Programmabegroting 2023.pdf
Tekst van het document
1
Inhoudsopgave
2 3
Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................... 2
4
Algemeen ...................................................................................................................................................................... 3
5
Aanbiedingsbrief ..........................................................................................................................................................................................4
6
Resumé ............................................................................................................................................................................................................... 9
7
Vaststellingsbesluit ................................................................................................................................................................................... 12
8
Begroting in een oogopslag ............................................................................................................................................................... 13
9
Leeswijzer ........................................................................................................................................................................................................ 14
10
Programma's .............................................................................................................................................................. 16
11
Inleiding ............................................................................................................................................................................................................ 17
12
1. Samen doen ............................................................................................................................................................................................... 18
13
2. Samen ontwikkelen ............................................................................................................................................................................ 33
14
3. Bestuur en samenleving................................................................................................................................................................. 40
15
4. Groen beleven ........................................................................................................................................................................................ 47
16
5. Werken, ondernemen en ontspannen .................................................................................................................................. 59
17
6. Duurzaam voor nu en later ............................................................................................................................................................ 73
18
7. Helder zicht............................................................................................................................................................................................... 77
19
Paragrafen ................................................................................................................................................................. 90
20
1. Lokale heffingen...................................................................................................................................................................................... 91
21
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................................................... 102
22
3. Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................................................................... 119
23
4. Financiering ............................................................................................................................................................................................ 125
24
5. Bedrijfsvoering ..................................................................................................................................................................................... 130
25
6. Verbonden partijen ............................................................................................................................................................................135
26
7. Grondbeleid............................................................................................................................................................................................ 144
27
8. Overhead...................................................................................................................................................................................................153
28
9. Personele lasten .................................................................................................................................................................................. 158
29
Financiële begroting ............................................................................................................................................. 162
30
1. Financiële beschouwingen........................................................................................................................................................... 163
31
2. Incidentele baten en lasten ......................................................................................................................................................... 182
32
3. Subsidies ................................................................................................................................................................................................... 185
33
4. Functie van de begroting en kaders ..................................................................................................................................... 186
34
5. Meerjarenraming ................................................................................................................................................................................ 188
35
Bijlagen ...................................................................................................................................................................... 193
36
A. Opbouw meerjarenbegroting................................................................................................................................................... 194
37
B. Geprognosticeerde balans ......................................................................................................................................................... 200
38
C. Reserves en voorzieningen ......................................................................................................................................................... 201
39
D. EMU-saldo ............................................................................................................................................................................................. 202
40
E. Begrippenlijst ...................................................................................................................................................................................... 203
41 42
2
43
Algemeen
44 45
3
46
Aanbiedingsbrief
47 48
Geachte leden van de gemeenteraad,
49 50
Wij bieden u de begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 aan. Het eerste, belangrijke,
51
richtinggevende document dat de gemeenteraad in deze bestuursperiode vaststelt.
52 53
Wij bieden u deze begroting aan in een periode van vele onzekerheden en grote maatschappelijke
54
opgaven. Na de coronacrisis, die voorlopig beheersbaar is, werden we geconfronteerd met de
55
Russische inval in Oekraïne. Met alle gevolgen van dien. Ook de asielcrisis vraagt aandacht van de
56
gemeente. Met tevredenheid hebben we kunnen vaststellen dat de Noordenveldse samenleving
57
oog heeft voor de opvang van zowel vluchtelingen uit Oekraïne als uit de rest van de wereld.
58 59
Momenteel kampen we met een hoge inflatie, forse prijsstijgingen en snel groeiende energieprijzen.
60
We kunnen nu nog niet bepalen wat de exacte gevolgen daarvan zijn voor onze inwoners,
61
ondernemers en organisaties en instellingen. En wat dat van ons als gemeente zal vergen in te
62
nemen maatregelen ter ondersteuning of verlichting. Ook de gevolgen van grote prijsstijgingen op
63
gewenste investeringen vraagt aandacht en het zoeken naar oplossingen. Moeten we en - zo ja -
64
welke buffer moet opgebouwd worden om de genoemde problematiek aan te pakken?
65 66
Gelukkig is in het nieuwe coalitieakkoord afgesproken voorzichtig te zijn met nieuwe plannen en
67
projecten. In het akkoord is de nadruk gelegd op het op orde brengen van de organisatie, de
68
gemeentefinanciën en het ten uitvoering brengen van de plannen die door de raad zijn vastgesteld.
69
Ook is een aantal prioriteiten verwoord waarmee we aan de slag willen.
70 71
Versnelling woningbouw
72
In het coalitieakkoord is opgenomen dat we ons gaan inzetten om een versnelling van de
73
woningbouw mogelijk te maken. Doelstelling is een toevoeging van 800 tot 1000 woningen.
74 75
Wij hebben inmiddels een inventarisatie gemaakt van alle op dit moment in uitvoering of in
76
voorbereiding zijnde initiatieven van zowel gemeente als externe partijen. Daarnaast hebben we de
77
nieuwe gebieden voor woningbouwontwikkeling in kaart gebracht. Op basis van deze verkenning is
78
onze doelstelling haalbaar.
79 80
Om de bestaande en nieuwe locaties (verder) te kunnen ontwikkelen wordt momenteel gewerkt
81
aan het opstellen van een Woonvisie, die we begin 2023 aan uw raad ter vaststelling willen
82
aanbieden. Daarnaast is een actualisatie van de Omgevingsvisie noodzakelijk. Na de vaststelling van
83
de Woonvisie gaan wij hiermee aan de slag.
84 85
Gelijktijdig willen wij de uitvoering van bestaande en de voorbereiding van nieuwe
86
woningbouwlocaties voortvarend blijven oppakken en waar mogelijk versnellen. Een belangrijke
87
factor hierbij is de personele inzet. De druk op de woningmarkt is overal in Nederland hoog. Als
88
gevolg daarvan is het personeel dat deze plannen kan opzetten, beoordelen, begeleiden en tot
89
realisatie brengen schaars. Een garantie dat deze ambtelijke capaciteit ook gevonden wordt is niet
90
te geven, maar wel bepalend voor de snelheid waarmee de locaties opgepakt kunnen worden.
91 92
4
93
Duurzaamheid, warmtevisie en klimaatadaptatie
94
De gemeente Noordenveld wil in 2040 klimaatneutraal zijn. Om deze grote ambitie te halen zijn we
95
hard aan de slag om stapsgewijs het programma duurzaamheid uit te voeren. Met onze activiteiten
96
dragen we bij aan doelen op de thema’s toekomstbestendige leefomgeving, duurzame mobiliteit,
97
duurzame energie, afval en hergebruik en participatie en communicatie. Dit doen we niet alleen
98
maar samen met onze inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden. We gaan bezig met de
99
uitvoering van de warmtevisie. Daarbij ondersteunen we samen met ECN onze wijken en inwoners
100
bij de overstap naar een alternatieve warmtebron.
101 102
Als gevolg van klimaatverandering staat de leefbaarheid van mensen wereldwijd onder druk en zijn
103
er risico’s voor onze veiligheid, gezondheid en economie. De afgelopen jaren laten zien dat door
104
extreme weersinvloeden ook in Noordenveld inwoners last ondervinden van deze
105
klimaatveranderingen. Denk aan verdroging met als gevolg verzakkingen aan woningen en wegen.
106
Ook bomen, struiken en gewassen hebben last van deze klimaatveranderingen. Er wordt veelvuldig
107
wateroverlast ervaren in bepaalde gebieden van de gemeente. Dit komt voor in de woongebieden
108
maar ook in de buitengebieden, denk hierbij aan beperkte bereikbaarheid van gebieden en
109
woningen door niet begaanbare zandwegen.
