaties, Rijkswaterstaat, en anderen Omgevingsdienst NL Platform BSBm Technische gebruikersraad en regiegroep Boa Registratiesysteem
67
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Afspraken uitvoering
Samenwerkingspartners
Proces en werkafspraken omgevingsoverleg en vergunningen
Gemeenten Flevoland; provincie Flevoland; waterschap Zuiderzeeland; Rijkswaterstaat; VR; GGD
Convenant voor gegevensuitwisseling en samenwerking 2020
Politie; Functioneel Parket
Samenwerkingsovereenkomst Omgevingswet
Gemeenten Flevoland; Provincies Flevoland; Waterschap Zuiderzeeland; GGD
Proces en werkafspraken toezicht en handhaving Omgevingswet
Gemeenten Flevoland; Provincies Flevoland; Waterschap Zuiderzeeland
Nalevingsstrategie Informatieplicht Energiebesparing
Gemeenten Flevoland, Provincie Flevoland
Nalevingsstrategie windparken Noordoostpolder
Gemeente NOP
Toezicht- en handhavingsstrategie Windturbines
Gemeente Dronten
Handhavingsplan Oostvaardersplassen en Lepelaarsplassen
Provincie Flevoland; Staatsbosbeheer; Stichting het Flevo-landschap; Stichting Vogel- en Natuurwacht Zuid-Flevoland; Vogelbescherming Nederland; Waterschap Zuiderzeeland; Politie midden Nederland; Gemeente Almere; Stichting Faunabeheer Flevoland
Brancheplannen Toezicht Beheerplannen Natuur Activiteitenplannen Toezicht 68
Bijlage 4 Uitleg beleidsterreinen
69
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
In de context van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving
Gezondheid
(VTH) hebben gemeenten en provincies belangrijke milieu
De gezondheid van de inwoners is een ander belangrijk beleidsdoel. Dit
beleidsdoelen. Deze beleidsdoelen, specifiek gericht op veiligheid,
omvat het waarborgen van schone lucht en water, het minimaliseren
gezondheid, duurzaamheid en leefbaarheid, zijn bedoeld om de
van lawaai en lichtvervuiling, en het beheersen van mogelijke
kwaliteit van leven binnen de gemeente/provincie te waarborgen
gezondheidsrisico’s van bedrijven en industrieën. Door middel van
en te verbeteren.
vergunningverlening, toezicht en handhaving wordt ervoor gezorgd dat bedrijven en industrieën voldoen aan de milieuvoorschriften die de
Veiligheid
volksgezondheid beschermen.
In het kader van veiligheid ligt de focus op het waarborgen van een veilige leefomgeving voor alle inwoners van de gemeente/provincie. Dit
Duurzaamheid
houdt in dat er voldoende maatregelen worden genomen om de risico’s
Het beleidsdoel duurzaamheid richt zich op het bevorderen van duurzame
van gevaarlijke stoffen, brandgevaar, explosies, en andere gevaren te
ontwikkeling binnen de gemeente/provincie. Dit omvat het bevorderen
minimaliseren. Dit wordt bereikt door het toezicht op en handhaving
van energie-efficiëntie, het gebruik van hernieuwbare energiebronnen,
van regelgeving met betrekking tot bijvoorbeeld gebruik van gevaarlijke
afvalvermindering en -recycling, en het behoud van de biodiversiteit. Het
stoffen, bouwvoorschriften, brandveiligheidsvoorschriften en andere
doel is om een evenwicht te vinden tussen de huidige behoeften en de
relevante milieuvoorschriften.
behoeften van toekomstige generaties.
70
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Leefbaarheid Leefbaarheid gaat over de mate waarin een omgeving aantrekkelijk en/ of geschikt is om in te wonen. Dit omvat de kwaliteit van de fysieke omgeving, waaronder de openbare ruimte, infrastructuur, groen en schoon, maar ook aspecten van sociale cohesie. Het doel is om door middel van regelgeving, toezicht en handhaving te zorgen voor een aangename, uitnodigende en goed functionerende leefomgeving. Een ander belangrijk doel hierbij is het beschermen en verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. Dit kan betrekking hebben op zaken als luchtkwaliteit, geluidsniveaus, waterkwaliteit en andere milieufactoren die van invloed zijn op de kwaliteit van leven van inwoners. Al deze beleidsdoelen dragen bij aan het creëren van een veilige, gezonde, duurzame en aantrekkelijke, leefomgeving. Ze stellen de gemeente in staat om proactief en reactief op te treden, met het oog op het welzijn van haar inwoners en het milieu.
