Woordelijk verslag besluitronde 8 oktober 2025

En dat dat juist niet in het belang is van de werknemers om dat te zien ook bij horeca bijvoorbeeld dat die toeslagen dan worden afgeschaft omdat dat dan als normaal wordt beschouwd om op zondag te werken of buiten de tijden die u nu ziet. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Galijasevic. Naam spreker 22: De heer Galijasevic (Raadslid PvdA) Nee, daar ben ik niet bang voor. Dank u wel, voorzitter. Volgens mij heb ik heel duidelijk gezegd dat we CAO's hebben die tot stand komen na onderhandelingen van werknemers en werkgevers en waar de rechten van werknemers worden beschermd. En in de CAO van de werk van de supermarkten zie je dat dat een mooi pakket is waarin je geen verplichting hebt om op zondag te werken. Bij de laatste CAO zagen we ook dat er een

algemene stijging van zes procent was in algemene lonen. Dus nee, ik ben daar niet zo bang voor. Ik en op het moment dat het de andere kant op gaat, dan vindt u mij aan uw zijde om daar op te strijden. Maar het gaat nu natuurlijk niet alleen over werknemers. De maatregel is ook positief voor kleine werkgevers. Die hebben massaal aangegeven op zondag hard te willen werken. Het is positief voor de winkel en de Nijmegenaar. En tot slot heeft het ook nog een positief effect op het milieu. Meneer De Gram, omdat het vervoersstromen worden beperkt van Nijmegenaren die op zondag niet naar omliggende dorpen hoeven te trekken. Er is echter wel een klein puntje van kritiek in gesprek. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dat gaat geven. De heer Van Luik had ook een interruptie. Naam spreker 4: De heer Van Luik (Raadslid CDA) Jazeker, het was aan het einde van de beantwoording van de interruptie. De heer Galijasevic zei het ook over het feit dat nou ja, als dan bij de CAO onderhandelingen dat dat u dan, wanneer bijzonder toeslag zou verdwijnen, dat u dan wel u aan de zijde van de werknemers vindt. Maar werkt u niet ook mee met het normaliseren van de zondag als werkdag aan juist exact het ondergraven van die positie van de werknemer? Naam spreker 22: De heer Galijasevic (Raadslid PvdA) Nee, dat doe ik niet.

Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Gaat u dan verder, meneer Galijasevic. Naam spreker 22: De heer Galijasevic (Raadslid PvdA) Ja, ik zei ergens een klein puntje van kritiek. In gesprek met de supermarkten kregen wij meerdere malen het signaal dat de ingangsdatum één dag na het besluit voor veel onduidelijkheid en knelpunten in de roostering zorgt. En daarom dienen wij op verzoek van de supermarkten ook het amendement ten minste houdbaar vanaf. In samenwerking met VVD, ODV en de Lijst Kraaijeveld de Vries. Het amendement in om duidelijkheid aan werknemers, winkeliers en bezoekers te verschaffen. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Wie kan ik dan het woord geven, mevrouw Buursink-De Graaf. Naam spreker 12: Mevrouw Buursink-De Graaf (Raadslid VVD) Dank u wel, voorzitter. Malden, Wijchen, Beuningen en Elst. Daar kun je op een steenworp afstand op zondagochtend als je wil gewoon verse jus halen of de weekboodschappen doen. In Nijmegen kan dat niet. De Nijmeegse VVD wil graag dat ondernemers zelf en met elkaar kunnen bepalen over openingstijden binnen de landelijke kaders. Het is wat ons betreft dus goed dat er nu een verruiming komt voor de zondagochtend voor de supermarkten. Dan hoeven Nijmegenaren ook niet meer naar de omliggende gemeenten te rijden. Er is een duidelijke behoefte aan de verruimde openingstijden van supermarkten.

Vanuit klanten en ook vanuit de supermarkten zelf is de vraag naar deze verruiming. Duidelijke communicatie en voorbereiden lijkt ons heel handig. En mede omdat ondernemers daar zelf om hebben gevraagd, dienen we het amendement samen met de PvdA in. Ten minste houdbaar tot. Tegelijkertijd vinden we ook dat er bij de volgende ronde onderzocht moet worden of het wenselijk en haalbaar is om deze specifieke Nijmeegse winkel regulering volledig los te laten. En daarom dienen we samen met D66 en ODV de motie in. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Dan de heer Van Luik of nog interruptie. Interruptie van de heer De Gram. Naam spreker 10: De heer De Gram (Raadslid Partij voor de Dieren)

Kan mevrouw De Graaf misschien aan mij laten zeggen hoe u denkt dat het zo is dat mensen nu op zondag graag of willen boodschappen doen of moeten boodschappen doen. Naam spreker 12: Mevrouw Buursink-De Graaf (Raadslid VVD) Ik rij zelf regelmatig naar Beuningen en daar kom ik heel veel mensen tegen. Naam spreker 10: De heer De Gram (Raadslid Partij voor de Dieren) Maar ik vroeg naar het waarom dit, hoe u uw boodschappen doet. Waarom denkt u dat mensen nu op zondag tegenwoordig boodschappen willen of moeten doen? Naam spreker 12: Mevrouw Buursink-De Graaf (Raadslid VVD) Ja, ik kan niet het hoofd van andere mensen kijken, maar ik kan wel vertellen dat ik een best druk leven heb en dat ik het dus heel fijn vind om dat op zondagochtend te doen. Naam spreker 10: De heer De Gram (Raadslid Partij voor de Dieren) En denkt u ook niet dat dat drukke leven komt, doordat de maatschappij zo is en de huizenprijzen hoog zijn en alle dingen zo duur zijn dat iedereen met tweeverdieners doordeweeks moet werken en dus geen tijd meer heeft om doordeweeks te boodschappen te doen? Naam spreker 12: Mevrouw Buursink-De Graaf (Raadslid VVD) Dat weet ik niet. Ik kan alleen vertellen dat ik best een druk leven heb en dat ook prima vindt. Dat is mijn eigen keuze. En dat ik nogmaals dus ook graag op zondag de boodschappen wil doen.

Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dan het woord aan de heer Van Luik. Naam spreker 4: De heer Van Luik (Raadslid CDA) Ja, dank u wel, fractie. Het zal u waarschijnlijk niet verbazen, maar onze fractie heeft grote moeite met het voorstel. Het gemak waarmee het college voorstelt om de winkeltijden te verruimen naar allereerste. Het is een stap in de richting van de 24 uurseconomie. We hoeven natuurlijk niet altijd alleen maar aan te staan, maar het is vooral ook een hellend vlak. Je ziet het namelijk nooit andersom. We zullen hier namelijk nooit in deze gemeenteraad de discussie krijgen of we die winkeltijden moeten gaan inperken. En elke stap die we nemen is daarom dus ook een stap in die richting van die 24 uurseconomie, 365 dagen per jaar. En het argument van het hellend vlak wordt daarom natuurlijk ook extra onderstreept door de D66-motie om de winkeltijden regulering helemaal af te schaffen. De discussie zal nooit gevoerd worden of we de winkeltijden wellicht wel moeten beperken om toch maar wat minder te consumeren. En deze raad dreigt daarom ook in dit debat de koers in te zetten naar een neoliberale economie waarin iedereen 24/7 aan moet staan. Het CDA past daarvoor. Een stap in de richting van een neoliberale samenleving waarin u als mens toch vooral moet consumeren. Dus niet de samenleving waar het CDA voor staat.

Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Galijasevic bij interruptie. Naam spreker 22: De heer Galijasevic (Raadslid PvdA) Dank u wel, voorzitter. Ik vind het toch een beetje een aparte opmerking dat er dat we het niet kunnen terugdraaien. D66 doet een voorstel. Dat kan je voor of tegen zijn. Maar u kunt ook zeggen we kunnen de uren inperken. Dat heb ik u ook niet zien doen. Waarom heeft u dat dan niet gedaan? Naam spreker 4: De heer Van Luik (Raadslid CDA) Nou, dat is eigenlijk best een goed idee. Dat kunnen we wel vooraan stellen. Maar ik kan u ook op een briefje geven, meneer Galijasevic, dat wanneer wij dit soort discussie gaan voeren, het andere kant op zal gaan. We

zien ergens in Nederland dat de andere kant op gaat. Met andere woorden het is elke keer weer een stap in die richting van die 24 uurseconomie. Wij gaan ook niet zomaar van die telefoon afstappen die al heel veel tijd van ons vraagt. Dus het is een heel moeilijk om dat tij te keren. En juist ook de moties die hier op ingediend worden onderstrepen dat feit juist des te meer. Want ook in die motie van D66, VVD en ODV wordt ook geopperd dat de zondag toeslag inderdaad een extra zakcentje voor student en jongeren is. Nou, volgens mij heeft de heer Uphoff namens de SP ook in de Kamer ronde duidelijk gemaakt dat juist in CAOonderhandelingen het eerste is wat werkgevers willen is die zondag toeslag weghalen. Aangezien zondag steeds meer een normale werkdag geworden is. En dat moeten we juist niet normaliseren. En ik hoor de heer Galijasevic zoiets ook al zeggen dat hij niet meewerkt aan het motiveren ervan. Maar juist door het normaliseren van die zondag als werkdag ondergraaft u ook de rechtspositie van de supermarkt medewerker. En van de Partij van de Arbeid zou dan ook een andere koers verwachten dan de neoliberale koers. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ja, u wacht de interruptie af. De heer Galijasevic. Naam spreker 22: De heer Galijasevic (Raadslid PvdA) Dank u wel. Ja, ik vind het toch een beetje een aparte opmerking, want het gaat hier niet over.

Gaan we nou op zondag of wel niet open? Want dat is al zo. Dus bent u niet mee eens dat dit nou een vals frame is wat u nu hier neerlegt. Naam spreker 4: De heer Van Luik (Raadslid CDA) Ik denk niet dat het een vals frame is, want juist nu hebben wij een zondag waarop die pas vanaf de middag open is. Waarmee je ook laat zien dat het zeker geen normale werkdag is, maar een aparte werkdag. Een bijzondere werkdag waarvoor aparte winkeltijden gelden. Als we die winkeltijden op gaan normaliseren met andere dagen, dan heb je daar geen aparte status meer voor. En dan vind ik het best begrijpelijk als werkgevers zeggen nou het is een normale werkdag, waarom zou dan een aparte toeslag moeten gelden? En dan gaat het argument op dat het een extra zakcentje is. Die gaat dan weg. En ja, die zondag gaan we dan niet terugkijken als rustdag. Dus daar zie ik echt grote zorgen in. Het gaat namelijk ook niet over. Het is ook niet zozeer een economisch debat wat mij betreft als het CDA betreft, maar het is ook een debat over wat voor samenleving willen creëren. Willen we een samenleving hebben waarin de economie centraal staat en waarin iedereen, maar continu moet consumeren? Of juist een samenleving waarin je je als mens vooral mens kan zijn? Wat het CDA betreft moeten we vooral voorkomen dat wij een inwoner vooral als consument gaan zien en zeker niet die neoliberale koers in zetten.

Dan voorzitter, tot slot het onderzoek van de gemeente heeft wel degelijk gekeken naar behoefte van supermarkten, maar nog niet naar die van omwonenden. En het risico bestaat daarom ook dat supermarkten die eerder ook open gaan ook resulteren in eerder lossen en daarom ook mogelijk overlast dat daaruit volgt. En daarom dien ik de motie laad en los inwoner niet de klos in. Met veel dank aan mijn fractie collega Jonathan Koelewijn voor alle moeite in deze motie die oproept om onderzoek te doen naar de mate van overlast van laden en lossen. En vooral ook omdat de factor inwoner om supermarkten weinig rekening heeft gehouden in het onderzoek dat hier gevoerd is. En juist moeten goed kijken of er mogelijk overlast hieruit ontstaat, zodat we die ook eventueel later kunnen mitigeren in de APV. Want mensen hebben vaak last bij het laden en lossen van supermarkten en dat hoort helaas bij de werkzaamheden aan de supermarkt. Maar een gemeente die sociaal en leefbaar wil zijn, moet daarom ook rekening houden met het voorkomen van mogelijk overlast. En laten we daarom vooral ook kijken naar wat de impact is op omwonenden en dat mee gaan nemen in de toekomst, zodat we daar eventueel ook later in kunnen grijpen. Dus dat blijven onze inwoners en overlast door vroegtijdig lossen moeten gewoon zien te voorkomen. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel.

De heer Lokker, vervolgens.

Naam spreker 2: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, dank u wel, voorzitter. Het gaat slechts om twee uur eerder de supermarkt open. Maar we hebben tijdens de ronde tijdens dit debat en tijdens onze eigen fractievergadering in het recente en het langere verleden gemerkt dat dit onderwerp aan heel veel verschillende zaken raakt. Het zal geen verrassing zijn dat GroenLinks zich grote zorgen maakt over de overconsumptie op onze aarde. We gebruiken en verbruiken de grondstoffen van onze aarde op een veel te grote schaal en in een veel te snel tempo. Het idee dat we altijd dingen moeten kunnen kopen is geen vrijheid. Het is de schijn hiervan. Het voldoet niet aan de behoefte, maar het voldoet aan een kapitalistische afhankelijkheid. Maar is het tegenhouden van twee uur opendoen van een supermarkt op zondag waar je vooral terecht kan van levensmiddelen en die de rest van de week al van acht uur 's ochtends tot tien uur 's avonds open zijn. Nou, echt het middel om dit tegen te gaan. Onze fractie heeft er lang over gesproken en we zijn ons er ook van bewust dat voor veel mensen in onze stad, waaronder blijkbaar mevrouw Buursink- De Graaf, het heel handig is als op de supermarkt op zondag twee uurtjes eerder open is.

