D03 01 Bijlage bij Nota - Regioplan IZA Flevoland.pdf
Tekst van het document
Vrijwilligerswerk en ervaringsdeskundigheid
Sluit aan bij behoeften
Je steentje bijdragen in je buurt of wijk kan door vrijwilligerswerk te doen of je in te zetten als ervaringsdeskundige. We willen vrijwilligerswerk en
Een belangrijke valkuil bij deze bouwsteen is dat we niet voldoende realiseren dat mensen verschillende behoeftes hebben, ook als het gaat om ontmoeting
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
51
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
en meedoen. De inwoner centraal stellen betekent dat er niet voor mensen bepaald moet worden waar zij behoefte aan hebben. Kortom, we moeten ons realiseren dat zulke waardevolle initiatieven in de wijk waar we mensen stimuleren elkaar op te zoeken, niet voor iedereen passend zijn.
H1 Inleiding
‘Wat als ik nou geen behoefte heb aan allemaal mensen om mij heen of niet naar een wijkcentrum kan of wil?’
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
52
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Voorlopers Maatschappelijke participatie voor jongeren. In de Maatschappelijke Diensttijd leren Flevolandse jongeren van 15 tot en met 27 jaar hoe ze met hun talenten kunnen bijdragen aan de buurt of wijk. Bestaande initiatieven zijn bijvoorbeeld Challenge Up in Lelystad en Pak je kans in Almere. Op Urk doen jongeren dat in de vorm van Maatschappelijke Stages.
Vrijwilligerscentrales We bouwen voort op de vrijwilligerscentrales van VMCA (Almere), Welzijn Lelystad (Lelystad), Matchpoint Vrijwilligerswerk (Dronten), vrijwilligerswerk NOP en Urk voor elkaar.
Durf op Urk Doel van Durf op Urk is om de leefomgeving van Urker jongeren veiliger, gezonder en kansrijker te maken. Wat al veilig, gezond en kansrijk is wordt uitvergroot. Wat niet veilig, gezond en kansrijk is wordt verbeterd.
Verder na verlies in Emmeloord In Emmeloord begeleiden vrijwilligers, die zelf weduwe of weduwenaar zijn, via Carrefour andere mensen die ook een partner zijn verloren.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
53
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Het Alzheimer Café In onder meer Almere, Lelystad en Dronten wordt het Alzheimer Café georganiseerd. Het Alzheimer Café is een trefpunt voor mensen met dementie, hun partners, familieleden en vrienden.
ExpEx Flevoland ExpEx Flevoland zijn jongeren met een rugzak vol ervaringen. Denk aan GGZ, dak- en thuisloosheid, jeugddetentie of problemen thuis. De ervaring die zij hebben opgedaan, zetten zij in om de hulpverlening aan jongeren in Flevoland te verbeteren.
Onafhankelijke cliëntondersteuner Almere Bij OCO in Almere helpen ervaringsdeskundige vrijwilligers mensen bijvoorbeeld met het voorbereiden van gesprekken met instanties, of door mee te gaan naar gesprekken.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
Voorzorgcirkels Op verschillende plekken hebben inwoners zogenaamde Voorzorgcirkels georganiseerd met inwoners die elkaar helpen. Voorzorgcirkels gaan uit van het principe dat het sociale netwerk ‘uit voorzorg’ wordt opgebouwd, dus nog voordat de hulp daadwerkelijk nodig is. Dat kan gebeuren vanuit de eigen straat, maar ook bewoners van een flat zouden een voorzorgkring kunnen starten. De een kan bijvoorbeeld helpen met boodschappen doen, de ander met oud papier buiten zetten, of samen even koffie drinken.
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
54
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Proactief en tijdig werken aan gezondheid en welzijn We werken in Flevoland samen met inwoners, vrijwilligers en professionals uit de verschillende domeinen proactief en tijdig aan gezondheid en welzijn. Dat doen we door in te zetten op gezondheidsvaardigheden, educatie en preventie. Daarnaast willen we een stapeling van problemen voorkomen door vroegtijdig ondersteuning te bieden én proactief hulp of begeleiding bij grote levensgebeurtenissen (bijvoorbeeld een echtscheiding) en bepaalde levensomstandigheden bieden (bijvoorbeeld armoede en schulden), omdat deze vaak samengaan met een slechtere gezondheid en welzijn.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
55
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Preventie en vroegsignalering We signaleren eerder bij wie en waar mogelijk (gezondheids)problemen ontstaan. Het gaat dan nadrukkelijk ook over problemen die een belangrijke impact kunnen hebben op gezondheid, zoals armoede, schulden of een echtscheiding. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een financieel spreekuur en vroegsignalering van betalingsachterstanden. Daarvoor moeten onze professionals goed zijn ingebed in de wijken en de bewoners goed kennen (ook: wijkgericht samenwerken). De kennis en ervaring kan worden aangevuld met het beter benutten van data, bijvoorbeeld over de leeftijdsopbouw in bepaalde wijken. Zo kunnen we in kaart brengen waar mensen wonen die een groter risico hebben op (gezondheids) problemen. Pro-actieve screening kan daarbij ook een bijdrage leveren. Bijvoorbeeld de aanpak preventieve, integrale ouderen(gezondheids)zorg, waarbij wijkverpleging, welzijn, huisartsen en specialisten ouderengeneeskunde proactief samenwerken om kwetsbare situaties vroegtijdig te signaleren en
daarmee bij te dragen aan zelfregie en welbevinden van ouderen en het voorkomen van (onnodige) inzet van (zwaardere) zorg. We zetten ook in op suïcidepreventie door het delen van kennis om signalen vroegtijdig te herkennen en het onderwerp bespreekbaar te maken. Een voorbeeld van een daarbij passende preventieve aanpak van depressie bij jongeren is de in Brabant ontwikkelde STORM-aanpak. Door de STORM-aanpak wordt vroegtijdig gesignaleerd wanneer jongeren zich somber, depressief voelen of suïcidale gedachten hebben. Met de Op Volle Kracht-training leren jongeren hoe ze daar mee om kunnen gaan.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
Proactieve levens- en zorgplanning (ALP/ACP) Ook inwoners zelf kunnen een belangrijke rol spelen als het gaat om pro-actief en tijdig werken aan gezondheid en welzijn. Daarvoor zijn sterke gezondheidsvaardigheden en een gezonde leefstijl
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
56
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
belangrijk, bijvoorbeeld om als ouder wordende inwoner tijdig na te denken over de volgende levensfase. Wat vind je echt belangrijk en wat kan je zelf doen om dat te organiseren? Dat is in lijn met Positieve Gezondheid. Daarbij kunnen we aansluiten bij de aanpak Positief Ouder Worden en bij andere activiteiten rondom voorbereiden op ouder worden, zoals Praat vandaag over Morgen. In Flevoland zetten we bovendien in op Proactieve Levensplanning of Advance Life Planning, over alle domeinen heen en met dezelfde taal. Op dit moment maken professionals en ouderen soms al wel gebruik van Proactieve Zorgplanning of Advance Care Planning. Daarbij gaan ouderen en professionals in gesprek over wat iemand wel of juist niet wil aan zorg. Bij Proactieve Levensplanning breiden we de methodiek uit met wat ouderen belangrijk vinden in hun leven, ook als het gaat om sociale en mentale aspecten, zoals zingeving. Wat inwoners zelf willen, zelf kunnen en belangrijk vinden is daarbij heel belangrijk. Zo versterken we de eigen regie van inwoners. Daarbij maken we de verbinding met de beweging Van zorg naar gewoon leven. Ook
is het voor ACP/ALP belangrijk dat professionals informatie kunnen uitwisselen.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
57
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Reablement
Prehabilitatie
Het versterken van de eigen regie sluit ook aan bij het gedachtegoed van Reablement. Reablement is een manier om samen met een oudere (of andere inwoner) te werken aan herstel van zijn leven en zelfredzaamheid. Gericht op mensen helpen zo lang mogelijk zelfstandig te zijn en eigen regie over hun leven te houden. Reablement past bij uitstek bij denken en doen vanuit Positieve Gezondheid en wordt steeds meer omarmd in Nederland. Reablement heeft als doel om mensen zo onafhankelijk mogelijk te maken van zorg. Met als uitgangspunt: zoveel mogelijk en zo lang mogelijk (weer) zelf blijven doen. Alle Verplegings&Verzorgingsaanbieders in de regio ondernemen projecten die hierop aansluiten. Die werkwijze willen we in Flevoland versterken en uitbreiden, onder meer door Reablement te integreren in de geriatrische zorg en wijkverpleging. Zo kan ook wijkverpleging een belangrijke rol hebben in Reablement bij mensen thuis.