110 111
Omdat duurzaamheid een breed begrip is verdelen we het in het programma in vijf thema’s die een
112
belangrijke rol spelen. Voor elk thema is een toekomstperspectief voor 2040 beschreven en zijn een
113
aantal doelen en ambities beschreven voor 2025. De thema’s zijn:
114
1. Toekomstbestendige leefomgeving;
115
2. Duurzame mobiliteit;
116
3. Duurzame energie;
117
4. Afval en hergebruik;
118
5. Participatie en communicatie.
119 120
Klimaatadaptatie valt onder thema 1. Toekomstbestendige leefomgeving. Doelen die de gemeente
121
hierin stelt zijn overlast van water en droogte verminderen, hitteoverlast in zomers verminderen en
122
de leefomgeving voor mens, dier en natuur verbeteren.
123 124
Sociaal Domein en (energie)armoede
125
Op dit moment zijn er veel economische en maatschappelijke ontwikkelingen gaande die voor
126
grote impact (gaat) zorgen binnen de leefwereld van onze inwoners, waaronder:
127
•
Hogere kosten voor basisvoorzieningen zoals boodschappen, energie en benzine;
128
•
Zorg- en woningschaarste;
129
•
Toename aantal immigranten in kort tijdsbestek;
130
•
Spanning tussen groepen binnen de samenleving en tussen de samenleving en overheid.
131 132
Bovenstaande ontwikkelingen leiden tot o.a. energiearmoede, financiële stress en een toename in
133
lichamelijke en psychische klachten. Als gevolg daarvan zullen de inwonersvragen op allerlei
134
leefgebieden toenemen. Via de Toegang kan een beroep worden gedaan op verschillende vormen
135
van hulp en ondersteuning. Zo zijn er voor inwoners die rond het sociaal minimum leven
136
verschillende regelingen zoals de meedoenregeling, een uitbreiding van de witgoedregeling en
137
schulddienstverlening.
138 139
Verder zetten we energieconciërges in om isolerende maatregelen aan te brengen waardoor er
140
direct een besparing kan worden gerealiseerd. Ook wordt er vanuit het voorliggende veld hulp en
5
141
ondersteuning geboden. Tegelijkertijd is de constatering dat de middelen (te) beperkt zijn om de
142
nood bij iedere inwoner weg te kunnen nemen. De verwachting is dat de druk op de samenleving,
143
onze inwoners en de gemeentelijke organisatie verder zal toenemen.
144 145
Organisatieontwikkelingen
146
De krapte op de arbeidsmarkt maakt het lastig om vacatures op goede wijze in te vullen. Dat geldt
147
met name voor specialistische functies. Ook moeten we regelmatig gebruik maken van inhuur van
148
personeel en diensten. Dit past overigens in het landelijke en regionale beeld. Een overspannen
149
arbeidsmarkt biedt daarnaast aan medewerkers kansen om bij grotere organisatie met betere
150
voorwaarden emplooi te vinden.
151 152
Met de huidige bezetting proberen we onze inwoners en ondernemers, ondanks de grote
153
hoeveelheid vragen en aanvragen, een zo goed mogelijke dienstverlening te bieden. Dat kan wat
154
meer tijd vragen.
155
Inmiddels zijn we binnen de organisatie met een uitgebreid verbetertraject gestart onder
156
aanvoering van de nieuwe directeur.
157 158
Aan de ene kant neemt de externe druk op de organisatie toe door hogere eisen aan de snelheid en
159
kwaliteit van onze dienstverlening, krapte op de arbeidsmarkt, crises van mondiale aard en
160
overheveling van taken door de Rijksoverheid met krapper wordende budgetten. Aan de andere
161
kant is er de interne druk door (langdurig) ziekteverzuim, grotere mobiliteit van medewerkers en
162
een krappere arbeidsmarkt. Ook de intrede van het hybride werken vraagt flexibiliteit en
163
aanpassingen in de manier van (samen)werken.
164 165
Er wordt volop ingezet op verbeteringen door een verbeterteam en daarvan afgeleide werkgroepen
166
waarin ook medewerkers participeren. Vier thema’s zijn hierin meegenomen: de basis op orde,
167
leiderschap, rol-bewust samenwerken en missie, visie en strategie waaronder strategisch
168
personeelsbeleid. Uiteraard wordt de raad op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen middels
169
de diverse rapportages.
170 171
Actuele financiële situatie
172
Het kabinet heeft besloten om het volume-accres van het gemeentefonds voor de jaren 2022, 2023,
173
2024 en 2025 te bevriezen op de stand Voorjaarsnota 2022. Het besluit heeft als oogmerk de
174
stabiliteit van het geraamde accres te verbeteren, zodat zowel het ministerie van Financiën als
175
gemeenten daar met hun begrotingspolitiek beter mee uit de voeten kunnen. Daarnaast biedt het
176
voorstel de komende tijd rust om het gesprek te voeren over een mogelijke aanpassing van de
177
financiële verhoudingen tussen het Rijk en de gemeenten vanaf 2026 om deze verhoudingen bij de
178
tijd te brengen.
179 180
Het kabinet ziet dat het noodzakelijk is om gemeenten in september helderheid te geven over de
181
richting van de oplossing voor de financiële situatie in 2026 en de hierbij passende vervolgstappen.
182
Deze vervolgstappen zijn opgenomen in de rijksbegroting voor 2023. In deze begroting zet het
183
kabinet een stap in de richting van een oplossing voor het financiële ravijn in 2026 door 1 miljard
184
euro aan het gemeentefonds toe te voegen. Voor de periode na 2026 zien wij echter een forse
185
terugval in het accres. Daar moet echt een oplossing voor komen. Ook het kabinet ziet de noodzaak
186
van een structurele oplossing en doet daarom een procesvoorstel om hierover de komende tijd
6
187
samen het gesprek te voeren. Wij zullen u over deze ontwikkelingen separaat op de hoogte stellen,
188
uiteraard voor de behandeling van de begroting 2023 door uw raad.
189 190
Het bevriezen van het volume-accres leidt tot een verbeterde financiële positie van de gemeente in
191
de periode tot 2025. Dit biedt ook ruimte voor de gemeente om een financiële buffer op te bouwen,
192
die verlichting kan bieden voor het jaar 2026. Ook hier hebben wij in de meerjarenbegroting 2024
193
tot en met 2026 aandacht aan besteed (door toevoegingen aan de algemene reserve). Ten slotte
194
denken wij na over de vorming van een eventuele buffer (crisisfonds) om de in de inleiding
195
genoemde problematiek adequaat te kunnen aanpakken. Vooruitlopend hierop stellen wij voor om
196
een substantieel extra bedrag te doteren aan de algemene reserve (in 2023 ruim 0,5 miljoen
197
oplopend tot 2025 naar 1 miljoen euro).
198 199
De meerjarenraming geeft een positief resultaat van € 498.000 voor 2023 en geeft voor 2026 een
200
gering tekort van € 68.000. Gelet op de bovenstaande maatregelen, die strekken tot een grotere
201
zekerheid in 2026 versus de mate van onzekerheid waar de Nederlandse gemeente met betrekking
202
tot de aanvullende rijksmiddelen in verkeren, vinden wij dit acceptabel.
203 204
Meerjaren Uitvoeringsprogramma (MUP) 2022-2026
205
In het coalitieakkoord is een aantal ambities verwoord. Daarmee gaan we volop aan de slag in de
206
wetenschap dat niet alle doelen tegelijk en in één jaar kunnen worden gerealiseerd. Ook kunnen we
207
alle plannen nog niet van een concrete (financiële invulling) voorzien. Gaandeweg zal de financiële
208
vertaling concreter worden. Wij stellen u voor daar in het voorjaar van 2023 op terug te komen voor
209
een nadere integrale afweging.
210 211
In de trimesterrapportages leggen wij verantwoording af over de voortgang van begroting en
212
Meerjaren Uitvoeringsprogramma (MUP). Bij de behandeling van Perspectiefnota en begroting
213
heeft u de mogelijkheid tot actualisering en bijsturing. Het college wil de raad zo goed mogelijk
214
faciliteren, zodat u goed geïnformeerd en tijdig keuzes kan maken. Met de raad wil het college de
215
komende periode verder werken aan het formuleren van goede indicatoren om te kunnen bepalen
216
of het beleid de gewenste effecten heeft.
