CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2023.pdf

Oordeelsvormende vergadering 12 oktober 2022, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Programmabegroting 2023 (geagendeerd voor inspraak)26.433 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

• Zie verder ook de paragraaf Grondbeleid. 688 689

Bijbehorende belangrijke documenten

690

•

Nota Grondbeleid 2018-2021

691

•

Kadernota grondprijzen 2021-2025

692

•

Grondprijsbrief (volgt)

693 694 695 696 697

36

698

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

699 700

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

4.281

5.173

5.336

4.762

4.061

3.326

Baten

4.478

5.054

5.105

4.531

3.830

3.094

Saldo

-197

120

231

231

232

232

Taakveld 8.3 Wonen en bouwen

701 Afdeling:

Ontwikkeling en Strategie

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel, Robert Meijer, Kirsten Ipema

702 703

Inleidend

704

•

705 706

Mogelijk treedt de nieuwe Omgevingswet op 1 januari 2023 in werking. Dit heeft grote gevolgen voor onze manier van werken en voor de gemeentelijke organisatie.

•

Naast de Omgevingswet treedt op 1 januari 2023 mogelijk ook de Wet private

707

kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. Ook deze wetswijziging zal de nodige

708

gevolgen met zich meebrengen.

709

•

710 711

Binnen de Regio Groningen Assen worden afspraken gemaakt over de woningbouwopgave in de regio.

•

712

Op grond van de Woningwet dient een gemeente te beschikken over een actuele woonvisie.

713 714

Wat willen we bereiken? Wonen beter laten aansluiten van het woningaanbod op verschillende leefstijlen, levensfases en • Het financiële mogelijkheden van onze inwoners. Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (WABO) willen een organisatie die goed is voorbereid op de komst van de Omgevingswet en de • We Wkb. willen de implementatie op een manier laten plaatsvinden zodat deze een bijdrage levert • We aan de bestuurlijke ambities en doelen van onze Omgevingsvisie. • We willen voldoen aan de vraag vanuit de veranderende samenleving. Beheer gemeentelijk vastgoed en gronden doel is dat er integraal kan worden geadviseerd over vastgoed en gronden aan college en • Het management. Daarom is de vastgoedafdeling gecentraliseerd en geprofessionaliseerd. Meerjarenplan Regio Groningen-Assen goede en constructieve samenwerking met omliggende gemeenten en provincies aan • Een grensoverschrijdende thema's op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling. Gebiedsontwikkeling

• Invulling geven aan onze ruimtelijke, volkshuisvestelijke en infrastructurele doelstellingen.

37

715

Wat gaan we daarvoor doen? Wonen actualiseren jaarlijks het woningbouwprogramma en analyseren aan de hand van • Wij periodiek woningmarktonderzoek in welke mate de beschikbare plancapaciteit toereikend is en welke aanvullende woningbouwopgave eventueel nodig is.

de woningbouwcorporaties en hun huurdersorganisaties actualiseren we elk jaar de • Met afspraken m.b.t. de sociale huursector. De woningbouwopgave is daarbij een vast agendapunt. werken aan diverse woningbouwprojecten in de gemeente om aan de vraag te kunnen • Wij voldoen. actualiseren het gemeentelijke woonbeleid en maken in samenhang daarmee een • Wij woonvisie. Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (WABO) kennis op te doen, werkprocessen aan te passen en communicatie in te zetten bereiden • Door wij de organisatie en onze inwoners voor op de Wkb.

• Bestuur en ambtelijke organisatie worden periodiek geïnformeerd over ontwikkelingen. geven vanuit de lijnorganisatie verdere uitvoering aan het vastgestelde programmaplan • We “Op weg naar de Omgevingswet” en uitwerkingsdocumenten. Beheer gemeentelijk vastgoed en gronden actueel houden van het contractmanagementsysteem. Het afstoten van niet-strategische • Het objecten en gronden, oftewel, de objecten en gronden die geen beleidsdoel dienen.

• Het verwerken van het DIDAM-arrest in beleidsstukken en werkwijzes. Meerjarenplan Regio Groningen-Assen een langer termijn ontwikkelperspectief , een meerjarenplanning en een • Met uitvoeringsstrategie onze krachten bundelen om maximaal aan de noodzakelijke versnelling en vergroting van de bouwproductie bij te dragen.

Gebiedsontwikkeling zijn op diverse inbreidingslocaties projecten aan de orde, waaronder de hoek • Er Wilhelminastraat/Kanaalstraat en de Vrijetijdsboulevard in Roden en de Oude Velddijk in Peize. wordt gewerkt aan diverse projecten om te voorzien in de woningbehoefte waaronder • Er mogelijke uitleg bij Roden (Roden-Zuid), de Thedemaborglocatie in Nietap, Zuidpoort bij Nieuw-Roden.

716 717

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

1.234

1.257

1.183

1.178

1.174

1.169

Baten

659

649

519

534

545

556

Saldo

575

608

664

644

629

613

8.3 Wonen en bouwen

718 719

38

720

Toelichting lopende en nieuwe projecten

721

Hieronder wordt aangegeven wat we in 2023 gaan doen binnen de lopende en nieuwe projecten.

722 723

Voortzetting ingezet beleid en Meerjaren Uitvoeringsplan (MUP) 2018-2022

724

MUP 25. Toegankelijkheid gebouwen en openbare ruimte

725

We gaan door met het toegankelijker maken van gemeentelijke gebouwen en de openbare ruimte.

726

Dit doen wij door samen met ervaringsdeskundigen van de stichting Toegankelijk Noordenveld de

727

gebouwen en locaties te schouwen. Op basis van de uitkomsten van deze schouwen en vanuit de

728

gesprekken met bestuursleden, beheerders en bezoekers van deze locaties wordt bepaald wat

729

nodig is.

730 731

MUP 29. Centrumontwikkeling Roden

732

De waterberging in de Heerestraat wordt in de eerste helft van 2023 aangelegd, de herinrichting

733

van de Heerestraat wordt in 2023 afgerond. De voetgangerszone Westerbaan wordt aangepast op

734

de uitgebreide supermarkten en de verwijderde transformator van Enexis.

735 736

Hoek Kanaalstraat / Wilhelminastraat: We proberen er uit te komen met de verschillende

737

grondeigenaren om gebiedsontwikkeling mogelijk te maken. Daarna kunnen we starten met de

738

ruimtelijke procedures.

739 740

Voor de woningbouwontwikkeling (deelgebied B) op de Vrijetijdsboulevard is de

741

aanbestedingsprocedure inmiddels tot een einde gekomen en is aan de winnende partij de

742

opdracht gegund. De ontwikkelaar gaat starten met de ontwikkeling van de locatie. In 2024 zal de

743

woonwijk worden opgeleverd.

744 745

Herinrichting Kanaalstraat: Met de betrokken ondernemers en andere stakeholders wordt in

746

gezamenlijkheid onder procesbegeleiding van een stedenbouwkundig bureau een schetsontwerp

747

opgesteld. Dit ontwerpproces zal in 2022 worden afgerond.

748 749

Nieuw beleid (raadsvoorstellen / bestuursakkoord)

750

Uitvoeringskosten woningbouwteam t/m 2026 (€ 680.000 per jaar)

751

In het coalitieakkoord is opgenomen dat we ons gaan inzetten om een versnelling van de

752

woningbouw mogelijk te maken, die gericht is op een toevoeging van 800 tot 1000 woningen in de

753

periode 2022-2040. Ook door het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening wordt

754

sterk aangedrongen op versnelling van de realisatie van woningbouw.

755 756

Op basis van het overzicht van de bekende projecten, is een inschatting gemaakt welke personele

757

inzet nodig is om deze versnelling mogelijk te maken. We zeggen versnelling, maar deels is het ook

758

gewoon het werk voortzetten zoals tot nu toe ingezet. Uit deze eerste inschatting maken wij op dat

759

er naar verwachting bij diverse vakdisciplines binnen de gemeente, 8 fte aan extra personele inzet

760

nodig is. Onder meer bij Stedenbouw, Planologie, Natuur & Landschap, Verkeer, Ontwikkeling &

761

Ruimte, Planeconomie, Uitvoering (werkvoorbereiding en projectleiding civiel) en

762

Vergunningverlening. De totale kosten van deze uitbreiding worden geraamd op € 680.000 per jaar

763

(8 maal € 85.000).