Een andere methode waarmee we proactief en tijdig kunnen werken aan gezondheid en welzijn is prehabilitatie. Bij prehabilitatie worden inwoners voorafgaand aan een behandeling geholpen om mentaal en fysiek zo fit mogelijk te zijn. Bijvoorbeeld voor een grote operatie. Want we weten uit onderzoek: Hoe beter voorbereid en in conditie het ziekenhuis in, hoe sneller en beter iemand er weer uit komt (better in, better out). We werken in de regio aan een eenduidig beeld en werkwijze rondom prehabilitatie. Prehabilitatie is een voorbeeld van een werkwijze waarbij leefstijl een belangrijke plek krijgt in de zorg. Uiteindelijk willen we dat leefstijl bij alle hulp- en zorgvragen een integraal onderdeel is. Een gezondere leefstijl helpt mensen om beter in hun vel te zitten, verkleint de kans op gezondheidsproblemen en zorgt ervoor dat mensen sneller herstellen als ze wel iets mankeren. Daarvoor kunnen we onder meer aansluiten bij de Coalitie Leefstijl in de Zorg.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
58
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Gezond opgroeien en ouder worden
Ketenaanpak
Proactief en tijdig werken aan gezondheid en welzijn is ook van groot belang voor het gezond opgroeien van kinderen. Mensen met een kinderwens kunnen immers al voordat ze proberen om zwanger te worden aan hun eigen gezondheid werken en zo bijdragen aan de gezondheid van hun toekomstige kinderen. Kansrijke Start met daarin onder meer de actielijn Gezond Zwanger worden is een landelijk programma dat daarbij heel goed aansluit. Dit programma wordt (op onderdelen) al in diverse Flevolandse gemeenten ingezet. Die inzet wordt krachtiger door het te verbreden naar alle gemeenten en te zorgen voor onderlinge uitwisseling van kennis, ervaring en scholing.
Sommige mensen en doelgroepen hebben een groter risico op bepaalde gezondheidsproblemen. Daarom werken professionals proactief en tijdig samen in zogenaamde ketenaanpakken. Daarbij werken meerdere zorgprofessionals in een keten, of liever: netwerk, nauw samen aan onder andere de volgende thema’s: Kansrijke start, Valpreventie bij ouderen, Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen, Gecombineerde leefstijlinterventie bij overgewicht van volwassenen en Welzijn op Recept. Het gaat dan bijvoorbeeld om een huisarts die nauw samenwerkt met een diëtist. Ook in zo’n ‘ketenaanpak’ is er voor inwoners steeds één centraal aanspreekpunt. De gemeenten in Flevoland initiëren vanuit het IZA en het GALA samen met de zorgverzekeraars een aantal ketens of netwerken rondom deze thema’s.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
59
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Voorlopers Flevoland Gezond & Wel Flevoland Gezond & Wel is een netwerkorganisatie van meer dan twintig organisaties uit zorg, ondersteuning, het preventief voorveld en het sociaal domein in Flevoland. Flevoland Gezond & Wel richt zich op het voorkomen van ongezondheid en het voorkomen van verslechtering in de gezondheid op alle niveaus (universeel, selectief, geïndiceerd en ziekte gerelateerd), door te werken aan veerkracht, welzijn en gezondheid van alle inwoners. FG&W richt zich op het versterken van de domeinoverstijgende samenwerking. In eerste instantie concreet gericht op de preventie/ketenaanpakken: Welzijn op Recept, Valpreventie, Gezond Gewicht voor volwassenen en Gezond Gewicht voor kinderen.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
60
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Samen slimmer coördineren van ondersteuning en zorg We willen in Flevoland de beschikbare ondersteuning, hulp en zorg (capaciteit) slimmer coördineren en verdelen, zodat inwoners zoveel mogelijk op het juiste moment op de juiste plek worden geholpen of behandeld door de juiste persoon. Zodat de inwoner zoveel mogelijk ondersteuning en zorg thuis of dichtbij ontvangt als het kan, en verder weg als het nodig is. En dat de inwoner daarna zo snel mogelijk naar huis kan. We willen dat ondersteuning en zorg voor alle inwoners in Flevoland toegankelijk en beschikbaar is, zowel overdag als tijdens de avonden, nachten en weekenden. Hiervoor is pro-activiteit nodig en slimme (regionale) coördinatie van de inzet van de beschikbare kennis, expertise en bedden. Ons uitgangspunt is daarbij: zelf als het kan, digitaal als het kan, thuis als het kan en verder weg als het nodig is.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
61
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Samen slimmer
Proactief en tijdig
We willen vanuit de volgende uitgangspunten aan de slag met slimmere coördinatie van de beschikbare ondersteuning en zorg.
We werken zoveel mogelijk proactief en tijdig. Zo maken we proactieve zorgplanning (advance care planning) de standaard en zetten we in op prehabilitatie (zo fit mogelijk zijn voor een medische ingreep of behandeling). Op die manier voorkomen we inzet van ondersteuning en zorg en vervangen we ondersteuning en zorg waar mogelijk door lichtere vormen van hulp. We gebruiken databronnen en AI om zo goed mogelijk de benodigde capaciteit te voorspellen. We stemmen de zorg in een (transmuraal) ‘zorgpad’ voor inwoners beter en slimmer af met de verschillende betrokken professionals en organisaties (denk bijvoorbeeld aan fysio- en ergotherapeuten en aan Verzorgings- &Verpleeginstellingen en wijkverpleging) en met de inwoner en zijn of haar sociale netwerk. We kijken daarbij bijvoorbeeld naar wat inwoners voorafgaand en na afloop van een medische ingreep nodig hebben. Ook zetten we onder meer met preventie en vroegsignalering zoveel mogelijk in op het voorkomen van zorg.