71
Bijlage 5 Risicoanalyse
72
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Om risico-gestuurd toezicht toe te passen wordt gebruik gemaakt
effect op kan hebben, zoals bijvoorbeeld veiligheid en leefbaarheid. De
van prioritering op basis van een risicoanalyse. Dit wordt gedaan
zeven categorieën staan beschreven in de tabel hieronder. Alle MBA’s zijn
op basis van MBA’s zoals deze in het Bal in de Omgevingswet
voorgelegd aan de inhoudelijke experts van toezicht, vergunningverlening
staan. Toezicht wordt in de uitvoering ingericht op basis van
en juridische zaken van de OFGV. Deze zijn gescoord op een schaal
geclusterde MBA’s, zoals branches.
van 1 (nagenoeg geen risico) tot 10 (extreem risico) voor elke van de leefomgevingscategorieën. Het scoren van de risico’s is gedaan op basis
Het doel van deze risicoanalyse is dan ook om tot een prioritering te
van expertise, ervaring en beschikbare data.
komen tussen deze branches en niet per individuele MBA. Onderstaande uitleg gaat primair over MBA’s bij bedrijven. Op specifieke onderwerpen zoals bijvoorbeeld asbest en bodemsaneringen wordt ook risico-gestuurd toezicht toegepast. Echter wordt hier een alternatieve risicoanalyse voor uitgevoerd specifiek op deze onderwerpen. Voornemen is om dit in de toekomst te integreren in een algehele analyse. Om een risico in te schatten zijn twee onderdelen nodig: het effect (gevolg) en de kans dat dit effect zich voordoet. Het effect is in dit geval de mogelijke consequentie op de leefomgeving in brede context, opgedeeld in zeven zogenaamde leefomgevingscategorieën. Elk van deze categorieën beschrijft waar de MBA bij overtreding een negatief
73
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Beschrijving van de zeven leefomgevingscategorieën. Categorie
Beschrijving
Ecologische veiligheid & natuur
Het risico dat een activiteit de natuurlijke leefomgeving, haar soorten of haar ecosystemen verstoort of beschadigt.
Leefbaarheid
Leefbaarheid betreft de mogelijkheid om te kunnen leven zonder overmatige hinder te ondervinden van bijvoorbeeld geluid, trillingen, geur of slagschaduw. Deze categorie schetst het risico dat zodanig veel hinder wordt gecreëerd dat de leefbaarheid in het geding komt.
Fysieke veiligheid
Fysieke veiligheid doelt met name op het risico op lichamelijk letsel of het verlies van leven bij overtredingen. Voorbeelden zijn explosie- of brandgevaar.
Volksgezondheid
Risico’s voor de gezondheid die niet een direct fysiek gevaar vormen. Voorbeelden zijn asbest, legionella, PFAS, luchtverontreiniging en vervuild grondwater.
Financiële & economische veiligheid
Financiële of economische belangen die afhankelijk zijn van het voorkomen van mistanden. Voorbeelden zijn risico’s op vitale infrastructuur of kostbare saneringen.
Klimaatbescherming
Het risico dat een overtreding schade aan het klimaat brengt of klimaatbeschermende maatregelen in het geding komen.
Bestuurlijke-politieke
De mate waarin bestuurlijke- of politieke gevoeligheden een significante rol kunnen spelen bij één
gevoeligheid & imago
of meer van de bovenstaande risico’s. Ook schade aan het vertrouwen in de overheid en haar imago valt hieronder.
74
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Het tweede onderdeel is de kans dat het risico zich voordoet. Voor VTH
Dit is wederom door de vakinhoudelijke experts van de OFGV gedaan,
heeft dit betrekking op de kans dat regels bij het uitvoeren van een MBA
parallel aan het scoren van de risico’s per MBA. Vervolgens is het
worden overtreden. In de risicoanalyse is dit benaderd door een indicatie
gemiddelde genomen van alle risicoscores van de relevante MBA’s per
te nemen van het historisch naleefgedrag van elke branche.
branche om tot de branchescores te komen. Er is specifiek gekozen om
In andere woorden: als er relatief veel overtredingen in een branche zijn
te middelen in plaats van te sommeren, om niet de hoeveelheid MBA’s
geconstateerd (waarmee de kans dat een effect zich voordoet groter
binnen een branche leidend te laten zijn, maar de zwaarte van de risico’s.
wordt), zal deze met een hogere risicoscore uit de analyse komen.