764 765

39

766

3. Bestuur en samenleving

767 Tot programma 3. Bestuur en samenleving horen lasten en baten voor: - Bestuur - Burgerzaken - Crisisbeheersing en brandweer - Openbare orde en veiligheid 768 769

Programmadoelstelling

• We besturen de gemeente transparant. dienstverlening is eigentijds waarbij wij rekening houden met de verschillende groepen • Onze inwoners in onze gemeente. • Wij zorgen voor een veilige en prettig leefbare samenleving in Noordenveld. 770 771

Beleidsindicatoren Veiligheid

Eenheid

Gebied

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

Geweldsmisdrijven

Verwijzingen Halt

Vernielingen en misdrijven in de openbare ruimte

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

Aantal per 1.000 jongeren

Aantal per 1.000 inwoners

Aantal per 1.000 inwoners

Waarde

Peiljaar

Noordenveld

1,1

2021

Nederland

1,3

2021

Drenthe

1,1

2021

Noordenveld

2,2

2021

Nederland

4,3

2021

Drenthe

3,3

2021

Noordenveld

3

2021

Nederland

7

2021

Drenthe

5

2021

Noordenveld

4,8

2021

Nederland

6,1

2021

Drenthe

5,8

2021

Noordenveld

0,5

2021

Nederland

1,8

2021

Drenthe

1,0

2021

772 773 774 775 776 777 778

40

779

Financieel overzicht Bedragen x € 1.000

Meerjarenperspectief

Begroting 2023

2024

2025

2026

3.778

3.926

4.067

4.200

62

62

62

62

3.840

3.988

4.129

4.262

Startsaldo begroting 2023-2026

Wettelijk verplicht VRD Totaal programma 3. Bestuur en samenleving

780 781

Toelichting per taakveld (bedragen x € 1.000) Taakvelden

Begrote lasten 2022

Begrote baten 2022

Begroot saldo 2022

Begrote lasten 2023

Begrote baten 2023

Begroot saldo 2023

0.1 Bestuur

1.191

189

1.002

1.338

139

1.199

0.2 Burgerzaken

673

287

386

573

287

286

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

1.761

1

1.760

1.771

1

1.770

1.2 Openbare orde en veiligheid

932

66

867

588

66

522

4.557

542

4.015

4.271

493

3.778

Totaal

782 783

Taakveld 0.1 Bestuur

784

785 786

Afdeling:

Bedrijfsvoering

Portefeuillehouder:

Klaas Smid

Wat willen we bereiken? Algemeen bestuur staat voor grote inhoudelijke uitdagingen: o.a. het verder ontwikkelen van het • Het sociaal domein, maatregelen nemen voor klimaat en energie, aandacht geven aan hoe we omgaan met informatie.

• We willen transparant zijn en de samenleving betrekken. 787 788

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen vertellen inwoners wat wij als bestuur doen en waar wij het gemeenschapsgeld voor • Wij gebruiken. betrekken onze inwoners en organisaties tijdig bij het maken van plannen en beleid zodat • We zij invloed hebben op de eigen leefomgeving.

• Uitvoering geven aan het coalitieakkoord: Samen bouwen aan Noordenveld. • Uitvoering geven aan doorlopende projecten uit het Meerjaren UitvoeringsProgramma (MUP).

41

• Uitvoering geven aan de Omgevingsvisie. 789 790

Bijbehorende belangrijke documenten

791

•

Coalitieakkoord 2022-2026: Samen bouwen aan Noordenveld

792

•

Meerjaren UitvoeringsProgramma 2018-2022

793 794

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

1.393

1.191

1.338

1.315

1.329

1.361

Baten

143

189

139

84

65

64

Saldo

1.250

1.002

1.199

1.232

1.264

1.296

0.1 Bestuur

795 796

Taakveld 0.2 Burgerzaken

797

798 799

Afdeling:

Publiekszaken

Portefeuillehouder:

Klaas Smid

Wat willen we bereiken? Algemeen onze dienstverlening geldt "Digitaal waar mogelijk, persoonlijk waar nodig". De inwoner • Voor kiest zelf het kanaal van zijn of haar voorkeur. • We integreren de diverse baliefuncties tot één om onze dienstverlening verder te verbeteren. breiden de digitale mogelijkheden op het gebied van burgerzaken uit voor zowel inwoners • We als ondernemers van 5 naar 11. • We investeren in onderzoek, analyse en scholing. organiseren de verkiezingen voor de waterschappen en Provinciale Staten zo makkelijk en • We toegankelijk mogelijk.

800 801

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen medewerkers zijn persoonlijk benaderbaar en goed bereikbaar. Inwoners kunnen zonder • Onze afspraak bij ons terecht. medewerkers zijn allround inzetbaar waardoor we efficiënt werken en minder kwetsbaar • Onze zijn kunnen digitaal een verzoek tot naamswijziging indienen of een voornemen voor • Inwoners een huwelijk doen. baliemedewerkers gaan een vakspecifieke opleiding volgen om het kennisniveau te • Onze verhogen en we laten een kwaliteitsonderzoek uitvoeren. onze stemlocaties zijn 100% toegankelijk en goed bereikbaar. Daarnaast verbeteren we de • Alcommunicatie aan onze inwoners.

802 803 804

42

805

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

694

673

573

585

605

606

Baten

348

287

287

287

287

287

Saldo

346

386

286

298

318

319

0.2 Burgerzaken

806 807

Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer

808

809 810

Afdeling:

Bedrijfsvoering

Portefeuillehouder:

Klaas Smid

Wat willen we bereiken? Algemeen zorgen in samenwerking met de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) voor een adequate • Wij crisismanagementorganisatie. VRD wil een flexibele en wendbare organisatie zijn die snel kan acteren op • De maatschappelijke ontwikkelingen, ook wanneer die ontwikkelingen onverwacht op de samenleving afkomen.

• De VRD wil samen met andere organisaties, op deze nieuwe vormen van crises zijn voorbereid. VRD zoekt naar oplossingen om dezelfde mate van paraatheid van vrijwilligers te kunnen • De garanderen. deze aanpak werken we gezamenlijk aan een veilige samenleving op het gebied van • Met brandweer, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. • De VRD wil samen voorbereid zijn op langere en/of een ongekende crises. • De VRD inzetten op klimaatadaptatie, duurzaamheid en energietransitie. 811 812

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen zorgen ervoor dat de VRD op een goede manier functioneert en dat de belangen van • We Noordenveld binnen de VRD goed worden behartigd. zorgen er voor dat er voldoende bezetting is in het team bevolkingszorg en in het • We crisisteam. zorgen we er voor dat de medewerkers van bevolkingszorg goed opgeleid worden en • We adequaat blijven voor de inzetten.

813 814

Bijbehorende belangrijke documenten

815

•

Beleidsvisie 2020-2023 VRD

816

•

Gemeenschappelijke Regeling VRD

817

•

Ontwerpbegroting 2023 VRD

818

•

Regionaal Risicoprofiel

819

•

Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Noordenveld 2019-2022 (wordt vernieuwd naar 2023-

820

2026)

43

821

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 1.1 Crisisbeheersing en brandweer

822 823

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

1.689

1.761

1.771

1.772

1.761

1.761

Baten

7

1

1

1

1

1

Saldo

1.682

1.760

1.770

1.771

1.760

1.760

Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid

824

825 826

Afdeling:

Bedrijfsvoering

Portefeuillehouder:

Klaas Smid, Robert Meijer

Wat willen we bereiken? Algemeen beschermen inwoners en bedrijven zo goed mogelijk tegen aantasting van hun • We leefomgeving en hun persoonlijke veiligheid. Samen met onder andere de politie, het Openbaar Ministerie, maatschappelijke instellingen, • het Regionale Expertise en Informatie Centrum (RIEC) en de Veiligheidsregio Drenthe en onze inwoners werken we aan een veilig en leefbaar Noordenveld. en veiligheid en de verbinding tussen veiligheid en het sociaal domein worden • Evenementen steeds belangrijker. Daarom intensiveren we de samenwerking op deze thema’s. veilige samenleving vraagt ook om een omgeving waarin ondermijning zo min mogelijk • Een kans krijgt.

827 828

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

• Handhaven we de regelgeving en de openbare orde. • Geven we uitvoering aan onze veiligheidsnota en ons integraal handhavingsbeleid. we ondermijning tegen langs de lijnen van de georganiseerde criminaliteit, door het • Gaan vergroten van de maatschappelijke weerbaarheid en door het waken over de integriteit van ons lokaal bestuur en onze ambtelijke organisatie. we onze aanpak en opereren actief bij verdenking van ondermijnende • Intensiveren activiteiten. • Zetten we in op preventie en aanpak van cybercrime we ons op het voorkomen en verminderen van het middelengebruik onder onze • Richten inwoners en zetten we in op repressie als preventie niet het gewenste effect heeft.