Eigen regie Bij het samen slimmer coördineren van ondersteuning en zorg stellen we steeds de mens centraal. Dat betekent ook dat we de eigen regie van inwoners en patiënten willen stimuleren en versterken. Daarbij moeten we oog hebben voor de weerbarstige praktijk. Onder andere tijdens de inwonerbijeenkomsten hebben inwoners voorbeelden gedeeld waar de eigen regie verdween zodra zorg nodig was. Bijvoorbeeld door iemand die zodra hij in een zorginstelling ging wonen gebruik moest maken van de hulpmiddelen aldaar. Die werden als minder ervaren, en toch moest hij afscheid nemen van zijn eigen vertrouwde middelen.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
62
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Meer zorg thuis Ons uitgangspunt is ‘thuis als het kan’. Ook nu er meer mensen met (steeds) complexere hulpvragen ondersteuning of (medische) zorg in de thuissituatie nodig hebben. Deze ondersteuning en (medische) zorg worden bijvoorbeeld verleend door een (gespecialiseerd) wijkverpleegkundige, een verloskundige, iemand uit het ambulant geriatrisch team of iemand uit het sociale wijkteam. Ook zetten we daarvoor slimme zorg in, bijvoorbeeld beeldbellen, telemonitoring en inzet van hulpmiddelen. Zo kunnen inwoners ondersteuning en zorg zoveel mogelijk in hun thuisomgeving krijgen. Daarnaast kijken we welke specialistische (medische) zorg in de eerstelijn of thuis verleend kan worden. Bijvoorbeeld chemotherapie die thuis toegediend worden in plaats van in het ziekenhuis.
Medisch-generalistische zorg bij complexe zorgvragen Medisch-generalistische zorg is geneeskundige zorg die onder andere huisartsen, specialisten ouderengeneeskunde en artsen voor verstandelijk gehandicapten samen leveren aan mensen met een beperking, ouderen en mensen met een psychische aandoening. We werken in Flevoland volgens de principes van stepped care en taakherschikking door inzet van bijvoorbeeld een (mobiel) geriatrisch team of behandelnetwerk dat met onder andere een specialist ouderengeneeskunde of verpleegkundig specialist ondersteunt bij complexe zorgvragen in de thuissituatie. Dit draagt bij aan effectieve inzet van beschikbare expertise zodat de medisch generalistische zorg ook in de toekomst dichtbij huis beschikbaar blijft.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
63
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Integrale domeinoverstijgende samenwerking Om samen slimmer ondersteuning en zorg te coördineren is integrale domeinoverstijgende samenwerking essentieel. We zorgen voor meer en betere integrale samenwerking tussen het sociaal domein, het medisch domein, de langdurige zorg, de geriatrie en de zorg in de wijk. Zo kunnen we bijvoorbeeld het voorveld en de Jeugdgezondheidszorg toevoegen aan 1e en 2e lijn en werken we met een gezinsgerichte aanpak. Een mooi voorbeeld daarbij is ‘De basis op orde (School als werkplaats)’ in Lelystad waar GGD/Jeugdgezondheidszorg en MDF/MEE/ SMW in de scholen en gezinnen samenwerken om vroegtijdig problematiek preventief op te pakken en daarmee voorkomen dat zorg nodig is. Integrale domeinoverstijgende samenwerking kan vorm krijgen door actieve samenwerking waarbij professionals fysiek op dezelfde plek zitten (zoals al gebeurt in ziekenhuizen op de poliklinieken voor te vroeg
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
64
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
geboren kinderen (prematuren) of patiënten met het syndroom van Down). Een andere mogelijkheid is het ontwikkelen en implementeren van een gezamenlijke werkwijze, zoals voor in-, door- en uitstroom voor mensen met psychische klachten. Of zoals de aanpak integrale ouderenzorg, waarbij vroegsignalering en inzet van passende ondersteuning en (medische) zorg vanuit bijvoorbeeld kernteams ouderenzorg wordt gecoördineerd en ingevuld.
Multidisciplinaire triage en toewijzing We werken met multidisciplinaire triage en toewijzing. Zodat duidelijker is waar inwoners het beste naartoe kunnen met een (acute, niet levensbedreigende) hulpvraag. Een multidisciplinair triageteam bestaat bijvoorbeeld uit triagisten op het gebied van laagcomplexe (huisartsen)zorg, geriatrische en (wijk) verpleegkundige zorg. Zij werken intensief samen, hybride of in een gebouw, zodat laagdrempelig overleg mogelijk is en ze gebruikmaken van elkaars expertise.
Bij de multidisciplinaire verwijzing wordt bepaald waar de beste mensen beschikbaar zijn om deze inwoners te helpen. Daarbij zetten we ook slimme technologie in, bijvoorbeeld AI om de triage te ondersteunen.
H1 Inleiding
H2 In beeld
Regionale coördinatie van beschikbare capaciteit In een regionaal dekkend coördinatiepunt zorgen we voor regionale coördinatie van beschikbare zorgcapaciteit. Waar is een bed of zorgverlener beschikbaar die aansluit bij de hulpvraag van de inwoner? In dat coördinatiepunt zijn zorgpartners vanuit een regionaal dekkend netwerk aan elkaar verbonden en wordt in-, door- en uitstroom van zorg gecoördineerd. We willen werken vanuit een gezamenlijke, uniforme werkwijze met betrekking tot triage en uitplaatsing, om verkeerde bed-dagen tegen te gaan en een goede in-, door-, en uitstroom te kunnen garanderen binnen het regionale netwerk. Zo zorgen we ervoor dat inwoners ook ‘s avonds en
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
65
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
in het weekend tijdig geholpen worden of een plek krijgen in een kortdurend eerstelijnsverblijf (ELV). Het kortdurend eerstelijnsverblijf (ELV) is er voor de zorg en opvang voor patiënten die vanwege medische redenen tijdelijk niet thuis kunnen wonen. Daarbij zetten we ons ook in voor betere gegevensuitwisseling tussen alle aangesloten organisaties. Zorgcoördinatie kan eerst subregionaal worden georganiseerd (Almere, Lelystad/Dronten, NOP/ Urk) waarna later de verbinding kan worden gelegd tussen deze subregionale aanpakken. Daarvoor is het wel nodig dat al in een eerder stadium gezamenlijk regionale uitgangspunten worden afgesproken. Bij deze bouwsteen trekken we samen op met het ROAZ (Regionaal Overleg Acute Zorgketen), op basis van het gelijktijdig ontwikkelde ROAZ-plan.
Voorlopers Voorbeelden van initiatieven waar al samen slimmer wordt gewerkt aan zorgcoördinatie en capaciteitsmanagement zijn het Regionaal Transferpunt Almere, Hanzeborg in Lelystad, Project Duurzame Specialistische Zorg Flevoland en het Multidisciplinaire team Ouderen op de spoedpoli in Lelystad. Andere voorbeelden zijn de eerder genoemde School als Werkplaats, en Getijde, Tijdelijk Verblijf in Lelystad. Een voorbeeld waar data wordt ingezet voor optimalisatie van ouderenzorg is het project Dolce Vita.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
66
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Slim inzetten van toegankelijke technologie en hulpmiddelen We willen in Flevoland technologie en hulpmiddelen slimmer inzetten. Zo kunnen we de transformatie maken naar hybride (netwerk)ondersteuning en -zorg waarbij de inwoner centraal staat. Om zo eigen regie van onze inwoners te versterken en de werkdruk van onze zorg- en welzijnsprofessionals te verlagen. Daarmee willen we als regio vooroplopen. We zien verschillende mogelijkheden waarmee we dat kunnen doen. Een belangrijke eerste stap zou kunnen zijn om in de regio gezamenlijk een Innovatieagenda op dit onderwerp op te stellen. Daarbij kunnen we beter in kaart brengen welke initiatieven er in de regio Flevoland al zijn, welke landelijke initiatieven ook goed in Flevoland zouden kunnen passen en welke kennis en vaardigheden we in de regio nodig hebben om voorop
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
67
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
te lopen als het gaat om het slim en inclusief inzetten van technologie en hulpmiddelen.
