4.1 Programmabegroting 2026-2029.pdf
Tekst van het document
Recreatieve havens
-
-
-
-
-
-
3.3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
89
89
90
90
90
90
3.4
Economische promotie
643
575
575
575
575
575
1.569
1.185
1.302
1.367
1.367
1.367
Totale baten
55
Programma 4 - Dienstverlening en Besturen
Programma omschrijving Dit programma gaat over onze dienstverlening aan inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers. En over het functioneren van ons bestuur en onze organisatie. Programma doelstelling We willen aansluiten bij de behoefte van onze inwoners en ondernemers. We geven ze graag de ruimte om mee te denken over ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. Onze dienstverlening is snel en simpel waar dat kan en persoonlijk waar dat beter is. We gaan open en transparant met elkaar om op basis van vertrouwen. Portefeuillehouder Roger de Groot
Portefeuille Algemene, ambtelijke en bestuurlijke aangelegenheden AZC Overheidsparticipatie Project Dienstverlening
Wat zijn de belangrijkste trends en ontwikkelingen? •
• •
De huidige visie op digitale dienstverlening dateert uit 2015 en geeft niet meer voldoende richting aan toekomstige keuzes. We herijken de visie op digitale en persoonlijke dienstverlening. Dit vanuit het perspectief: "leren, meten en verbeteren". We stimuleren meer verbinding en samenwerking over clusters en organisaties heen. De informatiesamenleving en 24-uurs samenleving vraagt om digitale dienstverlening en laagdrempelige bereikbaarheid. Een groeiende behoefte aan ‘maatwerk’ en ‘de menselijke maat’ in dienstverlening en contact.
56
• • • • • •
• • •
• • •
• • •
Een groeiende behoefte aan meer integrale en procesgerichte dienstverlening (minder sectoraal). Inwoners en ondernemers verwachten steeds sneller en beter geholpen te worden. Het toenemend besef “dienstverlening zit in alles wat wij (samen) doen en is van ons allemaal”. Veranderingen in dienstverlening en bedrijfsvoering zijn niet meer alleen incidenteel en omvangrijk, maar er is sprake van een continue stroom van (kleinere) veranderingen. Steeds meer digitale dienstverlening is mogelijk door DigiD, e-herkenning, eIDAS en de digitalisering van processen. Meedoen in de samenleving betekent ook mee kunnen doen in de digitale wereld. Om dit voor iedereen mogelijk te maken, maken en houden overheden onder de naam DigiToegankelijk hun websites en apps bruikbaar voor alle burgers: jong, oud, met of zonder beperking. De vragen waarvoor inwoners ons persoonlijk benaderen worden complexer, zijn meer domein overstijgend, vragen meer tijd en meer integrale afstemming. Er is een (ten opzichte van de provincie bovengemiddelde) groep inwoners die laaggeletterd is of niet digitaal vaardig. Voor hen is het belangrijk dat zij niet alleen digitaal terecht kunnen, maar ook persoonlijk of telefonisch geholpen worden. Er komen meer eisen en strengere regelgeving ten aanzien van ontsluiting gegevens.
Bijvoorbeeld de Wet open overheid (Woo), de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WMEBV) en het verplicht in andere talen ontsluiten van de dienstverlening (Single Digital Gateway). Ook de Omgevingswet en de wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) hebben grote impact. We worden door de verdergaande digitalisering op meerdere manieren met digitale (on)veiligheid geconfronteerd. Ook ligt er een opgave tot verbeteren van de toegang en ondersteuning van kwetsbare inwoners en inzet op preventie van groeiende problematieken zoals bijvoorbeeld schuldenproblematiek. De manier waarop mensen kunnen aankloppen bij o.a. de gemeente met vragen om zorg en of ondersteuning moet toegankelijk zijn, maar sluit niet altijd goed aan bij inwoners met meervoudige ondersteuningsbehoeften, met een levenslange of levensbrede hulpvraag of die in een complexe situatie zitten. Gemeenten optimaliseren daarom hun toegangsorganisatie. We blijven arbeidsmigranten inschrijven zodat er zicht is op de groep en zodat hun rechten geborgd zijn. Landelijk blijft dit en de algemene adreskwaliteit (BRP) een uitdaging en doorlopend aandacht en inzet vragen. Ontwikkelingen als de zorg voor vluchtelingen en energiecompensatie vragen (snelle) aanpassing aan een veranderde situatie.
De gemeente als partner in een netwerksamenleving: maatschappelijke opgaven kunnen niet alleen door onze organisatie zelf opgelost worden. Het aanpakken van die opgaven maakt samenwerking nodig. Samenwerking met andere gemeenten of met onze inwoners en ondernemers. Naast burgerparticipatie komt er ook steeds meer vraag naar overheidsparticipatie: inwoners en ondernemers nemen het initiatief en vragen de gemeente mee te doen. De ‘regio’ wordt ook steeds belangrijker in Rijksbeleid. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de Regio Deals en Omgevingsvisies.
Wat zijn onze reguliere taken? We zijn voor alle inwoners toegankelijk. We sluiten met onze dienstverlening aan bij de behoefte en verwachtingen van inwoners, ondernemers en instellingen. Inwoners verwachten dat we hen direct en efficiënt van dienst zijn. Maar soms wordt juist flexibiliteit en concrete hulp gevraagd. Daarom digitaliseren we waar mogelijk en organiseren we dienstverlening op maat waar nodig. Dienstverlening betekent ook continu werken aan verbetering. Daarvoor baseren we ons op (lokaal) onderzoek. Ook zoeken we naar balans met de kosten.
De reguliere bedrijfsvoering dienstverlening bevat onder andere:
57
Het beantwoorden van binnenkomende vragen Inwoners en ondernemers bellen, mailen, komen aan de balie of handelen zaken digitaal af. Zij hebben vragen over bijvoorbeeld reisdocumenten, zorg of ondersteuning, vragen over de leefomgeving, vergunningen, noem maar op. Vragen worden zoveel mogelijk direct afgehandeld. Vragen die niet door het KCC afgehandeld kunnen worden, worden doorgezet naar de specialistische afdelingen. Verstrekken van persoonsdocumenten en -diensten De gemeente geeft persoonsdocumenten, zoals paspoorten, identiteitskaarten, rijbewijzen, Verklaringen Omtrent Gedrag en andere uittreksels uit. Ook regelt de gemeente persoonsgebonden diensten, zoals huwelijken en naturalisatie. Actueel houden van de Basisregistratie Personen De gemeente houdt persoonsgegevens bij, zoals geboorte, overlijden en woonplaats. Coördineren van verkiezingen Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de organisatie van referenda en alle verkiezingen (Tweede Kamer, Provinciale Staten, Europees Parlement, Waterschap en gemeenteraad). De gemeente zorgt onder andere voor stembureaus zodat kiezers hun stem kunnen uitbrengen bij verkiezingen. Samenwerken om Noordoostpolder nog mooier te maken Als gemeente willen samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties krachten bundelen en kansen benutten die bijdragen aan een gezonde, veilige en toekomstbestendige leefomgeving.
Samen met deze partners zorgen we voor een goede toegang voor alle inwoners van Noordoostpolder die een zorg- of hulpvraag hebben. De reguliere bedrijfsvoering besturen bevat onder andere: Ondersteunen en adviseren van burgemeester en wethouders Het college voert de gemeentelijke taken uit. De medewerkers van de gemeente helpen en adviseren het college. De raad, raadscommissies en ondersteuning daarvan vindt plaats door de griffie De gemeenteraad stelt de kaders vast voor het beleid. En zij controleert de uitvoering daarvan. Dat doet zij als volksvertegenwoordiging. De griffie helpt daarbij. In 2026 zijn de volgende budgetten opgenomen: -
Vergoedingen raadsleden Vergoedingen fracties Vergoedingen commissieleden Extra ondersteuning / expertise Raadscommunicatie Cursus- en opleidingskosten Vergader-, reis- en verblijfkosten Ideeënmarkt Personeel raadsgriffie
€ € € € € € € € €
705.951 22.500 7.500 30.000 9.000 5.000 16.740 15.000 416.701
Rekenkamer en de accountantscontrole
58
De Rekenkamer en de accountant doen onderzoek voor de gemeenteraad. De Rekenkamer onderzoekt of de activiteiten van de gemeente: · opleveren wat de bedoeling is; · voldoen aan de regels; · niet tegen onnodige kosten gedaan worden. De accountant controleert of de financiële stukken, en de besluiten daarover, juist zijn. In de paragraaf bedrijfsvoering wordt dieper ingegaan op de sturing en beheersing van eigen bedrijfsprocessen zoals HR, juridische zaken, onderzoeken, informatisering en informatieveiligheid. In 2026 zijn de volgende budgetten opgenomen: - Accountantskosten - Rekenkamer
€ 150.000 € 89.500
Beleidsreferenties • • • •
Visie op (e)- dienstverlening Programma(jaar)plan dienstverlening Visie op participatie Organisatie visie: “Goed voor elkaar”
Daarnaast heeft de gemeenteraad een Strategische RaadsAgenda 2022-2026 (SRA) vastgesteld. Twee onderwerpen op deze agenda raken het programma dienstverlening en besturen. Dit zijn: • Regionalisering/public affairs en lobby/bestuurlijke samenwerking/DUN/Regio Zwolle/SMW Flevoland. • Doorontwikkeling Participatie (democratische vernieuwing). Verbonden partijen Geen.