• Zetten we in op waarborging van de veiligheid bij (risicovolle) evenementen. 2023 gaan we aan de slag met de geprioriteerde veiligheidsthema's uit het nieuwe • Vanaf integraal veiligheidsbeleid. • Bij huiselijk geweld zetten we het instrument huisverbod in. 829 830

44

831 832

Bijbehorende belangrijke documenten •

833

Integraal veiligheidsbeleid gemeente Noordenveld 2019-2022 (wordt vernieuwd naar 20232026)

834

•

Integraal handhavingsbeleid

835

•

Meerjaren UitvoeringsProgramma (MUP) (wordt vernieuwd naar 2023)

836 837

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 1.2 Openbare orde en veiligheid

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

561

932

588

684

780

879

Baten

38

66

66

58

55

54

Saldo

523

867

522

626

725

825

838 839

Toelichting lopende en nieuwe projecten

840

Hieronder wordt aangegeven wat we in 2023 gaan doen binnen de lopende en nieuwe projecten.

841 842

Voortzetting ingezet beleid en Meerjaren Uitvoeringsplan (MUP) 2018-2022

843

MUP 16A. Participatie

844

Inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden worden tijdig en op een adequate manier

845

betrokken. Zij kunnen op een laagdrempelige en toegankelijke manier reageren op plannen,

846

meedenken met plannen óf met hun eigen ideeën naar de gemeente stappen. Een belangrijk

847

onderdeel in alle projecten en plannen die de gemeente maakt is een communicatie- en

848

participatieparagraaf.

849 850

Hiervoor wordt participatiebeleid opgesteld in de vorm van o.a. de nieuwe verordening waar de raad

851

momenteel aan werkt. In de communicatie- en participatieparagraaf komen afspraken te staan

852

die organisatie, college en raad maken over het betrekken van inwoners en belanghebbenden. Dit is

853

maatwerk per project. Door dit duidelijk vast te leggen, weten de inwoners en gemeente welke

854

spelregels er voor een project, proces of werk zijn afgesproken.

855 856 857

Wat gaan we doen in 2023?: •

858

We stellen ons participatiebeleid, met hierin uitgangspunten en een stappenplan, op en laten dit vaststellen door het college en de raad.

859

•

In bestuurlijke voorstellen krijgt de participatieparagraaf een prominentere rol.

860

•

We gaan collega's, collegeleden en raadsleden opleiden, trainen om actief aan de slag te

861 862

kunnen gaan met het opgestelde participatiebeleid. •

863 864

We evalueren en gaan na wat inwoners, collega's, collegeleden, raadsleden vonden van het participatietraject en passen het participatiebeleid aan indien nodig.

•

865

We blijven scherp op participatie werkwijzen die soortgelijke gemeenten toepassen en gaan na wat wij hiervan kunnen leren.

866 867 868

MUP 16B. Jeugdraad •

We laten kinderen spelenderwijs kennis maken met onze democratie en bestuurlijke

869

besluitvorming door ze het spel (Democracity) te laten spelen in de raadszaal. Kinderen

870

maken zo kennis met democratische besluitvorming. Ze brengen een bezoek aan het

871

gemeentehuis en bouwen samen een stad. Voorafgaande aan het spel in de raadzaal

45

872

krijgen ze een gastles over de gemeentelijke democratie. Hierdoor kunnen de leerlingen

873

zich beter concentreren op het spel om samen die stad te bouwen.

874

•

N.a.v. de pilot met Missing Chapter heeft de raad in april 2022 besloten tot het instellen van

875

een Kinderadviesraad (KAR). Op 13 juli 2022 zijn de leden van de KAR (leerlingen

876

basisscholen Noordenveld) benoemd. Na de zomervakantie 2022 is de KAR actief. De KAR

877

kan gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen aan de raad over zaken die de kinderen

878

belangrijk vinden.

879

•

Vanuit een werkgroep van de Raad wordt verder gewerkt aan het vormen van een

880

‘Jeugdraad’ / het luisteren en betrekken van jongeren bij het openbaar bestuur / activiteiten

881

binnen de gemeente Noordenveld. Met ondersteuning van de Stichting Up to Us zijn we

882

bezig om jongeren een podium te bieden. In welke vorm wordt in overleg met de jongeren

883

bekeken.

884 885

Nieuw beleid (PM-posten)

886

25 jaar Noordenveld

887

In het kader van 25 jaar Noordenveld is een PM-post in de meerjarenbegroting opgenomen.

888 889

46

890

4. Groen beleven

891 Tot programma 4. Groen beleven horen lasten en baten voor: - Verkeer en vervoer - Parkeren - Openbaar groen en (openlucht) recreatie - Riolering - Afval - Begraafplaatsen en crematoria 892 893

Programmadoelstelling willen dat groen beleven ook echt wordt beleefd. Dit willen we bereiken door wijkgericht te • Wij werken waarbij we dicht bij de inwoners aanwezig zijn. Hierdoor weten we wat de beleving van de inwoners in de dorpen, buurten en wijken is.

groen en (openlucht) recreatie: wij willen bijdragen aan een groene, duurzame en • Openbaar klimaatbestendige leefomgeving waardoor het aantrekkelijk is om in onze gemeente te wonen, te werken en te recreëren.

• Afval: het doel is maximaal hergebruik van grondstoffen en het voorkomen van restafval. en water: wij werken aan de inrichting van waterrobuuste en klimaatbestendige • Riolering dorpen, met 2040 als horizon. 894 895

Beleidsindicatoren Afval

Eenheid

Gebied

Omvang huishoudelijk restafval (grijze container)

Kilogram per inwoner

Afvalinzameling

Huishoudelijk restafval (totaal fijn en grof)

Afvalscheidingspercentage

Gemiddeld rapportcijfer

Kilogram per inwoner

%

Waarde

Peiljaar

Noordenveld

155

2021

Nederland

171

2021

Drenthe

141

2021

Noordenveld

7,5

2018

Nederland

n.b.

n.b.

Drenthe

n.b.

n.b.

Noordenveld

181

2021

Nederland

209

2021

Drenthe

162

2021

Noordenveld

70

2021

Nederland

61

2021

Drenthe

68

2021

896 897 898 899 900

47

901

Financieel overzicht Meerjarenperspectief

Begroting 2023

2024

2025

2026

6.931

7.034

6.889

6.733

Exoten

75

75

75

75

Betonbruggen (investering € 250.000 in 2023)

14

14

14

14

Bomenherstelplan t/m 2026

60

60

60

60

Geert de Wilde-brug (investering € 150.000 in 2023)

8

8

8

8

PM

PM

PM

PM

Totaal wensen / nieuw beleid

157

157

157

157

Totaal programma 4. Groen beleven

7.088

7.191

7.046

6.890

Bedragen x € 1.000 Startsaldo begroting 2023-2026

Nieuw beleid

Verkeersveiligheid

902 903

Vervangingsinvesteringen Vervangingsinvesteringen

Bedrag (x € 1.000)

2.1 Verkeer en vervoer Meeliftinvesteringen riolering en wegen

479

Openbare verlichting (armaturen)

111

Meeliftinvesteringen Duurzaam Veilig

109

Openbare verlichting (lichtmasten)

79

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Pick-ups en bestelwagens

185

Vervanging landmeetapparatuur Beheer

50

Cirkelmaaier

60

Renovatieonderhoud hertenkamp Veenhuizen

13

7.2 Riolering Reguliere vervangingen riolering

1.542

Vervanging rioleringsinstallaties

527

7.3 Afval Afzetcontainers

Totaal

120

3.274

904 905

48

906

Toelichting per taakveld (bedragen x € 1.000) Begrote lasten 2022

Begrote baten 2022

Begroot saldo 2022

Begrote lasten 2023

Begrote baten 2023

Begroot saldo 2023

5.466

469

4.997

5.389

295

5.094

46

0

46

45

0

45

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

4.456

960

3.495

4.645

946

3.698

7.2 Riolering

3.252

4.428

-1.176

3.268

4.514

-1.246

7.3 Afval

3.791

4.530

-739

3.913

4.694

-781

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

279

169

110

271

150

121

17.290

10.557

6.733

17.530

10.600

6.931

Taakvelden

2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren

Totaal

907 908

Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer

909

910 911

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Robert Meijer

Wat willen we bereiken? Algemeen willen de (economische) bereikbaarheid in stand houden of verbeteren, de • Wij verkeersveiligheid vergroten en het (leef)milieu verbeteren, waarbij weggebruikers de spelregels in het verkeer opvolgen.

willen meer mensen op de fiets en in het openbaar vervoer hebben. Wij zijn de • We fietsgemeente van Noord-Nederland.