Hieronder staan de branches in volgorde van hoog risico naar laag risico.
Door de indicatie van de kans (naleefgedrag) en het effect (mogelijke consequentie) te vermenigvuldigen wordt een risicoscore voor een individuele MBA berekend. Nu de risicoscores per MBA bekend zijn, kunnen deze doorberekend worden tot risicoscores op brancheniveau. Dit maakt de risicoanalyse werkbaar in de uitvoering. De OFGV heeft haar werkveld en alle bedrijven daarin, onderverdeeld in 19 branches. Om tot een risicoscore per branche te komen is eerst een inventarisatie gemaakt welke MBA’s in welke branche voorkomen.
75
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
Branche
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Risicoranking
Afvalbedrijven
1
Met deze manier van berekenen is het naleefgedrag zeer bepalend
Glastuinbouw
2
voor de uiteindelijke score. Dit heeft als gevolg dat een branche
Tankstations
3
Industrie 1 (Metaal)
4
Fokken en houden van dieren (zonder IPPC)
5
de risicoscores toegevoegd. De vijf branches met de grootste effectscores
Handel in en reparatie van auto's
6
(voordat naleefgedrag mee wordt genomen, krijgen een hogere weging
Bouwnijverheid
7
(factor 1,5). Dit gaat om de branches afvalbedrijven, bouwnijverheid,
Industrie 2 (Voedingsmiddelen, textiel hout)
8
nutsbedrijven, kantoren en verblijfsgebouwen en industrie I. Daarnaast
Akkerbouw en overige landbouw
9
Kantoren en verblijfsgebouwen
10
Industrie 3 (Papier, rubber, kunststof, chemie)
11
Nutsbedrijven
12
Horeca, Sport en Recreatie
13
Transport met opslag
14
Groothandel
15
Reparatie en installatie machines en apparatuur
16
Detailhandel
17
Jachthavens
18
Woningen
19
met hele grote mogelijke effecten bij overtredingen, maar een zeer goed naleefgedrag aan de onderkant van de lijst komt. Gezien de consequenties van zulke grote risico’s, is een voorwaardelijke weging aan
krijgen de vijf branches met de kleinste effectscores een lagere weging (factor 0,67).
76
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Dit gaat om de branches reparatie en installatie van machines en apparatuur, akkerbouw en overige landbouw, groothandel, handel in en reparatie van auto’s en jachthavens. De branche woningen is apart van de risicoanalyse toegevoegd als laagste prioriteit vanwege het lage aantal MBA’s. Dit zijn MBA’s zoals het hebben van een propaantanks voor de verwarming van de woning. Rekening houdend met de bovengenoemde toelichting geeft dit een uiteindelijke ranking zoals hieronder is weergegeven. Dit betreft een ranking die als basis dient voor de prioritering.