Wat zijn onze ambities? Ambitie 1.
Goede dienstverlening voor iedereen
De gemeente is er voor haar inwoners en ondernemers. We stemmen onze dienstverlening op hen af. Transparant en toegankelijk zijn de kernwoorden. a) We zijn toegankelijk en zorgen dat iedereen eenvoudig en snel met ons in contact komt. b) We geven duidelijke informatie die voor iedereen vindbaar en begrijpelijk is. c) We digitaliseren waar dat mogelijk is en organiseren dienstverlening op maat voor wie dat nodig hebben.
Wat gaan we in 2026 hiervoor doen?
59
1.1
We zorgen ervoor dat iedereen eenvoudig met ons in contact komt • •
• • •
1.2
Daarvoor blijven we inzetten op het realiseren van een toegankelijke en gastvrije dienstverlening, waar inwoners en ondernemers tevreden over zijn. Daarvoor blijven we inzetten op de communicatie over en de naamsbekendheid van het Sociaal Loket in het algemeen en het Financieel Loket in het bijzonder. We gaan kijken of en hoe we de openingstijden kunnen verruimen en de samenwerking met onze ketenpartners verbeteren. Ook wordt gekeken wat de inzet van digitale en telefonische kanalen kunnen bijdragen aan een bredere bereikbaarheid. Daarvoor blijven we onze (digitale) dienstverlening verbeteren, vanuit het credo digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. Wij verbeteren onze dienstverlening door inwoners en ondernemers te vragen hoe zij onze dienstverlening ervaren en door gebruik te maken van beschikbare data zoals van klanttevredenheidsonderzoeken. Daarvoor gaan we aan de slag met het nog verder verbeteren van de telefonische bereikbaarheid als er sprake is van doorverbinden binnen de gemeentelijke organisatie. We geven duidelijke informatie die voor iedereen begrijpelijk is
Als overheidsorganisatie willen we zo gebruikersvriendelijk mogelijk zijn. Op verschillende niveaus wordt daaraan doorlopend gewerkt. In de digitale communicatie zorgen we ervoor dat: • Informatie makkelijk vindbaar is; • De informatie op de website overeenkomt met de gebruikersverwachtingen; • De vormgeving ondersteunend is aan de communicatie; • Het platform gebruikersvriendelijk is; • De website toegankelijk is voor iedereen (DigiToegankelijkheid). Onze website voldoet aan vigerende wet- en regelgeving zoals de wet digitale overheid, Single Digital Gateway en de internationale eisen ten aanzien van digitale toegankelijkheid. Naast digitale communicatie is en blijft persoonlijk contact een wezenlijk onderdeel van de dienstverlening. Inwoners kunnen ons telefonisch goed bereiken en worden altijd goed te woord gestaan. Ook kunnen inwoners terecht bij de receptie en balies van het KCC wanneer zij niet digitaal vaardig zijn of meer uitleg nodig hebben. Of zij kunnen in gesprek gaan in de huiskamer van het sociaal domein bij persoonlijke vraagstukken. In uitzonderlijke situaties gaan wij naar de inwoner toe. Dat is Goed voor Elkaar! Onze organisatievisie! We trainen doorlopend in het schrijven van begrijpelijke teksten en het voeren van het goede gesprek. Met de inzet van social media zorgen we voor actuele berichtgeving op verschillende kanalen. 1.3
We zorgen voor eenvoudige en eenduidige procedures en aanvraagsystemen
Steeds meer producten zijn eenvoudig en direct 24/7 aan te vragen via onze website. Sinds eind 2023 werken we met een nieuw burgerzakensysteem waardoor de meest voorkomende aanvragen geheel digitaal afgehandeld kunnen worden. De processen die via het nieuwe burgerzakensysteem verlopen verbeteren we continu.
Wat zijn onze ambities? Ambitie 2.
Ruimte voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties
60
Nieuwe ideeën zijn welkom en wij laten zien wat wij doen. Wij zijn open en proactief. We brengen de politiek dichter bij onze inwoners door het zoeken naar nieuwe vormen van betrokkenheid bij beleidsontwikkeling en besluitvorming.
Wat gaan we in 2026 hiervoor doen? 2.1 •
•
• • •
We zijn open en proactief en betrekken inwoners, ondernemers bij beleidsontwikkeling en besluitvorming Initiatieven die binnenkomen via de intaketafel voorzien wij van advies over leefbaarheid en participatie. We denken vroegtijdig mee met de initiatiefnemer wat de impact is van een initiatief voor de woon- en leefomgeving van onze inwoners. Op die manier dragen wij zorg voor een goede leefbaarheid. Door de omgeving vroegtijdig te betrekken is de kans op bezwaren kleiner waardoor er -als het goed is- ook minder mediation hoeft te worden ingezet. Dit wordt als positief ervaren en blijven we doorlopend doen. Daarnaast houden we via de gebiedsregisseurs goed contact met inwoners in dorpen en wijken om kwesties vroegtijdig te signaleren en escalatie of juridische procedures te voorkomen. Dit doen wij door fysieke aanwezigheid in dorpen en wijken, maar ook door gebruik te maken van data gedreven werken. Ook dienen deze contacten om signalen ter verbetering van de dienstverlening van de gemeente op te halen en in de organisatie neer te leggen. De informele gesprekken met bezwaarmakers dienen ditzelfde doel. Naar aanleiding van eerder onderzoek is een Jongerenraad opgericht, bestaande uit jongeren van 15 tot 23 jaar. De vorm en werkwijze van de raad sluiten aan bij de uitkomsten van dit onderzoek.
Onder de Jongerenraad valt een breder jongerenpanel, dat zorgt voor laagdrempelige participatie. De uitvoering en begeleiding zijn belegd bij Carrefour. De gemeente blijft betrokken via twee vaste contactpersonen: één vanuit de griffie en één vanuit beleid. Deze structuur borgt de verbinding tussen jongeren en het gemeentelijk beleid. In 2026 zetten we in op het vergroten van de zichtbaarheid van jongereninbreng.
2.2 Regionale samenwerking We bestendigen de bestaande samenwerkingen met de gemeente Dronten en Urk op het gebied van bedrijfsvoering (salarisadministratie en functioneel beheer). Overige samenwerkingsmogelijkheden tussen Noordoostpolder en Urk worden nader onderzocht. We verstevigen de regionale samenwerking in DUN-verband onder meer op de strategische dossiers. Hierbij valt te denken aan onze gezamenlijke “Consider it DUN” propositie, maar ook in relatie tot VNG-Flevoland. Daarnaast bundelen we onze krachten als het gaat om public affairs en lobbyactiviteiten. Op die manier kunnen we ons als “Kop van Flevoland” sterk positioneren in relatie tot andere (bovenregionale en sub-) regio’s. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de N50 of de Lelylijn lobby. Belangrijke fundamenten voor de bovenregionale samenwerkingen vormen respectievelijk de Strategische Agenda Flevoland (SAF) en de Meerjarige Agenda Regio Zwolle 2024 -2028 (MJA RZ). Binnen de SAF is deelname aan het Kernteam Regio Flevoland tot en met 2028 bestendigd. De MJA RZ wordt na twee jaar geëvalueerd, conform raadsbesluit No. 23.0000514-1. Eventuele financiële doorvertaling van de uitkomsten hiervan volgt. Binnen beide agenda’s blijven wij ons als gemeente Noordoostpolder echter onverminderd inzetten op de nabijheid en de bereikbaarheid van voorzieningen.
Dit alles in het belang van een sterke en vitale samenleving voor onze inwoners.
