Document · PDF

Perspectiefnota 2025

Gemeenteraad 10 juli 2024, gemeente NissewaardBij agendapunt: Perspectiefnota 202531.251 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2025 2026 2027 2028 3.126 6.159 6.964 7.034 1.368 9.319 9.319 9.319 4.494 15.478 16.283 16.353

Onderstaand worden de grootste bezuinigingsvoorstellen met betrekking tot de Algemene Dienst en het Sociaal Domein benoemd.

Bezuinigingsvoorstellen Algemene Dienst Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig Omschrijving Bestuur en dienstverlening Bestuur Beëindiging samenwerkingsverband VP Kapitaalverzekering APPA Schoon, heel en veilig Openbare orde en veiligheid Korting GR VRR Beheer openbare ruimte Assetmanagement GEO /data op orde Wijkuitvoeringsplan Reinis - dividend Reinis - niet-DVO-taken Onderhoud groen Kwaliteitsimpuls openbare ruimte (te verwachten subsidie) Accommodaties en parkeren Kortparkeertarieven garages Kortparkeertarieven garages Verlagen onderhoudsniveau gemeentelijke accommodaties. Duurzaam ontwikkelen en wonen Duurzaamheid Formatie programma Duurzaamheid Structurele middelen Duurzaamheid

Lasten/ Baten

2025

2026

2027

2028

172

129 172

Lasten

161

Lasten Lasten Lasten Baten Lasten Lasten

500 200 172 300 300 530

125

600

600 300

Lasten

300

Lasten Lasten

150

150 180

Lasten Baten

100

Lasten

100

Lasten Lasten

172 300 300 530

Baten Baten Baten

600

Ondernemen en ontspannen Recreatie en toerisme Uitvoeringskosten team Preventie en Welzijn Sport Exploitatie Rivièrabad Overzichten Ondersteuning organisatie Verminderen concernoverhead Besparing Rechtsbescherming Korting GR Syntrophos Taakstelling formatie - strategische personeelsplanning Belastingen overige

Lasten Lasten Lasten

352 100 234

Lasten

100

250

500

Hogere realisatie baten Toeristenbelasting + verhoging met 5% Overige baten en lasten Beperken post onvoorzien tot € 1.000

Baten

Lasten

Voor een nadere uiteenzetting wordt verwezen naar bijlage III.

Bezuinigingsvoorstellen Sociaal Domein Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig Omschrijving Leren, participeren en ondersteunen Thuis in Nissewaard Ontwikkelbudget Maatwerk Jeugd Aanpak 10 duurste gezinnen GR Jeugd en lokale jeugdhulp Maatwerkvoorzieningen jeugd Daginvulling jeugd Subsidies lokale preventie jeugd Maatwerk Volwassenen Huishoudelijke hulp Begeleiding Wmo

Lasten/ Baten

2026

2027

2028

Lasten

483

Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten

100 2.400 130 300 879

1.700 400

Lasten Lasten

2025

500

Subsidies Wmo (maatsch.DV & mantelzorg)

Lasten

928

Clientondersteuning Collectief vervoer Wmo Collectief vervoer Wmo - aanvulling Werk, inkomen, inburgering & armoedebeleid Tegoed OV Rotterdampas Subsidies Preventie armoede en schuldbemiddeling (45% = 50%) Collectieve ziektekostenverzekering beperken (netto besparing) Persoonlijk minimabudget IIT Persoonlijk minimabudget (volw € 50 lager)

Lasten Lasten Lasten

100 150 150

100

Lasten

150

Lasten

331

107 125

Persoonlijk minimabudget (volw 2 x € 50 lager)

Lasten

125

Korting GR Voorne-Putten Werkt

Lasten

100

Lasten

Lasten Lasten

100

107

Voor een nadere uiteenzetting wordt verwezen naar bijlage III.

2.5 Openstaande taakstellingen Naast de bezuinigingsvoorstellen zoals hierboven weergegeven en nader uiteengezet in bijlage III, zijn er ook nog enkele maatregelen geformuleerd ter dekking van de geconstateerde knelpunten die nog nadere uitwerking vergen, zie ook bijlage II. Het gaat hierbij om de onderstaande posten. 25

Openstaande taakstellingen Opvangen onderhoudskosten kunst in de buitenruimte Dekkingsvoorstellen kostenstijging evenementen Harmonisatie softwarepakketten Efficiënter gastvrij ontvangen Totaal openstaande taakstellingen

2024

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2025 2026 2027

2028

90 162

125 90 287

250 90 412

250 90 402

Opvangen onderhoudskosten kunst in de buitenruimte Bekeken wordt hoe dit binnen bestaande budgetten kan worden opgevangen. Dekkingsvoorstellen kostenstijging evenementen Over de invulling hiervan wordt nog nader geadviseerd. Harmonisatie softwarepakketten Er wordt onderzocht hoe het softwarelandschap vereenvoudigd kan worden. Hierover wordt nog nader geadviseerd. Efficiënter gastvrij ontvangen Over de invulling hiervan wordt nog nader geadviseerd.

2.6 Investeringskredieten In bijlage VI is een overzicht van de investeringskredieten opgenomen zoals deze voor het lopende jaar beschikbaar zijn gesteld en voor de komende jaren verwacht worden. Zoals is te zien staat er voor 2024 een bedrag van € 99 miljoen aan lopende investeringen open. De kapitaallasten die met deze investeringen samenhangen zijn al via eerdere besluitvorming gedekt in de begroting.

2.7 Ontwikkelingen Algemene reserve Voor een compleet beeld van het financieel perspectief zijn zowel de verwachte ontwikkelingen ten aanzien van de exploitatie als de Algemene reserve van belang. Deze laatste vormt immers de belangrijkste buffer om risico’s op te vangen. Deze risico’s betreffen voornamelijk de grondexploitaties en de algemene uitkering. De verwachte ontwikkeling van de Algemene reserve er als volgt uit.

Verloop Algemene reserve Saldo 1-1 (begroting) Jaarrekening 2023 (voor account. controle) (1) Overheveling 2023 -> 2024 Reeds opgenomen in begroting 2024 – 2027 Voorstellen Perspectiefnota 2025 10 Jaar Nissewaard Uitvoering ontwerp Park Vogelenzang (investering)

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2024 2025 2026 2027 56.113 56.332 56.209 56.123 9.676 -3.615 -86 -44 -2.342 -88

-35 -2.000 26

2028 56.079

-44

Versterken beleving Nieuwe Hongerlandsedijk / -1.500 Maasboulevard (investering) € 1 á 2 miljoen Saldo 31-12 (rekening) 56.332 56.209 56.123 56.079 (1) Deze post is een voorlopige inschatting en nog onder voorbehoud van vaststelling door de gemeenteraad van de betreffende financiële stukken.

56.035

Naast de Algemene reserve beschikt de gemeente Nissewaard ook nog over andere (bestemmings-) reserves. In bijlage IV is hiervan het verloop terug te vinden.

2.8 Verloop weerstandsratio De gemeentelijke huishouding is zowel beleidsmatig als financieel zeer omvangrijk. Hier zijn onvermijdelijk risico’s mee verbonden. Om het financiële huishoudboekje op orde te houden is het zaak om bewust met deze risico’s bezig te zijn (risicomanagement). Dit begint met het in kaart brengen van potentiële risico’s en de daarmee samenhangende financiële effecten, het (waar) mogelijk reduceren van deze risico’s en zorgen voor voldoende weerstandsvermogen om de financiële effecten die met de risico’s samenhangen op te kunnen vangen. Jaarlijks wordt de gemeenteraad hierover via de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer in de begroting en jaarrekening geïnformeerd en geadviseerd. Uitgaande van de bij de jaarrekening 2023 bepaalde benodigde weerstandscapaciteit, de reserves welke tot de weerstandscapaciteit worden gerekend en de standen van de reserves zoals vermeld in bijlage IV, ziet het verloop van de weerstandsratio er als volgt uit.

1-1-2024

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 1-1-2025 1-1-2026 1-1-2027

1-1-2028

Benodigde weerstandscapaciteit 90% (ceteris paribus jaarrekening 2023)

24.100

Algemene reserve Reserve Sociaal Domein Reserve Beheer Totaal weerstandsvermogen

56.113 14.333 9.873 80.319

56.332 5.460 5.588 67.380

56.209 4.234 5.094 65.537

56.123 3.773 5.100 64.996

56.079 3.692 5.106 64.877

3,33

2,80

2,72

2,70

2,69

Weerstandsratio

De streefwaarde van de weerstandsratio bedraagt 1. Op basis van het bovenstaande meerjarenoverzicht beschikt de gemeente Nissewaard over een “uitstekend” weerstandsvermogen.