77
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
Branche
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Risicoranking
Afvalbedrijven
1
Naast de risico’s van MBA’s voor elke branche is ook de relevantie op een
Industrie 1 (Metaal)
2
aantal verschillende beleidsthema’s bekeken. Dit zijn duurzaamheid, bodem-
Glastuinbouw
3
en grondwaterbescherming, natuurbescherming, zeer zorgwekkende
Bouwnijverheid
4
Kantoren en verblijfsgebouwen
5
Nutsbedrijven
6
thema ZZS. Ondermijning en milieucriminaliteit is brancheoverstijgend en
Tankstations
7
kan niet op eenzelfde wijze als de andere thema’s worden meegenomen in
Fokken en houden van dieren (zonder IPPC)
8
de risicoanalyse. Hiervoor worden aparte risicoanalyses gemaakt binnen de
Industrie 2 (Voedingsmiddelen, textiel hout)
9
gemeenten
Industrie 3 (Papier, rubber, kunststof, chemie)
10
Horeca, Sport en Recreatie
11
Transport met opslag
12
Handel in en reparatie van auto's
13
onderliggende verhouding tussen de thema’s te vinden. Omdat de branches
Detailhandel
14
sterk verschillen in de hoeveelheid MBA’s, geldt deze verhouding van
Akkerbouw en overige landbouw
15
thema’s enkel binnen een branche. Bijvoorbeeld, het thema luchtkwaliteit
Groothandel
16
(‘Lucht’ in de tabel) binnen de branche afvalverwerking zegt niets over het
Reparatie en installatie machines en apparatuur
17
Jachthavens
18
Woningen
19
stoffen, luchtkwaliteit, omgevingsveiligheid en geluid. Ten opzichte van de beschreven thema’s en doelen in hoofdstuk 2 vallen energietransitie en circulaire economie onder het thema duurzaamheid en asbest onder het
Alle MBA’s zijn gekenmerkt voor elk van deze thema’s of ze relevantie hebben met dit thema (onderstaande tabel). Een MBA kan relevantie hebben met meerdere thema’s. Vervolgens zijn per branche risicoscores gebruikt om de
thema Luchtkwaliteit binnen de branche bouwnijverheid. Ten slotte zijn dit
78
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
uitsluiteind verhoudingen. Een lage score binnen een branche betekent niet dat het thema onbelangrijk is of een laag risico heeft. Het betekent enkel dat andere thema’s binnen deze branche een (nog) hoger risico hebben. Bij keuzes in prioritering van de uitvoering zal dus altijd ook de risicoverhouding van de branches (vorige tabel) meegenomen moeten worden. De tabel op pag. 80 laat zien dat elke branche anders is en dat een risicogerichte uitvoering in dit geval betekent dat verschillende branches verschillende focussen hebben. Hiermee wordt naar de in hoofdstuk 2 gedefinieerde doelen gewerkt met een maximale focus op risicogerichtheid. Echter zullen tijdens een individuele controle bij bijvoorbeeld een bedrijf altijd alle relevante beleidsterreinen worden meegenomen. Binnen een controle is dus geen prioritering nodig. De verhoudingen in deze tabel hebben met name invloed op de planning van controles, waarbij de ene locatie ten opzichte van een andere gekozen kan worden op basis van relevantie van de activiteiten op die locatie tot deze thema’s. De toepassing hiervan is vooralsnog beperkt, maar zal uitbreiden naarmate de zaaksystematiek verder geraffineerd wordt naar een MBA-specifieke werkwijze en dataverzameling.
79
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Ranking van beleidsthema’s per branche Hoge score Branches
Lage score
1
2
3
4
5
6
7
Afvalbedrijven
Lucht
Bodem
Veiligheid
Natuur
ZZS
Duurzaamheid
Geluid
Industrie 1 (Metaal)
Lucht
Veiligheid
ZZS
Natuur
Bodem
Geluid
Duurzaamheid
Glastuinbouw
Lucht
Natuur
Bodem
ZZS
Veiligheid
Duurzaamheid
Geluid
Bouwnijverheid
Bodem
Geluid
Duurzaamheid
Natuur
ZZS
Geluid
Duurzaamheid
Geluid
Duurzaamheid
Duurzaamheid
ZZS
Kantoren en verblijfsgebouwen
Lucht
Natuur/Veiligheid Veiligheid
Bodem
Nutsbedrijven
Bodem
Tankstations
Bodem
Veiligheid
Lucht
Natuur
Duurzaamheid
Geluid
Bodem
Duurzaamheid
Natuur
Veiligheid
Lucht
Geluid
Lucht
Veiligheid
ZZS
Bodem
Natuur
Geluid
Fokken en houden van dieren (zonder IPPC) Industrie 2 (Voedingsmiddelen, textiel hout)
Natuur/Veiligheid