Als GroenLinks zullen we in dit geval instemmen met het voorstel met daarbij expliciet vermeld dat dit voor ons geen begin is van discussies over nog ruimere openingstijden voor andere winkels in de toekomst. We hopen, en wij zijn het in ieder geval ook van plan samen met andere partijen in de Raad in de toekomst met goede voorstellen te kunnen komen om het kapitalisme in onze stad wel te kunnen beteugelen. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Kijk eens aan. Een interruptie van de heer De Gram of u weet waar. Ja, ja, dan krijgt u het woord, meneer De Gram. Naam spreker 10: De heer De Gram (Raadslid Partij voor de Dieren) Ik dacht dat de heer Lokker klaar was, maar dat had ik dus goed. Voorzitter, onze samenleving raakt steeds verder vercommercialiseerd. Waar collectieve rustmomenten ooit vanzelfsprekend waren, lijkt nu alles te draaien om economische efficiëntie en directe behoeftebevrediging. Winkeltijden, toerisme en woningbouw, alles moet maar door. Maar vandaag gaat het over meer dan openingstijden. Het gaat over de norm die we elkaar met elkaar willen stellen. Moet alles altijd open zijn en moet de stad dan nooit meer stilstaan? Wij zeggen nee, want een samenleving zonder rust, zonder pauze is geen gezonde samenleving. De Partij voor de Dieren is zelfs voorstander van een wekelijkse commerciële rustdag.

Niet uit nostalgie, maar uit principe, want elke keer dat we een klein stapje zetten richting meer raken we iets kwijt. Rust, menselijke maat en balans. En zoals eerder vanavond bij de vragen over sterrenplafond van de Carolus bioscoop. Telkens lijkt het onschuldig, maar samen vormt het een patroon waarin de markt steeds wint van de mens. En laten we eerlijk zijn over de gevolgen. Werken op zondag was ooit een uitzondering met een toeslag. Maar hoe langer we dit normaliseren, zoals mijn collega Van Luik ook al zei, hoe sneller die bescherming verdwijnt. In de horeca is de zondag toeslag al verdwenen. Willen we dat ook in de retail? Een stad waar rust geen recht meer is, maar een privilege. De vraag naar zondags openstelling komt bovendien niet uit luxe, maar uit noodzaak. Alles is duurder geworden. Wonen, zorg, boodschappen en het tweeverdieners schap is geen keuze meer, maar vereiste. Dan lijkt het zondag winkelen handig, maar eigenlijk is het een symptoom van economische druk. Laten we daar iets aan doen in plaats van het ritme van de stad verder op te rekken. Voorzitter, dit gaat niet over een uurtje eerder open of dicht. Dit gaat over de vraag welk tempo we onze stad gunnen of waar ruimte houden voor rust, ontmoeting en stilte. En of we durven zeggen dat niet alles altijd open hoeft.

Wij zeggen laten we de norm opnieuw stellen voor een rechtvaardige en leefbare stad waarin de menselijke maat belangrijker is dan de marktmacht. Dank u wel, voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel, mevrouw Markovic. Naam spreker 23: Mevrouw Markovic (Raadslid SP)

Dank u wel, voorzitter. Ik. De heer Gram, ik ben helemaal onder de indruk van uw verhaal. Echt super. Wat hier echt op tafel ligt is een principiële keuze willen. Wij de weg verder vrijmaken voor de afschaffing van de gedeelde vrije dag. De SP verzet zich tegen het verruimen van de openingstijden op zondag, omdat dit geen los besluit is, maar een stap in de geleidelijke afschaffing van die gedeelde vrije dag. En die zondag, die is er om te beschermen, want elke versoepeling zet druk op andere winkels en sectoren om te volgen en vergroot zo de concurrentie en de overlast. Bovendien wordt zondags werk steeds meer genormaliseerd, waardoor toeslagen en het recht om te weigeren onder druk komen te staan, wat leidt tot sociale afbraak voor werknemers, maar ook voor kleine ondernemers. Supermarkten mogen straks twee uur eerder open dan andere winkels. Dat veroorzaakt op de dag een stroom van klanten en verkeer in de straat. De omliggende winkels zullen op termijn de concurrentie niet kunnen negeren en zich gedwongen voelen om ook te verruimen. En als wij het als normaal gaan beschouwen dat vrije momenten niet bestaan, maken we het vakbonden bovendien ontzettend lastig om er nog voor te vechten. Sociale afbraak in kleine stapjes. Er is een Gallisch dorp in de buurt dat deze vrije dag wel beschermt.

En als wij, de liberalen geloven, is dat waarschijnlijk een middeleeuws gat zonder economie of vrijheid. Maar zover ik weet gaat het best oké bij onze buren in Duitsland. Dus kies voor een toekomst van gedeelde vrije dag voor iedereen. Het is echt een sociale keuze en die is het moeite waard om voor te staan. Tot zover voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Mevrouw De Vries-Kraaijeveld. Naam spreker 24: Mevrouw De Vries-Kraaijeveld (Raadslid Lijst De Vries-Kraaijeveld) Dank u, voorzitter. Voorzitter. Hier ligt een klein plan. Een kleine maatregel het plan om supermarkten twee uur eerder te openen op zondag. En voorzitter, tijdens de gespreksrondes voelde ik me een heel klein beetje alsof ik een voor als voorstander een soort Romein in Gallië was. Ik hoor dat de meerderheid tegenover toch enkele vocale Asterix en Obelix zijn en dat is hun goed recht. Maar het is ook mijn goed recht om voor dit plan te zijn. Het plan lijkt me echt op meer relaxte zondag beginnen. Verder begreep ik dat supermarkten enig ongemak zouden kennen als het beleid direct in zou gaan en daarom dien ik van harte het amendement van de PvdA mede in. Ten minste houdbaar vanaf. Opdat ik heel graag mijn croissant in de koffie kan gaan dopen. Tegen een uur of half 11 s ochtends. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ik kijk even een ander woord voor mevrouw Van Doorn.