2.9 Stelpost loon- en prijsstijging Jaarlijks krijgt de gemeente via de algemene uitkering uit het Gemeentefonds compensatie voor de verwachte loon- en prijsstijgingen. Omdat onze begroting in constante prijzen wordt geraamd, worden de meerjarige loon- en prijsstijging bij de raming van de algemene uitkering buiten beschouwing gelaten. Immers, wanneer de verwachte loon- en prijsstijging voor 2026 reeds als beschikbare ruimte bij de voor de begroting 2025 – 2028 wordt betrokken, is er bij het opstellen van de begroting 2026 – 2029 geen ruimte meer om de loon- en prijsstijging 2026 te kunnen betalen.

Dit neemt niet weg dat er wel inzicht gegeven kan worden in de loon- en prijscompensatie welke de komende jaren via de algemene uitkering verwacht wordt. Ten behoeve van dit inzicht wordt de algemene uitkering inclusief de loon- en prijscompensatie voor de komende jaren geraamd. Deze loon- en prijscompensatie wordt vervolgens geparkeerd op een stelpost, ter dekking van de verwachte loon- en prijsstijgingen bij de komende begrotingen. Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2025 2026 2027

Onderwerp 2028 Loon- en prijscompensatie Algemene Dienst 2025 t/m 7.041 12.732 17.747 17.747 2028 cumulatief Loon- en prijscompensatie 2025 – reeds verwerkt in 7.041 7.041 7.041 7.041 het saldo van de technische begroting 2025 – 2028 Saldo loon- en prijscompensatie Algemene Dienst 0 5.691 10.706 10.706* 2025 t/m 2028 cumulatief *Bij de meicirculaire 2024 wordt duidelijk hoeveel loon- en prijscompensatie voor 2028 beschikbaar is. Dit zal vervolgens aan deze stelpost worden toegevoegd. Het saldo van deze stelpost wordt betrokken bij het opstellen van de begrotingen 2026 en verder.

2.10 Stelpost areaalmutaties Het aantal woningen en inwoners fluctueert van jaar tot jaar. Hoewel dit op het totaal van beperkte omvang is, kan dit wel extra lasten voor de gemeente met zich meebrengen alsook extra baten. Zo zal bijvoorbeeld het bouwen van extra woningen leiden tot een groter gebied dat beheert moet worden. Daar staat dan weer tegenover dat de extra woningen en inwoners leiden tot een hogere algemene uitkering en meer OZB-inkomsten. Een en ander vice versa bij een daling van het aantal woningen en inwoners. Net als de hierboven genoemde meerjarige loon- en prijscompensatie is het de bedoeling om hiermee meer inzicht te creëren in de verwachte toekomstige groei (en krimp) van onze gemeente. De stelpost is momenteel (nog) leeg. Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig Onderwerp 2024 2025 2026 2027 2028 Stelpost Areaalmutaties 0 0 0 0 0 Areaalmutaties OZB 2025 t/m 2028 PM PM PM PM Saldo 0 PM PM PM PM Met het opstellen van de programmabegroting 2025 – 2028 zal deze stelpost worden geactualiseerd.

Indeling programmabegroting 2025 - 2028

3.1 4. Inleiding Bijlage I Indexatie3.

Indeling programmabegroting 2021 - 2024

In dit hoofdstuk wordt de indeling aangegeven voor de programmabegroting 2025 – 2028. Per programma is, conform de programmabegroting 2024 -2027 een aantal thema’s benoemd welke de (politieke) essentie van het betreffende programma weergeven. Per thema worden vervolgens de volgende punten aangegeven: • Wat willen we bereiken? (doelen en indicatoren) • Wat gaan we daarvoor doen? (activiteiten, inzet, etc.) • Financiën (lasten en baten) • Verbonden partijen Naast de onderstaande programma’s en thema’s zal de programmabegroting, net als in de vorige gemeenteraadsperiode een bestuurlijke samenvatting (hoofdpunten beleid en financiën), paragrafen (specifieke onderwerpen) en de financiële begroting (financieel technische informatie over de opbouw van de begroting) bevatten.

3.2 Programma’s 1. Bestuur en dienstverlening Thema’s 1.1 Bestuur 1.2 Burgerzaken 1.3 Dienstverlening 2. Schoon, heel en veilig Thema’s: 2.1 Openbare orde & veiligheid 2.2 Beheer openbare ruimte 2.3 Accommodaties & parkeren 3. Duurzaam ontwikkelen en wonen Thema’s: 3.1 Ruimtelijke ontwikkeling 3.2 Bereikbaarheid & mobiliteit 3.3 Duurzaamheid 3.4 Wonen 3.5 Bouwprojecten & grondexploitatie 4. Ondernemen en ontspannen Thema’s: 4.1 Economie 4.2 Cultuur 4.3 Recreatie & toerisme 4.4 Cultureel erfgoed 29

4.5 Sport 5. Leren, participeren en ondersteunen Thema’s: 5.1 Onderwijs 5.2 Thuis in Nissewaard 5.3 Maatwerk Jeugd 5.4 Maatwerk volwassenen 5.5 Werk, inkomen, armoedebeleid & emancipatie 5.6 Volksgezondheid 6. Overzichten Thema’s: 6.1 Ondersteuning organisatie 6.2 Treasury 6.3 Vennootschapsbelasting 6.4 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 6.5 Onroerende Zaakbelasting 6.6 Overige belastingen 6.7 Overige baten en lasten

3.3 Paragrafen Lokale Heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheer Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Openbaarheid (Woo)

Bijlage I Indexatie

5.meerjarenraming Bijlage II Overzicht knelpunten 2020 –prijzen 20244. I Indexatie De van Nissewaard wordt in constante geraamd,Bijlage dat wil zeggen de baten en lasten worden meerjarig niet geïndexeerd. Deze indexatie wordt op jaarbasis gedaan bij het opstellen van de nieuwe (technische) begroting voor het komende dienstjaar en vastgelegd in de perspectiefnota. Het uitgangspunt voor deze indexatie is dat de baten en lasten met de inflatie meebewegen. Bij het indexeren zijn er vier mogelijkheden: • Geen indexatie • Alleen loonindexatie • Alleen prijsindexatie • Gemengde indexatie Op basis van de soort kosten is per lasten- en baten categorie bepaald welke indexatie van toepassing is. Voor de indexatie van de begroting 2025 wordt teruggekeken naar eerdere indexatie prognoses op basis van de realisatiecijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) hiervoor afgeeft. Voor de prognoses van indexatie maken we gebruik van de informatie van het Centraal Planbureau (CPB) de Macro Economische Verkenning (MEV) en het Centraal Economisch Plan (CEP).

4.1 Prijzen

Deze indexatie wordt gebruikt voor de materiële budgetten. Herberekening 2023 In de Perspectiefnota 2024 is uitgegaan van 4,3% als stijgingspercentage materiële kosten 2023. Op basis van het CBS is het inflatiepercentage 2023 op 3,9% uitgekomen. In de Perspectiefnota 2025 vindt er dan ook een correctie plaats van -0,4%. Inschatting 2024 In de Perspectiefnota 2024 is 3% opgenomen als stijgingspercentage materiële kosten 2024. Op basis van de prognose van het CPB september 2023 wordt voor 2024 een stijgingspercentage van 3,8% voorspeld. In de Perspectiefnota 2025 vindt er dan ook een correctie plaats van 0,8%. Inschatting 2025 De prognose voor 2025 wordt geschat op 3%. Dit, gegeven de inschatting voor 2024 en het streefpercentage van de Europese Centrale Bank van 2%. Ten opzichte van de begroting 2024 vindt daarmee een prijsindexatie plaats van 3,4% (-0,4% nacalculatie 2023 + 0,8% bijstelling inschatting 2024 + 3% inschatting 2025). Conclusie: Indexatie prijzen 2025 +3,4 %

4.2 Lonen De huidige CAO loopt van 1 januari 2024 tot 1 januari 2025. Voor de berekening van het stijgingspercentage voor personele kosten in 2025 worden de volgende componenten meegenomen: a. Gevolgen van CAO-ontwikkelingen. b. Wijzigingen in de werkgeverspremies, zoals pensioen-, WAO- en ziektekostenpremies. c. Reguliere jaarlijkse periodieke verhogingen van individuele loonkostenontwikkelingen. Herberekening 2023 In de Perspectiefnota 2024 is 7,53% opgenomen als stijgingspercentage loonkosten 2023. Hierop vindt geen verdere correctie plaats. Inschatting 2024 In de Perspectiefnota 2024 is 3,5% opgenomen als stijgingspercentage loonkosten 2024. In de Perspectiefnota 2025 wordt dit percentage 5,56%, derhalve een correctie van 2,06%. Dit betreft een correctie op de raming van de CAO-stijging. Inschatting 2025 Voor 2025 wordt een stijging van de loonkosten geraamd van 4,44%. Dit bestaat uit 3% verwachte stijging van het CAO gerelateerd loon, 0,94% doorwerking CAO 2024 en 0,5% als verwachte stijging werkgeverslasten. Herberekening 2023 CAO ontwikkelingen Werkgeverspremies