ZZS/Lucht
Duurzaamheid
80
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Ranking van beleidsthema’s per branche Hoge score Branches Industrie 3 (Papier, rubber, kunststof, chemie) Horeca, Sport en Recreatie
Lage score
1
2
3
4
5
6
7
Lucht
Veiligheid
ZZS
Natuur
Bodem
Duurzaamheid
Geluid
Lucht
Geluid
Bodem
Natuur
Duurzaamheid
Veiligheid
Geluid
Veiligheid
Natuur
ZZS
Lucht
Transport en opslag gevaarlijke
Bodem/ZZS
stoffen Handel in en reparatie van auto's
Bodem
Geluid
Natuur
Detailhandel
Lucht
Duurzaamheid
Geluid
Akkerbouw en overige landbouw
Bodem
Natuur
Veiligheid
Lucht
Duurzaamheid
ZZS
Veiligheid
Bodem
Lucht
Duurzaamheid
Bodem
Natuur
Geluid
ZZS
Duurzaamheid
Bodem
Natuur
Geluid
Duurzaamheid
Groothandel Reparatie en installatie machines en apparatuur Jachthavens
Duurzaamheid
Bodem/Natuur Geluid
Lucht/Veiligheid
Lucht/Veiligheid ZZS 81
Bijlage 6 Toezichtmatrix
82
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Toezichtmatrix OFGV 2022
Steekproefsgewijs
Melding/verzoek
Planning
Stimulerend toezicht
Controlesystematiek
Vrije veld toezicht
Transportcontroles
Ketentoezicht
controle
Administratieve
Fysieke controle
Toezichtinstrument
MILIEU - per branche Afval Akkerbouw en overige landbouw Bouwnijverheid Detailhandel Fokken en houden van dieren Glastuinbouw
83
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Toezichtmatrix OFGV 2022
Steekproefsgewijs
Melding/verzoek
Planning
Stimulerend toezicht
Controlesystematiek
Vrije veld toezicht
Transportcontroles
Ketentoezicht
controle
Administratieve
Fysieke controle
Toezichtinstrument
MILIEU - per branche Groothandel Handel in reparatie van auto’s, motorfietsen en aanhangers Horeca sport recreatie Industrie (Metaal gerelateerd) Industrie (Papier, Rubber, Kunststof, Chemie) Industrie (Voedingsmiddelen, Textiel, Hout)
84
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Toezichtmatrix OFGV 2022
Steekproefsgewijs
Melding/verzoek
Planning
Stimulerend toezicht
Controlesystematiek
Vrije veld toezicht
Transportcontroles
Ketentoezicht
controle
Administratieve
Fysieke controle
Toezichtinstrument
MILIEU - per branche Jachthavens Kantoren/verblijfsgebouwen Nutsbedrijven Reparatie en installatie machines en apparatuur Tankstations (met/zonder LPG) Transport en opslag Overige 85
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Toezichtmatrix OFGV 2022
Steekproefsgewijs
Melding/verzoek
Planning
Stimulerend toezicht
Controlesystematiek
Vrije veld toezicht
Transportcontroles
Ketentoezicht
controle
Administratieve
Fysieke controle
Toezichtinstrument
MILIEU - specifieke activiteiten Indirecte lozingen Natte koeltorens Vuurwerkverkoop Geluid (inrichtingen) Geluid (evenementen)
86
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Toezichtmatrix OFGV 2022
Steekproefsgewijs
Melding/verzoek
Planning
Stimulerend toezicht
Controlesystematiek
Vrije veld toezicht
Transportcontroles
Ketentoezicht
controle
Administratieve
Fysieke controle
Toezichtinstrument
NATUUR Recreatie Betreden afgesloten gebieden Kitesurfen Nettenvisserij Snoekbaarsvisserij Roofvogelvervolging
87
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Toezichtmatrix OFGV 2022
Steekproefsgewijs
Melding/verzoek
Planning
Stimulerend toezicht
Controlesystematiek
Vrije veld toezicht
Transportcontroles
Ketentoezicht
controle
Administratieve
Fysieke controle
Toezichtinstrument
NATUUR Stroperij ganzen Verstoring leefgebieden Otter en Bever (natuurontwikkeling) Palingstroperij (bedreigde diersoort en dioxineprobleem) Kappen in kader boswet Herplanten in kader Boswet Beheer en schadebestrijding/jacht Activiteiten waar vergunning/ontheffing voor is 88
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Toezichtmatrix OFGV 2022
Steekproefsgewijs
Melding/verzoek
Planning
Stimulerend toezicht
Controlesystematiek
Vrije veld toezicht
Transportcontroles
Ketentoezicht
controle
Administratieve
Fysieke controle
Toezichtinstrument