Naam spreker 3: Mevrouw Van Doorn (Raadslid ODV) Dank u wel. En ik kan daar heel kort over zijn. Ik haak even aan op het op de opmerking van mevrouw De VriesKraaijeveld over de Romeinen in het Gallische dorp daar aan de overkant. We leven toch in de stad die, die echt heel veel de Romeinse verleden wil laten zien en daar trots op is. Dus knoop dat even in de oren. Ja, het is landelijke wetgeving dat je gewoon op zondag je winkels open mag stellen. Alleen ja, het Gallische dorpje, daar word je toch bekant af en toe behoorlijk Gallisch van. Want dit eco marxistische bestuur in meerderheid die wil bepalen of men wanneer mensen wel en niet tegen de landelijke overheid in en wanneer ze hun boodschappen moeten doen en hoe ze hun leven moeten invullen en of ze al of niet iets willen consumeren ja of nee. Met het gevolg dat het consumptie toch wel doorgaat en mensen uitwijken naar Beuningen, waaronder ikzelf. Dus en ja, dus je helpt de lokale economie om zeep. De winkeliers waar jagen tegen het harnas, de bewoners die zelf hun dag willen invullen wordt het moeilijker gemaakt. En we helpen alleen de lachende middenstanders in onze omliggende gemeenten, die het overigens van harte gun. Ik kan nu in ieder geval de slager in Beuningen aanraden. Dat is een hele goede. En uiteindelijk wij gaan er gewoon niet over. Dus laat het nou gewoon lekker los.

En vandaar dat ik de motie van mevrouw Den Ouden, D66 van harte ondersteun. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter)

De heer Sewpersad. Naam spreker 25: De heer Sewpersad (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, ik heb het, ik heb de aandacht. Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, de tijden veranderen en onze gewoontes, die veranderen mee. Waar vroeger de zondag begon met koffie en de krant, begint die vandaag voor veel gezinnen op het sportveld, onderweg naar oma en opa of met een to do lijst of aan een croissantje. En nog en dat moet nog even afgewerkt worden. De meeste gezinnen werken vader en moeder. Het leven draait op volle toeren, vaak ook in de avonden en weekenden. En juist daarom past een verruiming van de zondag openstelling zo goed bij deze tijd. Een supermarkt die om tien uur open mag, geeft gezinnen wat lucht. Even snel boodschappen doen voor het de middag drang voordat de dag echt begint. Geen stress, geen stress meer om alles in de kleine vensters van een paar uur te moeten proppen. Het gaat hier om. Het gaat hier niet om meer consumeren, maar om een de ruimte om meer ruimte in de dag, meer rust. Ik doe dat niet. Oh ja. Ja, mijn links slaat op hol. Ja, ja. Ja. Ja. Ik heb hem. Ik heb hem. Meer rust, juist doordat mensen hun boodschappen kunnen spreiden. Dit is prettiger voor het personeel, voor de klanten en voor de buurt. En laten we eerlijk zijn, die twee uurtjes eerder open zijn geen radicale breuk met de zondagsrust.

Het is een kleine stap, maar wel eentje die beter past bij hoe wij vandaag leven. Met deze wijziging zeggen we eigenlijk vertrouwen onze inwoners om zelf te bepalen hoe ze hun zondag willen invullen. Wie vroeg wil winkelen, die kan. Wie de rust wil bewaren, die mag. Vrijheid en verantwoordelijkheid hand in hand. Voorzitter, dit is een moderne en praktische aanpassing. Niet meer en niet minder. Een maatregel die aansluit bij de realiteit van werkende gezinnen, bij de dynamiek van de stad en bij het ritme van nu. Daarom steunt de Stadspartij deze verruiming met begrip voor de traditie, maar ook met oog voor de tijd waarin wij leven. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel, nog een vraag van de heer Galijasevic. Naam spreker 22: De heer Galijasevic (Raadslid PvdA) Dank u wel, voorzitter. Ja, wij hebben op verzoek van supermarkten een amendement ingediend. Steunt u dat amendement ook? Naam spreker 25: De heer Sewpersad (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Nee, daar hebben wij het al eerder over gehad. Ik kon het niet. Sorry, ik kon het niet laten te zeggen. Nee hoor, ik vind het. Ja, kijk, als je zo 88 procent ongeveer heeft gezegd, ja, wij willen dit. Nou, als je dan zo een grote jongen bent dat je ja zegt, dan moet je je programma's toch wel klaar hebben staan. Dus ik vind het een beetje betuttelend richting die jongens die ja, gezegd hebben.

Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ja, de heer Galijasevic. Naam spreker 22: De heer Galijasevic (Raadslid PvdA) Betuttelend. Dit is de vraag vanuit hunzelf. Dus die 88 procent die u zegt te vertegenwoordigen. Die vraagt dit en dan zegt u dat het betuttelend is. Vindt u dat niet een beetje tegenstrijdig? Naam spreker 25: De heer Sewpersad (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ik vertegenwoordig die 88 procent. Ik heb geen supermarkt, ik heb een tandartspraktijk, dus dat is iets anders. We hebben allerlei. We hebben ook al een heel lange openstelling en ook in de weekenden kunt u terecht. Maar en daar en daar, daar gelden geen sluitingstijden. Die worden hier niet besproken. Maar ik vind. Nou nee, als ik het uit moet leggen. Het is niet echt betuttelend. Ik vind het betuttelend dat wij moet nog moeten gaan zeggen van goh jongen, denk eraan. We gaan er vandaag beslissen. Dus dat je morgen moet je het allemaal op orde hebben, die hebben het wel op orde. We hoeven hun niet aan te herinneren. Zeker niet amendement matig.

Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Goed, als er verder geen bijdrage in eerste termijn zijn geef ik het woord voor reactie op gestelde vragen en de voor ingediende moties amendement aan wethouder Brom. Naam spreker 26: De heer Brom (Wethouder) Dank u wel voorzitter. En de laatste keer hebben wij in ieder geval een dusdanig goed debat gehad dat er verder geen vragen zijn gesteld aan dit college. Dus ik begin meteen met het beantwoorden van de moties en dat scheelt u. Scheelt u weer een tijd. Kan ik vertellen. Ik begin met de motie D66, VVD, ODV en daarin wordt gevraagd om de volgende keer de evaluatie om die in 2028 te doen. En dan om te vragen hoe dan de planning is van de van de winkeltijden om die mee te nemen en we kunnen die motie omarmen. Dan komen we bij het amendement van de PvdA. Het is gebruikelijk dat het besluit ingaat de dag na het besluit. Als de Raad van mening is dat dit op één november en als de Raad van mening is om dit op één november in te laten gaan, dan is dat aan de Raad en daarom willen we het oordeel hiervoor aan de Raad laten. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Vraag van de heer Galijasevic. Naam spreker 22: De heer Galijasevic (Raadslid PvdA) Dank u wel. Ja, wat vindt het college zelf? Want volgens mij is het ook gebruikelijk dat we transparant zijn naar de stakeholders in de stad.