7,60% -0,07%

0,00% 0,00% 0,00%*

Inschatting 2024 CAO ontwikkelingen Werkgeverspremies

3,00% 0,50%

5,06% 0,50%

2,06% 0,00% 2,06%*

Inschatting 2025 CAO ontwikkelingen Doorwerking CAO 2024 Werkgeverspremies

0,00% 0,00% 0,00%

3,00% 0,94% 0,50%

3,00% 0,94% 0,50% 4,44%*

*De periodieken en loonontwikkeling wordt met ingang van de begroting 2022 – 2025 niet langer als percentage in de technische begroting verwerkt, maar als bedrag. De effecten 2023, 2024 en 2025 bij elkaar geteld geven een indexatie voor lonen van 6,50% ten opzicht van de begroting 2024. Conclusie : Indexatie lonen 2025 +6,50%

4.3 Samengesteld percentage Bepaalde budgetten in de begroting bestaan zowel uit prijs- als looncomponenten. Bijvoorbeeld subsidies aan instellingen. Voor de indexatie van deze budgetten wordt uitgegaan van een samengesteld percentage van het geraamde prijs- en loonstijgingspercentage op basis van een verhouding van 50% materiële en 50% personele kosten. De berekening hiervan ziet er als volgt uit: 50% x stijging personele kosten 50% x prijsstijging + stijging samengestelde budgetten

: : :

50% x 6,50% 50% x 3,40%

= 3,25% = 1,70% + 4,95%

Conclusie : Indexatie samengestelde budgetten 2025 +4,95% De indexatie van de samengestelde budgetten is tevens de basis voor de indexatie van de belastingen en tarieven. Conclusie : Indexatie belastingen en tarieven 2025 +4,95%

4.4 Toelichting berekeningswijze belastingen (OZB) en tarieven (riolering) Hierboven is aangegeven dat het indexatiepercentage voor de gemeentelijke belastingen en tarieven voor 2025 4,95% bedraagt. Houdt dat nu ook in dat daarmee het stijgingspercentage van de belastingen en tarieven voor 2025 automatisch 4,95% bedraagt? Nee, het uiteindelijke stijgingspercentage kan afwijken. Dit kan geïllustreerd worden aan de hand van een drietal voorbeelden: de OZB-tarieven, het rioolrecht en de afvalstoffenheffing. OZB Voor de OZB-tarieven zijn er naast het indexatiepercentage diverse andere factoren van invloed op de hoogte van het stijgingspercentage. Gedacht kan worden aan de waarde-ontwikkeling van woningen. Wanneer woningen meer waard worden, daalt het OZB-tarief. Wanneer woningen minder waard worden, stijgt dit tarief. Hierdoor wordt een door de tijd heen zo gelijkmatig mogelijke belastingdruk bewerkstelligd. Wanneer deze correctie niet zou plaatsvinden, zou dat flinke schommelingen veroorzaken in het bedrag dat inwoners jaarlijks aan OZB moeten betalen, maar ook wat de gemeente jaarlijks aan OZB ontvangt. Dit is voor onze inwoners niet wenselijk, maar ook niet voor de gemeente. Hiermee zouden flinke schommelingen in de begroting kunnen ontstaan, wat het moeilijker maakt om een stabiel gemeentelijk beleid te voeren.

Daarnaast wordt in de hoogte van de tarieven rekening gehouden met bijvoorbeeld ‘oninvorderbare aanslagen’. Waarom gebeurt dat? Het is de bedoeling dat de in de (technische) begroting geraamde OZB-inkomsten worden binnen gehaald, in dit geval vermeerderd met 4,95%. Wanneer geen rekening gehouden zou worden met ‘oninvorderbaar’ zou de geraamde belastingopbrengst nooit gehaald worden met als gevolg een tekort in de begroting en een nadeel bij de jaarrekening. Bij het bepalen van de OZB-tarieven voor 2025 wordt gekeken naar de in de begroting 2024 geraamde opbrengst. Deze wordt vermenigvuldigd met 4,95%. Daarmee is de te innen OZBopbrengst bepaald. Vervolgens wordt rekening gehouden met oninvorderbaar, leegstand (bij nietwoningen) en waardemutaties. Ter illustratie: 33

Opbrengst OZB begroting 2024 + 4,95% inflatiestijging = te realiseren opbrengst OZB 2025. Te realiseren opbrengst OZB 2025 = totale waarde onroerend goed x OZB-tarief 2025 Om het tarief 2025 te bepalen wordt dus de te realiseren opbrengst OZB 2024 als uitgangspunt genomen. Vervolgens wordt in de tariefsbepaling rekening gehouden met (mutaties ten aanzien van) waardeontwikkeling als gevolg van bezwaarschriften, oninvorderbaar en leegstand. Rioolrecht Het tarief voor het rioolrecht is naast de hoogte van het inflatiepercentage afhankelijk van de kosten welke de gemeente moet maken om de afvoer van (afval)water te regelen. Zo leiden meer investeringen (kosten) tot een hoger tarief. Afvalstoffenheffing Ook voor dit tarief geldt dat er meer aspecten van invloed zijn dan alleen het inflatiepercentage. In dit geval zijn vooral de hoeveelheid aangeboden afval en de verwerkingskosten van dat afval bepalende factoren. De belastingtarieven worden in concept berekend bij de begroting 2025 waarna in december 2024 de tarieven ter definitieve vaststelling aan de gemeenteraad worden voorgelegd.

Bijlage II Overzicht knelpunten 2024 – 2028

6. Bijlage IIIeen Overzicht administratieve - 20245. Onderstaand wordt overzicht inclusief bijbehorendemutaties toelichting 2020 weergegeven van deBijlage II geïnventariseerde knelpunten voor 2024 – 2028. Overzicht knelpunten 2020 – 2024 Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig Lasten/ Nr. Omschrijving Baten 2024 2025 2026 2027 2028 Bestuur en dienstverlening Bestuur 1. Kindergemeenteraad - hogere Lasten -13 kosten 2. 10 Jaar Nissewaard Lasten -35 Algemene reserve Baten 35 3. Vergoeding Politieke ambtsdragers Lasten PM PM PM PM PM – CAO 2024 Burgerzaken 4. Leges Burgerzaken Lasten -47 -16 -100 -197 -94 Baten 23 -114 101 240 94 5. Verkiezingen Lasten -67 298 -63 -77 -67 Totaal Bestuur en dienstverlening -104 168 -62 -34 -67 Schoon, heel en veilig Beheer openbare ruimte 6. Baggeren en water Lasten Rioolheffing (33% toerekenen, Baten wellicht 50%) 7. Energie (m.n. openbare verlichting) Lasten 8. Verschil indexering openbare Lasten ruimte 9. Stelpost Beheer Lasten 10. Minder inkomsten reclame Baten 11. (Onderhouds)werkzaamheden Lasten buitenruimte Bijdrage verhardingen voor Lasten speeltuinrenovaties Stelpost Beheer Lasten Reserve Beheer Baten 12. Riolering - verdichting Lasten Voorziening riolering Baten 13. Beschoeiing Lasten Voorziening Riolering Baten 14. Schadeherstel Lasten Reserve Beheer Baten 15. Verkeerslichten Lasten Verkeerslichten – stelpost Beheer Lasten 16.