61
Wat zijn de lasten? Lasten
bedragen x € 1.000
Rekening Begroting Begroting Taakveld
Meerjarenbegroting
2024
2025
2026
2027
2028
2029
0.1
Bestuur
3.494
2.820
3.290
3.280
3.280
3.178
0.2
Burgerzaken
1.916
1.320
2.148
1.848
1.848
1.848
5.410
4.139
5.438
5.128
5.128
5.027
Totale lasten
Wat zijn de baten? Baten
bedragen x € 1.000
Rekening Begroting Begroting
Meerjarenbegroting
Taakveld
2024
2025
2026
2027
2028
2029
0.2
1.071
689
1.024
724
724
724
1.071
689
1.024
724
724
724
Burgerzaken
Totale baten
62
Programma 5 - Financiën
Programma omschrijving Dit programma gaat over de financiële dekkingsmiddelen van onze gemeente. Dit zijn onder andere de belastingen, leges, algemene en specifieke uitkeringen van het Rijk en de post onvoorziene uitgaven. De afzonderlijke delen vormen als geheel de dekking voor een structureel duurzaam evenwicht van lasten en baten. Programma doelstelling Een uiteenzetting geven van het financiële (meerjaren)beleid en van de (verwachte) financiële ontwikkelingen. Het uitgangspunt is een gezond en evenwichtig financieel beleid dat gericht is op het ook op langere termijn kunnen betalen van het (gewenste) voorzieningenniveau met aandacht voor de lokale lastendruk. De meerjarenprogrammabegroting is opgezet van uit de doelstelling dat deze de beleidsmatige en financiële aspecten zo eenvoudig en transparant mogelijk gepresenteerd worden. Portefeuillehouder Hans Wijnants
Portefeuille Financiën
Wat zijn de belangrijkste trends en ontwikkelingen?
63
Voor de komende meerjarenbegroting zijn er meerdere trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op de gemeentelijke financiën en daarmee op de gemeentelijke ontwikkelingen en ambities, waarvan de belangrijkste hier opgesomd en kort toegelicht worden: 1. Niveau algemene uitkering met bijzondere aandacht voor Jeugdzorg. 2. Infrastructuur. 3. Schoolgebouwen/Voorzien in Vastgoed. 4. Woningbouwopgaven. 5. Economie. 1. Niveau algemene uitkering met bijzondere aandacht voor Jeugdzorg De afgelopen jaren heeft er discussie plaatsgevonden over de hoogte van de algemene uitkering voor gemeenten die als kernpunten de bekostiging van Jeugdzorg en inflatiecorrectie hadden. Die discussie is voor de bekostiging van Jeugdzorg nog niet afgerond, omdat ook in 2025 voor gemeenten een bezuinigingstaak bleef staan voor Jeugdzorg. Alleen het moment van de lagere budgetten is met twee jaren verschoven: van 2026 naar 2028, waarbij het Rijk eenmalig geld in het vooruitzicht gesteld hebben om gemeenten de mogelijkheid te bieden om te kiezen voor een ingroeimodel voor de kostenbesparing op Jeugd. Om als gemeenten Jeugdhulp vorm te kunnen geven binnen de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen is er de Hervormingsagenda 2023 2028 die daar ondersteunend aan is. Volgens de Hervormingsagenda moet Jeugdhulp beschikbaar zijn voor jeugdigen en gezinnen in de meest kwetsbare situaties.
het Rijk ziet dat deze groep nu onvoldoende passende jeugdhulp ontvangt. Ombuiging hiervan vraagt een gerichte aanpak: naast de voortdurende verbetering van de kwaliteit van de zorg, moet het voor jeugdigen en hun ouders helder zijn waarvoor ze in het kader van jeugdhulp bij de overheid terecht kunnen en waarvoor niet (uitleg/duiding). En niet elke hulpvraag behoeft een zorgantwoord. Hierover is een stevige maatschappelijke dialoog nodig. Het moet daarnaast duidelijker worden wat jeugdhulp precies inhoudt en wat binnen de huidige wettelijke kaders onder jeugdhulp moet vallen en wat niet. Als sprake is van achterliggende gezinsproblematiek is een andere interventie in de context van het gezin meer voor de hand liggend. Met beperkte hoeveelheid mensen en middelen moeten scherpe keuzes gemaakt worden wie in aanmerking komt voor professionele jeugdhulp (goede brede analyse), waarbij de meest kwetsbaren altijd geholpen moeten worden. Het Rijk wil ervoor zorgen dat gegeven de beschikbare mensen en middelen: • Jeugdigen en ouders met opvoed- en opgroeivragen op een laagdrempelige manier terecht kunnen. Dichtbij, in de wijk; • De jeugdhulpplicht toeziet op jeugdigen en gezinnen in de meest kwetsbare situaties.
Hiervoor is passende jeugdhulp beschikbaar; • Jeugdigen en ouders in de meest kwetsbare situaties in beeld zijn en kunnen rekenen op een meer integrale aanpak voor hun (vaak complexe) problematiek. Dit vraagt om stevige verbindingen van de jeugdhulp met onder andere het onderwijs, volwassenenzorg en vraagstukken rond bestaanszekerheid. Gemeente Noordoostpolder zal als vervolg op Grip op het sociaal domein invulling (moeten) geven aan de Hervormingsagenda Jeugd. Vanaf 2028 moet bekend zijn wat het beleid van de gemeente is en wat de kosten daarvan zijn. Hierbij worden zowel de incidentele middelen jeugd in de reserves betrokken als de incidentele middelen die het Rijk voor de jaren 2025 en 2026 beschikbaar stelt en ingezet kunnen worden voor een ingroeimodel. 2. Infrastructuur In Nederland het grootste deel van de infrastructuur op gemeentelijk grondgebied. Door de jonge geschiedenis van gemeente Noordoostpolder krijgt de gemeente de komende jaren en decennia te maken met onderhoud, vervanging, renovatie, rehabilitatie en reconstructies hiervan. De reguliere vervanging en onderhoud is geborgd in de begroting. Voor rehabilitatie van wegen (rehabilitatie is het nemen van maatregelen die tot doel hebben de verharding aan het einde van de levensduur kwalitatief op het niveau als bij aanleg te brengen) en reconstructies is dat nog niet uitgekristalliseerd.
Met ingang van deze meerjarenprogrammabegroting is daar een start meegemaakt. Voor reconstructies ligt er een relatie met de provincie als wegbeheerder.
64
3. Schoolgebouwen / Voorzien in Vastgoed Bouwkosten hebben de afgelopen jaren een grotere vlucht genomen dan dat het Rijk hiervoor de algemene uitkering gecompenseerd heeft. De stijging van de bouwkosten wordt naast loon- en prijsinflatie veroorzaakt door gewijzigde eisen als gevolg van duurzaamheid, energie en functionaliteit. Voor adequate onderwijshuisvesting en voorzien in overig gemeentelijk vastgoed is het van belang om de casussen voor een (ver)bouwaanvraag integraal te beoordelen in de totale behoefte aan gemeentelijk vastgoed om daarmee enerzijds invulling te geven aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid hierin en anderzijds mogelijkheden te creëren voor eigen gemeentelijke ambities. 4. Woningbouwopgaven De Nederlandse woningmarkt is krap, waardoor huizen moeilijk betaalbaar zijn. Er zijn meer woningen nodig, maar hoge grondprijzen en andere obstakels belemmeren de nieuwbouw. Het kabinet onderzoekt of een heffing op de waardestijging van grond na herbestemming - een zogeheten planbatenheffing - hierbij kan helpen. In een nieuwe Analyse onderzoeken we hoeveel zo’n heffing zou kunnen opleveren (DNB, juni 2025). De verschillende beleidsreferenties voor woningbouw voor gemeente Noordoostpolder is terug te vinden in programma 1 van de programmabegroting. 5. Economie Onzekerheid en handelsspanningen remmen de economische groei (Voorjaarsraming 2025 DNB, juni 2025).
De economische groei in Nederland wordt geremd door de internationale handels- en geopolitieke spanningen. Die zorgen voor toegenomen economische onzekerheid en een lagere wereldhandelsgroei. Vooral de bedrijfsinvesteringen en de uitvoer worden daardoor geremd. Dit drukt de economische groei, die vorig jaar nog versnelde. Wanneer concreter wordt gekeken, zijn onder andere de volgende onderwerpen de komende jaren van invloed op de economie: 1. 2. 3. 4. 5.