217 218
Bij alle plannen wil het college aan de slag in goede samenwerking met raad, inwoners,
219
instellingen en ondernemers. Met een open houding, waarbij flexibel wordt ingespeeld op
220
maatschappelijke opgaven. Investeren in sterke verbindingen met inwoners, instellingen, bedrijven
221
en andere overheden. Dat vraagt ruimte voor initiatieven vanuit de samenleving en het benutten
222
van kansen. Het vraagt om sturen als het moet en loslaten waar dat kan.
223 224
We kunnen gelukkig constateren dat er in de lokale samenleving een grote bereidheid tot
225
samenwerken bestaat. Bovendien is het nemen van eigen verantwoordelijkheid de Noordenvelders
226
niet vreemd. “Samen bouwen aan Noordenveld” is het motto voor deze bestuursperiode.
227 228
Ten slotte
229
De programmabegroting sluit met een positief resultaat van € 498.000 voor 2023. Met deze
230
begroting hebben we gemeend een redelijk perspectief neer te leggen voor de nieuwe raad met
231
een onzeker meerjarenperspectief.
232
7
233
Wij gaan graag met u het gesprek aan op maandag 7 november 2022 over de uiteindelijke keuzes,
234
voorstellen en verwachtingen.
235 236
Roden, 26 september 2022
237 238
Klaas Smid, burgemeester
Peggy van Vliet, directeur - secretaris
Kirsten Ipema, wethouder
Alex Wekema, wethouder
Jos Darwinkel, wethouder
Robert Meijer, wethouder
239 240 241 242 243 244
8
245
Resumé
246 247
Wij stellen u voor:
248 249
1. De budgetten uit de primitieve begroting 2023, zoals vermeld in de programma’s 1 tot en met 7, te
250
autoriseren.
251 252
2. Ter dekking van de inkomsten en uitgaven van de bovenvermelde programma’s de
253
dekkingsmiddelen uit hoofdstuk 1 aan te wijzen.
254 255
3. De volgende investeringsbudgetten uit de meerjarenbegroting 2022 vrij te geven voor 2023: x € 1.000 De hieruit voortvloeiende kapitaallasten zijn al verwerkt in het startsaldo
investering
kapitaallast
Nieuwe IHP 2021-2031 - nieuwbouw OBS De Hekakker
329
13
Nieuwe IHP 2021-2031 - nieuwbouw GBS De Rank
231
9
Toegankelijkheid gebouwen en openbare ruimte
138
9
Areaalnota
100
7
Verhardingen
275
18
1.073
56
Totaal
256 257
4. Het volgende budget ten laste van de begrotingsruimte beschikbaar te stellen: x € 1.000 Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Drenthe 2023
113
Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) 2023
92
Veiligheidsregio Drenthe (VRD) 2023
62
Overige GR (ZVHD, Publiek Vervoer, NMD, Recreatieschap Drenthe)
15
Rechtmatigheidsverantwoording t/m 2026
75
IHP verlenging noodlokalen Hoge Holt t/m 2027
60
Acquisitiefunctie t/m 2026
25
Exoten
75
Uitvoering Warmtevisie t/m 2026
300
Uitvoeringskosten programma duurzaamheid t/m 2026
277
Uitvoeringskosten woningbouwteam t/m 2026
680
Co-financiering Leader 2023-2027
20
Recreatie en toerisme - recreatieve fietspaden en intensivering beleid
30
Bomenherstelplan t/m 2026
60
Toevoegen geraamde onderuitputting (20%) gemeentefonds
-786
Dotatie aan algemene reserve - geraamde onderuitputting gemeentefonds
523
Dotatie aan reserve sociaal domein - geraamde onderuitputting gemeentefonds
263
Totaal
1.884
9
258
5. De volgende investeringsbudgetten ten laste van de begrotingsruimte en het budget vrijval
259
kapitaallasten beschikbaar te stellen: x € 1.000 a. ten laste van de begrotingsruimte:
investering
kapitaallast
Integraal sportaccommodatieplan
725
47
Geert de Wilde-brug
150
8
Manege de Hulhorst Roden
1.725
69
Betonbruggen
250
14
2.850
138
investering
kapitaallast
Sporthal Peize
138
9
Dorpshuis Peize
30
2
Dorpshuis Nieuw Roden
19
1
Zwembad de Hullen
16
1
Brinkhof
14
1
Hertenkamp Veenhuizen
13
1
Gemeentehuis
10
1
Kerktorens
2
0
15
3
Pick-ups en bestelwagens
185
26
Afzetcontainers
120
14
Cirkelmaaier
60
11
Vervanging landmeetapparatuur Beheer
50
8
Totaal
672
77
investering
kapitaallast
479
31
Openbare verlichting (armaturen)
111
7
Meeliftinvesteringen Duurzaam Veilig
109
7
Openbare verlichting (lichtmasten)
79
3
Totaal
777
49
Totaal
b1. ten laste van het budget vrijval kapitaallasten, investeringen bedrijfsvoering: Renovatieonderhoud gebouwen
Automatisering Vervanging WiFi Tractie
Inventaris
b2. ten laste van het budget vrijval kapitaallasten, overige investeringen: Meeliftinvesteringen riolering en wegen
10
c. ten laste van tarieven:
investering
kapitaallast
Reguliere vervangingen riolering
1.542
62
Vervanging rioleringsinstallaties
527
43
2.069
105
Totaal
260 261
6. De volgende budgetten ten laste van de eenmalige begrotingsruimte beschikbaar te stellen: x € 1.000
262 263
Gebiedsontwikkeling Veenhuizen
50
Totaal
50
7. Het volgende budget ten laste van de algemene reserve beschikbaar te stellen: x € 1.000 Dorpenfonds
500
Totaal
500
264 265
8. Het volgende budget ten laste van de toekomstige boekwaarde grondexploitaties beschikbaar te
266
stellen: x € 1.000 Hoek Kanaalstraat / Wilhelminastraat
120
Totaal
120
267 268 269
11
Vaststellingsbesluit
270 271 272
Nr.
273 274 275
De raad van de gemeente Noordenveld
276 277
Gezien de ontwerp-programmabegroting 2023 en de meerjarenraming 2024 - 2026 van baten en
278
lasten van de gemeente Noordenveld;
279 280
Gelezen de aanbiedingsbrief behorende bij de ontwerp-programmabegroting 2023;
281 282
Gelet op artikel 191 van de Gemeentewet;
283 284 285
Besluit:
286 287 288
De programmabegroting 2023 en de meerjarenraming 2024 - 2026 vast te stellen.
289 290 291 292
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Noordenveld op
293
7 november 2022.
294 295 296
H. Huttinga, griffier
K. Smid, voorzitter
297 298
12
299
B egroting in een oogopslag
300 301 302 303
13
304
Leeswijzer
305 306
De programmabegroting kan opgedeeld worden in vier hoofddelen en de bijlagen. Het eerste
307
onderdeel, waarvan deze leeswijzer deel uitmaakt, is Algemeen. Hierin vindt u de aanbiedingsbrief,
308
waarin de gemaakte keuzes en verwachtingen worden toegelicht. Ook zijn in dit onderdeel het
309
resumé, het vaststellingsbesluit en dus deze leeswijzer opgenomen.
310 311
Een uitwerking van ons programmaplan vindt u in het onderdeel Programma's. Hierin worden de
312
reguliere programmaonderdelen beschreven van onze zeven programma's. De inhoudelijke keuzes
313
die we maken om onze ambities te realiseren worden in dit onderdeel toegelicht.
314 315
Daarnaast behandelen we in de begroting de volgende zeven wettelijk verplichte paragrafen:
316
1. Lokale heffingen;
317
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing;
318
3. Onderhoud kapitaalgoederen;
319
4. Financiering;
320
5. Bedrijfsvoering;
321
6. Verbonden partijen;
322
7. Grondbeleid.
323
Deze vindt u samen met de toegevoegde paragrafen Overhead en Personele lasten terug in het
324
onderdeel Paragrafen.