Openbaar vervoer - onderhoud Lasten 17. Vrijvallende kapitaallasten Lasten 18. Uitvoering ontwerp Park Lasten Vogelenzang (investering)

-70

-73 PM

-478 159

PM -263

-4

-4 -27

-504 -27

26 9

-80 80

-79 79

-78 78

-1.150 -214 214 1.150 -332 332

-400 400 -80 80 37 48 -2.000

Lasten/ Nr. Omschrijving Baten Reserve ter dekking van Baten kapitaallasten t.l.v. Algemene reserve Accommodaties en parkeren 19. VVE bijdragen Lasten Verrekenen met reserve Baten Onderhoud 20. Indexatie contracten beveiliging en Lasten schoonmaak diverse accommodaties Beperken beveiliging - vervallen Lasten bloktijden Schoonmaken beperken van 5 naar Lasten 3 dagen 21. Storting reserve Onderhoud t.b.v. Lasten kenteken parkeren – camera’s Kenteken parkeren – camera’s Lasten kapitaallasten Onttrekking reserve Onderhoud Baten Kenteken parkeren centrum – Lasten exploitatiekosten 22. M.A. de Ruijterstraat – Lasten kapitaallasten verduurzaming M.A. de Ruijterstraat - onderhoud Lasten Reserve Onderhoud Baten Totaal Schoon, heel en veilig Duurzaam ontwikkelen en wonen Duurzaamheid 23. Herijking en concretisering Warmte transitievisie Eenmalige dekking binnen bestaand budget opgave Duurzaamheid 24. Wijkaanpak aardgasvrij Tijdelijke dekking binnen incidenteel budget PPN 2024 25. Personeel Klimaatadaptatie Dekking voorziening Riolering 26. Regionale Energiestrategie Tijdelijke dekking binnen incidenteel budget PPN 2024 27. Isolatie-aanpak Eenmalige dekking binnen incidenteel budget PPN 2024 28. Correctie budget Duurzaamheid Reserve Duurzaamheid

2024 2.000

2025

2026

2027

2028

-94 94

-34

-70

-98

-37

-36

-35

37 -16

36 -16

35 -16

-8

-352

-653

-1.153

-250 250 -26 26

-106

-16

-205 205 -145

Lasten

-150

Lasten

150

Lasten Lasten

-150 150

Lasten Baten Lasten Lasten

-250 250 -24 24

-250 250 -25 25

Lasten Lasten

-100 100

Lasten Baten

420 -420

Nr. Omschrijving Totaal Duurzaam ontwikkelen en wonen Ondernemen en ontspannen Economie 29. Regiodeal Dekking vervallen samenwerkingsverband VP 30. Doorsteek Kopspijker-Havenplein Cultuur 31. Meerjarig onderhouds- en beheerplan kunst in de buitenruimte Opvangen binnen budgetten recreatie en toerisme en cultuur Extra huuropbrengsten Centrum voor de Kunsten 32. Evenementen Dekkingsvoorstellen (nog uit te werken) 33. Indexatie contracten beveiliging en schoonmaak theater De Stoep Schoonmaken kantoren beperken van 5 naar 3 dagen Recreatie & toerisme 34. Versterken beleving Nieuwe Hongerlandsedijk / Maasboulevard (investering) € 1 á 2 mln Reserve ter dekking van kapitaallasten t.l.v. Algemene reserve (€ 1 á 2 mln) Sport 35. Overheveling t.b.v. nieuw subsidiestelsel sport Onttrekking Algemene reserve Totaal Ondernemen en ontspannen

Lasten/ Baten

2024 0

2025 0

2026 0

Lasten Lasten Lasten Lasten

-151

Lasten

2027 0

2028 0

-140 140

-10

Baten Lasten Lasten Baten Lasten

45 -62 62

-62 62

-2

-10

Lasten

-1.500

Baten

1.500

Lasten

-25

Baten

25 -9

-9

Leren, participeren en ondersteunen Onderwijs 36. Internationale schakelklassen Lasten Reserve Sociaal Domein – Oekraïne Baten gelden 2022 Totaal Leren, participeren en ondersteunen

-153

-350 350 0

Overzichten Ondersteuning organisatie 37

Lasten/ Nr. Omschrijving Baten 37. Fiscale ondersteuning Lasten Stelpost Concernoverhead Lasten 38. Garantiebanen (gemeente Lasten Nissewaard) 39. Regeling Vervroegd Uittreden Lasten (RVU) 40. Arbo voorzieningen Lasten 41. Opleidingsbudget Lasten Innovatiebudget Lasten 42. Traject Testorganisatie IV Lasten 43. Nieuwe wetgeving cyberveiligheid Lasten NIS2 Verwachte compensatie Rijk Baten Harmonisatie softwarepakketten Lasten 44. Implementatie nieuw HRM-pakket Lasten Stelpost Innovatiebudget Lasten 45. Indexatie ICT-budgetten Lasten 46. Vrijval restant Innovatiebudget Lasten 47. Indexatie contracten beveiliging en Lasten schoonmaak stadhuis Efficiënter gastvrij ontvangst Lasten Schoonmaken beperken van 5 naar Lasten 3 dagen + glasbewassing intern 4x > 2x p/jr 48. Tegemoetkoming Lasten Arbeidsongeschiktheidsverzekering 49. Afschaffing wegwerpbekers Lasten 50. Verwachte vrijval reiskosten Lasten 51. Vrijval saldo oude Lasten bezuinigingstaakstelling 52. Effect CAO 2024 Lasten Totaal Overzichten Totaal knelpunten Alg. Dienst 53. Sociaal Domein - knelpunten

2024 -75 75 -97

2025 -75 75 -103

2026

-92

-209

-24 -152 152

-300

50 -10 10 -74 266 -52

50 125 -10 10 -77 114 -98

50 250 -10 10 -77 114 -98

90 32

-42

-19 25 24

-1.498 -1.923

-312

-361

-184

-2.325

-505

-1.085

-880

-1.169

-4.946 -8.568

-8.399

-8.640

-8.671

-150 -80

-188 188

-36

2027

2028

-52

Toelichting knelpunten

5.1 Bestuur en dienstverlening Bestuur 1. Kindergemeenteraad - hogere kosten Nissewaard heeft sinds 2019 een Kindergemeenteraad. De Kindergemeenteraad is indertijd ingesteld op initiatief van het college. De toenmalige inschatting van de kosten was € 20.000 op jaarbasis en het hiervoor beschikbaar gestelde budget is bij de Griffie ondergebracht. In de afgelopen jaren is gebleken dat dit budget niet voldoende is omdat het aantal kindergemeenteraadsleden is gestegen 38

en er van dit budget ook onderzoeken namens de Kindergemeenteraad moeten worden betaald. De gemiddelde kosten voor de Kindergemeenteraad zijn ongeveer € 13.000 per jaar hoger. Gezien de structurele financiële situatie wordt voorgesteld om vooralsnog voor 2024 € 13.000 beschikbaar te stellen. 2. 10 Jaar Nissewaard / Algemene reserve Volgend jaar bestaat Nissewaard 10 jaar. Voorgesteld wordt om hiervoor € 35.000 beschikbaar te stellen ten laste van de Algemene reserve. 3. Vergoedingen Politieke ambtsdragers – CAO 2024 Per 1 januari 2024 zijn de vergoedingen verhoogd. Burgerzaken 4. Leges Burgerzaken Op basis van de te verwachten aantallen van de diverse documenten uit het BRP en de herziene tarieven voor 2024, volgt een herziening van zowel de baten (ontvangst leges) als de lasten (afdracht van de leges aan het Rijk). De gevolgen van de paspoortpiek waren al geraamd in de meerjarenbegroting. Op basis van de herziene prognose ontstaat per saldo een nadeel van € 25.000 in 2024 en € 130.000 in 2025. Het jaar 2026 en 2028 loopt nagenoeg neutraal. In 2027 (hoogtepunt van de paspoortpiek) ontstaat een voordeel ad € 43.000. Een deel van het nadeel wordt verklaard door het verlagen van de indexering in de technische begroting van de lasten leges van 4,95% naar 2%. De baten zijn wel geïndexeerd met 4,95%.

Dit verklaart een structureel nadeel (of minder groot voordeel) als gevolg van indexering van € 29.500. 5. Verkiezingen De kosten voor het uitvoeren van een verkiezing vallen hoger uit dan het budget in de begroting. Op basis van de gehouden verkiezingen in 2023 is een prognose gemaakt voor de kosten in 2024. Op basis van de realisatie 2023 (waarbij rekening is gehouden met reeds gemaakte incidentele kosten in 2023) is de prognose dat een verkiezing in 2024 € 355.000 kost. Voor 2025 en verder is rekening gehouden met een index van 2% (met uitzondering van de presentiegelden). Indien een dubbele verkiezing wordt gehouden zoals in 2027 (Waterschap en Provinciale staten) zijn de drukkosten € 10.000 hoger. In 2025 is geen verkiezing gepland, het budget voor 2025 valt om deze reden vrij. Er bestaat altijd een risico dat onverwacht toch een verkiezing wordt gehouden. In dat geval ontstaat dan een incidenteel nadeel van € 355.000. Voor de prognose is uitgegaan van een gelijk aantal stembureaus als bij de laatste verkiezing (60). Mocht het aantal stembureaus verlaagd worden met 5 dan levert dat een maximale besparing op van € 10.000.