NATUUR Beheer natuurterreinen (gedragscodes) Bouw- en sloopactiviteiten zonder vergunning onderdeel natuur Bouw- en sloopactiviteiten met ontheffing onderdeel natuur ONTGRONDINGEN Vergunde ontgronding Gemelde ontgronding Ontgronding zonder melding of vergunning 89
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Toezichtmatrix OFGV 2022
Steekproefsgewijs
Melding/verzoek
Planning
Stimulerend toezicht
Controlesystematiek
Vrije veld toezicht
Transportcontroles
Ketentoezicht
controle
Administratieve
Fysieke controle
Toezichtinstrument
BODEM EN GRONDSTROMINGEN Sanering in het kader van WBB BUS sanering immobiel/mobiel BUS sanering tijdelijke uitplaatsing Sanering zonder melding In stand houden nazorglocatie/monitoring Grondverzet met BKK melding Recreatie zonder BKK melding 90
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Toezichtmatrix OFGV 2022
Steekproefsgewijs
Melding/verzoek
Planning
Stimulerend toezicht
Controlesystematiek
Vrije veld toezicht
Transportcontroles
Ketentoezicht
controle
Administratieve
Fysieke controle
Toezichtinstrument
WATER Vergunningsplichtige WKO Meldingsplichtige WKO Boren/sonderen in boringsvrije zone Illegale grondwateronttrekking in boringsvrije zone Drinkwaterwinning Bodembedreigende activiteiten in grondwaterbescherminggebied
91
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Toezichtmatrix OFGV 2022
Steekproefsgewijs
Melding/verzoek
Planning
Stimulerend toezicht
Controlesystematiek
Vrije veld toezicht
Transportcontroles
Ketentoezicht
controle
Administratieve
Fysieke controle
Toezichtinstrument
WATER Zwemmen in zwembaden Zwemmen in oppervlaktewater (zwemstranden) ASBEST Asbestsloop gemeld Asbestsloop niet gemeld Asbestinzameling milieustraat
92
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Toezichtmatrix OFGV 2022
Steekproefsgewijs
Melding/verzoek
Planning
Stimulerend toezicht
Controlesystematiek
Vrije veld toezicht
Transportcontroles
Ketentoezicht
controle
Administratieve
Fysieke controle
Toezichtinstrument
OVERIGE Energiebesparingsplicht Geluidsactiviteiten in stiltegebieden Vuurwerkevenementen
93
Bijlage 7 Toezichtinstrumentarium
94
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Fysieke controle
Administratieve controle
Bij een fysieke controle voert een toezichthouder een inspectie uit.
In een administratieve controle wordt gecontroleerd of wettelijke
Hij doet dit in persoon op locatie van de activiteit. Dit kan zowel op
verplichtingen op de juiste manier zijn vastgelegd op basis van schriftelijke
afspraak zijn, als onaangekondigd. Het doel hiervan is een onafhankelijke
informatie. Hierbij wordt gekeken of op correcte wijze wordt gewerkt,
beoordeling van de situatie en het vaststellen van eventuele
of installaties tijdig zijn gekeurd en formulieren juist worden gebruikt
overtredingen. Daarnaast vindt een administratieve of fysieke controle
en gearchiveerd. De administratieve controle kan op afstand worden
plaats om te controleren of een bestaande overtreding is opgeheven
uitgevoerd, maar valt ook veelal samen met een fysieke controle. Hier
na het aflopen van een hersteltermijn, op basis waarvan overgegaan
wordt dan bijvoorbeeld gecontroleerd op energiebesparingsonderzoeken,
kan worden op oplegging van (verdere) sancties. Tijdens een fysieke
meetrapporten, transportformulieren en keuringsbewijzen, integrale PRTR-
controle wordt, wanneer nodig, uitleg en toelichting gegeven betreffende
verslagen en afvalstromen.
regelgeving en het voorkomen van overtredingen. Tegelijkertijd vindt signaaltoezicht plaats. Dit houdt in dat de toezichthouder ogen en oren
Ketentoezicht
openhoudt voor verdachte signalen of misstanden buiten zijn taak en deze
Ketentoezicht is, volgens de landelijk gebruikte definitie, het op elkaar
doorgeeft aan de verantwoordelijke instantie. Vanuit handhavingspartners
afgestemde toezicht van één of meer toezichthouders op de naleving,
worden verzoeken gedaan voor extra alertheid op specifieke situaties.
de kwaliteit of de veiligheid van een handeling of zaak, dat zich uitstrekt tot alle partijen die achtereenvolgens betrokken zijn bij deze handeling of zaak.