325 326
De belangrijkste financiële informatie met betrekking tot de opbouw van de begroting vindt u in de
327
Financiële begroting. In dit onderdeel zijn de financiële beschouwingen, de incidentele baten en
328
lasten, de subsidies, de functie en kaders van de begroting en de meerjarenraming opgenomen.
329 330
Voor de opbouw van de meerjarenbegroting, de geprognosticeerde balans, de reserves en
331
voorzieningen, het EMU-saldo en de begrippenlijst verwijzen we u, tot slot, naar het onderdeel
332
Bijlagen.
333 334
Technische toelichting op de opbouw van de begroting
335
Bij de opbouw van de nieuwe begroting gaan we uit van de op dat moment bekende basiscijfers
336
voor het nieuwe jaar, inclusief het financiële effect van de tussentijdse begrotingswijzigingen. We
337
wijzigen de basiscijfers voor het nieuwe begrotingsjaar aan de hand van de nieuwe grondslagen
338
vanuit de kadernota. Het zo berekende nieuwe beschikbare begrotingssaldo vergelijken we met de,
339
door uw raad geamendeerde, begroting 2022. De verschillen tussen die beide saldi lichten we toe in
340
de Financiële begroting, en wel in de verschillenanalyse die is opgenomen in de financiële
341
beschouwingen.
342 343
Structurele ruimte
344
Bij de vaststelling van de begroting neemt u als raad een besluit voor het komende begrotingsjaar.
345
Afwijkingen op een eerder vastgestelde begroting worden het jaar daarna, bij het vaststellen van
346
een nieuwe begroting, toegelicht en aan u voorgelegd. Dit kunnen nieuwe voorstellen zijn, maar
347
ook voorstellen van eerdere jaren waarbij een eerder toegekend bedrag wordt aangepast. Deze
348
voorstellen treft u aan in de paragraaf Beleidsvoorstellen ten laste van de vrije budgetruimte. Deze
349
paragraaf is opgenomen onder de financiële beschouwingen, onder Financiële begroting.
350
14
351
Eenmalige ruimte
352
Naast structurele begrotingsruimte, kennen we ook eenmalige of incidentele begrotingsruimte. Dit
353
onderdeel wordt in de financiële beschouwingen toegelicht in de paragraaf Overige
354
beleidsvoorstellen en investeringen. De eenmalige ruimte ontstaat voornamelijk doordat we er van
355
uitgaan dat een nieuwe investering gemiddeld genomen halverwege een jaar start. Daarmee
356
bedragen ook de bijbehorende kapitaallasten in een eerste jaar de helft van waar we normaliter
357
mee moeten rekenen. De helft van die kapitaallasten rekenen we toe aan de eenmalige ruimte. Met
358
de beschikbare eenmalige ruimte dekken we eenmalige uitgaven. Ook kunnen er eenmalige
359
uitgaven worden gedekt door een reserve. Mocht dat het geval zijn. dan treft u deze ook aan bij dit
360
onderdeel van de begroting.
361 362
Meerjarenperspectief
363
In deze begroting is een sluitend meerjarenperspectief opgenomen. Hiervoor verwijzen wij u naar
364
het onderdeel Meerjarenraming onder de Financiële begroting.
365
15
366
Programma's
367 368
16
369
Inleiding
370 371
Onze Omgevingsvisie 2030 is het vertrekpunt bij alles wat we doen. Daarin zijn vijf kernwaarden
372
geformuleerd: transparant, leefbaar, ondernemend, groen en duurzaam. Hieruit zijn 7 programma’s
373
voor de begroting gedestilleerd:
374
1.
Samen doen
375
2.
Samen ontwikkelen
376
3.
Bestuur en samenleving
377
4. Groen beleven
378
5.
379
6. Duurzaam voor nu en later
380
7.
Werken, ondernemen en ontspannen Helder zicht
381 382
De kernwaarden duurzaam en transparant zijn het fundament van het beleid en komen in
383
meerdere programma’s tot uiting. Elk programma begint met een overzicht van de onderwerpen
384
en een overkoepelende programmadoelstelling. Vervolgens worden de verplichte
385
beleidsindicatoren vermeld. Deze zijn bedoeld om de effecten van beleid op de programma’s aan te
386
geven. Gemeenten zijn verplicht om over een groot aantal indicatoren te rapporteren. Deze
387
verplichte indicatoren geven een beeld van hoe we ervoor staan en zijn aangevuld met nieuwe
388
indicatoren van de website waarstaatjegemeente.nl. De gegevens onder programma 7. Helder zicht
389
betreffen cijfers op begrotingsbasis, onder de andere programma’s zijn gerealiseerde cijfers
390
zichtbaar. Gegevens over Nederland geven het gemiddelde over alle gemeentes in het land weer,
391
gegevens voor Drenthe het gemiddelde over alle Drentse gemeentes.
392 393
Vervolgens staat er een financieel overzicht van het totale programma voor meerdere jaren vermeld.
394
Daar staan tevens de nog lopende projecten uit het Meerjaren UitvoeringsProgramma (MUP) 2018-
395
2022 vermeld en nieuwe voorstellen vanuit het coalitieakkoord 2022-2026. Daarna volgt een
396
toelichting per taakveld. Verder zijn de teksten kort en concreet geformuleerd zodat helder is wat er
397
mee bereikt wordt en wat de gemeente precies gaat doen. We hopen daarmee een helder zicht te
398
geven op de inkomsten en uitgaven in 2023.
399 400
17
401
1. Samen doen
402 Tot programma 1. Samen doen horen lasten en baten voor: - Openbaar basisonderwijs - Onderwijshuisvesting - Onderwijsbeleid en leerlingenzaken - Samenkracht en burgerparticipatie - Inkomensregelingen - Begeleide participatie - Arbeidsparticipatie - Maatwerkvoorzieningen (WMO) - Maatwerkdienstverlening 18+ - Maatwerkdienstverlening 18- Volksgezondheid 403 404
Programmadoelstelling en volwassenen kunnen veilig opgroeien, meedoen in de samenleving en zo • Jeugdigen zelfredzaam mogelijk zijn. dit (tijdelijk) niet mogelijk zijn dan zetten wij zorg en ondersteuning in. Deze zorg sluit • Mocht aan bij de eigen kracht en sociale netwerken van onze inwoners.