5.2 Schoon, heel en veilig Beheer openbare ruimte 6. Baggeren en water / Rioolheffing (33% toerekenen, wellicht 50%) De laatste jaren zijn de kosten betreft het onderhoud van de watergangen erg gestegen. Dit onderhoudt bestaat voornamelijk uit het verwijderen van waterplanten in het natte deel van de watergang en het verwijderen van oevervegetatie (riet) langs de oevers en op de oevers van de watergangen. Daarnaast zijn er ook externe belastingen die in Nissewaard toenemen zoals het uitspoelen van vervuilingen van wegen, hondenpoep en overstorten door de rioleringen, schoonwaterriolen en drainages. In samenhang met de watertemperaturen en langere aanhouden van extreme warmte zorgt dit voor een explosieven en lange groei van waterplanten en oevervegetatie. Verder zijn in bepaalde delen van Nissewaard 2 maai rondes (van waterplanten) niet meer voldoende. Deze werkzaamheden zijn bedoeld om voldoende doorspoeling te behouden en de 39

zuurstofconcentraties goed te houden. Dit is belangrijk om vissterfte, blauwalg en botulisme te voorkomen. Helaas gaat ook niet iedereen goed met het watersysteem om en worden er vaak vijverplanten en aquariemplanten in de watergang gedumpt. Deze waterplanten worden niet opgegeten door vissen en watervogels waardoor deze de lichtinval beperken en er ook meer onderhoud gepleegd moet worden. (Duizendknoop, waternevels en parelvederkruit.) Deze kosten kunnen voor 1/3e deel gedekt worden door de voorziening Riolering dan wel de Rioolheffing. Onderzocht wordt of dit wellicht voor 50% kan. 7. Energie (m.n. openbare verlichting) Op basis van de huidige ontwikkeling van de energiekosten wordt een nadeel verwacht ten opzichte van de begrote budgetten. In afwachting van hoe de energiekosten zich in de loop van 2024 zullen ontwikkelen, wordt dit knelpunt vooralsnog PM geraamd. 8. Verschil indexering openbare ruimte De indexering die volgt uit de diverse lopende contracten blijkt hoger te zijn dat de toegepaste indexering in de technische begroting van 2%. 9. Stelpost Beheer De stelpost Beheer wordt ingezet om kapitaallasten te dekken van de vervangingsinvesteringen van wegen, openbare verlichting, beschoeiingen, verkeersregelinstallaties, sportvoorzieningen en civieltechnische kunstwerken. Hieronder vallen de verdere reconstructies in Noord en Waterland.

Om hiervoor voldoende budget beschikbaar te hebben wordt voorgesteld om deze stelpost aan te vullen. 10. Minder inkomsten reclame In 2022 is een nieuw contract afgesloten. Dit levert minder reclame-inkomsten op dan begroot. 11. (Onderhouds)werkzaamheden buitenruimte / Bijdrage verhardingen voor speeltuinrenovaties / Reserve Beheer Voor de uitvoering van projecten groot onderhoud aan groenvoorzieningen wordt € 250.000 onttrokken aan de reserve Beheer. Daarnaast is € 900.000 benodigd uit de reserve Beheer voor extra (herstraat)werkzaamheden aan de oprit van de Spijkenissebrug, aanpassen van de Shared Space Eikenlaan en budget voor de voorbereidingswerkzaamheden voor het groot onderhoud 2025. Ten behoeve van de verhardingen voor speeltuinrenovaties wordt incidenteel een bedrag van € 214.000 beschikbaar gesteld uit de stelpost Beheer. 12. Riolering – verdichting / Voorziening riolering De kwaliteit van de kolk- en perceelaansluitingen blijken slechter dan verwacht door zettingen en de ingroei van wortels van bomen en struiken door de droogte van de afgelopen jaren. Hierdoor is er extra budget nodig om dit te herstellen. Deze extra kosten komen t.l.v. de voorziening Riolering. Voor de persleidingen is verder een extra inspectie van de redundante risicoriolering noodzakelijk. Door de verscheidenheid aan toegepaste materialen, moeten hier extra civiele partijen bij betrokken worden.

De gebruikte schuimkernen moeten worden afgevoerd als chemisch afval. Deze extra kosten komen eveneens t.l.v. de voorziening Riolering. 13. Beschoeiing Met enige regelmaat dienen beschoeiingen vervangen te worden vanwege calamiteiten. Hiervan kan 1/3 doorbelast worden aan de voorziening riolering.

14. Schadeherstel Door de aanleg van kabels en leidingen ontstaat met grote regelmaat schade aan de openbare ruimte. Vanuit de legesopbrengsten worden deze kosten gefinancierd. Dit zijn degeneratie inkomsten, die bedoeld zijn om het straatwerk na het werk van de nutsbedrijven te herstellen. Dit herstel wordt vaak wat later gedaan, vanwege zetting van de grond. Het voordeel vanuit de legesopbrengsten wordt structureel toegevoegd aan de reserve Beheer en wordt nu onttrokken. 15. Verkeerslichten / Verkeerslichten – stelpost Beheer Door verouderde verkeerslichtinstallaties zijn onderdelen om de installatie draaiend te houden niet meer leverbaar en moeten de installaties eerder vervangen worden dan voorzien. Deze vervanging was nog niet voorzien in de begroting. De kapitaallasten worden gedekt uit de stelpost Beheer. 16. Openbaar vervoer - onderhoud Door de reconstructie van het metro-busstation zijn de budgetten voor het onderhoud dit jaar niet nodig. 17. Vrijvallende kapitaallasten Het voorstel is om de nog niet gealloceerde kapitaallasten incidenteel te laten vrijvallen. 18. Uitvoering ontwerp Park Vogelenzang (investering) / Reserve ter dekking van kapitaallasten t.l.v. Algemene reserve Op 1 februari 2022 is besloten om een masterplan en beheervisie voor Park Vogelenzang op te stellen.

Uit onderzoeken is gebleken dat het park onveilig is, de natuurlijke degeneratie groot en door de zeer natte omstandigheden er niet vanzelf weer bos terugkomt. Om het park te behouden als park en open te houden voor recreatie zijn forse ingrepen nodig. Na het afronden van de ontwerpen beheervisie is het de bedoeling om te starten met de uitvoering die gefaseerd gaat worden over zo’n 7 tot 10 jaar. De beschikbare middelen bedragen circa € 1,6 miljoen. De totale kosten bedragen circa € 6,0 miljoen. Er wordt vanuit gegaan dat voor een bedrag van zo’n € 2,4 miljoen aan subsidies kan worden verkregen. Om het project sluitend te krijgen is naar verwachting nog een onttrekking nodig aan de Algemene reserve van € 2 miljoen. Hierover wordt nog nader geadviseerd. Accommodaties en parkeren 19. VVE bijdragen / Verrekenen met reserve Onderhoud Doordat de huidige meerjarenonderhoudsbegroting (MJOB) van de VVE de Lenteakker (beheerd door de Leeuw van Putten, aandeel gemeente 39,3%)) niet actueel is, is er een achterstand ontstaan in het sparen voor groot onderhoud. De VVE heeft de afgelopen jaren te weinig bijdrage in rekening gebracht. De VVE heeft ook aangegeven dat de daken van het complex in slechte staat zijn en moeten worden vervangen. Omdat het eigen vermogen niet toereikend is om genoemde werkzaamheden te bekostigen, is een extra storting nodig van de eigenaren.

Het voorstel is om de overschrijding incidenteel te dekken in 2024 vanuit de reserve Onderhoud. Tot slot is ook melding gemaakt van het vervangen van het rioolstelsel. Deze kosten zijn nog niet inzichtelijk gemaakt, echter de verwachting is dat een extra storting/bijdrage noodzakelijk zal zijn. Risico bestaat dat ook voor 2025 en verder de VVE bijdragen significant hoger zullen zijn dan voorgaande jaren, deze informatie is echter nog niet bekend. 20. Indexatie contracten beveiliging en schoonmaak diverse accommodaties / Beperken beveiliging vervallen bloktijden / Schoonmaken beperken van 5 naar 3 dagen Vanuit de huidige contracten Asito (schoonmaak) en Securitas (beveiliging) zijn indexaties doorgevoerd en afgekondigd, welke hoger zijn dan de gehanteerde interne indexering van 3,5%, 41

welke is bepaald in deze Perspectiefnota 2025. Voor Asito gaat het om 11% en voor Securitas om 14,5%. De indexaties van de leveranciers zijn conform de contractafspraken. Om de kostenstijging te beperken is de frequentie van schoonmaak van de kantoorruimte verlaagd van 5 naar 3 dagen en zijn de bloktijden van de beveiliging aangepast. 21. Kenteken parkeren – camera’s De uitvoering van de verzinkbare palen in het stadscentrum is geannuleerd vanwege het uitblijven van overeenstemming met de Veiligheidsregio aangaande uniforme sleutels. Daarom is overgegaan op een digitaal handhavings controlesysteem (kentekenherkenning met camera's). In eerste instantie wordt uitvoering gegeven aan de installatie van het digitale handhavings controle systeem voor het primaire gebied (kernwinkelgebied) met 7 camera’s bij de toegangen. Voor de verzinkbare paaltjes resteert nog een bedrag van € 72.338 dat beschikbaar is gesteld uit de reserve Onderhoud Gebouwen. De totale kosten voor de 7 camera's in het primaire gebied inclusief de bebording, het aanstraten, aansluiting bij Stedin, etc komt uit op € 87.000. Naast het primaire gebied wordt nu voorgesteld ook het secundaire gebied mee te nemen (Zuidpassage en Havenplein) door middel van een uitbreiding met nog eens 5 extra camera’s bij de toegangen. De totale kosten voor deze extra camera's komen op € 86.900.