95
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Ketentoezicht richt zich op processen waar verschillende organisaties
Transportcontrole
als schakels in een keten bij betrokken zijn (zoals bij afvalverwerking of
Tijdens een transportcontrole worden fysieke ladingen van grond, afval
asbestverwijdering). Dat gebeurt omdat het nalevingsgedrag van een
of vuurwerk gecontroleerd. Daarnaast worden alle benodigde formulieren
afzonderlijk bedrijf sterk wordt bepaald door het gedrag van de voorgaande of
nagelopen, waarin is vastgelegd welke stoffen worden vervoerd, waar ze
volgende schakels. Leveranciers hebben met hun goederen en bijbehorende
vandaan komen en waar ze heen gaan. Transportcontroles worden zowel in
documenten invloed op de klanten. Een afnemer kan druk uitoefenen richting
het vrije veld toegepast als bij bedrijven zelf. Transportcontroles worden onder
de leverancier op kwaliteit of prijs van af te nemen producten of diensten.
andere toegepast binnen ketentoezicht. Dit soort toezicht vindt veelal plaats in
Ook het nalevingsgedrag van concurrenten kan van invloed zijn op het
samenwerking met ketenpartners.
naleefgedrag van anderen in de keten. Hierbij wordt een keten (bijvoorbeeld afval, asbest, covergisters of grondstromen) van ontstaan tot eindverwerking
Vrije veld surveillance
gevolgd om te onderzoeken of in de keten overtredingen plaatsvinden.
In het vrije veld wordt gesurveilleerd om te controleren op de aanwezigheid
Dit soort toezicht vindt veelal plaats in samenwerking met ketenpartners.
van activiteiten en eventuele overtredingen. Dit gebeurt bijvoorbeeld in
Een belangrijk hulpmiddel in deze samenwerking is het digitale systeem
natuurgebieden op het land en op het water. Ook bij grondtoepassingen,
Inspectieview.
bodemsaneringen, ontgrondingen en boringen en sonderingen in de boringsvrije zone vinden vrije veldcontroles plaats. De nadruk ligt hierbij op het opsporen van niet gemelde of niet vergunde activiteiten. Naast het opsporen van overtredingen dient de zichtbaarheid van de toezichthouders ook tot het afschrikken van potentiële overtreders om daarmee schade te voorkomen. Surveillance heeft dan ook nadrukkelijk een preventieve werking.
96
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen
VTH-strategie
Bijlagen
Begrippenlijst
Stimulerend Toezicht In de praktijk is gebleken dat bij nieuwe en complexe wetgeving
Stimulerend Toezicht maakt voor de energiebesparing-pilot gebruik
traditionele toezichtinstrumenten (zoals de instrumenten hierboven) niet
van een beheersysteem, data-uitwisseling en een app. Dit geeft de
altijd effectief zijn. In reactie hierop heeft de OFGV een nieuwe vorm
ondernemer inzicht in het energiegebruik en de maatregelen die wettelijk
van toezicht ontworpen, genaamd Stimulerend Toezicht. Hier wordt
genomen moeten worden om energie te besparen. Daarnaast laat het zien
de focus verlegd van het afdwingen van goed naleefgedrag, naar het
welke kosten verbonden zijn aan deze maatregelen en hoeveel geld er op
verhogen van de intrinsieke motivatie om de regels na te leven of zelfs
deze manier bespaard kan worden.
om beter te presteren dan strikt noodzakelijk. Tot nu toe is dit instrument, vanuit een pilotprogramma, uitsluitend ingezet met betrekking tot de
Meedoen aan stimulerend toezicht is niet verplicht voor een bedrijf.
energiebesparingsplicht en bijbehorende informatieplicht. Echter kan dit
Wanneer een bedrijf kiest om dit niet te doen, valt het onder klassiek
ook uitgebreid worden naar andere wet- en regelgeving waar motivatie
toezicht en de bijbehorende instrumenten, zoals beschreven in de
effectiever zou kunnen zijn dan repercussie.
toezichtstrategie.
97
Bijlage 8 Werkwijze toezicht
98
Inleiding
Ontwikkelingen en afgeleide doelstellingen