Bedrijfsinvesteringen en uitvoer staan onder druk. Consumptie en huizenprijzen blijven stijgen. De inflatie daalt, maar blijft relatief hoog. Vooruitzichten overheidsfinanciën verslechteren. Complexe vraagstukken zoals het woningtekort, stikstofbeleid, de strijd om talent en de toegang tot kapitaal. 6. Grondstoffen beschikbaarheid. Wat zijn onze reguliere taken? Steeds vaker leiden nieuwe of geactualiseerde applicaties die een koppeling hebben met het belasting- en of het financiële pakket tot knelpunten in die koppeling. Daar waar voorheen koppelingen mogelijk waren en goed werkten, is het geen vanzelfsprekendheid dat deze koppelingen ook in de nieuwe situatie (op dezelfde integrale) wijze mogelijk zijn. Dit levert een risico op voor de continuïteit van bepaalde processen. Geen of suboptimale koppelingen hebben een negatieve uitwerking op de gevraagde personele inzet bij Financiën en Belastingen. Daar waar koppelingen op allerlei clusters in de organisatie voorheen werk uit handen namen, wordt de trend waarneembaar dat vanwege deze ontwikkelingen in het applicatie- en koppelingenlandschap weer meer werk door medewerkers uitgevoerd moet worden.
Beleidsreferenties • • •
Nota rechtmatigheidsverantwoording 2023 Nota Misbruik en Oneigenlijk gebruik van gemeentelijke regelingen 2023-2026 Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen 2024
65
• • • • • • • • •
Controleverordening 2023 Controleprotocol 2024 Treasurystatuut 2024 Nota Waardering, activeren en afschrijven van vaste activa 2024 Financiële beheersverordening 2023-2026 Nota Reserves en Voorzieningen 2024 Nota Geldleningen en garantstellingen 2023 Gemeentewet Besluit Begroting en Verantwoording
Verbonden partijen Geen.
Wat zijn onze ambities? Ambitie 1.
Een realistische begroting
Er zijn veel onzekerheden en ingrijpende economische ontwikkelingen. Daar kunnen wij de ogen niet voor sluiten. De inflatie loopt op en grondstof- en energieprijzen stijgen. Dat heeft effect op veel mensen, bedrijven en organisaties, zo ook op de gemeente. Hoe veel en hoe groot is dat effect? Dat is nog onzeker. Met deze uitdagingen gaan wij voor een realistische begroting waar wij grip op hebben. We houden de ontwikkelingen goed in de gaten, maar tonen ook lef. Waar mogelijk, investeren wij om het voorzieningenniveau in de Noordoostpolder mee te laten groeien met het aantal inwoners.
Wat gaan we in 2026 hiervoor doen? Een realistische meerjarenprogrammabegroting opstellen, waar wij grip op hebben met een zekere mate van wendbaarheid en weerbaarheid. We houden de landelijke, regionale en gemeentelijke ontwikkelingen goed in de gaten, maar tonen ook lef. Waar mogelijk, investeren wij om het voorzieningenniveau in de Noordoostpolder mee te laten groeien met het aantal inwoners, conform de opzet van de algemene uitkering en de eigen middelen die gemeente Noordoostpolder genereert, zoals belastingen en retributies.
Wat zijn onze ambities? Ambitie 2.
Duurzaam borgen van robuuste applicaties
Voor 2026 staan er meerdere ambities in de planning die een investering vergen in applicaties. Het gaat om de volgende applicaties: 1. Digitale Belastingbalie. 2. Herwaarderingsapplicatie WOZ. 3. Financiële applicatie.
Wat gaan we in 2026 hiervoor doen? 1. Door DigiD en de digitalisering van processen is steeds meer digitale dienstverlening mogelijk. De digitale dienstverlening aan inwoners en bedrijven wordt enerzijds uitgebreid en anderzijds gemakkelijker gemaakt. Voor 2025 stond de Digitale Belastingbalie gepland. De applicatie zou op het moment van de aanslagoplegging van de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing en
66
het verstrekken van de WOZ-waardebeschikkingen operationeel zijn voor de inwoners en bedrijven. Door problemen bij de softwareleverancier kon de Belastingbalie afgelopen januari niet operationeel gemaakt worden. Na dat duidelijk werd dat januari 2025 niet haalbaar was, is samen met de softwareleverancier onderzocht wat er nodig was om het operationeel laten gaan per januari 2026 zeker te kunnen stellen. De hinderpalen zijn weggenomen en per januari 2026 zal de Belastingbalie operationeel zijn. Niet alleen inwoners en bedrijven profiteren hiervan, ook de kwaliteit van de processen wordt verbeterd, de verwerkingssnelheid is hoger en efficiënter, wat resulteert in een terugdringen van het aantal uren dat besteed wordt aan Belastingen. 2. Voor 2026 is de aanschaf van een nieuwe Herwaarderingsapplicatie voorzien. De huidige applicatie is een onderdeel van de Belastingenapplicatie die al geruime tijd door de leverancier niet meer wordt geactualiseerd en steeds verder uit de pas loopt met de andere processen van de Belastingapplicatie. Op korte en middellange termijn wordt ook geen geactualiseerde versie door de leverancier in het vooruitzicht gesteld. De planning om tot aanschaf over te gaan waarbij deze al per 2026 operationeel kan gaan, is krap en nog niet zeker. In het geval januari 2026 niet haalbaar is, wordt de invoering van de applicatie voor belastingjaar 2027 voorzien.
De applicatie zal zowel voor de ontvangers van de waardebeschikkingen voordelen bieden als voor de stroomlijning van de gerelateerde processen in de vorm van meer kwaliteit en minder tijdsbesteding. 3. De financiële applicatie(s). Een kernapplicatie voor de gemeente. De overeenkomst voor het gebruik van de financiële applicatie loopt in maart 2029 af en kan niet verlengd worden. Aanbesteding voor een nieuwe financiële applicatie is complex en vergt een doorlooptijd van drie jaren. Inmiddels is een start gemaakt met de voorbereidingen. Hoe breed de scope zal worden van aanbesteding is onderdeel van onderzoek. Onderzocht wordt of het één applicatie kan worden die alle functionaliteiten heeft van de huidige drie applicaties of dat er argumenten zijn om splitsingen aan te brengen in de te gebruiken applicaties, die gebruikt worden voor de financiële verslaglegging en financiële verslaggeving, financiële verantwoording en informatievoorziening De raad zal meegenomen worden bij de verdere ontwikkelingen van dit traject, mede omdat met de aanbesteding een middelenvraag gepaard gaat.
67
Wat zijn de lasten? Lasten
bedragen x € 1.000
Rekening Begroting Begroting Taakveld
Meerjarenbegroting
2024
2025
2026
2027
2028
2029
0.5
Treasury
76
56
55
55
55
55
0.61
OZB woningen
421
296
308
308
308
308
0.62
OZB niet-woningen
579
620
668
668
668
668
0.64
Belasting overig
100
112
113
113
113
113
0.7
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
6
7
7
7
7
7
0.8
Overige baten en lasten
194
679
412
412
412
412
1.376
1.770
1.562
1.562
1.562
1.562
Totale lasten
Wat zijn de baten? Baten
bedragen x € 1.000
Rekening Begroting Begroting
Meerjarenbegroting
Taakveld
2024
2025
2026
2027
2028
2029
0.5
Treasury
3.644
1.211
973
470
218
215
0.61
OZB woningen
6.866
7.254
7.592
7.592
7.592
7.592
0.62
OZB niet-woningen
7.239
7.811
8.808
8.808
8.808
8.808
0.64
Belasting overig
100
99
102
102
102
102
0.7
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
113.743
111.195
122.284
121.962
118.063
119.055
0.8
Overige baten en lasten
192
190
190
190
190
190
131.784
127.760
139.950
139.125
134.974
135.963
Totale baten
68
Programma 6 - Sociaal Domein
Programma omschrijving Dit programma gaat over onze inspanningen om iedereen naar vermogen mee te laten doen aan de samenleving. Programma doelstelling Inwoners doen mee naar vermogen. Indien nodig met passende (preventieve) oplossingen, die aanvullend zijn op dat wat mensen wel kunnen. Portefeuillehouder Linda Verduin René van Amersfoort
Hans Wijnants
Portefeuille Jeugdzorg Participatie Minima Schulddienstverlening Inburgering Minderheden Voorliggende voorzieningen & Welzijn Toegang sociaal domein WMO Volksgezondheid Project Zorgplein
Wat zijn de belangrijkste trends en ontwikkelingen? In een tijd van toenemende individualisering is het belangrijk om de kracht van de gemeenschap te behouden. Mensen voelen zich sterker wanneer ze samen uitdagingen aangaan en ervaren dat ze worden gezien, gehoord en begrepen. Dit draagt bij aan hun betrokkenheid bij de samenleving.