405 406
Beleidsindicatoren Onderwijs
Eenheid
Gebied
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
Relatief verzuim
Voortijdige schoolverlaters (totaal VO + MBO)
Aantal per 1.000 leerlingen
% deelnemers aan het VO en MBO
Waarde
Peiljaar
Noordenveld
1,1
2017
Nederland
2,5
2021
Drenthe
0,7
2021
Noordenveld
16
2021
Nederland
19
2021
Drenthe
19
2021
Noordenveld
1,5
2019
Nederland
1,7
2019
Drenthe
1,6
2019
Waarde
Peiljaar
Werk en Inkomen
Eenheid
Gebied
Banen
Aantal per 1.000 inwoners van 15-74 jaar
Noordenveld
495,4
2021
Nederland
685,7
2021
Drenthe
608,9
2021
18
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
Netto arbeidsparticipatie
Personen met bijstandsuitkering
Noordenveld
67,0
2020
Nederland
70,4
2021
Drenthe
70,4
2021
28,1
2021
Nederland
43,1
2021
Drenthe
36,0
2021
Waarde
Peiljaar
Aantal per 1.000 inwoners 18 Noordenveld jaar en ouder
Zorg en Welzijn
Eenheid
Gebied
Jongeren met jeugdbescherming
% jongeren tot 18 jaar
Noordenveld
0,7
2021
Nederland
1,2
2021
Drenthe
1,3
2021
Noordenveld
12,5
2021
Nederland
12,9
2021
Drenthe
14,1
2021
0,3
2021
Nederland
0,3
2021
Drenthe
0,4
2021
Noordenveld
580
2018
Nederland
700
2020
Drenthe
755
2021
Jongeren met jeugdhulp
% jongeren tot 18 jaar
Jongeren met jeugdreclassering
% jongeren van 12 tot 23 jaar Noordenveld
WMO-cliënten met een maatwerkarrangement
Aantal per 10.000 inwoners
407 408
Financieel overzicht Meerjarenperspectief
Begroting 2023
2024
2025
2026
30.228
30.540
30.873
31.197
113
113
113
113
Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe (ZVHD) 2023
1
1
1
1
Publiek Vervoer
1
1
1
1
Noord Midden Drenthe (NMD)
7
7
7
7
122
122
122
122
Bedragen x € 1.000 Startsaldo begroting 2023-2026
Wettelijk verplicht GGD 2023
Totaal wettelijk verplicht
Voortzetting ingezet beleid / MUP
19
Nieuwe IHP 2021-2031 - diverse investeringen vanaf 2024 IHP verlenging noodlokalen Hoge Holt t/m 2027 Totaal wensen / nieuw beleid
202
327
327
60
60
60
60
60
262
387
387
30.924
31.382
31.706
(Jaarlijkse) dotatie exploitatie naar vermogen Dotatie aan reserve sociaal domein - geraamde onderuitputting gemeentefonds
263
Totaal programma 1. Samen doen
30.673
409 410
Vervangingsinvesteringen Vervangingsinvesteringen
Bedrag (x € 1.000)
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Renovatie dorpshuis Peize
30
Renovatie dorpshuis Nieuw Roden
19
Totaal
49
411 412
Toelichting per taakveld (bedragen x € 1.000) Begrote lasten 2022
Begrote baten 2022
Begroot saldo 2022
Begrote lasten 2023
Begrote baten 2023
Begroot saldo 2023
4.1 Openbaar basisonderwijs
13.962
13.903
59
0
0
0
4.2 Onderwijshuisvesting
2.233
297
1.936
1.918
208
1.709
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
1.584
527
1.057
1.186
97
1.088
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
4.142
275
3.867
4.279
214
4.064
6.3 Inkomensregelingen
11.551
7.943
3.609
10.391
8.116
2.275
6.4 Begeleide participatie
3.593
188
3.405
3.410
248
3.162
6.5 Arbeidsparticipatie
1.321
10
1.311
1.359
8
1.352
0
0
0
1
0
1
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
7.346
0
7.346
7.045
0
7.045
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
8.363
0
8.363
8.312
0
8.312
7.1 Volksgezondheid
1.315
0
1.315
1.220
0
1.220
55.412
23.144
32.268
39.120
8.891
30.228
Taakvelden
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Totaal
413 414 415 416 417
20
418
Taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs
419 Afdeling:
Beleid en Realisatie
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema
420 421
Inleidend
422
Het bestuur van het openbaar primair onderwijs in de gemeente Noordenveld wordt gevormd door
423
de Stichting Openbaar Primair Onderwijs Noordenveld (i.o.), waaronder de beleidsvoorbereiding,
424
beleidsuitvoering en beleidsbepaling. De stichting rapporteert in dezen conform de statuten aan
425
het gemeentebestuur.
426 427
Wat willen we bereiken? Algemeen
• Alle scholen hebben een eigen profiel en verzorgen het beste onderwijs voor ieder kind. willen dat alle scholen blijven voldoen aan de basiskwaliteit, zoals geformuleerd in de Wet • We Primair Onderwijs. De scholen gebruiken daarvoor hun eigen school(jaar)plan. • Talentontwikkeling in de brede zin waarbij de leerling centraal staat en niet het aanbod. • Op alle scholen is er grote aandacht voor sociaal emotionele ontwikkeling als basis voor leren. 428 429
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen stichting OPON: geeft doelgericht onderwijs; heeft zicht op de individuele ontwikkeling; • De stuurt op verbetering; legt verantwoording af over resultaten en proces. • De samenwerking tussen scholen en kinderopvangorganisaties wordt geïntensiveerd.
430 431
Bijbehorende belangrijke documenten
432
Begroting, beleidsvisie en statuten van de stichting Openbaar Primair Onderwijs Noordenveld
433 434
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 4.1 Openbaar basisonderwijs
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
16.048
13.962
0
0
0
0
Baten
16.101
13.903
0
0
0
0
Saldo
-53
59
0
0
0
0
435 436
Financiële toelichting
437
Door de verzelfstandiging van OPON worden er vanaf 2023 niet langer baten en lasten begroot en
438
verantwoord op taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs.
439 440 441 442
21
443
Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting
444 Afdeling:
Beleid en Realisatie
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema
445 446
Inleidend
447
De uitvoering van het IHP 2021 - 2041 wordt gecontinueerd. De planvorming ten behoeve van de
448
realisatie van MFA De Flint wordt verder uitgewerkt. Er wordt tijdelijke huisvesting georganiseerd,
449
indien mogelijk budgettair neutraal. De architect wordt aanbesteed en gegund. In 2023 worden het
450
schetsontwerp, voorontwerp en het definitieve ontwerp gerealiseerd, mogelijk met een uitloop naar
451
2024. De wijziging van het bestemmingsplan is gerealiseerd.
452 453
Wat willen we bereiken? Algemeen
• Wij streven naar energieneutrale onderwijshuisvesting. • Alle scholen hebben goede huisvesting. 454 455
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen
• We bereiden de nieuwbouw van OBS De Hekakker en CBS De Rank voor (MUP 7). • We verwachten uitvoering te geven aan het nieuwe Integrale Huisvestingsplan 2041. • We starten met de nieuwbouw van OBS De Flint. verwachting kan medio 2023 met de bouw van een beweegbox (nieuwe gymzaal) bij RSG • Naar Ronerborg worden begonnen. Vanwege de inzet van de verzekeringsgelden gymzaal Floralaan moet er uiterlijk 1 november 2023 met de bouw zijn begonnen. verwachten wij meer duidelijkheid met betrekking tot een eventuele locatie voor CBS • InDe2023 Parel in Roden Zuid. 456 457
Bijbehorende belangrijke documenten
458
Integraal huisvestingsplan (IHP) 2021-2041
459 460
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 4.2 Onderwijshuisvesting
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
2.088
2.233
1.918
1.942
1.995
1.995
Baten
184
297
208
210
211
212
Saldo
1.905
1.936
1.709
1.732
1.784
1.783
461 462 463 464 465
22
466 467
468 469
Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Afdeling:
Beleid en Realisatie
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema
Wat willen we bereiken? Algemeen willen de kansen op de arbeidsmarkt verbeteren voor de jongeren uit het Praktijkonderwijs • We en het Voortgezet Speciaal Onderwijs. • Wij willen voorkomen dat leerlingen zonder startkwalificatie van school gaan. • Wij willen inwoners tussen 23-27 jaar zonder startkwalificatie in beeld hebben. • Wij willen mogelijke ontwikkelingsachterstand bij peuters vroegtijdig signaleren.
470 471
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen werken verder uit hoe jongeren die zonder startkwalificatie van school aan het werk zijn • Wij gegaan alsnog naar de route BeroepsBegeleidende Leerweg (BBL) begeleid kunnen worden. Daarmee kan een startkwalificatie alsnog behaald worden.
samenwerking met scholen richten we zorgpaden in en creëren een sluitende aanpak van • Injongeren gericht op het halen van een startkwalificatie in. gaan via de Route Arbeid de kansen van jongeren uit het Praktijkonderwijs en het • We Voortgezet Speciaal Onderwijs vergroten op de arbeidsmarkt. Daarnaast geven we gerichte aandacht aan de jongeren op de dagbesteding.
gaan na welke concrete mogelijkheden er liggen om inwoners tussen de 23 en 27 jaar, • We zonder startkwalificatie, toch in beeld te krijgen. Vervolgens proberen we hen in een werk- of leertraject te krijgen.