• Wij willen dat de wegen, fiets en voetpaden veilig zijn en goed worden onderhouden. • We willen dat de openbare verlichting zo veel mogelijk wordt ver’led’ om energie te besparen. willen dat de gemeente er schoon en netjes uitziet door veeg- en • We onkruidbestrijdingsrondes op de verhardingen uit te voeren. van de speerpunten binnen de RGA is het versterken van de interne samenhang door het • Een verbeteren van de regionale bereikbaarheid. De opdracht voor de komende jaren is het versterken en beter benutten van de duurzame mobiliteitsketens.

912 913

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen Mobiliteitsstrategie van de RGA kan worden weergegeven door: ‘vergroenen, verknopen en • De verslimmen’. Hiermee zetten we de samenwerking in 2023 voort.

• We doen verkeerseducatieprojecten gericht op specifieke doelgroepen. liften mee met groot onderhoud aan wegen en/of riolering waarbij we maatregelen treffen • We om de verkeersveiligheid en bereikbaarheid te verbeteren. elke ingreep in de openbare ruimte, klein of groot, proberen we de situatie voor de fietser te • Bij verbeteren.

49

richten we eenduidig in, volgens landelijke richtlijnen. In 2023 starten we met • Verkeerssituaties de planvorming en mogelijke uitvoering van de Zevenhuisterweg, de Nieuweweg, de doorfietsroute Peize en in co-financiering met de rotonde Dwazziewegen.

914 915

maken jaarlijks een onderhoudsplan voor het onderhouden van de wegen, fiets en • We voetpaden en we voeren dit plan uit. • In 2023 worden circa 300 lichtmasten voorzien van led armaturen. • We vegen onze verhardingen in Noordenveld om het onkruid te verwijderen. Bijbehorende belangrijke documenten

916

•

Noordenveld zet de fiets op 1 (GVVP 2015-2025)

917

•

Basisfietsplan 2018

918

•

Beleidsplan openbare verlichting 2021-2030

919

•

Wegen Onderhoud Areaalnota 2019

920 921 922

•

MJOP 2018-2022

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

5.126

5.466

5.389

5.107

5.051

5.017

Baten

629

469

295

47

47

48

Saldo

4.497

4.997

5.094

5.060

5.003

4.968

2.1 Verkeer en vervoer

923 924 925

926 927

Taakveld 2.2 Parkeren Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Robert Meijer

Wat willen we bereiken? Algemeen

928 929

• Wij willen de (economische) bereikbaarheid in stand houden of verbeteren. Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

930 931

• Wij stimuleren dat in de dorpsvisies ook aanbevelingen voor parkeren worden gedaan. • De definitieve besluitvorming over de blauwe zone in Roden volgt in 2023. Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

28

46

45

44

44

43

Baten

0

0

0

0

0

0

Saldo

28

46

45

44

44

43

2.2 Parkeren

50

932

Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

933 Afdeling:

Beheer, Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Robert Meijer, Kirsten Ipema, Jos Darwinkel

934 935

Inleidend

936

De gemeente Noordenveld wordt ook wel Drenthe in het klein genoemd gezien het diverse

937

vrijetijdsaanbod waarover onze gemeente beschikt. Dagattracties, verblijfsaccommodaties, vele

938

wandel- en fietsroutes, waterrecreatie, karakteristieke dorpskernen en de veelzijdigheid aan natuur

939

bieden een scala aan argumenten voor een bezoek en vooral verblijf aan Noordenveld.

940 941

Wat willen we bereiken? Algemeen stimuleren de bewoners om mee te denken aan de inrichting en onderhoud van de • We openbare ruimte. • Het buitengebied is voor iedereen actief te beleven. • Wij richten de openbare ruimte klimaatbestendig in. beschermen en benutten we de unieke en hooggewaardeerde cultuurhistorische • We landschappen en natuurgebieden.

• In Noordenveld beheren we het openbaar groen op minimaal een basiskwaliteit. • We streven naar het realiseren van de juiste kwaliteit van de openbare ruimte. • De inrichting van de openbare ruimte nodigt uit tot bewegen. willen de recreatieve sector in staat stellen zich te ontwikkelen tot een volwaardige sector, • We door te investeren en te innoveren. 942 943

Wat gaan we daarvoor doen? Openbaar groen gaan het wijkgericht werken verder optimaliseren waarbij onze medewerkers een • We signalerende functie vervullen.

• We verhogen de biodiversiteit in het openbaar groen in de dorpen en in het buitengebied. streven naar een beheervriendelijke inrichting en gebruiken plantensoorten die een • We bijdrage leveren aan het verbeteren van de biodiversiteit. gemeentelijke bomen worden elke 3 jaar geïnspecteerd en eens in de zes jaar • De onderhouden zodat aan de zorgplicht kan worden voldaan. signaleren steeds meer exoten die een negatief effect hebben op mensen, dieren, • We gebouwen, etc. We erkennen het gevaar van deze exoten en gaan samen met stakeholders aan de slag op die plaatsen waar dit tot gevaar leidt.

• We faciliteren bewoners voor het tot uitvoering brengen van groeninitiatieven. eikenprocessierups wordt in risicogebieden en door het stimuleren van natuurlijke vijanden • De aangepakt.

51

Spelen worden in samenwerking met inwoners opgeknapt en heringericht. Natuurlijke • Speeltuinen speelaanleidingen spelen hierin een steeds grotere rol. faciliteren inwoners bij initiatieven en ideeën voor het herinrichten van speeltuinen en • We openbare schoolpleinen.

• Speeltoestellen worden jaarlijks geïnspecteerd op veiligheid. Bos, Natuur & Landschap met Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, de boermarken en andere partners • Samen uitvoering blijven geven aan het Gebiedskompas Norger Esdorpenlandschap. wordt verschralingsbeheer toegepast bij de bermen in het buitengebied. Wij willen hiermee • Er de biodiversiteit verbeteren. werken samen met de provincie, het Rijk en andere gebiedspartners in de pilot • We gebiedsgerichte aanpak Fochteloërveen om de natuur te versterken en ervaring op te doen voor andere gebieden.

Recreatie met het Recreatieschap Drenthe en in afstemming met de dorpen en terreineigenaren • Samen wordt een wandelknooppuntensysteem uitgerold over onze gemeente. met Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer wordt verder vormgegeven aan de • Samen recreatiezonering van het Norger Esdorpenlandschap. stichting MoRoNeNo wordt een mountainbikeroute aangelegd in nauwe afstemming • Door met de gemeente, natuurorganisaties en grondeigenaren. stellen een nieuwe beleidsnotitie op richting 2030 samen met de inwoners en sector en • We vertalen dit in een concreet uitvoeringsprogramma met investeringen. Landbouw

• Bereikbaarheid, onderhoud van wegen en bermen zijn en blijven aandachtsgebieden. klimaatverandering raakt ook de landbouw. Mogelijke kansen zijn kringlooplandbouw, • De aanpassen grondwaterstand, biodiversiteit. Naoberschap 2.0 overkoepelende organisaties en agrarische ondernemers, afspraken maken over • Met biodiversiteit, zwerfafval, aanpak exoten, educatie en recreatie. 944 945

Bijbehorende belangrijke documenten

946

•

Groenvisie

947

•

Landschapsbeleidsplan

948

•

Speelbeleidsplan

949

•

Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme 2019-2022

950

•

Noordenvelds Kwaliteitsgids

951 952

•

Gebiedskompas Norger Esdorpenlandschap

953

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Lasten

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

4.919

4.456

4.645

4.746

4.810

4.887

52

954

Baten

1.794

960

946

810

763

735

Saldo

3.125

3.495

3.698

3.936

4.047

4.151

Taakveld 7.2 Riolering

955 Afdeling:

Beheer

Portefeuillehouder:

Robert Meijer, Kirsten Ipema

956 957

Inleidend

958

De gevolgen van klimaatverandering (wateroverlast, hittestress en verdroging) raakt de hele

959

gemeente en haar inwoners. Om voorbereid te zijn op de gevolgen van deze verandering, moeten

960

wij als gemeente in al onze werkzaamheden aandacht besteden aan hoe wij hier mee omgaan.