Technologische innovaties Zo kunnen slimme technologische innovaties mensen helpen om langer zelfstandig thuis te wonen (domotica), of zelf zorghandelingen uit te voeren (bijvoorbeeld de oogdruppelbril waarmee mensen zonder hulp oogdruppels bij zichzelf kunnen toedienen of een innovatie waarmee mensen zelf hun steunkousen kunnen aantrekken). Deze inzet van technologische innovaties doen we samen met alle domeinen. Het ziekenhuis maakt bijvoorbeeld dezelfde afspraken als de wijkverpleging of welzijn.
H1 Inleiding
‘Ik stuurde een foto van een dermatologische klacht in en een paar uur later lag er al een recept bij de apotheek.’
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
Hybride zorg en zorg op afstand Ook kan technologie ingezet worden bij hybride zorg en zorg op afstand. Denk daarbij aan
H7 Monitoring
Woordenlijst
68
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
beeldbellen met je zorgverlener, maar ook aan een brandwondenarts die via een tablet live meekijkt met het ambulancepersoneel. Het gaat dan ook over telemonitoring of thuismonitoring bij volwassenen, bij ouderen en bij kinderen met chronische ziekten. Zo werkt de Kinderkliniek in Almere al met thuismonitoring. Chronisch zieke kinderen hoeven daardoor niet altijd naar het ziekenhuis te komen. Als er toch iets onverwachts gebeurt kunnen professionals ouders telefonisch door de benodigde handelingen heen praten.
Inzichtelijk aanbod en zelfhulp We vinden het ook belangrijk om technologie te benutten om voor inwoners en professionals inzichtelijk te maken welke ondersteuning, hulp en (medische) zorg ze waar kunnen vinden, bijvoorbeeld met een online platform. Een online platform kan bijvoorbeeld ook gebruikt worden bij het versterken van basisvaardigheden, het aanbieden van
gezondheidseducatie en zelfhulp en voor e-health. Voor verschillende groepen inwoners zoals ouders en oudere inwoners zouden we zo’n digitaal / online platform kunnen inzetten. Dat kan inwoners helpen om op een laagdrempelige manier eerder uit te komen bij een oplossing voor een hulpvraag, of dat nu een (medische) zorg- of welzijnsvraag is. Ook helpt het inwoners om zelf te beslissen of het nodig is om contact te zoeken met een professional. Een voorbeeld van zo’n platform is thuisarts.nl. Zo kunnen we inwoners helpen om hun gezondheidsvaardigheden en de eigen regie op hun gezondheid en welzijn te versterken. Bovendien stimuleren we zelfredzaamheid. Zulke online platformen maken het ook voor mantelzorgers of familieleden die verder weg wonen makkelijker om hun bijdrage te leveren. Dat werkt ontlastend voor de belangrijkste mantelzorger. Verder kan een digitale infrastructuur helpen om hulp en zorg ook buiten kantoortijden bereikbaar te houden. Uiteindelijk zorgen we er samen voor dat we minder zorg geven, dat we de druk op
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
69
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
professionals verlagen, en dat we effectiever zijn. Als we technologie en hulpmiddelen slimmer en inclusief inzetten helpt dat om met minder mensen meer zorg te kunnen leveren. Bovendien helpt het om zoveel mogelijk ondersteuning en zorg bij de mensen thuis te geven en voorkomen we dat mensen onnodig moeten reizen.
Digitaal toegankelijk Bij zo’n digitaal/online platform is het essentieel om ervoor te zorgen dat het platform ook toegankelijk is voor mensen met beperkte digitale vaardigheden of beperkte toegang tot internet. Dan kunnen we er juist voor zorgen dat digitalisering helpt om de zorg toegankelijker en inclusiever te maken, bijvoorbeeld door gebruik te maken van de beschikbaarheid van vertaaltechnologie. We zoeken daarbij aansluiting bij de ketenaanpak digitale inclusie die iedere gemeente per 2025 moet inrichten.
AI en samenwerking We willen ook verkennen hoe kunstmatige intelligentie (AI) benut kan worden bij het beantwoorden van patiëntenvragen, zoals bijvoorbeeld al gebeurt in het UMCG in Groningen. Ook kan AI ingezet worden voor (ondersteuning van) diagnoses en triage, het voorschrijven van medicatie en voor administratieve handelingen. Daarnaast kan het slim inzetten van technologie helpen om samenwerking, communicatie en samen leren van professionals in netwerken makkelijker en beter te maken. Denk aan digitale communities of leeromgevingen, bijvoorbeeld rondom het denken en werken vanuit Positieve Gezondheid. Een mooi voorbeeld daarvan is het platform 1sociaaldomein, bijvoorbeeld van Samen Lelystad. Het is bij deze bouwsteen belangrijk dat we inwoners én professionals ondersteunen in hun digitale vaardigheden.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
70
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Sterkere basisvaardigheden en individuele basis We willen in Flevoland de basisvaardigheden van onze inwoners van jong tot oud versterken. Zodat het voor alle Flevolanders makkelijker is om mee te kunnen doen en bij te kunnen dragen aan hun eigen gezondheid en aan de samenleving. Het gaat onder andere om taalvaardigheden, rekenvaardigheden, gezondheidsvaardigheden, digitale vaardigheden en burgerschapsvaardigheden. Als je gezondheidsvaardig bent, dan kun je informatie over gezondheid en zorg vinden, begrijpen, op waarde schatten en toepassen in je eigen leven en dat van je naasten. Zo dragen we in Flevoland bij aan de eigen regie en zelfredzaamheid van onze inwoners. Bovendien kunnen we zo gezondheidsverschillen verkleinen en bijdragen aan gelijke kansen voor al onze inwoners. Er zijn op dit moment namelijk grote gezondheidsverschillen
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
71
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
in Flevoland: mensen in kwetsbare posities zijn vaak minder gezond en leven minder jaren in goede gezondheid. We willen in Flevoland daarom met elkaar gezondheidsverschillen en de verschillen in toegankelijkheid van ondersteuning en zorg verkleinen. Eenduidige en begrijpelijke taal en communicatie (de volgende bouwsteen) is daarbij essentieel. Is alle informatie vindbaar, toegankelijk en begrijpelijk voor iedereen? Zo helpen we mensen om zelfstandig en laagdrempelig hun weg te vinden in de wereld van gezondheid, welzijn en zorg.