Volgens mij heeft de wethouder ook uitvoerig met supermarkten gesproken. Er is een evaluatie geweest. Supermarkten geven dit nu aan. Ja, ik kan me niet voorstellen dat deze wethouder, die ook zelf een hart voor ondernemers heeft ja, zo een zo een oproep voor een hele logische, makkelijke oproep vanuit de ondernemers niet ondersteund. Naam spreker 26: De heer Brom (Wethouder) Ik heb een heel groot hart voor ondernemers. Daarom ben ik ook wethouder economie. Wij hebben inderdaad. Wij hebben de vragen hebben we gesteld en we zijn tegemoet gekomen aan de supermarkten om te zeggen van we gaan de tijden die gaan, we gaan we anders inzetten. Want er is al jarenlang een hele grote vraag naar. De vraag is niet geweest en we hebben er ook geen antwoorden op gehad. Geen vragen van de supermarkten over overgehad van kan dat gewoon drie of vier weken later dan de datum van het besluit? Die vraag hebben wij niet gehad, dus die is bij ons ook niet bekend. Dan kom ik bij de last and certainly not least de motie van laat dan los, de inwoner niet de klos. U vraagt hier onderzoek te doen naar de mate waarin inwoners rondom de supermarkt de overlast ervaren en het laden en lossen, inclusief de mogelijke verschillen tussen dagen en tijdstippen. Dat is veel, want dat betekent dat we over zeven dagen breed alle onderzoeken moeten gaan doen. Dat is heel erg veel.

Ik kan u wel vertellen, momenteel zijn er geen meldingen van overlast de van supermarkten en dat heeft er ook mee te maken. In het verleden zijn de supermarkten die ze Die hebben daar veel meldingen over gehad en toen heeft het logistieke bedrijfsleven. Die heeft er voor gekozen om stillere vrachtwagens te hebben, stille materieel, juist om te zorgen dat die overlast zoveel zo min mogelijk is. Daarnaast, als het na zeven uur is en voor zeven uur 's avonds, dan hebben we ook. Daar hebben we ook geen handhaving bevoegdheid en bovendien zou het een ingreep zijn op een logistiek proces, want die vrachtwagens komen op hele vaste tijden, komen die altijd aan en we hebben geen signalen gekregen dat daar dat er gewoon klachten over zijn. Tot zover voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Kijk naar uw raad voor eventueel inbreng in tweede termijn. Is daar nog behoefte toe? Ja, mevrouw Den Ouden. Naam spreker 21: Mevrouw Den Ouden (Raadslid D66) Ja, ga toch nog een keer zeggen. Dank u wel. Sorry. D66 kiest voor vrijheid en vertrouwen. Vrijheid voor ondernemers om te bepalen wanneer ze open willen en vertrouwen in inwoners om hun zondag zelf in te

vullen. En dit debat klinkt enorm alsof mensen heimwee hebben naar die rustige zondag van 1950, toen de winkel nog dicht was en iedereen rust had. Maar die tijd is voorbij en dat is prima. De samenleving is veranderd en ons beleid mag mee veranderen. Wie rust wil, heeft daar alle ruimte voor. Wie liever werkt, sport of boodschappen doet, mag dat ook. Dat is geen verplichting, dat heet keuzevrijheid. Daarom steunen wij de stap naar tien uur, maar we hopen natuurlijk al helemaal omdat het college ons voorstel ook nog eens omarmt op heel veel steun voor onze motie. Dank. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel, mevrouw Van Doorn. Naam spreker 3: Mevrouw Van Doorn (Raadslid ODV) Heer. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Wie kan ik de voorstellen het woord geven? De heer Sewpersad. Naam spreker 25: De heer Sewpersad (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Nou, ik wil even in reactie op mevrouw Den Ouden even zeggen dat wij niet absoluut niet te hang hebben naar de vijftig jaren qua boodschappen doen en dat wij dat daarom ook het voorstel steunen. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Andere woord meldingen in tweede termijn? Naam spreker 21: Mevrouw Den Ouden (Raadslid D66) Sorry, toch even een duidelijke vraag voor de heer Sewpersad. Onze motie steunen? Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Meneer Sewpersad.

Naam spreker 25: De heer Sewpersad (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Een hele duidelijke vraag en een heel duidelijk antwoord. Niet uw motie steun ik, want u doet er veel aan toekomst, politiek en mijn objectieve mening. Maar het raadsvoorstel steunen wij wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ja, nee, u had het goed begrepen mevrouw Den Ouden. We gaan over naar de stemming. De beide moties eerst uiteraard. Het eerste motie, met uw aandacht graag. Het croissantje warm de deur nog dicht. U stemmen graag daarover. Met negen stemmen voor en 26 tegen is die motie verworpen. Dat brengt ze bij de tweede motie, Laat een los inwoner niet de klos. Met zes stemmen voor en 29 tegen is die motie ook verworpen. Dat brengt ons bij het amendement. Ten minste houdbaar vanaf. Met 16 stemmen voor 19 tegen het amendement verworpen. Dat brengt ons bij het raadsvoorstel over de Verordening winkeltijden aanpassing. Uw stem over het raadsvoorstel. Met 29 stemmen voor en zes tegen is het raadsvoorstel aanvaard? Goed, dan stel ik voor dat we even tien minuten kort schorsen en dan gaan we dan snel verder met de resterende voorstellen. We gaan weer verder. Ik mag iedereen verzoeken zijn of haar stoel in te nemen. We zijn, de vergaderingen heropend. We zijn bij 7.2 Het raadsvoorstel Beleidskader inclusie. En wie mag ik allereerst het woord geven over dit raadsvoorstel? De heer Kraft, allereerst.