961

Zowel in het Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan als in de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie

962

en de bijbehorende activiteitenkalender is vastgelegd hoe wij dit tot uitvoering brengen. Hiervoor is

963

de samenwerking met de waterschappen, provincie en andere gemeenten van groot belang.

964 965

Wat willen we bereiken? Algemeen voor een functionele riolering, separate inzameling en verwerking van hemelwater en • Zorgen beperken van structurele (grond)wateroverlast. aanzien van klimaatadaptatie werken we aan de inrichting van een waterrobuust en • Ten klimaatbestendig bebouwd gebied met 2050 als horizon. alles te bewerkstelligen tegen acceptabele kosten en een voor de inwoner redelijk te • Dit dragen tarief. door verdroging, vernatting en bodemdaling, voor zover mogelijk, in beeld te brengen • Schade en te voorkomen. willen dat er tijdig wordt betaald, al of niet via automatische incasso en/of • We betalingsregelingen en dat het aantal bezwaarschriften zo laag mogelijk blijft. willen de heffingsadministratie op orde hebben en houden: volledigheid objecten en juiste • We registratie hoeveelheid afvalwater.

966 967

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

• Een grondwatermeetnet optimaliseren en beheren. • Regenwater afkoppelen en hergebruiken. rioolstelsels gefaseerd ombouwen naar gescheiden stelsels zodat rioolstelsels • Bestaande worden ontlast. • Waterberging en infiltratievoorzieningen aanleggen. met de provincies Drenthe en Groningen, de waterschappen van beide provincies • Gezamenlijk en alle gemeentes uit de Kop van Drenthe een klimaatadaptatiestrategie ontwikkelen en een uitvoeringsagenda opstellen. de strategie uitgaan van de stresstesten voor klimaatadaptatie. Bij de uitvoering van • Inwerkzaamheden in de ondergrond is het Bouwprotocol Noordenveld leidend. werken aan een klimaatbestendige inrichting en starten met een wijk in Norg. We kijken • Wij daarbij naar meer groen, waterberging, parkeren en spelen.

53

• We integreren het Bouwprotocol Noordenveld in de methode van werken. • Iedere vijf jaar het riool inspecteren en dit elke 10 jaar reinigen. • Repareren, vervangen van de riolen. • Zorgen voor goed werkende gemalen. gaan conform de verordening rioolheffing heffen en innen. Hiervoor leggen we eind • We februari de aanslagen op. 968 969

Bijbehorende belangrijke documenten

970

•

DPRA, Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie 2020

971

•

Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan 2022 – 2026

972

•

Verordening afvoer hemelwater en grondwater

973

•

Verlengd Waterketenakkoord ‘Samenwerking Vereniging van Groninger Gemeenten en

974 975

Waterketen Groningen -Noord Drenthe’, 31 oktober 2019 •

Regionale Adaptatiestrategie Groningen Noord Drenthe

976 977

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

2.601

3.252

3.268

3.270

3.255

3.217

Baten

3.741

4.428

4.514

4.529

4.539

4.550

Saldo

-1.140

-1.176

-1.246

-1.259

-1.284

-1.332

7.2 Riolering

978 979

Taakveld 7.3 Afval

980

981 982

Afdeling:

Beheer

Portefeuillehouder:

Alex Wekema

Wat willen we bereiken? Algemeen willen de VANG-doelstelling halen, dat wil zeggen: maximaal 100 kg restafval per inwoner • Wij per jaar en 75% afvalscheiding vanaf 2020. willen de dienstverlening verbeteren, de afvalstromen beter scheiden en de huisvesting • Wij voor de medewerkers duurzaam verbeteren. wil een brengstation realiseren voor het scheiden van alle afvalstromen in • Noordenveld combinatie met een nieuwe gemeentewerf. gebied van communicatie en participatie willen we de noodzaak van het scheiden van afval • Op goed onder de aandacht van inwoners brengen.

983 984

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

• Realisatie nieuwbouw gemeentewerf en brengstation.

54

en optimalisering van inzet Afvalkraam in buurten, dorpen en wijken voor de • Continuering kleinschalige inzameling van ‘langzame’ afvalstromen.

• Het realiseren van de VANG doelstellingen door actieve voorlichting en communicatie. ondergrondse containers bij 6 appartementencomplexen in het kader van de • Realisatie centrumontwikkeling van Roden. van het passenbeheer bij gebruik ondergrondse containers voor huishoudelijk • Optimalisatie restafval door onze inwoners. 985 986

Afvalindicatoren Afval

Gerealiseerd

Indicator

Eenheid

Afvalinzameling

Gemiddeld rapportcijfer

Indicator

Eenheid

Streefcijfers 2018

2022

2025

7,5

8,0

8,5

2019

2020

2021

2022

2025

Huishoudelijk totaal restafval kg per inwoner (fijn en grof) per jaar

175,0

200,0

181,0

180,0

170,0

Afvalscheidingspercentage

68,0

67,0

70,0

70,0

75,0

%

987 988

Toelichting

989

De totale hoeveelheid huishoudelijk afval in Noordenveld is in 2021 gedaald. Dit bij een vrijwel stabiel

990

inwonertal. Die daling wordt veroorzaakt door een afname van het fijn huishoudelijk restafval en een

991

afname van het grof huishoudelijk restafval . Het Corona-effect op afval was in 2020 op

992

gemeenteniveau duidelijk zichtbaar met meer huishoudelijk (rest)afval. Dit heeft zich in 2021

993

enigszins hersteld (relatief gezien iets minder thuis werken, winkelen en leren). De coronapiek uit

994

2020 vlakt weer af, maar in 2021 werd er nog wel meer huishoudelijk afval ingezameld dan pre-

995 996 997

pandemie.

998

Markerein. De gemiddelde hoeveelheid fijn restafval (grijze container) is gedaald naar 155 kilo per

Het percentage afvalscheiding is in 2021 licht gestegen naar 70% (bron: Grondstoffenmonitor

999

inwoner per jaar. De gemiddelde hoeveelheid grof restafval (Brengstation) is gedaald naar 26 kilo

1000

per inwoner per jaar. De gemiddelde hoeveelheid fijn en grof huishoudelijk restafval is gedaald van

1001

200 kilo naar 181 kilo per inwoner per jaar. Dat is een daling van 19 kilo. Dit bij een economische groei

1002 1003 1004

in Nederland van 4,8%.

1005

was het gemiddeld rapportcijfer een 7,5 (dit was na invoering van de maatregelen). Voor 2022 is er

1006 1007 1008

nog geen gemiddeld rapportcijfer bekend (dit volgt uit het bewonersonderzoek in het najaar 2022).

In 2015 was het gemiddeld rapportcijfer een 7,9 (dit was voor invoering van de maatregelen). In 2018

Bijbehorende belangrijke documenten

1009

•

Beleidsnota “Afvalstoffen in Noordenveld” (vastgesteld door de Raad op 25 mei 2016)

1010

•

Nota evaluatie en toekomst afvalbeleid van de gemeente Noordenveld (vastgesteld door de

1011 1012 1013 1014 1015

Raad op 19 december 2018) •

Uitvoeringsprogramma VANG-Huishoudelijk Afval, Herijking voor de periode t/m 2025 (Ministerie van IenW, februari 2022)

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 7.3 Afval

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

55

1016

Lasten

3.727

3.791

3.913

3.966

3.895

3.823

Baten

4.680

4.530

4.694

4.835

4.932

5.030

Saldo

-954

-739

-781

-869

-1.037

-1.207

Taakveld 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

1017

1018 1019

Afdeling:

Beheer

Portefeuillehouder:

Robert Meijer

Wat willen we bereiken? Algemeen kunnen op onze begraafplaatsen in alle rust en met waardigheid afscheid • Nabestaanden nemen van dierbaren. Onze begraafplaatsen zien er daarom verzorgd uit. willen begraafplaatsen met voldoende capaciteit voor (natuur)begraven of het plaatsen • We van urnen.

1020 1021

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen onderhouden de op de begraafplaatsen aanwezige groenvoorzieningen, paden en • We hekwerken, urnenmuren en gebouwen. realiseren voldoende capaciteit, zoals het uitbreiden van urnenmuren, het aanleggen en • We inrichten van nieuwe grafperken.