Gezondheidsvaardigheden en (psycho)educatie We kunnen bijdragen aan gezondheidsvaardigheden door gezondheid en gezondheidseducatie een vaste plek te geven in het onderwijs, zowel in het basisonderwijs en middelbare onderwijs als in het beroeps- en hoger onderwijs. Bijvoorbeeld met een programma als Gezonde School. Ook bij het versterken
van de basisvaardigheden (o.a. taal, rekenen, digitale vaardigheden en burgerschap) zijn de scholen heel belangrijk. Verder zijn gezondheidsvaardigheden niet alleen iets van inwoners, maar ook van professionals en organisaties. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van de tips en materialen van de Alliantie Gezondheidsvaardigheden kunnen we daar een grote stap in zetten. Ook willen we inzetten op (psycho)educatie van professionals én inwoners. Bij psycho-educatie leer je jezelf beter begrijpen en je eigen gedrag herkennen. Zo leer je hoe je eventuele problemen kunt voorkomen en wat de beste oplossing is.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
Basisbehoeften Naast de basisvaardigheden en gezondheidsvaardigheden willen we in Flevoland ook de basis van onze inwoners versterken. Dat betekent voor ons dat onze inwoners zoveel mogelijk zelf of met anderen, structureel en zonder veel stress kunnen voorzien in
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
72
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
hun bestaansvoorwaarden. Dat betekent onder andere dat je een veilige en fijne plek hebt om te wonen, dat je voldoende en regelmatig inkomen hebt, en dat je toegang hebt tot onderwijs en zorg. Bovendien betekent het ook dat je een sociaal netwerk om je heen hebt. Om te werken aan die sociale netwerken versterken we de sociale basis in Flevoland. Dat doen we door te bouwen aan zorgzame en draagkrachtige gemeenschappen in wijken en buurten, zoals eerder beschreven. Dat betekent onder andere dat we in onze gemeenten het armoedebeleid en het gezondheidsbeleid met elkaar moeten verbinden, het fysieke domein goed moeten aansluiten en de krachten moeten bundelen in de gezamenlijke lobby richting landelijke overheid onder het credo ‘We bouwen niet alleen huizen maar een vitale samenleving’. Want inkomen en leefomstandigheden en gezondheid beïnvloeden elkaar. Hoe meer onzekerheid over onder andere inkomen en wonen, hoe groter de negatieve invloed op gezondheid.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
73
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Gelijke kansen vraagt om maatwerk Om samen de basis van onze inwoners en gezinnen te versterken, is het belangrijk dat we ons realiseren dat gelijke kansen vragen om een ongelijk aanbod en maatwerk per individu en gezin. Niet iedereen kan op dezelfde manier het beste ondersteund of geholpen worden. Inwoners van verschillende generaties en achtergronden hebben verschillende behoeftes. Daar moeten we steeds rekening mee houden.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
74
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Eenduidige & begrijpelijke taal en communicatie We willen elkaar in Flevoland echt verstaan en begrijpen. Als we met zorg willen samenwerken aan een Zorgzaam Flevoland is het belangrijk dat we dezelfde taal spreken. Als professionals, beleidsmakers en bestuurders onderling. En ook als we als professionals communiceren met onze inwoners. Het is daarom belangrijk dat we met elkaar in gesprek gaan over wat we precies bedoelen met bepaalde veelgebruikte termen, zoals ‘preventie’, ‘sociale basis’, ‘bestaanszekerheid’, ‘normaliseren’ ‘shareddecision making’ of ‘warme overdracht’. Door met elkaar te werken aan eenduidige taal en communicatie versterken we de samenwerking. Daarbij sluiten we aan bij de taal en het gedachtegoed van Positieve Gezondheid.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
75
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Samen beslissen Met begrijpelijke taal en communicatie zorgen we ervoor dat het voor inwoners makkelijker is om zelfstandig of met hulp van naasten keuzes te maken en informatie toe te passen als het gaat om hun eigen gezondheid. Want om bijvoorbeeld samen met een professional keuzes te kunnen maken over een behandeling, is het noodzakelijk dat je begrijpt wat die behandeling inhoudt. Daarvoor willen we er samen voor zorgen dat organisaties en informatie voor iedereen toegankelijk en begrijpelijk zijn. Zoals ook genoemd bij de bouwsteen hierboven kunnen we daarvoor goed gebruikmaken van de beschikbare informatie en hulpmiddelen van onder andere de Alliantie Gezondheidsvaardigheden en Pharos.
Met elkaar in gesprek Eenduidige en begrijpelijke taal en communicatie betekent voor ons ook dat we in Flevoland met elkaar
en onze inwoners in gesprek willen. Niet elke zorgvraag hoeft straks immers meer een zorgantwoord krijgen. De hulpvraag is vaak minder groot dan je denkt als je start met andere (welzijns)vragen. Welke zorg vinden we als samenleving met elkaar het belangrijkste om te kunnen blijven leveren? Wat betekent ‘gezondheid’ voor je? Daarbij zijn we ons er bijvoorbeeld van bewust dat de term ‘gezond’ en ‘gezondheid’ bij sommige mensen juist weerstand kan oproepen. Dat betekent dat we bij deze bouwsteen ook een sterke relatie zien met het fundament: Maatschappelijke dialoog: we nemen iedereen mee. Bovendien moet eenduidige en begrijpelijke taal en communicatie ook een integraal onderdeel zijn van de monitoringsplannen.
Begrippen In dit Regioplan worden ook veel begrippen gebruikt, die we zoveel mogelijk in de tekst proberen toe te lichten. In de woordenlijst aan het eind van dit Regioplan hebben we bovendien geprobeerd deze
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
76
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
begrippen zo toegankelijk mogelijk te omschrijven. We zijn ons ervan bewust dat we daarbij niet altijd recht doen aan de verschillende definities en invullingen die verschillende domeinen en organisaties van deze begrippen gebruiken. De toelichtingen en omschrijvingen zijn dan ook een eerste aanzet, die hopelijk kan helpen om in het kader van deze bouwsteen samen verder te werken aan eenduidige en begrijpelijke taal en communicatie.
Uitgangspunten voor communicatie Ook voor dit Regioplan hebben we gewerkt aan een communicatieplan met daarin een aantal uitgangspunten om te werken aan eenduidige en begrijpelijke communicatie. Een aantal van die uitgangspunten willen we ook in het vervolg van het Regioplan vasthouden: - Onze publieksteksten zijn op B1 niveau; - We communiceren zoveel mogelijk kort, bondig en concreet;
H1 Inleiding
H2 In beeld
‘Je moet doctorandus zijn om de juiste zorg te vinden.’