• We stellen voldoende (VVE) peuterplaatsen beschikbaar voor de peuters. • We zijn (financieel) toegankelijk voor alle doelgroeppeuters van de gemeente Noordenveld. • We zetten in op indicering en toeleiding van peuters om bereik te verhogen. • We borgen de kwaliteit van taalstimuleringsprogramma VVE op de peuterspeelgroep. 472 473
Bijbehorende belangrijke documenten
474
•
Nadere regelgeving Peuteropvang Noordenveld
475
•
Uitvoeringsagenda Jeugd
476 477
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
1.079
1.584
1.186
1.209
1.214
1.231
Baten
95
527
97
98
98
98
Saldo
984
1.057
1.088
1.111
1.116
1.132
23
478
Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
479
480 481
Afdeling:
Beleid en Realisatie
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema
Wat willen we bereiken? Vrijwillige inzet en mantelzorg
• Wij willen mensen in staat stellen zelfredzaam te zijn, zodat zij actief mee kunnen blijven doen. vinden het belangrijk dat vrijwilligers de juiste vaardigheden hebben en zo optimaal • Wij inzetbaar zijn. zorgen dat mantelzorgers optimaal gezien, gehoord en ondersteund worden en willen • Wij overbelasting van mantelzorgers voorkomen. Inclusieve samenleving vinden dat iedereen in Noordenveld op voet van gelijkheid moet kunnen meedoen. Jong of • Wij oud, wie je ook bent en waar je ook vandaan komt. Dat geldt ook voor mensen met een beperking of chronische ziekte. Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) zorg bieden tegen aanvaardbare kosten met aandacht voor invulling van preventie, • Goede zodat zwaardere zorg zoveel mogelijk wordt voorkomen. 482 Buurthuis Peizermade willen inzichtelijk maken of er mogelijkheden zijn om het buurthuis ‘de Schakel’ in • Wij Peizermade te vernieuwen. Buurtvereniging Peizermade wil graag een nieuw buurthuis omdat het gebouw ‘af’ is.
483 484
Wat gaan we daarvoor doen? Vrijwillige inzet en mantelzorg met WiN en het Contactpunt Mantelzorg (CPM) is een inventarisatie onder • Samen mantelzorgers gedaan. De uitkomsten zijn samengevat tot concrete doelen en vastgelegd in de uitvoeringsagenda Mantelzorg waar actief uitvoering aan wordt geven.
met WiN zorgen wij voor goede begeleiding, ondersteuning en waardering voor onze • Samen vrijwilligers. Dit doen wij door vrijwilligers uit te nodigen bij activiteiten en met een specifiek aanbod aan trainingen. onderzoeken in welke vorm wij het mantelzorg-compliment kunnen behouden en hoe wij • Wij daarnaast voor mantelzorgers een passend aanbod aan informatie, activiteiten, contact en trainingen kunnen bieden. Inclusieve samenleving met inwoners en ervaringsdeskundigen van de stichting Toegankelijk Noordenveld • Samen blijven we uitvoering geven aan de Lokale Inclusie Agenda (LIA). Ook gaan wij samen de LIA 2023 - 2026 opstellen.
Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO)
• We voeren samen met WiN het project Wij Buurten uit. 485 486 487
24
488
Buurthuis Peizermade
• 489 490
Wij gaan in gesprek met het bestuur om over de toekomst van het buurthuis te praten.
Bijbehorende belangrijke documenten
491
•
Notitie Natuurlijk Samen Doen
492
•
Notitie GO Noordenveld
493
•
Bedrijfsplan Meldpunt Discriminatie Drenthe
494
•
Lokale Inclusie Agenda (LIA)
495 496
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
497 498
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
4.465
4.142
4.279
4.358
4.412
4.466
Baten
272
275
214
221
225
230
Saldo
4.193
3.867
4.064
4.137
4.187
4.236
Taakveld 6.3 Inkomensregelingen
499
500 501
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Alex Wekema
Wat willen we bereiken? Algemeen beschikken ten minste over een minimum inkomen om zelfstandig in hun • Inwoners levensonderhoud te voorzien. willen dat inwoners en vooral ook hun kinderen geen belemmeringen ondervinden in het • We meedoen omdat er thuis sprake is van een laag inkomen. kunnen als dat nodig is op een duidelijke manier, snel en eenvoudig een uitkering • Inwoners aanvragen. willen, binnen onze mogelijkheden, de armoedeval terugdringen en ervoor zorgen dat • We werken loont.
502 503
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen gaan de armoedeaanpak intensiveren en integraal benaderen, met speciale aandacht voor • We kinderen en jongeren, preventie en gezondheid. gaan onderzoeken hoe we onze minimaregelingen via een staffelregeling voor een grotere • We groep beschikbaar kunnen maken (ook werkenden met lage inkomens, mogelijke uitbreiding tot max. 130%). We helpen inwoners het energieverbruik omlaag te krijgen. gaan onze regelingen gericht op meedoen vindbaarder, toegankelijker en duidelijker • We maken. gaan in de bestrijding van armoede en schulden de samenwerking met het Pact tegen • We Armoede en andere netwerkpartners versterken, maar ook de verdere inzet van ervaringsdeskundigen onderzoeken.
25
het kader van de aanpak van energiearmoede willen we inwoners voorlichten en • Inenergiebesparende maatregelen aanbrengen. 504 505
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
10.350
11.551
10.391
10.436
10.468
10.499
Baten
8.532
7.943
8.116
8.122
8.126
8.130
Saldo
1.818
3.609
2.275
2.314
2.341
2.369
6.3 Inkomensregelingen
506 507
Taakveld 6.4 Begeleide participatie
508
509 510
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Alex Wekema
Wat willen we bereiken? Algemeen willen dat alle inwoners die vanuit de oude regelingen aangepast werk hebben, hetzij via • We Novatec of op een andere manier, zich geen zorgen hoeven te maken over hun arbeidstoekomst.
willen optimale dienstverlening en begeleiding bieden aan inwoners die onder de • We Participatiewet of de (oude regeling) Wsw aangewezen zijn op aangepast werk. 511 512
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen blijven met de gemeente Westerkwartier samenwerken als het gaat over onze inwoners • We die onder de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) vallen. Doel is dat de dienstverlening optimaal blijft voor onze inwoners. gaan uitvoering geven aan het verbeterplan uitvoering doelgroepen Participatiewet en • We Wsw opgesteld onder advies en begeleiding van bureau Radar.
513 514
Bijbehorende belangrijke documenten
515
•
Dienstverleningsovereenkomsten met de gemeente Westerkwartier
516
•
Verbeterplan uitvoering Doelgroepen Noordenveld
517
•
Adviesrapport RADAR
518 519
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 6.4 Begeleide participatie
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
3.166
3.593
3.410
3.197
3.108
3.047
Baten
165
188
248
237
235
235
Saldo
3.001
3.405
3.162
2.960
2.873
2.812
520 521
26
522
Taakveld 6.5 Arbeidsparticipatie
523
524 525
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Alex Wekema
Wat willen we bereiken? Algemeen willen dat in Noordenveld inwoners in hun eigen buurt, met persoonlijke begeleiding, • We kunnen werken aan het (opnieuw) vinden van werk en/of dagbesteding. willen inwoners zo snel mogelijk weer helpen richting een werksituatie, zodat de • We uitkeringssituatie zo kort mogelijk is.
526 527
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen gaan het maatschappelijk verzamelgebouw CBN 122 in Roden verder ontwikkelen als een • We werk-leerplaats.
• We werken samen en maken gebruik van de mogelijkheden die Werk In Zicht (WIZ) ons biedt. • We gaan met Novatec onderzoeken welke re-integratie trajecten wij bij hen kunnen inkopen 528 529
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
1.183
1.321
1.359
1.296
1.298
1.299
Baten
10
10
8
5
5
5
Saldo
1.172
1.311
1.352
1.291
1.293
1.294
6.5 Arbeidsparticipatie
530 531
Taakveld 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
532
533 534
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
0
0
1
1
1
1
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
0
0
1
1
1
1
535 536 537 538
27
539
Financiële toelichting
540
Lasten en baten met betrekking tot de maatwerkvoorzieningen zijn grotendeels onder andere
541
taakvelden binnen dit programma begroot. Voor 2023 staan alleen verzekeringskosten geraamd op
542
taakveld 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO).