69
Samenredzaamheid betekent dat mensen op elkaar kunnen rekenen in moeilijke tijden. Daarom is blijvende investering in de sociale samenhang van buurten en dorpen essentieel. Gezondheid en maatschappelijke participatie zijn nauw met elkaar verbonden; wanneer mensen zich buitengesloten voelen, heeft dit impact op hun welzijn. Door te investeren in vitale en gezonde inwoners, bevorderen we niet alleen individueel welzijn, maar ook een sterke en veerkrachtige samenleving. Door demografische veranderingen en individualisering verwachten we een toenemende vraag naar ondersteuning en zorg. Meer mensen leven minder gezond en voelen zich minder gezond, zowel fysiek als mentaal. Denk aan de stijging van overgewicht en psychische klachten. Daarnaast hebben we te maken met een dubbele vergrijzing (meer ouderen en worden ouder). Terwijl de vraag toeneemt, is er minder ondersteuning en zorg beschikbaar door een tekort aan arbeidskrachten. We moeten nadenken over hoe we de gezondheid van onze inwoners in een eerder stadium positief kunnen beïnvloeden om ondersteuning en zorg in onze gemeente toegankelijk en betaalbaar te houden. Kansengelijkheid, perspectief en de menselijke maat vormen de basis voor een inclusieve samenleving. Iedereen doet mee naar vermogen en draagt bij aan zijn eigen welzijn en welvaart.
We streven naar meer gezondere inwoners en willen de samenredzaamheid van onze inwoners versterken. Meedoen, Participatie In Nederland is er sprake van een trend waarin mensen afhaken in de samenleving. De Atlas van Afgehaakt Nederland geeft aan dat dit verschillende redenen kan hebben. Minder vertrouwen in de (lokale) politiek, een gevoel van maatschappelijke ontevredenheid en de afgenomen bescherming van de verzorgingsstaat spelen een rol in het afhaken van mensen in een samenleving. Mensen staan soms vrij letterlijk aan de zijkant. Deze trend is zorgwekkend en vraagt om aandacht en actie van zowel beleidsmakers als lokale gemeenschappen om inclusie en participatie te bevorderen. Asiel & Integratie Gemeenten spelen een cruciale rol in de opvang en ondersteuning van migranten, waaronder statushouders en arbeidsmigranten. Dit omvat niet alleen huisvesting, maar ook integratie en toegang tot basisvoorzieningen zoals gezondheidszorg en onderwijs. De gemeente Noordoostpolder ziet zich daarbij voor een groeiende uitdaging gesteld, doordat zowel het aantal statushouders als arbeidsmigranten toeneemt. Armoede & Minima Bestaanszekerheid is geen vanzelfsprekendheid voor iedereen. Door stijgende kosten voor wonen, energie en dagelijkse uitgaven is er een groep mensen die moeite heeft om rond te komen. Vooral lage inkomens, flexwerkers en ouderen met een klein pensioen worden geraakt.
Wij bieden via ons minimabeleid hulp. Denk hierbij aan bijzondere bijstand en kwijtschelding van gemeentelijke heffingen. Alleen de huidige aanvraagprocedures maken het lastig om ondersteuning te krijgen. Dat constateerde ook de rekenkamer in haar onderzoek. Jeugdzorg De gemeente richt zich op het versterken van de eigen kracht van jongeren en hun gezinnen, het bieden van preventieve ondersteuning en het creëren van een sterke pedagogische basis. Er wordt gestreefd naar een integrale aanpak waarbij verschillende partijen, zoals scholen, zorginstellingen en sportverenigingen, samenwerken om een veilige en kansrijke omgeving voor kinderen en jongeren te waarborgen. De landelijke Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 is opgesteld om structurele knelpunten in de jeugdzorg aan te pakken en het stelsel financieel houdbaar te maken. Belangrijke doelen zijn het verbeteren van de kwaliteit van jeugdzorg door betere samenwerking en minder bureaucratie en de nadruk op preventie en vroegtijdige interventie. Het versterken van lokale teams en het ontwikkelen van een nieuwe financieringssystematiek zijn ook speerpunten.
Brede aanpak middelengebruik (Drugs en Alcohol)
70
Sinds de uitbraak van de coronapandemie is er een stijgende trend in middelengebruik, vooral onder jongeren. Professionals hebben het vermoeden dat jongeren die uit 'verveling' met drugsgebruik zijn begonnen, dit gebruik hebben voortgezet. Uit de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen van de GGD Flevoland blijkt dat 41% van de jongvolwassenen (16-25 jaar) in de gemeente Noordoostpolder in 2022 ooit wiet of hasj heeft gebruikt. Dit is vergelijkbaar met het Nederlandse gemiddelde. Wel zien we dat dit percentage is gestegen ten opzichte van 2021 toen het nog om 33% ging. De normalisering van middelengebruik zet ook in onze gemeente gestaag door. Het taboe rond drugsgebruik lijkt te zijn verdwenen. De laatste jaren is de inzet ontoereikend. De gemeente Noordoostpolder heeft op dit moment geen brede preventieve aanpak ‘middelengebruik’. Er is een duidelijke kloof zichtbaar tussen de huidige aanpak en de trends en ontwikkelingen die zich voordoen op dit onderwerp. Gezond ouder worden De samenleving vergrijst in hoog tempo. In Nederland en ook in Noordoostpolder stijgt het aantal 65plussers de komende decennia fors, met een groeiende groep 80-plussers. Dit brengt uitdagingen én kansen met zich mee. Ouderen blijven (al dan niet gewenst) steeds langer zelfstandig wonen, mede dankzij technologische innovaties zoals domotica, slimme zorgtoepassingen en geavanceerde medische hulpmiddelen.
Tegelijkertijd vraagt dit om aangepaste woningen, toegankelijke openbare ruimtes en voldoende voorzieningen in de wijk en om een samenleving die rekening houdt met de behoeften van mensen met cognitieve achteruitgang en hun netwerk. Gezondheidszorg en welzijn Gezondheidszorg vanuit een gemeentelijk perspectief richt zich op het bevorderen van de gezondheid en het welzijn van de inwoners binnen de gemeente. Voor de komende periode zijn er verschillende ontwikkelingen, zoals de ‘Zorgtransformatie Noordelijk Flevoland’, het beschikbaar houden van basiszorg zoals huisartsenzorg en de verbinding tussen het medisch en sociaal domein met een extra vraag voor preventieve inzet. De toenemende vergrijzing leidt tot een grotere vraag naar zorg voor ouderen, waaronder geriatrische zorg en ondersteuning bij chronische ziekten. Het tekort aan zorgpersoneel verhoogt de druk op de gezondheidszorg en vraagt om innovatieve oplossingen en efficiëntere zorgmodellen. Wat zijn onze reguliere taken? Algemene voorzieningen Zijn de voorzieningen waarvoor geen individuele beschikking van de gemeente nodig is. Samengevat kan dit worden vertaald als het welzijnswerk. Denk hierbij aan ondersteuning van vrijwilligers en mantelzorgers, opvoedondersteuning, Algemeen Maatschappelijk Werk (AMW), buurtwerk en preventief jongerenwerk.
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Zijn de loketvoorzieningen gericht op het identificeren van eigen kracht en het geleiden naar de juiste vorm van individuele ondersteuning. Het gaat hierbij onder andere om voorlichting en advies, (cliënt)ondersteuning en de praktijkondersteuners huisarts voor jeugd. Inkomensregelingen Gaat onder andere over bijstand (inclusief bijstand aan zelfstandigen), loonkostensubsidies en schuldhulpverlening. Ook het gemeentelijke armoedebeleid, zoals bijzondere bijstand, kwijtschelding gemeentelijke belastingen en heffingen, hoort hierbij. WSW, beschut werk en arbeidsparticipatie Dit zijn vormen van ondersteuning die bijdragen aan het maatschappelijk participeren van inwoners. De twee eerstgenoemden zijn niet gericht op het doorstromen naar 'reguliere' arbeid. Een groot deel van deze ondersteuning wordt uitgevoerd door Concern voor Werk. Arbeidsparticipatie daarentegen juist wel. Daarbij valt te denken aan zaken als scholing, matching, proefplaatsing en jobcoaching. Dit doet de gemeente samen met de WerkCorporatie.