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
77
Bouwstenen
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
- We gebruiken actief taalgebruik; - We communiceren actueel en tijdig; - We zetten visuele ondersteuning in (o.a. tekeningen en infographics); - We werken met echte verhalen van echte mensen; - We communiceren in lijn met het gedachtegoed van Positieve Gezondheid; - We werken samen en stemmen waar nodig af met andere regio’s en met belangrijke nationale partijen.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
78
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Hoofdstuk 5. Fundamenten
We werken de komende tijd samen aan onze gezamenlijke ambitie en de transformatieopgaven door in te zetten op de door ons gekozen bouwstenen en fundamenten. Fundamenten zijn fundamentele zaken in de omgeving die grote invloed hebben op onze manier van werken.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
79
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Inhoud
Fundamenten Denken en doen vanuit Positieve Gezondheid
Wijkgericht werken in een toegankelijk aanbod
Zorgzame, draagkrachtige gemeenschappen in wijken en buurten
Voorwoord
H1 Inleiding
Proactief en tijdig werken aan gezondheid en welzijn
Samen slimmer coördineren van ondersteuning en zorg
Slim inzetten van toegankelijke technologie en hulpmiddelen
Toekomstbestendige arbeidsmarkt Zorg & Welzijn
Sterkere basisvaardigheden en individuele basis
Eenduidige & begrijpelijke taal en communicatie
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
Digitale gegevensuitwisseling en gegevensbescherming Gezonde leefomgeving Datagedreven werken aan gezondheid en zorg Domeinoverstijgend samenwerken Maatschappelijke dialoog: we nemen iedereen mee
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
80
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
In dit hoofdstuk beschrijven we fundamentele transformaties of veranderingen die nodig zijn om met elkaar een transformatieve leef- en werkomgeving te creëren. Een omgeving die zorgt voor een goede voedingsbodem voor de gezamenlijke ambitie en de bouwstenen. Zonder stevige fundamenten5 is het veel lastiger om te werken aan de bouwstenen en een toekomstbestendige zorgzame samenleving te bouwen. Fundamenten kun je zien als ‘langere, doorlopende lijnen’. Het gaat om opgaven waar je elkaar bij uitstek regionaal en landelijk nodig hebt om kaders uit te denken, kennis uit te wisselen, van elkaar te leren en samen op te trekken in een lobby voor transformatief landelijk beleid. Zonder afbreuk te doen aan onze eigen ambitie voor de regionale opgaven, vragen we ook een aantal zaken van de wetgever om het regionale proces van transformatie te faciliteren en versnellen. 5) We hebben er bewust voor gekozen de term ‘randvoorwaarden’ niet te gebruiken, maar het in plaats daarvan over fundamenten te hebben. De term ‘randvoorwaarden’ suggereert dat het iets is waar je weinig tot geen invloed op kunt uitoefenen.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
81
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg & Welzijn We zetten ons in Flevoland in voor een Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg & Welzijn. Ook in onze regio willen we er met elkaar voor zorgen dat we bevlogen professionals in welzijn en zorg hebben en houden. Het personeelstekort in de hele zorgsector ontwikkelt zich van ~4% in 2020 naar ~11% in 2032. We zien bijvoorbeeld (dreigende) tekorten in de huisartsenzorg, de ouderenzorg en GGZ. Ook in andere branches is sprake van toenemende krapte op de arbeidsmarkt. Enerzijds hebben we voldoende professionals nodig om onze ‘ambities’ in de bouwstenen te realiseren. Anderzijds kan het werken aan de bouwstenen, de druk op de zorg verminderen. Bijvoorbeeld door inzet van digitalisering, technologie en hulpmiddelen.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
82
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Dat helpt ook bij de Toekomstbestendige Arbeidsmarkt. Dat doen we ook door kritisch te kijken naar de regeldruk en werkdruk, bijvoorbeeld als het gaat om inkoop en verantwoording van zorg. Voor dit fundament maken we gebruik van het landelijke Programma “Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg & Welzijn” (TAZ) en van de vijfjarige Human Capital Agenda Zorg en Welzijn Flevoland (HCA ZWF). Daarnaast zoeken we verbinding met het Regionaal Werkbedrijf Flevoland. Hiermee bouwen we voort op wat er al is, zowel landelijk als in de regio. Het landelijke programma TAZ is in 2022 van start gegaan. Het doel van dit programma is om op regionale schaal een duurzame en veerkrachtige arbeidsmarkt in de zorg- en welzijnssector te realiseren. In het TAZ zijn daarvoor drie kernthema’s vastgesteld: 1. Innovatieve werkvormen: met sociale en technologische innovaties de werkdruk verlagen en de efficiëntie verhogen.
2. Behoud van medewerkers: met aantrekkelijke werkomstandigheden personeel behouden, o.m. door waardevol werk, een goede werk-privébalans, lagere werkdruk en goede ontwikkelingsmogelijkheden. 3. Leven Lang Leren en Ontwikkelen: voldoende en flexibele opleidingsmogelijkheden voor bestaande werknemers, en voor zij-instromers en herintreders. In 2021 hebben zorg- en welzijnsorganisaties, overheden en de zorgverzekeraar in Flevoland de HCA ZWF opgesteld. Het doel van deze Human Capital Agenda is te zorgen voor meer instroom van personeel, behoud van personeel en het anders organiseren van welzijn en zorg waardoor er minder mensen nodig zijn. Met name op het thema behoud van personeel en het thema anders organiseren willen de aangesloten organisaties graag nog grote stappen zetten. Dat doet men door te werken aan Regionaal Werkgeverschap.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
83
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Met Regionaal Werkgeverschap streven de partners van HCA ZWF naar meer en betere samenwerking tussen zorg- en welzijnsorganisaties in de regio. Dat is essentieel om zorg- en welzijnsprofessionals betere (loop-)banen te kunnen bieden en de continuïteit van zorg en welzijn te borgen. Anders organiseren betekent het inzetten van innovaties die helpen om de druk op de zorg te verminderen, de werkdruk te verlagen en de efficiëntie te vergroten. Dat gaat om sociale innovaties, zoals de verbinding tussen informele en formele zorg, en over technologische innovaties, zoals datagedreven werken en telemonitoring. Behoud van personeel betekent dat er wordt ingezet op werknemers behouden in de sector Zorg en Welzijn. Bijvoorbeeld door in te zetten op flexibele werkmodellen, positieve gezondheid, zeggenschap & autonomie en levenslang leren.
bij dit fundament: - tekort in de hele zorgsector, waaronder huisartsen en paramedici; - aantrekkelijk maken van praktijkhouderschap voor huisartsen; - regionaal opleiden (bijv. van (huis)artsen, denk aan de polderdokter in Noordoostpolder); - beeldvorming rondom werken in zorg & welzijn - taakdifferentiatie en taakherschikking; - woningen voor personeel; - personeel delen en uitwisselen; - goed werkgeverschap; - positieve gezondheid van zorg- en welzijnsprofessionals, mantelzorgers en vrijwilligers.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Verder vinden we de volgende onderwerpen belangrijk Woordenlijst
84
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Digitale gegevensuitwisseling en gegevensbescherming Voor veel van de bouwstenen is het nodig dat we als professionals en inwoners op een betrouwbare en uniforme manier digitaal gegevens kunnen vastleggen en uitwisselen, met aandacht voor gegevensbescherming. Om de juiste zorg op de juiste plek te leveren hebben ondersteunings- en zorgprofessionals actuele en complete informatie van inwoners en patiënten nodig. Daarvoor is het nodig dat dossiers, data en gegevens digitaal, eenduidig en gestandaardiseerd worden geregistreerd in het proces van ondersteuning, hulp en zorg. Belangrijke uitgangspunten zijn verder dat de gegevens actueel zijn, dat de informatie voor inwoners ook toegankelijk en begrijpelijk moet zijn, en dat we zorgvuldig zijn met gegevensbescherming.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
85
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Digitale infrastructuur Een goed werkende digitale infrastructuur is daarvoor essentieel. Zo kunnen we hybride zorgpaden ondersteunen, de Flevolanders op de juiste plek zorg verlenen, de zorgcoördinatie stroomlijnen, de thuiszorg ondersteunen en de druk op de zorg verminderen door betere samenwerking met het sociaal domein. Tot slot willen we door data binnen zorgorganisaties en het sociaal domein ter beschikking te stellen aan mantelzorgers en burgers, eigen regie en zelfredzaamheid van de Flevolanders bevorderen. Voor het realiseren van digitale gegevensuitwisseling / databeschikbaarheid zijn vier speerpunten: - Een regionale samenwerkingsorganisatie (organisatiestructuur) voor de regio; - Gezamenlijke visie op (data)beschikbaarheid van medische gegevens; - Een informatiearchitectuur voor de regio; - Uitwerking en prioritering via (sub-regionale) use cases en opschalingen.