Naam spreker 19: De heer Kraft (Raadslid PvdA) Ja, dank u wel, voorzitter. En het zal u niet verbazen, maar de PvdA staat voor een inclusieve stad. Een Nijmegen waarin het niet moet uitmaken wat iemands achtergrond, afkomst of capaciteiten zijn om volwaardig mee te kunnen doen. Iedereen hoort erbij, iedere stem telt en elk talent verdient ruimte om bij te

dragen. Toch zien we helaas hoe de samenleving in rap tempo verhardt. Hier in Nijmegen zien we soms dat inclusie en veiligheid onder druk komen te staan. Recent nog geïllustreerd door de schokkende femicide in Lent en de mishandeling van een inwoner in de wijk na de heksennacht. En ook nog veel plekken waar mensen met een fysieke beperking nog niet naar binnen kunnen. Voor de PvdA is het vertrekpunt van dit beleidskader dan ook helder. Nijmegen is nog geen stad waar iedereen zich thuis voelt of betrokken. Verdere uitsluiting draai dreigt en dat vraagt van ons een proactieve houding als gemeente, als stad om daar iets tegenover te zetten. Het is aan de gemeente om zichtbaar en actief op te komen voor die inwoners die dat extra nodig hebben en daarbij te erkennen dat dit vraagt om ongelijk investeren in eerlijk herstel en kansen. Waarin we extra aandacht geven aan de mensen die dat inclusieve beleid het hardst nodig hebben. Hoewel ik deze wethouder ken als iemand die dat principe in elkaar heeft zitten, komt dit uitgangspunt pas als je doorleest in de soep bullets van de uitgangspunten naar voren. Maar we zeiden het al wie het hardst geraakt wordt door uitsluiting, verdient onze fundamentele aandacht. Juist nu, op een punt waarin die verdeeldheid zichtbaar toeneemt, moeten we kiezen voor verbinding en solidariteit.

Het beleidskader inclusie biedt ons de kans om hier werk van te maken en kansen die we niet mogen laten liggen. Daarom dien ik mede namens de SP en de Partij voor de Dieren het amendement tussen woorden en daden in. Daarmee geven het beleid niet alleen richting, maar verankeren ook juist die principes die we zo belangrijk vinden in ons beleid. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ik dank u. Wie kan ik voorts het woord geven? Mevrouw Janssen. Naam spreker 17: Mevrouw Janssen (Raadslid D66) Dank u wel, voorzitter. Een stad is pas echt van iedereen als iedereen zich vrij voelt om mee te kunnen doen. En dat is voor D66 de kern waar het precies over zou moeten gaan en ook waar dit beleidsstuk over gaat. De uitgangspunten zijn sterk. Algemeen maar kan maatwerk waar nodig met de mensen om wie het gaat en opgave voor ons allemaal. Dat is wat we nodig hebben en een mooi startschot voor een inclusieve stad. Maar tegelijkertijd voelt dit ook echt alleen als een eerste stap. Echte startschot. De richting is goed, maar de vraag blijft hangen wat gaan de mensen in Nijmegen nou echt merken van dit beleid? Wat gaan we morgen anders doen? Want voor D66 betekent inclusie dat iedereen de vrijheid heeft om zijn of haar leven vorm te geven, zonder drempels die in de weg staan. En juist daarom zou inclusie niet over papier moeten gaan, maar over mensen.

Over een speelplek waar een kind in een rolstoel mee kan doen. Over een straat die zo is ingericht dat iedereen zich veilig voelt. En over brieven van de gemeente die je terug mag sturen als je ze niet begrijpt, zodat we daarvan kunnen leren. Zo zijn er nog wel honderd concrete ideeën die we kunnen noemen waarmee we Nijmegen echt een stad maken voor iedereen. Voorzitter, het moge duidelijk zijn wat D66 betreft is dit een mooi startschot, maar de finish is echt nog niet in zicht. Laten we nu samen aan de slag gaan om concreet beleid om te zetten naar daden, zodat iedereen zich vrij en veilig voelt in onze stad. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Wie kan ik dan een woord geven? Mevrouw Mijling. Naam spreker 27: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Ja, voorzitter, dank u wel. Ja, ik zou bijna mevrouw Janssen napraten met een stad is pas een stad van iedereen als we het niet meer hebben over groepen. En als ik dit stuk lees, dan begint het met het beleidskader inclusie. Dan komt er diversiteit in het stuk bij en dan komt discriminatie komt er bij en worden er steeds andere groepen ook in genoemd. En aan de ene kant snap ik het en aan de andere kant heeft het CDA toch nog het doel. We moeten het uiteindelijk niet meer hebben over bepaalde groepen, want zolang we zelf groepen blijven benoemen blijven deze groepen bestaan.

En als wij die groepen blijven benoemen, blijven ze ook in onze samenleving bestaan en blijven er ook altijd mensen aan refereren. Ja, is iets het wel of niet waard? En dan gaat het. De grote meerderheid gaat beslissen over de kleine minderheid en daar hebben wij als CDA erg veel moeite mee en dat hebben we in het verleden hebben we dat hier in deze raad ook meerdere keren

aangegeven als er een discussie ontstond over bijvoorbeeld, is een brug nu voor iedereen om overheen te gaan of alleen voor de mensen die goed ter been zijn? Het is een op zich een sympathiek stuk. Ik vind het vrij iel. Ik vind het is iets. Het heeft me niet verrast wat erin staat. Ik denk dat het eigenlijk al bijna gemeengoed zou moeten zijn. Ik zou van de wethouder wel eens weten willen weten wat gaan we doen om de mensen die nu nog op het moment dat De Gelderlander een artikel plaatst over is het waard ja of nee om een brug inclusief te maken die daarmee een enorme hausse aan reacties oproepen en daarmee een soort van poll? Vindt u het wel of niet het geld waard, hoe we nou juist zorgen dat de andere mensen in onze stad leren dat er eigenlijk geen waarde aan inclusie zit? Het moet gewoon. Het is een recht. Net zoals dat iedereen recht heeft op een veilige stad. Een stad waar je thuis hoort, waar je je vrij in kan bewegen, waar je niet gediscrimineerd wordt, waar je divers mag zijn, want we zijn allemaal divers, dus ik zou wel eens willen weten wat gaan we doen aan de andere kant. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Wie kan voorts het woord geven? Mevrouw Lauret. Naam spreker 16: Mevrouw Lauret (Raadslid Partij voor de Dieren) Dank u wel, voorzitter. Ja, ik vond het een mooi betoog van mevrouw Mijling. Dank u wel daarvoor. Ik denk dat daar wel een.

Dat ze daar wel een punt heeft. Ja, toch is de Partij voor de Dieren op zich wel blij met het voorliggende beleidskader inclusie en denkt dat we denken dat er een goede basis ligt om in de verdere uitwerking van de afzonderlijke agenda's mee aan de slag te gaan. Juist nu inclusie in de wereld waarin wij leven steeds minder vanzelfsprekend lijkt te worden, denken wij dat dit kader in woord en daad net dat kleine stapje extra kan zetten. En we vinden het van groot belang dat gemarginaliseerde groepen met de grootste kans op achterstelling en uitsluiting gelijkwaardig worden meegenomen in het beleid van onze gemeente. Dat daar ook echt serieuze aandacht voor is. We sluiten ons daarom ook aan bij collega Kraft van de Partij voor de van de Arbeid en dienen hun amendement tussen woorden en daden dan ook graag mede in. Dank u wel, voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Lokker. Naam spreker 2: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, dank u wel, voorzitter. Voorzitter, we hebben in Nijmegen een rijke traditie op het gebied van inclusie, emancipatie en diversiteit. In de jaren sinds de Tweede Wereldoorlog heeft onze stad een veelvoud aan emancipatiebewegingen gekend die tot de dag van vandaag hun effect hebben en waarvan vele organisaties en netwerken tot de dag van vandaag bestaan.