• Op de begraafplaatsen in Een en Nieuw Roden zijn mogelijkheden voor natuur begraven. informeren en adviseren recht- en belanghebbenden. Bijvoorbeeld over verlopen • We grafrechten, verwaarlozing of schades aan een graf. • Jaarlijks overleg met de begrafenisverenigingen. • De inventarisatie van de waardevolle grafmonumenten blijft doorgaan. faciliteren de vrijwillige onderhoudsgroepen voor het speciale onderhoud van de • We begraafplaatsen en de historische gemeentelijke graven. 1022 1023

Bijbehorende belangrijke documenten

1024

Begraafplaatsbeleidsplan

1025 1026

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

156

279

271

271

265

260

Baten

205

169

150

150

150

150

Saldo

-50

110

121

121

115

110

1027 1028

Toelichting lopende en nieuwe projecten

1029

Hieronder wordt aangegeven wat we in 2023 gaan doen binnen de lopende en nieuwe projecten.

1030

56

1031

Voortzetting ingezet beleid en Meerjaren Uitvoeringsplan (MUP) 2018-2022

1032

MUP 8. Eenduidige inrichting verkeerssituaties

1033

Als de riolering wordt aangepast of als er groot onderhoud aan het wegdek wordt gepleegd, worden

1034

ook de verkeerssituatie en de plantsoenen beoordeeld en zo nodig aangepakt.

1035

MUP 12. Afval is grondstof

1036

We gaan de afvalbrengvoorzieningen verbeteren. Dit doen we door de inzet van het mobiele

1037

afvalscheidingsstation, de Afvalkraam, verder uit te breiden. Daarnaast zorgen we ervoor dat alle

1038

milieuparken zijn opgeleverd. Verder zetten we volop in op actieve afvalcommunicatie naar onze

1039

inwoners om het gewenste afvalscheidingsgedrag te bewerkstelligen. Zolang we subsidie

1040

ontvangen, blijven we het project Schoon Belonen voortzetten. Daarbij krijgen maatschappelijke

1041

organisaties, die meedoen met dit project, van de gemeente opruimmaterialen en een beloning

1042

voor het opruimen van zwerfafval. Indien de subsidie door het Rijk wordt stopgezet, vindt er een

1043

heroverweging van het project plaats. Het nieuw te realiseren afvalbrengstation wordt een

1044

grondstoffencentrum in plaats van een reguliere milieustraat.

1045 1046

MUP 13. Nieuwbouw brengstation en gemeentewerf

1047

De nieuwbouw van de gemeentewerf en het brengstation wordt in 2023 afgerond.

1048 1049

Nieuw beleid (noodzakelijk)

1050

Exoten (€ 75.000 per jaar)

1051

We sluiten een convenant af met netwerkpartners. We maken gezamenlijk beleid over hoe we met

1052

de bestrijding van exoten omgaan. We zetten de huidige koers voor het bestrijden en beheersen

1053

voort en monitoren deze werkwijze.

1054 1055

Voor onderzoek en advies en de inzet van externen voor verwijderen van exoten die niet door ons

1056

zelf kan worden uitgevoerd vragen we allereerst € 75.000. Op basis van monitoring en beleid gaan

1057

we dit bedrag verder concretiseren.

1058 1059

Betonbruggen (investering € 250.000)

1060

Uit onderzoek blijkt dat een viertal betonbruggen te weinig draagkracht heeft. De komende jaren

1061

willen we deze betonbruggen gaan versterken, vervangen of eventueel afwaarderen. Bijvoorbeeld

1062

tot een fietsbrug als er een goed alternatief is. Naast deze vier bruggen zijn er nog zeven bruggen

1063

uit dezelfde bouwtijd en met dezelfde constructie. We gaan een plan maken hoe we met deze

1064

bruggen omgaan.

1065

We onderzoeken de mogelijkheden voor versterking, vervanging of afwaarderen. Er wordt een

1066

bedrag van € 250.000 gevraagd om een plan te maken en een deel van het plan uit te voeren.

1067 1068

Nieuw beleid (overige voorstellen)

1069

Bomenherstelplan t/m 2026 (€ 60.000 per jaar)

1070

We planten in de aangetaste laanstructuren bomen terug en planten bomen ter verhoging van de

1071

biodiversiteit in de gemeente. De opdracht wordt eenmalig voor 4 jaar op de markt gezet. In 2023

1072

worden de eerste bomen herplant.

1073 1074

Geert de Wilde-brug (investering € 150.000)

1075

De oude Geert de Wilde-brug wordt afgebroken en er wordt een nieuwe brug met dezelfde

1076

uitstraling gemaakt.

1077 1078

57

1079

Nieuw beleid (PM-posten)

1080

Verkeersveiligheid

1081

In het kader van Verkeersveiligheid is een PM-post in de meerjarenbegroting opgenomen.

1082 1083

58

1084

5. Werken, ondernemen en ontspannen

1085 Tot programma 5. Werken, ondernemen en ontspannen horen lasten en baten voor: - Recreatieve havens - Economische ontwikkeling - Fysieke bedrijfsinfrastructuur - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen - Economische promotie - Sportbeleid en activering - Sportaccommodaties - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie - Musea - Cultureel erfgoed - Media 1086 1087

Programmadoelstelling streven naar het behoud en de groei van het aantal arbeidsplaatsen in de publieke en • We private sector. sport en bewegen willen we bereiken dat de (ervaren) gezondheid van alle inwoners, de • Met sociale binding en de leefbaarheid in de dorpen verbeteren. en cultuur vinden we waardevol voor onze gemeente, en dragen bij aan de • Kunst aantrekkelijkheid en leefbaarheid van Noordenveld.

1088 1089

Beleidsindicatoren Economie

Eenheid

Gebied

Functiemenging

%

Vestigingen (van bedrijven)

Snelgroeiende bedrijven

Aantal per 1.000 inwoners van 15-64 jaar

Per 1.000 vestigingen

Waarde

Peiljaar

Noordenveld

43,0

2021

Nederland

53,3

2021

Drenthe

50,1

2021

Noordenveld

169,3

2021

Nederland

165,1

2021

Drenthe

152,2

2021

Noordenveld

30

2020

Nederland

68

2020

Drenthe

52

2020

Waarde

Peiljaar

Sport

Eenheid

Gebied

Niet-sporters

%

Noordenveld

49,9

2020

Nederland

49,3

2020

Drenthe

55,5

2020

59

1090

Financieel overzicht Meerjarenperspectief

Begroting 2023

2024

2025

2026

4.446

4.501

4.608

4.704

6

6

6

6

MUP 5. Integraal sportaccommodatieplan investering € 725.000 (2023)

47

47

47

47

MUP 22. Acquisitiefunctie t/m 2026

25

25

25

25

72

72

72

72

Manege de Hulhorst Roden (investering € 1.725.000 in 2023)

69

69

69

69

Co-financiering Leader 2023-2027

20

20

20

20

Recreatie en toerisme - recreatieve fietspaden en intensivering beleid

30

30

30

30

Veenhuizen (200 jaar, Designdeal 4.0 en Koloniën van Weldadigheid)

PM

PM

PM

PM

Integraal sportaccommodatieplan (ISAP) - deel 2

PM

PM

PM

PM

Dorpsplannen

PM

PM

PM

PM

Vitale Vakantieparken

PM

PM

PM

PM

Totaal Wensen / nieuw beleid

119

119

119

119

Totaal programma 5. Werken, ondernemen en ontspannen

4.643

4.698

4.805

4.901

Bedragen x € 1.000 Startsaldo begroting 2023-2026

Wettelijk verplicht Recreatieschap Drenthe

Voortzetting ingezet beleid / MUP

Totaal Voortzetting ingezet beleid / MUP

Nieuw beleid

1091 1092

Eenmalige ruimte Bedragen x € 1.000

Begroting 2023

Gebiedsontwikkeling Veenhuizen

50

Veenhuizen (200 jaar, Designdeal 4.0 en Koloniën van Weldadigheid)

PM

25 jaar Noordenveld

PM

Totaal ten laste van de eenmalige ruimte

50

1093 1094 1095 1096

60

1097

Vervangingsinvesteringen Vervangingsinvesteringen

Bedrag (x € 1.000)