Digitale gegevensuitwisseling is ook onderdeel van Positief Gezond Almere (PGA) en een belangrijk speerpunt van de samenwerking van Het Vlie in Noordoostpolder en Urk.
H1 Inleiding
H2 In beeld
Landelijk kader In april 2023 is de nationale visie op het gezondheidsinformatiestelsel opgesteld door VWS, Nictiz, VZVZ en Zorgverzekeraars Nederland. Er zijn landelijke standaarden afgesproken waar gegevens(uitwisseling) en databeschikbaarheid aan moet voldoen. Hier committeren we ons aan. Daarnaast zoeken we verbinding met landelijke en regio-overstijgende netwerken (zoals ROAZ) en laten we ons inspireren door andere initiatieven. We volgen de landelijke visie en werken deze uit voor Flevoland in de transformatieagenda. Hierbij maken we gebruik van de kennis en ervaring die al is opgedaan bij PGA en Het Vlie. Bij de uitwerking van dit fundament
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
86
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
trekken we ook samen op met het ROAZ, op basis van het gelijktijdig ontwikkelde ROAZ-plan.
Persoonlijke gezondheidsomgeving (PGO) Ook gaan we aan de slag om ervoor te zorgen dat alle inwoners in 2025 toegang hebben tot een persoonlijke gezondheidsomgeving (PGO) waarin ze een compleet en begrijpelijk overzicht vinden van hun gezondheids-, zorg- en welzijnsgegevens. In hun PGO vinden inwoners bovendien een overzicht van het aanbod van ondersteuning en zorg in de regio. Ook omvat de PGO hulpmiddelen waarmee inwoners hun gezondheid kunnen verbeteren. Dit sluit aan bij de IZA-doelstellingen met betrekking tot digitale gegevensuitwisseling: 1. Elektronische gegevensuitwisseling is in 2025 de standaard in de zorg. 2. Inwoners van Nederland hebben in 2025 digitaal toegang tot en de beschikking over hun eigen
zorggegevens. 3. Data wordt digitaal, eenduidig en gestandaardiseerd geregistreerd in het zorgproces en beschikbaar gesteld voor diverse secundaire doelen.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
87
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Gezonde leefomgeving Een gezonde leefomgeving is essentieel om gezond op te groeien, gezond te blijven en gezond ouder te worden. Een gezonde leefomgeving maakt een gezonde leefstijl veel makkelijker door bijvoorbeeld beweging te stimuleren, kan stress verminderen door bijvoorbeeld voldoende groen en kan sociale verbinding versterken door bijvoorbeeld voldoende ontmoetingsplekken. En dat zorgt ervoor dat we minder zorg nodig hebben. Zo is van enkele milieufactoren de invloed van de leefomgeving op gezondheid bekend, zoals geluidsoverlast en schadelijke stoffen in de lucht. Zij veroorzaken landelijk gemiddeld bijna 6% van alle ziektelast. We willen daarom in Flevoland werken aan een leefomgeving die gezondheid beschermt en gezond gedrag makkelijker maakt, bevordert, en stimuleert. Het gaat daarbij zowel om de fysieke leefomgeving als om de sociale leefomgeving. We kunnen een groot
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
88
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
verschil maken voor de gezondheid van Flevolanders als we investeren in een gezonde leefomgeving. We sluiten daarbij aan bij de definitie die in het programma Gezonde Leefomgeving van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wordt gebruikt:
Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag en waar de druk op de gezondheid zo laag mogelijk is.
In een gezonde leefomgeving wonen, werken en recreëren inwoners in een veilige en gezonde omgeving die uitnodigt tot gezonde keuzes. Ze worden beschermd tegen schadelijke effecten van (zware) industrie, agrarische activiteiten, verkeer, hittestress, infectieziekten en houtstook. Ze hebben gelegenheid om (veilig) te bewegen en verblijven in de leefomgeving. Ze hebben toegang tot gezonde voeding in de buurt, tot sociale contacten en activiteiten die een bijdrage leveren aan de samenleving en hun leefomgeving. De gezonde leefomgeving gaat dus om sociale en fysieke factoren en om gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering. We gaan op verschillende manieren in Flevoland verder inzetten op het fundament Gezonde leefomgeving. Dat doen we onder andere door: - gezondheid een stevige plek te geven in alle beleidsterreinen (health in all policies). - een stevige verbinding met woonzorgvisies (de gemeenten zijn daar nu mee bezig).