71
Maatwerkvoorzieningen voor volwassen Dit zijn de maatwerkvoorzieningen, zoals woon-, rolstoel- en vervoersvoorzieningen om zelfstandig te kunnen functioneren voor alle inwoners met beperkingen. Daarnaast verstrekken we ondersteuning aan volwassenen op het gebied van de huishouding, begeleiding, dagactiviteiten en kortdurend verblijf. Ook is de vrije inloopvoorziening GGZ aan de Bouwerskamp beschikbaar. Jeugdhulp Is de hulp en zorg aan onze jongeren. Wanneer de jongere thuis verblijft, valt hierbij te denken aan begeleiding, ambulante behandeling, jeugd GGZ en dagbesteding. Daarnaast zijn er vormen van zorg waarbij de jongere niet thuis verblijft zoals, pleegzorg, gezinshuizen, behandeld wonen en gesloten jeugdzorg. De ambities op het gebied van jeugdhulp met verblijf zijn gericht op minimalisatie, door inzet van alternatieve ambulante varianten in de thuissituatie. Beschermd wonen, maatschappelijke- en vrouwenopvang De taken op het gebied van beschermd wonen, inclusief dagbesteding van deze doelgroep en "Beschermd Thuis"-varianten. De maatschappelijke- en vrouwenopvang worden in regionale samenwerking via de centrumgemeente Almere uitgevoerd. Jeugdbescherming en Jeugdreclassering Omvat de kinderbeschermingsmaatregelen zoals Onder Toezicht Stelling en voogdij maatregelen.
Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie of leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Volksgezondheid Gaat over de taken ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel. Inclusief ambulancevervoer, hulp bij rampen en het aanbieden van vaccinaties. Deze taken zijn binnen de GR GGD belegd. Ook jeugdgezondheidszorg 0-18 inclusief het consultatiebureau behoren tot de taken van de GGD. Beleidsreferenties -
Beleidsplan Sociaal Domein "Krachtig Noordoostpolder 2.0" (2021) Deelplan jeugd (2019) Deelplan Minima (2021) Regiovisie Jeugd Flevoland Deelplan Wmo & Volksgezondheid (2021) Regionaal zorglandschap Wmo Bestuurlijk akkoord "Weer Thuis" Deelplan Participatie (2021) Integraal taalplan (2021) Beleidskader inburgering (2021) Deelplan Schulddienstverlening (2025)
Verbonden partijen GR IJsselmeergroep GR GGD Flevoland WerkCorporatie B.V.
72
Wat zijn onze ambities? Ambitie 1.
Meedoen in de samenleving
Zorg in de Noordoostpolder blijft beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar. We sluiten aan op wat onze inwoners nodig hebben. Door te werken met ‘positieve gezondheid’ kijken we naar wat mensen kúnnen in plaats van naar hun beperkingen. We geven onze partners ruimte door te werken vanuit vertrouwen en zorg op maat. Ons doel is een samenleving waarin iedereen meedoet en zelfstandig is. Onze speerpunten zijn: • Uitvoering 'Krachtig Noordoostpolder' • Preventie is belangrijk • De taal leren voor gelijke kansen • Aandacht voor werk en inkomen • Ruimte voor innovatieve zorg
Wat gaan we in 2026 hiervoor doen? 1.1
We voeren de wijzigingen van participatiewet in Balans door
De invoering van de participatiewet in Balans is voorzien op 1 januari 2026. Deze wet heeft oog voor vertrouwen en de menselijke maat. We implementeren de wijzigingen en handelen in de geest van deze wet. 1.2
We onderzoeken of we een sociale voedseltuin op kunnen zetten om inwoners te activeren en hun bestaanszekerheid te versterken Sociale Voedseltuinen zijn tuinen die deels of volledig groenten en fruit telen voor mensen met een smalle beurs. Een Sociale Voedseltuin is een plek waar mensen elkaar ontmoeten en zelf hun groenten komen oogsten. Inwoners kunnen meedoen door zich in te zetten in de sociale voedseltuin en tegelijkertijd versterken ze hun bestaanszekerheid door gezond en gevarieerd te eten, buiten bezig te zijn en anderen te ontmoeten.
1.3
We geven uitvoering aan het 'plan van aanpak uitwerking aanbevelingen Rekenkamer Armoedebeleid' Naar aanleiding van het onderzoek door de rekenkamer is er een plan van aanpak opgesteld en door de raad vastgesteld. In 2026 geven we verdere uitvoering aan dit plan. De komende jaren blijven we de vroegsignalering verbeteren en waar mogelijk uitbreiden.
1.4
We brengen de mogelijkheden om de Coalitie kansrijke start voor de toekomst te borgen in beeld Kansrijke Start is een landelijke coalitie die (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie ondersteunt bij het geven van een kansrijke start aan hun kind. Momenteel lopen er diverse initiatieven rondom de coalitie Kansrijke start. We brengen vormen en mogelijkheden om de coalitie kansrijke start duurzaam in onze gemeente te borgen in beeld.
1.5
We breiden de preventieve ondersteuning in het basisonderwijs uit
In samenwerking met het onderwijs geven we invulling en uitbreiding aan het preventieve voorveld in het basisonderwijs zodat kinderen en gezinnen tijdig en adequaat ondersteund worden.
1.6
We zien taal als sleutel tot gelijke kansen
73
Meedoen in de samenleving begint bij kunnen communiceren. Taal is de sleutel tot werk, onderwijs, zorg, ontmoeting en zelfstandig leven. Wie de taal (beter) beheerst krijgt meer grip op zijn of haar leven. Daarom werken we hierbij samen met partners in het onderwijs, welzijn, de bibliotheek, werkgevers en vrijwilligersorganisaties. Hiermee blijven we als gemeente inzetten op bereikbare en laagdrempelige taaltrajecten. We zorgen voor samenwerking tussen het sociaal domein, onderwijs en arbeidsmarkt. Zodat taalontwikkeling onderdeel is van een bredere benadering gericht op participatie en kansen voor iedereen. 1.7
We werken de inrichting van effectieve stevige lokale teams uit
In lijn met het Richtinggevend Kader en het Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming onderzoeken we hoe we onze lokale teams binnen het sociaal domein structureel kunnen versterken. Dit doen we via het werkpakket Stevige Lokale Teams van de Hervormingsagenda Jeugd, met als doel betere en snellere ondersteuning voor inwoners. 1.8
Samen met de maatschappelijke partners voeren we de integrale buurtaanpak in Ens en Revelsant uit In Ens richten we ons op het bevorderen van gezond leven en hoe de maatschappelijke partners (ambassadeurs van het Manifest sociaal domein) hieraan samen uitvoering geven. Ook onderzoeken we hoe inwoners hier actiever bij betrokken kunnen worden. In Revelsant gaan we aan de slag met het verbeteren van de leefbaarheid. Voor Revelsant is ook Aves aangehaakt.
1.9
We implementeren een brede preventieve aanpak middelengebruik
Conform de afspraken in de raad van september ‘25 gaan we de brede preventieve aanpak middelengebruik combineren met de motie 3mmc. Middels een onderzoek bepalen we welke aanpak het meest effectief is voor de gemeente Noordoostpolder en zetten concrete stappen om een gerichte aanpak te realiseren. 1.10
We bevorderen een gezonde leefstijl bij onze inwoners
Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht voor inwoners met een lager inkomen en kijken we hoe we initiatieven kunnen combineren met andere sociale doelen (zoals het tegengaan van eenzaamheid). 1.11
We zetten in op een goede bereikbaarheid en vindbaarheid van het Sociaal Loket en bekendheid van de algemene voorzieningen van de gemeente Dit houdt in dat we de toegankelijkheid van onze diensten vergroten, zowel fysiek als digitaal en ervoor zorgen dat de inwoners weten waar en hoe ze ons kunnen bereiken. In 2026 openen we daartoe het werk en welzijnsplein (voormalige Rabobankgebouw), waar inwoners terecht kunnen voor verschillende diensten binnen het sociaal domein – allemaal onder één dak. En op dit thema wordt de verbinding gezocht met de programmalijnen Kansengelijkheid en Bestaanszekerheid.
1.12
We geven uitvoering aan de zorgtransformatie Noordelijk Flevoland
Samen met onze maatschappelijke partners, zorgaanbieders en de gemeente Urk werken we aan een toekomstbestendig zorgstelsel voor Noordelijk Flevoland. We streven naar een innovatief en kwalitatief zorgaanbod, zodat de benodigde ondersteuning en zorg voor onze inwoners toegankelijk blijft. Onderdeel hiervan betreft ook de aanpak om het huisartsentekort tegen te gaan. We zetten de marketingcampagne voort, implementeren nieuwe maatregelen om onze regio aantrekkelijker te maken en nemen een grotere rol in als het gaat om het ondersteunen bij huisvesting van huisartsen.