543 544
Taakveld 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
545
546 547
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema, Alex Wekema
Wat willen we bereiken? Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) willen inwoners waar nodig passende ondersteuning bieden (licht waar kan, zwaar waar • We nodig). willen dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en actief deel • We kunnen nemen aan onze samenleving, ook als een persoon een beperking heeft of een belemmering ervaart.
Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang willen dat mensen met een psychische kwetsbaarheid of een verslaving zo veel mogelijk • We zelfstandig thuis kunnen wonen en de ondersteuning krijgen die daarbij nodig is. willen financieel en inhoudelijk voorbereid zijn op de (door)decentralisatie van Beschermd • We Wonen per 1 januari 2023. Wet Verplichte Geestelijke GezondheidsZorg (WVGGZ) willen gedwongen zorg voor mensen met een psychische stoornis zoveel mogelijk • We voorkomen en de duur zoveel mogelijk beperken. willen bepalen hoe we de uitvoering van de door de wet aan de gemeente opgelegde • We taken gaan beleggen vanaf 2023 en verder. Schuldhulpverlening
• We proberen schulden die een probleem opleveren bij onze inwoners te voorkomen. informeren onze inwoners zo goed mogelijk over de mogelijkheden voor ondersteuning bij • We (dreigende) financiële problemen. 548 549
Wat gaan we daarvoor doen? Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) voeren contractmanagement uit in Noord en Midden Drenthe waarbij wij: risico’s • Wij beperken, kosten bewaken en bijdragen aan strategisch beleid via contracten • We werken samen met inwoners volgens het principe “één gezin, één plan, één regisseur”. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang geven uitvoering aan het in 2020 vastgestelde regioplan door het opstellen van een • We werkplan, waarin we (lokale) uitvoeringsafspraken en samenwerkingsafspraken met andere gemeenten voor 2023 concretiseren. Wet Verplichte Geestelijke GezondheidsZorg (WVGGZ)
• We geven uitvoering aan de gemeentelijke taken. 28
Schuldhulpverlening binnenkomende signalen over financiële problemen worden geregistreerd waarna we in • Alle het kader van vroegsignalering op elk signaal reageren door contact op te nemen met de inwoner.
werken nauw samen met de partners uit het Pact tegen Armoede en andere • We netwerkpartners. • We maken gebruik van de voorzieningenwijzer. • We gaan gebruik maken van de laagdrempelige inzet van een ervaringsdeskundige. 550 551
Bijbehorende belangrijke documenten
552
•
Verordening Wmo-Jeugd 2020 1
553
•
Uitvoeringsregels Maatschappelijke ondersteuning en Jeugdhulp gemeente Noordenveld
554 555
2020 •
556
Financieel besluit Maatschappelijke ondersteuning en Jeugdhulp gemeente Noordenveld 2020
557
•
Resultatenmatrix
558
•
Drents kwaliteitskader
559
•
Regioplan beschermd wonen & maatschappelijke opvang, regio’s Noord- en Midden-
560
Drenthe & Zuidwest-Drenthe
561 562
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
563 564
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
5.395
7.346
7.045
7.256
7.402
7.550
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
5.395
7.346
7.045
7.256
7.402
7.550
Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
565
566 567
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Alex Wekema
Wat willen we bereiken? Algemeen willen dat onze jeugd veilig en gezond kan opgroeien. We bieden waar nodig passende • We ondersteuning.
• We willen dat jongeren betrokken zijn en invloed hebben op hun woon- en leefomgeving. 568 569 570 571 572 573
29
574
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen verstevigen lokale samenwerkingsverbanden ten behoeve van vroegtijdige signalering. • We Bijvoorbeeld met de samenwerkingspartners rondom ‘Geweld hoort nergens thuis’ of met de scholen als het gaat om een ‘sluitende aanpak’.
gaan door met de Drentse samenwerking van gemeenten, ketenpartners en aanbieders, • We gericht op de transformatie jeugdhulp. • We geven vorm aan het jongerenwerk door de inzet van jongerenwerkers. voeren contractmanagement uit in Noord en Midden Drenthe waarbij wij risico’s beperken, • Wij kosten bewaken en bijdragen aan strategisch beleid via contracten. • We werken samen met inwoners volgens het principe “één gezin, één plan, één regisseur”. met ketenpartners ontwikkelen wij en geven wij uitvoering aan de Uitvoeringsagenda • Samen Jeugd 575 576 577
Bijbehorende belangrijke documenten •
578 579
gemeente Noordenveld 2022 •
580 581
Verordening maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en schulddienstverlening Uitvoeringsregels maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en schulddienstverlening gemeente Noordenveld 2022
•
582
Financieel besluit maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en schulddienstverlening gemeente Noordenveld 2022
583
•
Toetsingskader 2019 Wmo en Jeugdzorg
584
•
Handreiking Werken met Resultaten
585
•
Regiovisie Jeugd Drenthe
586
•
Bestuurlijk Transformatie Akkoord Jeugd Drenthe (BTA)
587
•
Transformatieplan Zorg voor Jeugd
588 589
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 6.72 Maatwerkdienstverlening 18
590 591
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
7.457
8.363
8.312
8.516
8.656
8.799
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
7.457
8.363
8.312
8.516
8.656
8.799
Taakveld 7.1 Volksgezondheid
592 Afdeling:
Beleid en Realisatie
Portefeuillehouder:
Alex Wekema
593 594
Inleidend
595
De uitvoering van de basistaken gezondheid liggen bij de GGD Drenthe.
596 597 598
30
599
Wat willen we bereiken? Algemeen 2030 heeft Noordenveld een levendige, vitale samenleving. Iedereen telt mee, doet mee en • Indraagt bij. • De uitvoering van de basistaken gezondheid ligt bij GGD Drenthe.
600 601
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen voeren ons integraal preventief gezondheidsbeleid uit, door in te zetten op: een rookvrije • Wij omgeving, verantwoord alcoholgebruik, het tegengaan van drugsgebruik en het tegengaan en voorkomen van vereenzaming en (kinder)armoede. willen er voor zorgen dat: inwoners voldoende eigen regie ervaren; jongeren zich geestelijk • We in balans voelen; inwoners zich gesteund voelen bij ingrijpende gebeurtenissen; het gezond gewicht bij alle leeftijdsgroepen toeneemt.
• GGD Drenthe zorgt voor de uitvoering van de basistaken gezondheid. 602 603
Bijbehorende belangrijke documenten
604
•
Nota integraal preventief gezondheidsbeleid
605
•
Gemeenschappelijke regeling GGD Drenthe
606 607
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
1.171
1.315
1.220
1.221
1.221
1.221
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
1.171
1.315
1.220
1.221
1.221
1.221
7.1 Volksgezondheid
608 609
31
610
Toelichting lopende en nieuwe projecten
611
Hieronder wordt aangegeven wat we in 2023 gaan doen binnen de lopende en nieuwe projecten.
612 613
Voortzetting ingezet beleid en Meerjaren Uitvoeringsplan (MUP) 2018-2022
614
MUP 7. Integraal huisvestingsplan (IHP) – diverse investeringen
615
We starten met de nieuwbouw van OBS De Flint. De locatiekeuze van De Hekakker wordt naar
616
verwachting eind 2022 definitief. De locatiekeuze voor nieuwbouw CBS De Rank naar zal naar
617
verwachting in 2023 definitief worden. De voorbereidingen nieuwbouw OBS De Hekakker en CBS
618
De Rank zijn in 2022 opgestart. De nieuwbouw van OBS De Hekakker en CBS De Rank staat gepland
619
voor 2023/2024. KC De Marke is opgeleverd in 2022. De financiële afwikkeling volgt in 2023.