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
89
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
- een stevige verbinding met algemeen woningbeleid op provinciaal en gemeentelijk niveau. - een stevige verbinding met de Omgevingswet en de daaraan verbonden instrumenten zoals omgevingsvisie en omgevingsplannen zodat gezondheid een vaste waarde wordt in de bestuurlijke afweging. - een stevige verbinding met de Handreiking Gezonde Leefomgeving van de VNG. - een stevige verbinding met het programma Gezonde Leefomgeving van de GGD. Ook bij het fundament Gezonde Leefomgeving is het essentieel om inwoners centraal te stellen en te betrekken. Daarvoor kan onder andere gebruik gemaakt worden van de website van de gemeenschappelijke GGD-en: GGD Leefomgeving. Dat is een website waar mensen informatie kunnen vinden over de invloed van milieufactoren in hun omgeving op hun gezondheid.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
90
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Datagedreven werken aan gezondheid en zorg We gaan in Flevoland ook aan de slag met datagedreven werken aan gezondheid en zorg. Op verschillende manieren kunnen we data inzetten om de beweging van zorg naar gezondheid te maken. Het samen betekenis geven aan data is een belangrijk onderdeel daarvan. We gaan onder andere aan de slag met de volgende onderwerpen: - epidemiologische en demografische data gebruiken om beter en eerder in te kunnen spelen op de vraag naar hulp en zorg en de uitdagingen die daarbij gaan ontstaan. - data gebruiken om toekomstige ontwikkelingen te voorspellen en trends te signaleren, bijvoorbeeld voor een wijk waar relatief veel ouderen wonen. - data gebruiken om (beleids)keuzes te onderbouwen en te evalueren. - data gebruiken om te leren, bijvoorbeeld van
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
91
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
kwetsbare wijken waarbij het toch relatief goed gaat met het welzijn en de gezondheid van inwoners. - data breder toegankelijk en beschikbaar maken voor professionals en inwoners, bijvoorbeeld met behulp van een dashboard. Een belangrijke stap is ook om te zorgen voor uniforme en beschikbare data (‘databeschikbaarheid’), waarbij er een sterke link is met het fundament ‘digitale gegevensuitwisseling’. We kijken bij dit fundament naar inspirerende voorbeelden, zoals de Datawerkplaats Mentale Gezondheid in Drenthe. Maar datagedreven werken gaat over veel meer dan databeschikbaarheid en digitale gegevensuitwisseling. De grootste uitdaging is de cultuurverandering die hier op de werkvloer vaak nog voor nodig is en data- en digitale vaardigheden van professionals. Daarbij kunnen we voortbouwen op het Position Paper over datagedreven werken van onder andere Vilans. Daarin wordt benadrukt dat het bij datagedreven werken aan gezondheid en zorg belangrijk is om aandacht te hebben voor onder
andere de volgende elementen: - Visie en leiderschap - Datagedreven werken vraagt om visie en commitment vanuit de leiders. - Aandacht voor, en bewustzijn over de kansen én de risico’s - Het gebruik van data en technologie biedt niet alleen kansen en voordelen, maar kan ook sociale en ethische nadelen of risico’s met zich meebrengen. - Procesmatig werken – Leren van data vraagt om het inrichten van een ondersteunend proces, waarin inzichten uit data worden ontsloten, besproken en weer worden verbeterd om zo te komen tot de betrouwbare en valide inzichten uit data die geschikt zijn om de besluitvorming in de praktijk structureel te ondersteunen. - Kennis en vaardigheden van medewerkers – Het is van belang dat medewerkers hier in voldoende mate over beschikken. Tegelijkertijd hoeft niet iedereen alles te kunnen en overal bij betrokken te zijn.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
92
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Domeinoverstijgend samenwerken We willen in Flevoland meer en beter domeinoverstijgend samenwerken, waarbij we ook een stevige verbinding willen tussen informele en formele zorg en tussen het sociale en (medische) zorgdomein. Domein-overstijgend samenwerken en ontschotten is nodig om integraal en passend antwoord te bieden op hulpvragen van inwoners (vanuit het perspectief positieve gezondheid). Maar in de praktijk zien en ervaren betrokken inwoners, professionals, beleidsmakers en bestuurders daarbij veel hindernissen. We gaan ons daarom zowel regionaal in Flevoland als landelijk inzetten voor systemen die domeinoverstijgende samenwerking stimuleren en makkelijker maken. Daarvoor stellen we vast welke hindernissen we nu zien en ervaren, zoals complexe en ‘gescheiden’
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
93
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
financieringsstromen en beperkende wet- en regelgeving. We kijken ook met lef naar wat we binnen het ‘bestaande systeem’ wél kunnen doen. Bovendien zetten we ons landelijk in voor systeemveranderingen die nodig zijn voor domeinoverstijgend samenwerken. Zo vraagt bijvoorbeeld wijkgericht werken om bestendig beleid. Stabiele financiering maakt het mogelijk dat vaste gezichten in de wijk kunnen blijven werken. Het is dan ook belangrijk dat er binnen financieringsafspraken met de betrokken organisaties ruimte wordt geboden voor de activiteiten in het Regioplan. Ook is het belangrijk dat er zoveel mogelijk overeenstemming en gelijkgerichtheid is in het beleid van de verschillende financiers, zoals gemeenten en zorgverzekeraars. Daarbij helpt het om het grotere doel voor ogen te houden en het gemeenschappelijke maatschappelijke belang centraal te stellen. Voorbeelden van domeinoverstijgend samenwerken in andere regio’s zijn: · Population Health Management · Kavelmodel
H1 Inleiding
‘Creëer een vliegende keep met doorzettingsmacht die kan begeleiden of interveniëren wanneer zaken door schotten langzaam gaan.’
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
94
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Maatschappelijke dialoog: We nemen iedereen mee Als we met elkaar als inwoners, professionals, beleidsmakers en bestuurders de beweging gaan maken van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag en mens en maatschappij, is het essentieel dat we iedereen daarin meenemen. Dat betekent dat we daar met elkaar over in gesprek moeten en we de maatschappelijke dialoog willen stimuleren. Dat we ervoor zorgen dat de bouwstenen en fundamenten uit het Regioplan ook echt gaan leven in Flevoland, dat iedereen zich betrokken voelt en meedoet. Inwoners, professionals, beleidsmakers en bestuurders. De druk op de zorg betekent dat we de schaarste moeten benoemen (denk aan wachtlijsten, overbelasting van professionals en mantelzorgers). We zullen ook met elkaar scherpere keuzes moeten
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
95
Fundamenten
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
maken over wat we wel en niet meer doen. Daarbij moeten we met elkaar in gesprek over wat we waardevol vinden. Daarbij is het belangrijk dat we inwoners niet van de ene naar de andere aanbieder doorschuiven. De maatschappelijke dialoog over welke zorg we belangrijk vinden zullen we ook landelijk moeten voeren. Iedereen meenemen gaat ook over de eigen rol van inwoners. Wat kunnen inwoners zelf doen? Ook is het belangrijk dat inwoners zelf de urgentie zien van de beweging van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag en mens en maatschappij. Het gaat dan over thema’s als zelf- en samenredzaamheid, demedicalisering, normalisering en ‘onnodige zorg’. Bovendien is het essentieel dat we professionals meenemen en ervoor zorgen dat professionals in beweging komen. De dialoog vindt plaats op alle niveaus, bijvoorbeeld in de spreekkamer van de dokter, tijdens de ouderavond op school. Niet alleen in inwonersbijeenkomsten rond
het Regioplan, zelfs niet alleen op inwonersavonden in de wijk. Bij die laatste twee bijeenkomsten komen vaak mensen die zich uitgenodigd voelen om bij te dragen. Maar er zijn heel veel mensen die daar niet aanschuiven. Die mensen bereiken we op andere manieren. Denk aan het GGD panel. Maar we zullen ook met lef nieuwe vormen voor inwonersparticipatie moeten zoeken.
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
96
Aan de slag
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
Hoofdstuk 6. Aan de slag
Zoals we ook in de inleiding hebben genoemd, geeft dit Regioplan richting voor onze gezamenlijke beweging naar een zorgzame samenleving in een gezond Flevoland. Door samen na te denken over de grote opgaven in Flevoland leren we om over de domeinen heen te kijken. We hebben met elkaar benadrukt waar transformatie nodig is. Vanaf dit punt starten we om de inhoud verder vorm te geven. En de eerstvolgende stap is het uitwerken van een transformatieagenda. Met de leden van de Verbindende Coalitie gaan we in 2024 bouwen aan een structuur die ons gaat helpen focus aan te brengen, te prioriteren en zo snel mogelijk concreet te worden in de stappen die we zetten. In de vervolgstappen gebruiken we dit Regioplan als ons kompas, om met elkaar te kijken of we nog op koers liggen richting de gezamenlijke ambitie. Doen we nog de goede dingen? Past het nog steeds bij hoe we dat hadden bedoeld in onze bouwstenen en fundamenten? Werken we samen zoals we dat met elkaar hebben afgesproken en volgens onze
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen
H5 Fundamenten
H6 Aan de slag
H7 Monitoring
Woordenlijst
97
Aan de slag
Regioplan IZA Flevoland
Zorgzaam Flevoland 2023
Voorwoord
Inhoud
H1 Inleiding
H2 In beeld
H3 Ambitie
H4 Bouwstenen