74
Wat zijn de lasten? Lasten
bedragen x € 1.000
Rekening Begroting Begroting Taakveld
Meerjarenbegroting
2024
2025
2026
2027
2028
2029
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
7.531
14.037
11.931
5.385
5.062
5.077
6.2
Toegang en eerstelijnsvoorziening
2.324
-
-
-
-
-
6.21
Toegang & eerstelijnsvoorz WMO
71
1.952
1.575
1.575
1.546
1.546
6.22
Toegang & eerstelijnsvoorz Jeugd
-
1.132
1.637
1.637
1.609
1.609
6.23
Toegang & eerstelijnsvoorz Integraal
113
115
396
111
73
73
6.3
Inkomensregelingen
21.532
20.352
22.340
22.436
22.664
22.758
6.4
WSW en beschut werk
6.291
6.186
6.351
5.865
5.702
5.623
6.5
Arbeidsparticipatie
4.124
3.593
4.497
4.497
4.051
4.051
6.60
Hulpmiddelen en diensten (WMO)
2.610
2.680
2.882
2.909
2.935
2.962
6.711
Huishoudelijke hulp (WMO)
4.685
3.865
4.186
4.232
4.278
4.324
6.712
Begeleiding (WMO)
3.787
2.641
2.805
2.840
2.875
2.910
6.713
Dagbesteding (WMO)
1.817
1.663
1.774
1.792
1.809
1.827
6.72
Maatwerkdienstverlening
365
-
-
-
-
-
6.751
Jeugdhulp ambulant lokaal
10.930
9.660
10.051
10.051
10.051
10.051
6.752
Jeugdhulp ambulant regionaal
-
23
732
732
732
732
6.753
Jeugdhulp ambulant landelijk
-
-
443
443
443
443
6.761
Jeugdhulp met verblijf lokaal
-
-
16
16
16
16
6.762
Jeugdhulp met verblijf regionaal
6.697
6.024
7.296
7.296
7.296
7.296
6.763
Jeugdhulp met verblijf landelijk
-
449
849
849
849
849
6.791
PGB Wmo
-
827
867
867
867
867
6.792
PGB Jeugd
-
516
243
243
243
243
6.811
Beschermd wonen (WMO)
42
75
138
138
138
138
6.821
Jeugdbescherming
912
1.294
918
918
918
918
6.822
Jeugdreclassering
65
98
155
155
155
155
6.91
Coördinatie en beleid WMO
-
1.007
1.180
1.180
937
937
6.92
Coördinatie en beleid Jeugd
-
216
2.260
2.260
2.121
2.121
7.1
Volksgezondheid
2.629
2.715
3.007
2.753
2.788
2.809
76.523
81.121
88.530
81.181
80.159
80.336
Totale lasten
75
Wat zijn de baten? Baten
bedragen x € 1.000
Rekening Begroting Begroting Taakveld
Meerjarenbegroting
2024
2025
2026
2027
2028
2029
6.793
8.456
7.823
993
993
993
25
-
-
-
-
-
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
6.21
Toegang & eerstelijnsvoorz WMO
6.3
Inkomensregelingen
17.029
15.811
16.683
17.029
17.459
17.968
6.5
Arbeidsparticipatie
1.820
876
1.187
1.187
1.031
1.031
6.60
Hulpmiddelen en diensten (WMO)
89
66
92
92
92
92
6.711
Huishoudelijke hulp (WMO)
346
361
371
371
371
371
6.72
Maatwerkdienstverlening
82
-
-
-
-
-
6.811
Beschermd wonen (WMO)
683
259
308
42
42
42
7.1
Volksgezondheid
220
268
244
-
-
-
27.086
26.097
26.707
19.713
19.987
20.496
Totale baten
76
Paragrafen
77
Paragraaf Lokale heffingen
78
Beleid lokale heffingen Beleid lokale heffingen Kostendekkende tarieven is het uitgangspunt Alle heffingen waarbij de gebruiker betaalt voor een voorziening/dienst, zijn kostendekkend. Dat is het uitgangspunt van ons beleid. Het betekent dat de tarieven van de heffing zo afgestemd zijn dat de kosten ermee betaald kunnen worden. De tarieven voor OZB stijgen met +2,6% gebaseerd op de Prijs Nationale Bestedingen (bron: Raming februari 2025 (CEP-februari 2025) voor het jaar 2026. Deze aanpassing wordt doorgevoerd nadat de uitkomsten van de jaarlijkse herwaardering bekend zijn. Voor de overige heffingen geldt dat er kostendekkende tarieven worden gehanteerd. De tarieven voor 2026 worden formeel vastgesteld bij het vaststellen van de belasting- en retributieverordeningen.
Inkomstenbelastingen In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan de inwoners en bedrijven mag opleggen. Noordoostpolder kent de volgende heffingen, op basis van door de raad vastgestelde verordeningen: •
Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), reclamebelasting en de toeristenbelasting.
Onroerendezaakbelastingen Inleiding
Onroerendezaakbelastingen (OZB) zijn belastingen voor woningen, percelen grond of andere onroerende zaken. Eigenaren van woningen, eigenaren en gebruikers van niet-woningen betalen OZB aan de gemeente. De OZB zijn de belangrijkste gemeentelijke belastingen. De OZB is een algemeen dekkingsmiddel. Een algemeen dekkingsmiddel kent geen specifiek bestedingsdoel en is vrij te besteden.
Beleid De OZB-tarieven worden zo berekend dat de totale opbrengst alleen stijgt conform de eventuele maatregelen vanuit de perspectiefnota 2026-2029 en de inflatiecorrectie. Daarbij is rekening gehouden met de waardeontwikkeling van de (niet-)woningen (WOZ-waarde). Stijgen de WOZwaardes, dan dalen de OZB-tarieven en andersom. Hierdoor is de opbrengst aan OZB stabiel en ook het bedrag dat de belastingplichtige betaalt. Dat is duidelijk voor zowel de gemeente als de belastingbetaler. De totale OZB-opbrengst kan natuurlijk wel stijgen als er nieuwe wijken of bedrijventerreinen worden aangelegd. De zogeheten areaaluitbreiding.
Tarieven rekening
rekening
rekening
begroting
begroting
2022 0,1273%
2023 0,1760%
2024 0,1074%
2025 0,1089%
2026 0,1003%
- Niet-woning eigenaar
0,2226%
0,2223%
0,2286%
0,2366%
0,2387%
- Niet-woning gebruiker
0,1762%
0,1760%
0,1810%
0,1873%
0,1890%
Omschrijving Woning eigenaar Totaal niet-woningen
79
Opbrengsten Bedragen x € 1.000
Begroting 2025 € 7.254
2026 € 7.592
2027 € 7.592
2028
2029
€ 7.592
€ 7.592
Niet-woning eigenaar
€ 4.748
€ 5.450
€ 5.450
€ 5.450
€ 5.450
Niet-woning gebruiker
€ 3.063
€ 3.358
€ 3.358
€ 3.358
€ 3.358
Totaal
€ 15.065
€ 16.400
€ 16.400
€ 16.400
€ 16.400
Omschrijving Woning eigenaar
80
Overige belastingen Inleiding Toeristenbelasting Onder de naam “toeristenbelasting” wordt een directe belasting geheven voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente in alle onderkomens, waaronder ook vaartuigen tegen een vergoeding in welke vorm dan ook door personen die niet als ingezetene met een adres in de gemeente in de basisregistratie personen zijn ingeschreven. Reclamebelasting Onder de naam reclamebelasting wordt, binnen het gebied zoals aangewezen in de verordening een directe belasting geheven voor een openbare aankondiging die zichtbaar is vanaf de openbare weg. Bedragen x € 1.000
Omschrijving
2025
2026
Toeristenbelasting
2024 € 643
€ 575
€ 575
Reclamebelasting
€ 100
€ 99
€ 102
Inkomsten heffingen In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan de inwoners en bedrijven mag opleggen. Noordoostpolder kent de volgende heffingen, op basis van door de raad vastgestelde verordeningen: • Belastingen om kosten mee te verhalen: de heffingen en rechten. De opbrengst is niet vrij besteedbaar, maar is gerelateerd aan de betreffende gemeentelijke zorgplicht of specifieke dienstverlening. Hiertoe behoren de afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges en lijkbezorgingsrechten. Voor gemeentelijke dienstverlening en activiteiten waarbij dat van toepassing is blijft het principe van het streven naar kostendekkende tarieven het uitgangspunt.