620 621
In het IHP is daarnaast de realisatie van een beweegbox bij RSG Ronerborg opgenomen. Naar
622
verwachting kan medio 2023 met de bouw worden begonnen. Vanwege de inzet van de
623
verzekeringsgelden gymzaal Floralaan moet er uiterlijk 1 november 2023 met de bouw zijn
624
begonnen.
625 626
Ook is in het IHP de vervangende nieuwbouw voor CBS De Parel opgenomen. In 2023 verwachten
627
wij meer duidelijkheid met betrekking tot een eventuele locatie in Roden Zuid.
628 629
MUP 7. Integraal huisvestingsplan (IHP) – verlenging noodlokalen ’t Hoge Holt t/m 2027
630
(€ 60.000 per jaar)
631
In april 2022 is besloten om de huur van noodlokalen ‘t Hoge Holt te verlengen t/m 2027. In de 1e
632
Trimesterrapportage 2022 is alleen de verhoging voor 2022 verwerkt. Voor de jaren 2023 t/m 2027
633
moeten de kosten nog verwerkt worden in de begroting, jaarlijks een bedrag van € 60.000.
634 635
32
636
2. Samen ontwikkelen
637 Tot programma 2. Samen ontwikkelen horen lasten en baten voor: - Beheer overige gebouwen en gronden - Ruimtelijke ordening - Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) - Wonen en bouwen 638 639
Programmadoelstelling unieke centrale ligging van Noordenveld in Noord-Nederland gebruiken we om de • De netwerksamenleving vorm te geven. We zoeken voortdurend een goede balans tussen bevolkingsopbouw en voorzieningenniveau.
• Wij blijven werken aan het verbeteren van de kwaliteit van de (on)bebouwde omgeving. willen bijdragen aan een goed woonklimaat waardoor het (economisch) aantrekkelijk • Wij wordt om in onze gemeente te wonen en te werken. 640 641
Beleidsindicatoren Ruimtelijke Ordening
Eenheid
Gebied
Demografische druk
% van inwoners <20 en >64 jaar ten opzichte van inwoners 20 t/m 64 jaar
Gemiddelde WOZ-waarde
Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Nieuw gebouwde woningen
In duizenden euro's
€
€
Per 1.000 woningen
Waarde
Peiljaar
Noordenveld
92,0
2022
Nederland
70,3
2022
Drenthe
81,2
2022
Noordenveld
274
2021
Nederland
290
2021
Drenthe
230
2021
Noordenveld
798
2022
Nederland
733
2021
Drenthe
810
2022
Noordenveld
839
2022
Nederland
810
2021
Drenthe
860
2022
Noordenveld
6,4
2021
Nederland
8,9
2021
Drenthe
7,8
2021
642 643 644 645
33
646
Financieel overzicht Bedragen x € 1.000
Meerjarenperspectief
Begroting 2023
2024
2025
2026
2.098
2.142
2.200
2.257
680
680
680
680
2.778
2.822
2.880
2.937
Startsaldo begroting 2023-2026
Nieuw beleid Uitvoeringskosten woningbouwteam t/m 2026
Totaal programma 2. Samen ontwikkelen
647 648
Toelichting per taakveld (bedragen x € 1.000) Begrote lasten 2022
Begrote baten 2022
Begroot saldo 2022
Begrote lasten 2023
Begrote baten 2023
Begroot saldo 2023
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
309
97
212
206
12
194
8.1 Ruimtelijke ordening
1.191
31
1.160
1.040
31
1.009
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
5.173
5.054
120
5.336
5.105
231
8.3 Wonen en bouwen
1.257
649
608
1.183
519
664
Totaal
7.930
5.830
2.099
7.765
5.667
2.098
Taakvelden
649 650
Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
651
652 653
Afdeling:
Ontwikkeling en Strategie
Portefeuillehouder:
Jos Darwinkel, Robert Meijer
Wat willen we bereiken? Algemeen vastgoed- en grondportefeuille dat ten dienste staat van beleidsdoelen of • Compacte gebiedsontwikkelingen, met als uitgangspunt dat alle overeenkomsten actueel zijn. • Wij geven uitvoering aan ons vastgoed- en grondbeleid.
654 655
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen brengen en houden de basis op orde, door onze contracten te inventariseren en onder te • Wij brengen in het contractmanagementsysteem CBM en van daaruit te actualiseren. en gronden, die geen beleidsdoel dienen en ook niet voor (her)ontwikkeling • Vastgoedobjecten in aanmerking komen, worden afgestoten.
656 657
Bijbehorende belangrijke documenten
658
•
Nota Grondbeleid 2018-2021
659
•
Kadernota grondprijzen 2021-2025
34
660
•
Jaarlijkse grondprijsbrief (volgt na vaststelling begroting)
661
•
Notitie Snippergroen
662
•
Vastgoedbeleid (nog op te stellen)
663 664
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
665 666
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
636
309
206
230
261
292
Baten
952
97
12
13
14
16
Saldo
-316
212
194
217
247
276
Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening
667 Afdeling:
Ontwikkeling en Strategie
Portefeuillehouder:
Jos Darwinkel, Robert Meijer
668 669
Inleidend
670
Naar verwachting treedt de nieuwe Omgevingswet in 2023 in werking. Dit heeft grote gevolgen
671
voor onze manier van werken en voor de gemeentelijke organisatie. De Omgevingswet verplicht
672
ons onder andere om integrale plannen te maken.
673 674
Wat willen we bereiken? Algemeen
• Een organisatie die goed is voorbereid op de komst van de nieuwe Omgevingswet. • Een actuele omgevingsvisie en Omgevingsplan(nen). aan de vraag vanuit de samenleving. Dit wil zeggen: het handelen vanuit de ‘ja, tenzij’• Voldoen gedachte en aansluiten bij de veranderende maatschappij. Een omgevingsvisie en regelingen die aansluiten bij de verbeterdoelen van de Omgevingswet. 675 676
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen verordeningen, beleid, bestemmingsplannen moeten vanuit verschillende • Visies, vakdisciplines worden omgezet naar één visie en/of omgevingsplan. • We actualiseren de Omgevingsvisie Noordenveld.
677 678
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
1.757
1.191
1.040
1.082
1.124
1.167
Baten
154
31
31
31
31
31
Saldo
1.604
1.160
1.009
1.051
1.093
1.136
8.1 Ruimtelijke ordening
35
679
Taakveld 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
680 Afdeling:
Ontwikkeling en Strategie
Portefeuillehouder:
Jos Darwinkel
681 682
Inleidend
683
NB: In Programma 5 staat informatie over exploitatie van bedrijventerreinen.
684 685
Wat willen we bereiken? Algemeen van de kwaliteit van de (on)bebouwde omgeving met optimale inzet van • Verbetering financiële middelen. • Actuele grondexploitaties en waardering van gronden conform geldende BBV-regelgeving. Gebiedsontwikkeling
• Invulling geven aan onze ruimtelijke, volkshuisvestelijke en infrastructurele doelstellingen. 686 687
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen
• Jaarlijkse herziening van de grondprijzen, de parameters en de lopende grondexploitaties ontwikkelen van plannen om te komen tot de verkoop van woningbouwkavels aan • Het particulieren of ontwikkelende partijen. • Ontwikkelovereenkomsten sluiten met particuliere ontwikkelaars. Gebiedsontwikkeling in 2022 is fase 3 en tevens de laatste fase van Oosterveld bouwrijp gemaakt, zodat • Oosterveld: er in 2023 volop gebouwd kan worden. De grondexploitatie is samengevoegd. Zuid: In 2023 stellen we een samenhangend ruimtelijk plan op. Hierin betrekken we de • Roden vraagstukken van woningbouw, water, verkeer, sport en natuur. Zuid: In 2023 zal gestart worden met de verkoop van de eerste fase van Peize Zuid. • Peize Daarnaast wordt gestart met het bouwrijp maken. Velddijk: In 2022 heeft de aanbesteding van deze locatie aan een CPO-stichting • Oude (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap) plaatsgevonden. In 2023 wordt het plan verder uitgewerkt en mogelijk ook verkocht aan de betreffende stichting.