Of we het nu hebben over de rijke geschiedenis van de Nijmeegse vrouwenbeweging in al haar diversiteit, de regenboog beweging die al sinds de jaren 50 eerst onder allerlei pseudoniemen in kleine zaaltjes bij elkaar kwam, maar nu al jaren onderdeel is van het maatschappelijk middenveld. Maar ook de rechten en inclusie van mensen met een beperking, dat we vandaag de dag nog terugzien in het veelgeprezen terecht Zelfregiecentrum. Maar ook de vele bewegingen van Nijmeegse gemeenschappen met bijvoorbeeld een gedeelde cultuur, een gedeeld verleden of een gedeelde herkomst. Denk bijvoorbeeld aan Piron, Sema en de woonwagenbewoners in onze stad. En deze groepen zijn er niet alleen om emancipatie en rechten te bevechten of discriminatie van hun deelnemers tegen te gaan, maar ook om hun eigenheid en identiteit te vieren. En we zijn ook heel blij dat dat een onderdeel moet blijven van deze inclusie en dat dat ook behouden blijft in een stad als Nijmegen. We hebben als stad en als gemeente heel veel te danken aan de verschillende organisaties waarvan ik er net een paar noemde en hun werk op het gebied van inclusie en diversiteit. Vandaag zetten we als gemeente een nieuwe, misschien een kleine, maar wel een hele nodige stap met het beleidskader inclusie. We verankeren namelijk voor het eerst inclusie op alle terreinen en werkvelden van de gemeente.

En daarbij maken we ook expliciet dat inclusie een verantwoordelijkheid is voor ons allemaal en vanzelfsprekend zou moeten zijn. En volgens mij is dat precies wat mevrouw Mijling net naar vroeg. Dit is een taak van ons allemaal die vanzelfsprekend is, maar die je wel eerst vanzelfsprekend moet maken. Voorzitter,

het is harder nodig dan ooit. Rechtse politici en partijen zetten mensen tegen elkaar op. Ze gebruiken de verschillen om haat en onverdraagzaamheid te vergroten. En dat doen ze met halve waarheden, selectieve verontwaardiging en leugens. We zien dat overal. De acceptatie van LHBTIQ'ers gaat achteruit. De veiligheid van vrouwen thuis en op straat staat onder druk en er is sprake van toenemende Islamofobie. En er worden in onze stad op klaarlichte dag Hitlergroet gebracht. En tijdens de extreemrechtse rellen in Den Haag werden antisemitische leuzen geschreeuwd, zonder enige schaamte. We mogen dat niet accepteren en we zijn blij dat het college in de uitgangspunten ook duidelijk maakt dat dit een opgave is voor ons allemaal. Dat we allemaal deze verantwoordelijkheid delen binnen het stadhuis, maar ook daarbuiten. Mijn fractie zal zoals altijd blijven strijden voor ons Nijmegen, een stad van iedereen. Samen met alle Nijmegenaren, alle organisaties die ik eerder heb benoemd en gelukkig ook deze wethouder en dit college. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Mevrouw Markovic vervolgens. Naam spreker 23: Mevrouw Markovic (Raadslid SP) Dank u wel, voorzitter. We bespreken het beleidskader inclusie. Een belangrijk stuk, want het gaat over hoe wij als gemeente zorgen dat iedereen mee kan doen.

Maar juist in een stad die wil uitblinken in gelijke kansen, mogen we geen genoegen nemen met mooie woorden alleen. In het voorliggende beleidskader lezen we wel over algemeen waar het kan maatwerk waar nodig, maar nauwelijks over waarom mensen worden buitengesloten en welke verantwoordelijkheid de gemeente heeft om dat actief te veranderen. We zien dagelijks dat niet iedereen in Nijmegen dezelfde startpositie heeft. Mensen met een beperking, inwoners met een migratieachtergrond, LHBTIQ'ers. Mensen in armoede. Zij lopen nog altijd een groter risico om uitgesloten te worden. En als we daar niets extra's voor doen, blijven de verschillen bestaan. En daarom dienen we dus met de PvdA en de Partij voor de Dieren het amendement tussen woorden en daden in. We voegen aan het beleidskader een nieuw uitgangspunt toe, met aandacht voor wie dat extra nodig heeft. En dat betekent dat we bij nieuw beleid expliciet kijken wie er wordt ingesloten, wie buiten de boot dreigt te vallen. We kiezen er bewust voor om juist die groepen die het meest risico lopen op uitsluiting extra aandacht en steun te geven. Want echte inclusie vraagt soms ongelijk. Investeren, meer doen voor wie achterstaat zonder. Zodat uiteindelijk iedereen gelijke kansen krijgt. En dat is solidariteit in de praktijk. En daar staat de SP voor. Dank u wel, voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ik dank u.

Wie kan ik dan het woord. De heer De Beer. Naam spreker 28: De heer De Beer (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, dank u wel. Voorzitter. Stadspartij Nijmegen staat uiteraard voor een stad met alle Nijmegenaren, Nijmegenaren voor alle Nijmegenaren. En ik gaf ook al in de gespreksronde aan dat je moeilijk dan tegen dit beleidskader kunt zijn. En dat zijn we dan ook niet. Daar zullen we op voorstemmen. Toen heb ik ook aangegeven dat ik het wel een beknopt stuk vond, dus ik ben heel benieuwd straks naar de uitwerking programma's. En die zien we tegemoet. Voor de rest stemmen we voor. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Wie kan ik dan nog het woord geven in eerste termijn? Niemand. Dan geef ik het woord aan wethouder Daemen namens het college. Naam spreker 13: Mevrouw Daemen (Wethouder) Dank u wel en dank ook voor de brede steun die door de fracties is uitgesproken. Waar eigenlijk maar één hele concrete vraag gehad van mevrouw Mijling die gaat over wat doet u er nou eigenlijk aan om overbodig te maken dat er überhaupt nog over groepen in gesprek gaan aan de onderliggende stuk? Het gaat natuurlijk over de diversiteit van onze samenleving, is heel breed en wij voelen wel een verplichting om in beeld te