5.2 Sportaccommodaties Renovatieonderhoud Sporthal Peize

138

Renovatieonderhoud zwembad De Hullen

16

5.3 Cultuurpresentatie Renovatieonderhoud De Brinkhof

14

5.5 Cultureel erfgoed Renovatieonderhoud kerktorens

2

Totaal

170

1098 1099

Toelichting per taakveld (bedragen x € 1.000) Begrote lasten 2022

Begrote baten 2022

Begroot saldo 2022

Begrote lasten 2023

Begrote baten 2023

Begroot saldo 2023

9

0

9

9

0

9

3.1 Economische ontwikkeling

1.267

217

1.050

489

36

453

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

795

793

3

328

326

2

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

361

292

68

385

304

81

3.4 Economische promotie

299

544

-246

190

530

-339

5.1 Sportbeleid en activering

933

215

718

891

120

771

5.2 Sportaccommodaties

2.915

848

2.067

2.295

790

1.505

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

1.300

349

951

1.095

329

765

5.4 Musea

339

10

329

320

10

310

5.5 Cultureel erfgoed

454

56

398

374

16

358

5.6 Media

527

0

527

532

0

532

9.196

3.323

5.873

6.908

2.462

4.446

Taakvelden

2.3 Recreatieve havens

Totaal

1100 1101

61

1102

Taakveld 2.3 Recreatieve havens

1103

1104 1105

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

9

9

9

8

8

5

Baten

0

0

0

0

0

0

Saldo

9

9

9

8

8

5

2.3 Recreatieve havens

1106 1107

Financiële toelichting

1108

Hoewel er momenteel geen doelen of activiteiten zijn op dit taakveld, zijn er wel circa € 9.000 aan

1109

lasten geraamd voor 2023. Deze lasten bestaan uit kapitaallasten van eerder gedane investeringen

1110

die nog een boekwaarde hebben op de balans. Het betreft de vervanging van een onderleider in de

1111

Rodervaart en het uitbaggeren van de Leekster Hoofddiep.

1112 1113

Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling

1114

1115 1116

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel, Klaas Smid, Kirsten Ipema

Wat willen we bereiken? Algemeen zijn een aantrekkelijke gemeente om in te werken en te ondernemen. De leefbaarheid in • We de kernen is op orde door ruimte te geven aan ondernemerschap. Dit moet positief bijdragen aan het behoud en de groei van ondernemers en arbeidsplaatsen.

1117 1118

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen organiseren bezoeken bij recreatieve en industriële bedrijven voor de doelgroep van het • We sociaal domein, vergroten bekendheid over wat we kunnen doen aan arbeidsbemiddeling en onderzoeken de behoefte op het gebied van P&O bij de (grote) bedrijven.

Op basis van het koopstromenonderzoek hebben we geacquireerd op • Centrumvisie: ontbrekende winkels. We blijven een verbreding van het winkelaanbod stimuleren en maken afspraken over het verbeteren van de uitstraling van winkels en winkelstraten.

• Uitvoering geven aan de Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme. • Uitvoering geven aan het programma Vitale Vakantieparken Noordenveld. duidelijke positionering van de Regio Groningen-Assen is belangrijk voor ondernemers en • Een inwoners. Afstemming over uitgifte en ontwikkeling van bedrijventerreinen wordt belangrijker door schaarste aan ruimte. goed in te kunnen spelen op de economische ontwikkelingen is in 2020 het beleidskader • Om vernieuwd. In 2023 wordt de bijbehorende uitvoeringsagenda uitgevoerd.

62

Veenhuizen zal samen met de Nieuwe Rentmeester, bewoners en ondernemers, gewerkt • Voor worden aan het opstellen van een nieuw visiedocument (vervangt Werken aan de Toekomst van Veenhuizen) t.b.v. het in stand houden en doorontwikkelen van Veenhuizen. UNESCO werelderfgoedstatus genereert ambities rond marketing en promotie voor • De Veenhuizen, die gaan leiden tot een gerichte actie- en investeringsagenda voor de Koloniën van Weldadigheid als geheel, en vraagt een gemeentelijke bijdrage. 1119 1120

Bijbehorende belangrijke documenten

1121

•

Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme 2019-2022 (wordt vernieuwd 2023-2026)

1122

•

Economisch Beleidskader en Uitvoeringsagenda 2021-2022 (wordt vernieuwd 2023-2026)

1123

•

Uitvoeringsprogramma Centrumontwikkeling Roden 2018-2022

1124 1125

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 3.1 Economische ontwikkeling

1126 1127

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

631

1.267

489

491

492

493

Baten

37

217

36

36

35

35

Saldo

594

1.050

453

455

457

458

Taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

1128

1129 1130

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel

Wat willen we bereiken? Algemeen het behoud en bevordering van werkgelegenheid is ruimte nodig op de • Voor bedrijventerreinen voor vestiging en uitbreiding van bedrijven. De bedrijventerreinen zijn een aantrekkelijke, groene plek om te ondernemen met een goed voorzieningenniveau.

1131 1132

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen bedrijventerrein Haarveld geven we ruimte aan ondernemers om te groeien. We geven • Op uitvoering aan een regionale campagne om kenbaar te maken welke vestigingsmogelijkheden er zijn.

is veel vraag naar bedrijfskavels, de beschikbare ruimte is in korte tijd flink afgenomen. De • Er beschikbare bedrijfskavels op de VTB worden getransformeerd naar wonen. We onderzoeken noodzaak en, zo nodig, mogelijkheden voor extra bedrijfskavels. bedrijventerreinen dienen in een goede staat te verkeren om aantrekkelijk te blijven. Om • De dit te bereiken wordt er ingezet om samen met de ondernemers collectief te verduurzamen en de inrichting toekomstbestendige te maken. 1133 1134

Bijbehorende belangrijke documenten

1135

•

Bestemmingsplanwijziging Haarveld

1136

•

Midterm en endterm review Economische Zaken

1137

•

Onderzoek Bureau Louter: Economische perspectieven voor Noordenveld

1138

•

Economisch kader en Uitvoeringsagenda 2021-2022 (wordt vernieuwd 2023-2026)

63

1139

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

1140 1141 1142

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

845

795

328

872

178

92

Baten

1.039

793

326

870

175

89

Saldo

-194

3

2

2

2

3

Taakveld 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel

1143 1144

Inleidend

1145

Voor de periode van 2020-2025 zijn de Bedrijven InvesteringsZones (BIZ) op de bedrijventerreinen

1146

Peize en Roden en het centrum van Roden verlengd. Hiermee krijgen ondernemersverenigingen

1147 1148

meer armslag om gezamenlijke, grotere investeringen mogelijk te maken.

1149

Wat willen we bereiken? Algemeen aantrekkelijke omgeving met voldoende voorzieningen om goed te kunnen ondernemen • Een draagt bij aan een goed vestigingsklimaat. Goede relaties tussen de ondernemers en de

1150 1151

gemeente onderling zijn hier belangrijk in.

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen innen de BIZ-bijdrage en keren deze correct en op tijd uit aan de 2 stichtingen. We zoeken • Wij actief de samenwerking met de ondernemersverenigingen op om lokale initiatieven op te zetten en te stimuleren. met andere Drentse gemeenten en de provincie Drenthe onderzoeken we de • Samen mogelijkheden om ondernemerschap en innovatie te stimuleren. Dit om de krapte op de arbeidsmarkt op te vangen.

zetten in op regelmatige contactmomenten met ondernemers. We hebben regelmatig • We overleg met de ondernemersverenigingen, organiseren bedrijfsbezoeken en netwerkbijeenkomsten en komen we samen met de 10 grootste werkgevers van de bedrijventerreinen.

1152 1153

Bijbehorende belangrijke documenten

1154

•

Midterm en Endterm review Economische Zaken

1155 1156

•

Economisch kader en Uitvoeringsagenda 2021-2022 (wordt vernieuwd 2023-2026)

1157

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

316

361

385

386

387

388

Baten

298

292

304

305

306

306

Saldo

18

68

81

81

81

82

64

1158

Taakveld 3.4 Economische promotie

1159

1160 1161

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel

Wat willen we bereiken? Algemeen willen meer bekendheid van het goede vestigingsklimaat en het prettige ondernemen in • We Noordenveld. • De gemeente heeft een duidelijk economisch profiel en is zichtbaar. • Daarnaast willen we het beeld/imago van Noordenveld als verblijfsregio versterken.

1162 1163

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen met de Regio-Groningen Assen is een gezamenlijk acquisitieprofiel opgesteld, hierin • Samen stemmen we af wat elke gemeente te bieden heeft. werken samen met de RGA-gemeenten en de NOM op het gebied van acquisitie en • We kavelaanbod. het bedrijventerrein Haarveld gaan we door met ondernemers op de beschikbare kavels • Voor te wijzen. We vermarkten de Westeres intensiever. Kop van Drenthe voert sinds maart 2020 de regiopromotie uit d.m.v. het • Stichting merkactivatieplan, met de gemeenten en ondernemers uit Noordenveld, Tynaarlo en Assen en sluit aan bij de strategie van Marketing Drenthe.