ten opzichte van het beschikbare budget betekent dat een overschrijding van € 101.562. Omdat camera’s een investering zijn die in 5 jaar worden afgeschreven, moet bij dit bedrag nog de rente meenomen worden. Hiermee bedraagt het knelpunt € 106.000. Dit wordt gestort in de reserve Onderhoud, waaruit de komende 5 jaar de kapitaallasten van de camera’s worden gedekt. Voor de exploitatie van de camera's is en structureel bedrag geraamd van € 26.393. De extra camera's brengen een extra exploitatielast met zich mee van structureel € 16.000. 22. M.A. de Ruijterstraat – kapitaallasten verduurzaming / M.A. de Ruijterstraat – onderhoud / Reserve Onderhoud Dit betreft € 204.884 aan extra onderhoudsbudget waarvan wordt voorgesteld om dit te dekken ten laste van de reserve Onderhoud. Daarnaast wordt voorgesteld om € 211.851 aan extra investeringsbudget voor verduurzamingsmaatregelen beschikbaar te stellen met een kapitaallast van € 8.209. Zie ook bijlage VI.

5.3 Duurzaam ontwikkelen en wonen Duurzaamheid 23. Herijking en concretisering Warmte transitievisie / Eenmalige dekking binnen bestaand budget opgave Duurzaamheid Uiterlijk in december 2026 moet iedere gemeente haar transitievisie warmte hebben geactualiseerd in een warmteprogramma. Dit warmteprogramma is een verplicht omgevingsprogramma in het kader van de Omgevingswet. Naar de verwachting zal het warmteprogramma zeer concreet moeten worden over de gebieden waar warmtenetten wel of niet verwacht worden. De ambitie is om in de huidige bestuursperiode het warmteprogramma opstellen, om zo te garanderen dat de warmteprogramma’s in 2026 zijn vastgesteld. Dit vereist dat er in 2024 al belangrijke stappen zijn gezet, om eind 2025 een geüpdate warmteprogramma te hebben. Het traject richting een warmteprogramma wordt deels in RES-verband uitgevoerd en deels op lokaal niveau. Voor onderzoek, participatie en communicatie op lokaal niveau is eenmalig € 150.000 benodigd. Voor 2025 wordt het bestaand budget opgave Duurzaamheid ingezet om de eenmalige kosten voor de herijking en concretisering Warmte transitievisie te dekken. 24. Wijkaanpak aardgasvrij / Tijdelijke dekking binnen incidenteel budget PPN 2024 In het Programmaplan Duurzaamheid 2023-2024 is vastgesteld dat in 2026 voor zes wijken een wijkwarmteplan is opgesteld en voor nog eens twee wijken een plan wordt gemaakt. Daarnaast 42

moeten deze plannen ook in uitvoering gaan om gebouweigenaren te ondersteunen bij het aardgasvrij maken van de gebouwen. De planvorming en planuitvoering zullen worden geïntensiveerd de komende jaren, zodat in 2050 de gehele gemeente aardgasvrij is. Er zijn financiële middelen benodigd voor projectmanagement, communicatiemiddelen, technisch onderzoek en participatie. Het gaat hier om € 160.000 in 2025 en vanaf 2026 € 175.000 per jaar. Met de inzet van de incidentele middelen vanuit de Perspectiefnota 2024 wordt de wijkaanpak aardgasvrij gefinancierd voor 2025 en 2026. Op basis van het Warmteprogramma dient er een vervolg besluit genomen te worden over financiering voor de periode vanaf 2027. 25. Personeel Klimaatadaptatie / Dekking voorziening Riolering Op dit moment worden de incidentele middelen vanuit de Perspectiefnota 2024 ingezet voor capaciteit op het gebied van klimaatadaptatie. Tot en met 2026 wordt inzet gepleegd op het stimuleren van klimaatadaptief handelen, en beleid te verankeren op de verschillende plaatsen in de organisatie. Voorgesteld wordt om hiervoor € 250.000 euro per jaar beschikbaar te stellen voor de periode tot en met 2028. Deze kosten worden ten laste worden gebracht van de voorziening Riolering. De mogelijkheid bestaat ook om deze kosten te dekken uit een verhoging van de rioolheffing.

Hier kan op basis van het integraal Water-, Riolering- en Klimaatadaptatieplan, dat in de tussentijd wordt ontwikkeld, te zijner tijd een besluit over genomen worden. 26. Regionale Energiestrategie / Tijdelijke dekking binnen incidenteel budget PPN 2024 De samenwerkende decentrale overheden in de regio Rotterdam - Den Haag hebben zich uitgesproken om met elkaar te werken aan een Regionale Energie Strategie (RES). Vanuit de RES Regionale Energiestrategie Rotterdam Den Haag is er een RES-projectorganisatie waar iedere deelnemende overheid een financiële bijdrage aan levert. Vanuit deze middelen wordt de uitvoering van de RES bekostigd. De bijdrage aan de RES wordt jaarlijks geïndexeerd. Het gaat hierbij om € 22.550 in 2024 oplopend tot € 26.104 in 2027. Dekking voor de verplichte bijdrage van de RES wordt tot en met 2028 gedekt uit de incidentele middelen vanuit de perspectiefnota 2024. 27. Isolatie-aanpak / Eenmalige dekking binnen incidenteel budget PPN 2024 Er loopt momenteel een grootschalige isolatieaanpak voor woningen in particulier eigendom, gefinancierd door middel van SPUK-gelden vanuit het Rijk. In eerste instantie is gekozen voor het aanbieden van binnenzijde dakisolatie en vloer- of bodemisolatie. Spouwmuurisolatie valt momenteel buiten de scope van het project.

Spouwmuurisolatie mag alleen worden uitgevoerd wanneer er ontheffing is verleend voor de Wet Natuurbescherming, vanwege de mogelijke aanwezigheid van beschermde diersoorten. Deze ontheffing kan verkregen worden door ecologisch onderzoek te doen naar de aanwezige soorten en een Soorten Management Plan (SMP) op te stellen. Onze gemeente heeft geen ontheffing, maar wil dit wel verkrijgen. Voor het uitvoeren van ecologisch onderzoek en het opstellen van het SMP is eenmalig in 2025 € 100.000 benodigd. Dekking voor deze kosten zijn te vinden in de incidentele middelen vanuit de perspectiefnota 2025. Op basis van de uitkomsten van het ecologisch onderzoek wordt er een vervolgbesluit genomen over de financiering van de jaarlijkse monitoring om de ontheffing te behouden. 28. Correctie budget Duurzaamheid Bij het sluitend maken van de begroting 2024 is de onttrekking aan de reserve Duurzaamheid eruit gehaald. Voor 2024 blijkt dit budget toch noodzakelijk om alle geplande activiteiten te kunnen doen.

5.4 Ondernemen en ontspannen Economie 29. Regiodeal Voor de regiodeal is een bedrag van € 140.000 benodigd met ingang van 2027. Dit kan gedekt worden uit de vrijvallende middelen in verband met het opheffen van het samenwerkingsverband Voorne-Putten. 30. Doorsteek Kopspijker-Havenplein Het gaat om de opgave “Doorsteek Kopspijker – Havenplein”. Deze opgave maakt onderdeel uit van de 11 opgaven benoemd in het Koersdocument. Voor dit project is € 550.000 subsidie gekregen vanuit het RVO t.b.v. gedeeltelijke compensatie onrendabele top. Voor het overige deel van de onrendabele top vinden nu gesprekken plaats met de 2 private partijen om te komen tot een sluitende business case. Op dit moment is er nog geen zicht op een sluitende business case. Maar er zal sowieso een aanzienlijke bijdrage vanuit de gemeente bij moeten. Dat zal (heel ruim genomen) liggen tussen de € 0,8 á € 1,5 miljoen. Dit knelpunt wordt vooralsnog als PM opgenomen. Cultuur 31. Meerjarig onderhouds- en beheerplan kunst in de buitenruimte / Opvangen binnen budgetten recreatie en toerisme en cultuur / Extra huuropbrengsten Centrum voor de Kunsten Dit betreft de eenmalige kosten (achterstallig onderhoud) en de structurele kosten (planmatig beheer) voor kunstobjecten in de openbare ruimte. Op termijn worden daarnaast meer huuropbrengsten verwacht met betrekking tot het Centrum voor de Kunsten. 32.