81
Afvalstoffenheffing Inleiding Afvalstoffenheffing wordt geheven van degene die gebruik maakt van een perceel ten aanzien waarvan de gemeente op basis van de Wet milieubeheer de verplichting heeft tot het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen. De gemeente verhaalt de kosten van de activiteiten die worden verricht voor de nakoming van deze wettelijke zorgplicht. De afvalstoffenheffing is een heffing die inwoners betalen. Uit de opbrengst ervan betaalt de gemeenten alle kosten voor het ophalen, afvoeren en verwerken van huishoudelijk afval.
Beleid Afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend. Kostendekkende tarieven is het algemene uitgangspunt voor lokale heffingen. Volgens wetgeving mogen de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden.
Tarieven
Bij de afvalstoffenheffing geldt met ingang van 2021 het recycle-tarief. Huishoudens betalen een vast bedrag per jaar, en een variabel bedrag per keer voor het aanbieden van restafval. Bij het goed scheiden van afval, ontstaat er minder restafval en wordt een lager bedrag voor het variabele deel in rekening gebracht. Per huishouden zijn de woonlasten hierdoor verschillend. Het recycle-tarief is indicatief. Het werkelijk te betalen bedrag is afhankelijk van het aanbod restafval. Omschrijving
2025
2026
2027
2028
2029
Eenpersoonshuishouden Vast tarief
€
262,92
€ 271,90
€ 271,90
€ 271,90
€ 271,90
Variabel tarief (240 ltr) (*)
€ €
79,40 342,32
€ 83,99 € 355,89
€ 83,99 € 355,89
€ 83,99 € 355,89
€ 83,99 € 355,89
Vast tarief
€ 309,32
€ 296,90
€ 296,90
€ 296,90
€ 296,90
Variabel tarief (240 ltr) (*)
€ 109,17 € 418,49
€ 120,31 € 417,21
€ 120,31 € 417,21
€ 120,31 € 417,21
€ 120,31 € 417,21
Meerpersoonshuishouden
*) bij een gemiddeld aantal verwachte ledigingen
Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing 2026
Bedragen x € 1.000
Lasten taakveld afval
€ 6.765
Baten taakveld afval
€ 848
Netto kosten taakveld afval
€ 5.917
Toe te rekenen kosten: - Kwijtschelding
€ 310
- Overhead
€ 739
- Compensabele BTW
€ 1.058
Totale lasten
€ 8.024
Opbrengst recycletarief
€ 8.024
Totale baten
€ 8.024
Dekkingspercentage
100%
82
Rioolheffing Inleiding Rioolheffing is een heffing om kosten voor de riolering te dekken. Het gaat om kosten die de gemeente maakt om het rioleringsstelsel in stand te houden. Alleen gebruikers van percelen die direct- of indirect op het gemeentelijk rioleringsstelsel zijn aangesloten, betalen deze heffing.
Beleid Rioolheffing is 100% kostendekkend. Kostendekkende tarieven is het algemene uitgangspunt voor lokale heffingen. Volgens wet- en regelgeving (Gemeentewet) mag de rioolheffing niet méér dan kostendekkend zijn. Er is geen verschil tussen het te betalen bedrag per woning, wel tussen andere objecten (nietwoningen). Voor een woning betaalt iedereen evenveel rioolheffing. Bij andere percelen (nietwoningen) geldt wel een verschil. Een gebruiker betaalt hier meer rioolheffing als er meer water wordt geloosd op de gemeentelijke riolering.
Tarieven Omschrijving Eén- en meerpersoonshuishouden
2025
2026
2027
2028
2029
€ 191,40
€ 198,15
€ 198,15
€ 198,15
€ 198,15
Kostendekkendheid Rioolheffing 2026
Bedragen x € 1.000
Lasten taakveld riolering
€ 2.739
Baten taakveld riolering
€
Netto kosten taakveld riolering
€ 2.697
42
Toe te rekenen kosten: - Kwijtschelding
€ 165
- Overhead
€ 320
- Compensabele BTW
€ 506
- Straatvegen (25%)
€ 195
Totale lasten
€ 3.883
Opbrengst riooltarief
€ 3.883
Totale baten
€ 3.883
Dekkingspercentage
100%
83
Overige heffingen Inleiding Leges De legesverordening bevat tarieven voor een groot aantal gemeentelijke producten en diensten. Het gaat hierbij altijd om diensten waarom mensen zelf gevraagd hebben. Voor de door de gemeente geleverde diensten kunnen leges in rekening worden gebracht. Bij de leges worden kosten die de gemeente maakt verhaald op de aanvrager. Het uitgangspunt is dat binnen legesverordening geen winst mag worden gemaakt. Liggeld Voor 2026 worden de tarieven met +2,7% verhoogd. Lijkbezorgingsrechten Voor 2026 worden de tarieven met +7% verhoogd. Uitgangspunt is dat de tarieven kostendekkend zijn. Hierbij is uitgegaan van een gelijkblijvend aantal lijkbezorgingen ten opzichte van 2025. Marktgelden Voor 2026 worden de tarieven met +2,7% verhoogd. Bedragen x € 1.000
Omschrijving
2024
2025
2026
Legesverordening titel 1
€ 1.283
€
854
€
1.237
Legesverordening titel 2
€ 2.736
€ 1.762
€
1.814
Legesverordening titel 3
€
53
€
57
€
63
Liggeld
€
30
€
30
€
32
Begraafrechten
€
559
€
552
€
604
Marktgelden
€
35
€
30
€
31
Naturalisatie
€
72
€
40
€
40
84
Lokale lastendruk Inleiding Voor de meeste huishoudens zal de lastendruk licht toenemen. Als gevolg van kostendekkende tarieven stijgt de afvalstoffenheffing voor één- en meerpersoonshuishoudens. Voor huishoudens met een eigen woning komt de stijging van de OZB daarbij. De toename van de OZB komt door de stijging van de tarieven met +2,6% en de ontwikkeling van de WOZ-waarden. Indien de WOZ-waarde van een woning minder of meer stijgt dan gemiddeld, neemt de belastingdruk hierdoor juist af of toe. Per object kan dit verschillen. Bij een geringe waardestijging zal - in plaats van een toename van de belastingdruk – zelfs sprake zijn van een afname van de belastingdruk. Voorbeeld 1: Hierbij wordt uitgegaan van de lokale lastendruk van een meerpersoonshuishouden dat een eigen woning bezit. rekening
rekening
begroting
begroting
2023
2024
2025
2026
OZB
€ 312,71
€ 357,64
€ 370,20
€ 379,13
Afvalstoffenheffing (*)
€ 348,77
€ 366,00
€ 418,49
€ 417,21
Rioolheffing
€ 174,00
€ 180,84
€ 191,40
€ 198,15
Totaal
€ 835,48
€ 904,48
€ 980,09
€ 994,49
Belastingsoort
(*) De lokale lastendruk is met aftrek van de éénmalige korting van € 19,04 in 2022 en € 20,00 in 2023 en € 10,00 in 2024.
Voorbeeld 2: Hierbij wordt uitgegaan van de lokale lastendruk van een éénpersoonshuishouden die een huurwoning heeft. rekening
rekening
begroting
begroting
2023
2024
2025
2026
Afvalstoffenheffing (*)
€ 276,00
€ 288,00
€ 342,32
€ 355,89
Rioolheffing
€ 174,00
€ 180,84
€ 191,40
€ 198,15
Totaal
€ 450,00
€ 468,84
€ 533,72
€ 554,04
Belastingsoort
(*) De lokale lastendruk is met aftrek van de éénmalige korting van € 19,04 in 2022 en € 20,00 in 2023 en € 10,00 in 2024.
85
Kwijtscheldingsbeleid Inleiding Gemeenten kunnen bij de kwijtschelding van gemeentelijke belastingschulden maximaal 100% van de bijstandsnorm als kosten van bestaan in aanmerking nemen. Bij het verlenen van kwijtschelding is de gemeente gebonden aan de beleidsregels uit de "Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990". De gemeente Noordoostpolder verleent kwijtschelding voor de volgende heffingen: • • •
Afvalstoffenheffing Rioolheffing particulieren Onroerendezaakbelastingen
Met ingang 2023 is de vermogensnorm verruimd voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Voor het belastingjaar 2026 doen zich geen noemenswaardige wijzigingen voor in het kwijtscheldingsbeleid. Het aantal kwijtscheldingsverzoeken is in de afgelopen jaren redelijk stabiel gebleken. Het aantal verzoeken om kwijtschelding wordt geschat op 1.100. Niet alle verzoeken worden toegewezen. De inschatting is dat ongeveer 200 verzoeken worden afgewezen. Het verloop van de lasten van kwijtscheldingen over de afgelopen jaren ziet er als volgt uit: Bedragen x € 1.000