1164 1165

Bijbehorende belangrijke documenten

1166

Economisch kader en uitvoeringsagenda 2021-2022 (wordt vernieuwd 2023-2026)

1167 1168

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 3.4 Economische promotie

1169 1170

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

239

299

190

193

194

196

Baten

555

544

530

537

542

547

Saldo

-316

-246

-339

-344

-348

-351

Taakveld 5.1 Sportbeleid en activering

1171

1172 1173

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Alex Wekema

Wat willen we bereiken? Algemeen

• Een stijging van het aantal mensen dat zichzelf gezond vindt (ervaren gezondheid).

65

• Toekomstbestendige sportverenigingen en sportaccommodaties. • Duurzame sportverenigingen die voor iedereen toegankelijk zijn. samenwerking tussen sportaanbieders, sportcoaches, scholen en andere • Meer (maatschappelijke) organisaties in de buurten en wijken. 1174 1175

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen dat iedereen in beweging komt en blijft door bijvoorbeeld inzet van sportcoaches, • Stimuleren investeringen in accommodaties en subsidiëring van activiteiten. met: sportaanbieders; de beweegdorpen Roden Fit & Gezond, Peize in Beweging en • Samen Beweegdorp Norg; de sport- en cultuurcoaches; scholen en andere (maatschappelijke) organisaties, voeren we Sport- en Preventieakkoord Noordenveld uit.

• Het Integraal Sportaccommodatieplan Noordenveld deel 2 maken en uitvoeren. 1176 1177

Bijbehorende belangrijke documenten

1178

•

Onderzoek 'Ruimte voor Sport in Noordenveld' van het Mulier Instituut;

1179

•

Integraal Sportaccommodatieplan Noordenveld;

1180

•

Sport- en Preventieakkoord Noordenveld.

1181 1182

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 5.1 Sportbeleid en activering

1183 1184

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

900

933

891

845

858

870

Baten

299

215

120

120

120

120

Saldo

601

718

771

725

738

751

Taakveld 5.2 Sportaccommodaties

1185

1186 1187

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Alex Wekema

Wat willen we bereiken? Algemeen willen toekomstbestendige sportverenigingen en sportaccommodaties die voldoen aan de • We (toekomstige) vraag, duurzaam zijn en voor iedereen toegankelijk en bereikbaar zijn. die schoon, veilig en betaalbaar zijn. Daarnaast willen we een zo goed • Sportaccommodaties mogelijke bezetting van de binnensport accommodaties en gymzalen.

1188 1189

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

• We verbeteren het gebouwenbeheersysteem voor onze binnensportaccommodaties.

66

verduurzamen onze sportaccommodaties verder, door bijvoorbeeld plaatsing van LED• We verlichting. organiseren elk jaar bijeenkomsten met de gebruikers van onze • We binnensportaccommodaties. 1190 1191

Bijbehorende belangrijke documenten

1192

•

Meerjarig onderhoudsplanning gebouwen;

1193

•

Onderzoek 'Ruimte voor Sport in Noordenveld' van het Mulier Instituut;

1194

•

Integraal Sportaccommodatieplan Noordenveld.

1195 1196

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 5.2 Sportaccommodaties

1197 1198 1199

1200 1201

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

2.071

2.915

2.295

2.351

2.421

2.490

Baten

938

848

790

780

782

789

Saldo

1.133

2.067

1.505

1.572

1.639

1.701

Taakveld 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Alex Wekema

Wat willen we bereiken? Algemeen de kernwaarden is ons cultuurbeleid gericht op deelname van onze inwoners aan • Binnen cultuur en het op peil houden van onze culturele voorzieningen. willen bereiken dat zoveel mogelijk inwoners van en bezoekers aan onze gemeente in • We aanraking komen met kunst, cultuur en erfgoed, door het aanbieden van kunst en cultuur en het gezamenlijk in stand houden van de culturele voorzieningen.

stimuleren samenwerking tussen voorzieningen en instellingen en faciliteren dat inwoners • We zelf een actieve bijdrage leveren aan de instandhouding van de culturele voorzieningen. 1202 1203

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen bieden onze inwoners de gelegenheid om cultuur te ervaren en zelf te beoefenen door het • We in standhouden van culturele voorzieningen en het ondersteunen van culturele activiteiten. leerlingen in het Primair Onderwijs wordt een doordacht programma cultuureducatie • Alle aangeboden. hebben een kleinschalig beeldend kunstencentrum dat activiteiten en tentoonstellingen • We biedt voor een breed publiek in onze gemeente. faciliteren kunst- en cultuurparticipatie door activiteiten van amateurkunstinstellingen te • We ondersteunen, vooral op incidentele basis. vinden het belangrijk dat inwoners dichtbij en laagdrempelig toegang hebben tot • We kleinschalige theater- en cinemavoorstellingen. stellen lokale culturele programmeurs in staat een eigen, lokaal cultureel programma aan • We te bieden of mogelijk te maken (Norg, Roden, Peize).

67

verhuren gebouwen zoals Activiteitencentrum De Dobbe en K38 voor sociaal-culturele • We activiteiten. omroep De Zulthe verzorgt lokale berichtgeving en houdt inwoners en • Lokale belangstellenden op de hoogte van de laatste (culturele) activiteiten en nieuwtjes. 1204 1205

Bijbehorende belangrijke documenten

1206

•

Convenant cultuureducatie Noordenveld 2020 - 2025

1207

•

Bibliotheeknotitie 2017 - 2020

1208

•

Regionaal Plan van aanpak Laaggeletterdheid Arbeidsmartkregio Groningen en jaarplan

1209 1210

2021 - 2022 Noordenveld •

1211 1212 1213 1214

Gemeentelijke opdracht aan stichting theater de Winsinghhof 2019 - 2021 (wordt herzien in 2022)

•

Evaluatierapport en subsidiëring Muziek Coöperatie Peize

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

1215 1216 1217

1218 1219

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

1.027

1.300

1.095

1.108

1.122

1.136

Baten

244

349

329

339

346

353

Saldo

782

951

765

769

776

783

Taakveld 5.4 Musea Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Alex Wekema

Wat willen we bereiken? Algemeen willen dat onze inwoners en bezoekers van buiten een blik krijgen op ons heden in relatie • We tot ons verleden. Dit verleden wordt in deze musea gepresenteerd, verzameld en bestudeerd.

1220 1221

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen bieden onze inwoners en bezoekers van buiten, via onze musea, een blik op ons heden in • We relatie tot ons verleden en faciliteren en ondersteunen onze musea daarin. werken op incidentele basis mee aan de groei van het Nationaal Gevangenismuseum • We Veenhuizen, uitgaande van hun rol in het Unesco Werelderfgoed dossier. stimuleren de doorontwikkeling van de musea op de Brink in Roden, met specifieke • We aandacht voor de doorontwikkeling van Museum Havezate Mensinge tot een eigentijds en geregistreerd museum.

stimuleren dat onze musea op de Brink in Roden samenwerken rondom het thema ‘spelen • We en opvoeden, toen en nu, hier en daar’. 1222 1223

Bijbehorende belangrijke documenten

1224

•

Beleidsplan stichting Landgoed Mensinge 2018 – 2021

1225

•

Onderzoek doorontwikkeling Museum Havezate Mensinge en erfgoedinstellingen op de

1226

Brink in Roden 2019

68

1227

•

Rapportage Vervreemding in relatie tot doorontwikkeling Mensinge 2021

1228

•

Masterplan Nationaal Gevangenismuseum 2019

1229 1230

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

323

339

320

329

335

341

Baten

43

10

10

11

11

11

Saldo

280

329

310

318

324

330

5.4 Musea

1231 1232 1233

1234 1235

Taakveld 5.5 Cultureel erfgoed Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Alex Wekema

Wat willen we bereiken? Algemeen

• We willen dat het cultureel erfgoed binnen onze gemeente in een goede staat verkeert. 1236 1237

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen dragen zorg voor ons cultureel erfgoed en plegen hiervoor zowel preventief als groot • We onderhoud. In 2023 maken we kosten voor onze kerktorens, Theater De Winsinghhof, de molen in Roderwolde en overige monumenten en gebouwen.

1238 1239

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=d7b9abe8-a65b-446a-928c-82b34b36e28e