Evenementen / Dekkingvoorstellen (nog uit te werken) Het huidige evenementen- en formatiebudget is niet dekkend voor de kosten en inzet die er volgend jaar nodig zijn om dezelfde evenementen te organiseren voor de gemeenschap. Om dit passend te krijgen zal er nog nader geadviseerd over mogelijke oplossingen. 33. Indexatie contracten beveiliging en schoonmaak theater De Stoep / Schoonmaken kantoren beperken van 5 naar 3 dagen Vanuit de huidige contracten Asito (schoonmaak) en Securitas (beveiliging) zijn indexaties doorgevoerd en afgekondigd, welke hoger zijn dan de gehanteerde interne indexering van 3,5%, welke is bepaald in deze Perspectiefnota 2025. Voor Asito gaat het om 11% en voor Securitas om 14,5%. De indexaties van de leveranciers zijn conform de contractafspraken. Om de kostenstijging te beperken is de frequentie van schoonmaak van de kantoorruimte verlaagd van 5 naar 3 dagen. Recreatie & toerisme 34. Versterken beleving Nieuwe Hongerlandsedijk / Maasboulevard (investering) € 1 á 2 mln / Reserve ter dekking van kapitaallasten t.l.v. Algemene reserve (€ 1 á 2 mln) In 2019 is opdracht gegeven om te bekijken waar binnen Nissewaard een openbare sportieve omgeving/locatie gerealiseerd kan worden. Hierbij is in ieder geval onderzocht wordt of de Maasboulevard een goede optie zou zijn. Hier is een krediet voor beschikbaar gesteld van € 500.000.

Na een brede enquête in de omgeving en vervolg via een klankbordgroep kwamen meer aspecten naar voren die aangepakt zouden moeten worden. Er is via participatie een ontwerp gemaakt om de Nieuwe Hongerlandsedijk te verbeteren en veiliger maken. Een gescheiden fiets- en voetpad, het doortrekken van het onderpad, aanleg verlichting, nieuw plein Maasboulevard en sport- en spelelementen. Uit de raming volgt een bedrag van ca. € 2,8 miljoen. Daarvan is € 475.000 gedekt vanuit het resterende krediet en € 425.000 vanuit subsidie MRDH. Daarmee resteert een zoektocht voor dekking van € 2 miljoen. Het is de bedoeling om een deel daarvan te dekken via subsidies. Om 44

het project sluitend te krijgen is naar verwachting nog een onttrekking nodig aan de Algemene reserve voor een bedrag van tussen de € 1 miljoen tot € 2 miljoen. Hierover wordt nog nader geadviseerd. Sport 35. Overheveling t.b.v. nieuw subsidiestelsel sport Voor het nieuwe subsidiestelsel Sport in Nissewaard bedraagt de ingeschatte benodigde eenmalige compensatie voor 2025 (eerste jaar) € 25.000. Hiervoor wordt € 25.000 van het niet benutte deel van het budget subsidies sport 2023 ingezet. Dit bedrag wordt overgeheveld naar 2025 als dekking voor de eenmalige compensatie aan de sportverenigingen als gevolg van het nieuwe subsidiestelsel.

5.5 Leren, participeren en ondersteunen Onderwijs 36. Internationale schakelklassen / Reserve Sociaal Domein – Oekraïne gelden 2022 Voorgesteld wordt om van de Oekraïne gelden 2022, zoals bij de jaarstukken 2022 (tijdelijk) opgenomen in de reserve Sociaal Domein, € 350.000 beschikbaar te stellen voor de internationale schakelklassen.

5.6 Overzichten Ondersteuning organisatie 37. Fiscale ondersteuning / Stelpost Concernoverhead Gemeente Nissewaard is thans bezig het forfaitair percentage voor de jaren 2021 en 2022 te herijken. Op dit moment wordt hier de laatste hand aangelegd. De gemeente heeft behoorlijke stappen te zetten om de risico’s te verminderen/te minimaliseren. Om de risico’s te verminderen/te minimaliseren kiest de gemeente voor een gecombineerde aanpak. Dit betreft een slot-op-de-deur (controle achteraf/risicoreductie) in combinatie met werken naar fiscale beheersing en monitoring (Tax Control Framework). Zolang er geen sprake is van ‘fiscaal in control’, blijft de controle achteraf noodzakelijk. De fiscale functie is op dit moment niet bezet en blijkt lastig te vervullen. Om de fiscale risico’s in kaart te brengen, op te lossen en te komen tot een Tax Control Framework is fiscale expertise, ondersteuning en hulp nodig van een gespecialiseerd extern bureau. 38. Garantiebanen (gemeente Nissewaard) Het rijk wil dat mensen met een arbeidsbeperking vaker een baan krijgen bij een ‘gewone’ werkgever. Mede om deze reden is de banenafspraak (garantiebanen) gemaakt. Vanuit deze afspraak hebben wij als gemeente, net als alle werkgevers, een verplichting om mensen in dienst te nemen (en houden) met een afstand tot de arbeidsmarkt. Aan deze verplichting wordt ook ruimschoots voldaan.

Momenteel zijn er echter meer mensen met een garantiebaan bij de gemeente aan het werk dan daarvoor budget beschikbaar is. Het is de bedoeling om de komende jaren geleidelijk dit terug te brengen tot het niveau waar budget voor beschikbaar is. 39. Regeling Vervroegd Uittreden (RVU) Sinds 31 december 2023 kennen we binnen gemeenten een Regeling Vervroegd Uittreden (RVU). Dit is een wettelijk verplichte regeling vanuit de Cao, waarbij medewerkers onder voorwaarden een maandelijkse uitkering ontvangen tot aan de AOW-leeftijd. Dit geldt voor de duur van maximaal twee jaar. Wanneer medewerkers onder de voorwaarden vallen, hebben zij het recht om deel te nemen aan de RVU. De werkgever kan dit niet weigeren. Voorlopig is instroom mogelijk tot en met 31 december 2025, waarbij de RVU-uitkering loopt tot uiterlijk 31 december 2027. Er bestaat een 45

mogelijkheid dat deze RVU-regeling in volgende Cao’s verlengd of versoepeld wordt, wat kan zorgen voor extra kosten na 2027 of een grotere potentiële groep deelnemers. Daar is nu nog geen rekening mee gehouden. Bij afwijkende kosten zal dit gemeld worden in de tussenrapportages. 40. Arbo voorzieningen Het budget arbo voorzieningen wordt enerzijds ingezet om te voldoen aan onze wettelijke verplichtingen van de Wet Verbetering Poortwachter (WVP), zoals arbeidsdeskundige onderzoeken en (2e spoor) re-integratietrajecten en anderzijds aan interventies om medewerkers sneller (gedeeltelijk) terug te laten keren naar de werkvloer. Wachtlijsten en uitgestelde zorg brengen extra kosten met zich mee voor de werkgever. Te denken valt aan extra psychologische of fysio ondersteuning gedurende de wachttijd tot de eigenlijke behandeling kan plaatsvinden. Ten aanzien het beschikbaar budget voor arbo voorzieningen is sprake van een tekort van € 24.000. Voorgesteld wordt om dit aan te vullen. 41. Opleidingsbudget / Innovatiebudget Afgelopen jaar bleek het Centraal opleidingsbudget onvoldoende om alle noodzakelijke kosten te kunnen dekken.

Gezien het feit dat Nissewaard met het beschikbare budget onder het landelijk gemiddelde zit van beschikbare opleidingskosten per medewerker (volgens A&O fonds € 1.000 gemiddeld per medewerker en +/- € 750 per medewerker in Nissewaard), de inzet op de organisatieontwikkeling en in het kader van het zijn van een aantrekkelijke werkgever, wordt voorgesteld om het Centraal opleidingsbudget met € 152.000 te verhogen ten laste van het Innovatiebudget. Hiermee blijft het opleidingsbudget op het huidige niveau. 42. Traject Testorganisatie IV Eén van de opgaven van team Informatievoorziening is zorgen dat de continuïteit van de informatievoorzieningen die worden geïmplementeerd, ontwikkeld of doorontwikkeld, gegarandeerd kan worden. Om dit te kunnen garanderen is een volwassen testorganisatie en -proces nodig. Team Informatievoorziening heeft het extern bureau Valori gevraagd de testvolwassenheid binnen de gemeente Nissewaard te meten en op basis van de uitkomsten van dat onderzoek met aanbevelingen te komen om de volwassenheid op het juiste niveau te brengen. De benoemde € 150.000 is bestemd voor het projectmatig neerzetten van een standaard testorganisatie en -proces ondersteund door tooling waarbij kennis van buitenaf noodzakelijk is. Er wordt vanuit gegaan dat dit binnen de huidige formatie en met een al reeds aangeschafte tooling kan worden bewerkstelligd.

Daarbij is nog zeer de vraag of een functie Testmanager of Testcoördinator nodig is. Er is ervoor gekozen om dit als een rol binnen de huidige formatie te beleggen en op een later tijdstip (één à twee jaar) te evalueren. Vandaar dat de impact op structurele basis op dit moment als nihil is aangemerkt. 43. Nieuwe wetgeving cyberveiligheid NIS2 / Verwachte compensatie Rijk / Harmonisatie softwarepakketten De afgelopen jaren zien we dat verschillende ontwikkelingen de veiligheid van onze maatschappij en economie steeds meer onder druk zetten. Denk daarbij aan COVID-19, de Oekraïne-oorlog, cyberdreigingen en de gevolgen van klimaatverandering. Daarom is er sinds 2020 vanuit de Europese Unie aan de Network and Information Security (NIS2) directive gewerkt. De NIS2-richtlijn richt zich op een verbetering van de digitale en economische weerbaarheid van Europese lidstaten. Deze richtlijn wordt momenteel in nationale wetgeving omgezet. De ingangsdatum is februari 2025 (Q1 2025) De komst van de NIS2-richtlijn moet bijdragen aan meer Europese harmonisatie en een hoger niveau van cybersecurity bij bedrijven en organisaties. Het is de opvolger van de eerste NIS-richtlijn, de NIB, die in Nederland in 2016 is opgenomen in de Wet Beveiliging Netwerk- en Informatiesystemen (Wbni).

Wat nieuw is toegevoegd onder NIS2 is de publieke sector, waarbij de lokale overheid ook als essentieel wordt aangemerkt. 46

Dit betekent dat de huidige richtlijnen van de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) waaraan wij als gemeente moeten voldoen een uitbreiding en verzwaring van normen betreft en bovendien van een richtlijn verschuift naar een verplichting. Met het ingaan van deze wetgeving krijgen gemeenten een periode de tijd om te gaan voldoen aan deze normen (zoals nu bekend 5 jaar). Deze implementatieperiode vraagt investeringsruimte die de inzet van extra technische middelen mogelijk maakt en de gemeente organisatorisch meer capaciteit biedt om de implementatie mogelijk te maken. 44. Implementatie nieuw HRM-pakket / Stelpost Innovatiebudget Voorgesteld wordt om hiervoor budget beschikbaar te stellen ten laste van het Innovatiebudget. 45. Indexatie ICT-budgetten Enkele decentrale ICT-budgetten zijn in de technische begroting met 2% geïndexeerd, maar dat had 6,8% moeten zijn, conform de indexatie-afspraken met betrekking tot de Gemeenschappelijke Regelingen voor 2025. 46. Vrijval restant Innovatiebudget Voorgesteld wordt om het restant van het Innovatiebudget met ingang van 2025 vrij te laten vallen. 47.

Indexatie contracten beveiliging en schoonmaak stadhuis / Efficiënter gastvrij ontvangst / Schoonmaken beperken van 5 naar 3 dagen + glasbewassing intern 4x -> 2x p/jr Vanuit de huidige contracten Asito (schoonmaak) en Securitas (beveiliging) zijn indexaties doorgevoerd en afgekondigd, welke hoger zijn dan de gehanteerde interne indexering van 3,5%, welke is bepaald in deze Perspectiefnota 2025. Voor Asito gaat het om 11% en voor Securitas om 14,5%. De indexaties van de leveranciers zijn conform de contractafspraken. Om de kostenstijging te beperken wordt de frequentie van schoonmaak van de kantoorruimte verlaagd van 5 naar 3 dagen en de glasbewassing van 4x per jaar naar 2x per jaar. 48. Tegemoetkoming Arbeidsongeschiktheidsverzekering Per 31 december 2023 is de uitvoering gestart van een onderstaande CAO afspraken in kader van de bovenwettelijke sociale zekerheid. Het hierbij om: • Wijziging in de loondoorbetaling bij ziekte; • Het afschaffen van het 3e ziektejaar; • Bijdrage aanvullende arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV). In hoofdstuk 7 van de CAO gemeenten is toegevoegd dat iedere medewerker met een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) recht heeft op een tegemoetkoming van € 10 per maand (bij een fulltime dienstverband). Hiervoor moet de medewerker de polis van de Arbeidsongeschiktheidsverzekering overleggen aan de werkgever.

De kosten voor deze tegemoetkoming, komen ten laste van de werkgever. Voor 2024 is incidentele dekking gevonden binnen de bestaande budgetten, voor 2025 e.v. is geen dekking beschikbaar. Momenteel ontvangen in Nissewaard 336 medewerkers een tegemoetkoming in de kosten van de arbeidsongeschiktheidsverzekering. Van Loyalis, waar semi-collectieve afspraken mee zijn, ontvangen we periodiek de lijst van medewerkers met een AOV. Hebben medewerkers bij een andere verzekeraar een AOV, vragen we hen om de polis hiervan in januari aan te leveren. Wijzigingen in het aantal deelnemers per jaar is niet uit te sluiten. Rekening houdend met deze wijzigingen wordt daarom in dit knelpunt gerekend met 350 fulltime vergoedingen a € 120,- per jaar. 49. Afschaffing wegwerpbekers Per 1 januari 2024 zijn de wegwerpbekers afgeschaft als gevolg vanuit de verduurzamingsopdracht vanuit het rijk. Hierdoor zijn wij overgestapt naar herbruikbare bekers voor de warme dranken. De 47

besparing op kosten van de wegwerpbekers zijn hierdoor € 6.000, echter de kosten voor het ophalen en schoonmaken van de herbruikbare bekers zijn hierdoor gestegen met € 25.000. Per saldo een tekort van € 19.000. 50. Verwachte vrijval reiskosten Van dit budget kan naar verwachting structureel € 25.000 vrijvallen. Bij de 2e Tussenrapportage 2024 wordt hier nader over geadviseerd. 51. Vrijval saldo oude bezuinigingstaakstelling Dit betreft het saldo van een oude bezuinigingstaakstelling met betrekking tot de concernstaf. Dit bedrag kan vrijvallen. 52. Effect CAO 2024 De indexatie van de loonkosten in 2024 is 2,06% hoger dan het percentage waar in de begroting 2024 rekening is mee gehouden. In de begroting 2024 is rekening gehouden met een percentage van 3%. De vastgestelde CAO voor 2024 is 4,75% per 1 januari 2024 en 1,25% per 1 oktober 2024. De te maken correctie komt in dit geval uit op 4,75% + (1,25% x 3/12) = 5,06% minus 3% is 2,06%. De salarislasten worden met dit percentage verhoogd in de begroting wat in totaal tot een verhoging leidt van € 1,5 miljoen in 2024. Structureel is de CAO 2024 verwerkt in de technische begroting 2025 2028.

5.7 (53.)Sociaal Domein De stelpost Sociaal Domein vormt een belangrijke indicator voor de financiële stand van zaken op dit terrein. De stand van de stelpost Sociaal Domein2 zag er ten tijde van het opstellen van deze perspectiefnota als volgt uit. Stelpost Sociaal Domein incl. mutaties PPN 2025 Stelpost Sociaal Domein na dec.circ. 2023 Toegang SD/besparing lokaal Wmo Stelpost SD voor PPN 2025 Knelpunten 2024-2028 PPN 2025: Algemeen 1. Knelpunt indexering 2. Technische begroting 2025 – 2028 (37%) 3. Diverse kleine technische afwijkingen Jeugd en Onderwijs 4. Ontwerp begrotingswijziging 2024 GRJR 5.a Ontwerp Begroting 2025 GRJR 5.b Trendmatige groei meerj.ram. 2026-2028 GRJR 5.c Maatregelen RBOK Ontw. Begr. 2025/Meerj. 2026-2028 incl. RBOK 6. Open House Jeugd 7. Dyslexie 8. PGB Jeugd

Bedragen x € 1.000, “-” = nadelig 2024 2025 2026 2027 422 1.449 -4.627 -4.330 112 235 235 85 534 1.684 -4.393 -4.246

2028 -4.330 85 -4.246

-874 -807 25

-1.002 -666 25

-996 -669 25

-5.816

-5.816 -2.139 1.472 -6.483 551 103 222

-5.816 -4.578 3.684 -6.710 551 103 222

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14243447/1