hebben welke groepen, waar ook deze het amendement naar verwijst, sommige groepen meer achterstand hebben of in het ervaren van drempels daar gewoon meer tegenaan lopen dan anderen. En dat we er dus nog niet zijn waarvan u zegt, zou vanzelfsprekend moet zijn. Dat is niet nodig. Als ideaal ben ik dat helemaal met u eens. Maar zolang we daar nog niet zijn, vinden we het belangrijk om dus vanuit de invalshoeken van wat is er specifiek. In een situatie aan de hand wel beeld daarbij creëren. En de vraag die u stelt past volgens mij bij de oog voor zowel inclusie als discriminatie. Dat staat onder punt vier dat we heel goed in beeld hebben waar discriminatie voorkomt en dat we daar maatregelen voor treffen. We zullen ook apart nog een anti-discriminatie agenda maken en daar hebben we morgen bijvoorbeeld een sessie over met allerlei betrokkenen van wat zijn nou maatregelen die op dat punt echt helpen? En uiteindelijk ook hebben we opgeschreven het is werk in uitvoering, dus het is niet iets met een paar maatregelen en dan is dit geregeld en afgelopen. Dit is iets waar we voortdurend aan zullen blijven werken en waar deze het beknopte beleidskader zoals het ook aangekondigd was, zeker heel veel handvatten voor gaat geven en ook in de organisatie en daarbuiten mensen daartoe verplicht om zich daar mee bezig te houden.

Dus dat over uw vraag en dan hebben we een amendement dat heet tussen woorden en daden. En ik snap wel dat u nog even expliciet uitlicht van ongelijk investeren. Soms moet je dat dus juist harder gaan doen om bepaalde groepen weer op de startpositie, om het zo maar te zeggen terug te krijgen. En waar u toe oproept, begrijp ik. Wij gaan ervan uit dat de vijf uitgangspunten in samenhang precies dat doen wat u hebt beoogd en dat het ook onze opdracht is. Maar als u zegt van nou, ik wil dat nog wat specifieker opschrijven dan kan ik daarmee op zich uit de voeten. Maar ik zou hem nu als overbodig zien op dat wat u beoogt, wordt al in het beleidskader ook bedoeld en opgeschreven met die vijf samenhangende uitgangspunten. Dus ik laat dat graag aan de Raad over. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Wie wil er in tweede termijn nog reageren? De heer Kraft? Naam spreker 19: De heer Kraft (Raadslid PvdA) Ja, dank u wel, voorzitter. Ook dank voor de beantwoording en de appreciatie. Kijk, als de wethouder zegt wij hebben wij ervaren dat ook zo en zien dat als onderdeel van dit kader, dan snap ik dat vanuit inclusie. En ik snap dat vanuit het inclusie oogpunt dat ook zeker wordt meegenomen.

Maar juist als het gaat over de vraag hoe zorgen we ervoor dat die uitgangspunten gedragen worden door de gehele gemeentelijke organisatie? Dat alsook bij sport, bij werk en inkomen, bij welzijn deze punten moeten worden meegenomen? Dan vind ik dat die uitgangspunten juist ook scherp moeten aangeven waar we anders moeten gaan werken. En daar lees ik nu nog in die uitgangspunten heel veel zaken waarin we misschien ook heel vaak hetzelfde kunnen blijven doen. En denk ik dat juist dat dit die solidariteit extra doen voor de mensen die dat het meest nodig hebben, voorop zou moeten staan in die uitgangspunten. En ik denk dat dat dit zonder dat dat meteen de inhoud helemaal overhoop zou gooien juist net wel wat scherper kan maken en net die ene keer het verschil kan maken. Dus daarin hoop ik toch dat we hier deze verandering kunnen doorvoeren. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Wie nog meer in tweede termijn? Mevrouw Mijling. Naam spreker 27: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Ja, voorzitter, nog even kort dan een oproep. Ik snap dat ook het college dit heel erg belangrijk vindt en onderstreept en dat dit kader er dan ligt, maar dan zou ik het ook wel kunnen waarderen wanneer we zelf als gemeente er niet voor zorgen dat we die groepen juist creëren.

En helaas zien we toch nog wel vaak en we gaan het er straks bij het stationsgebied ook weer over hebben dat we ongewild zelf als gemeente de groep ook weer, nou ja, eigenlijk in het leven roepen doordat we iets in een plan niet uit gaan voeren waardoor er raadsleden en mensen in de stad toch in de benen moeten komen om te zorgen dat er voor hun recht gevochten wordt. Naam spreker 2: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks)

Voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Één vraag. Ja, de heer Lokker. Naam spreker 2: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, vraag aan mevrouw Mijling. Dank u wel. Ik snap uw zoektocht hè, dat u zegt het is. Het zou niet de bedoeling moeten zijn dat we mensen in groepen groeperen en dan zeggen deze mensen zijn anders dan andere mensen. Tegelijkertijd natuurlijk wel belangrijk. Als we de specifieke situaties waar de mensen mee te maken hebben discriminatie of uitsluiting. Als we die willen aanpakken is het natuurlijk wel belangrijk om te weten welke eigenschappen deze mensen in een groep hebben, zodat we daar ook iets aan kunnen doen. Dus hoe moeten we dat dan doen als u geen groepen meer wilt benoemen. Naam spreker 27: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Nee, dan heeft u het mij niet goed begrepen wat ik nu oproep. Wat ik oproep is dat. We hebben het zo mooi met het stationsgebied over de voorkant van het stationsgebied. Dat wordt waarschijnlijk niet uitgevoerd zoals we het in eerste instantie zouden willen een veilige overgang. Daarmee creëer je zelf dat er de groep die daar dus geen gebruik van kan maken, toch weer benoemd moet worden door ons, door de stad, door mensen die voor ze opkomen. Om te zorgen dat zij hun recht waarop ze gewoon wat een gewoon een recht is dat ze dat ook krijgen.

Dus we creëren dan zelf weer dat die groep in de schijnwerper komt op een manier dat er ook weer een discussie kan plaatsvinden. Of is het waard ja of nee? En dat is nou precies waar het CDA van af wil. We mogen niet meer met elkaar spreken. Is het waard? Ja of nee? Het is het waard, punt. En dat moet u met mij eens zijn. Dat kan niet anders. Naam spreker 2: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, nou, ik ben het heel vaak met u eens, maar dat is natuurlijk ook één van de redenen waarom mijn fractie ook heel blij was dat we uiteindelijk, volgens mij verwees u er net zelf naar een brug hebben neergelegd waar iedereen gebruik van kan maken, hebben we daar ook met veel enthousiasme voor gestemd en het geld voor vrijgemaakt. Juist omdat het waard is. En ik denk ook met het risico dat we het alvast het debat voor gaan doen wat mijn collega Beumer zo gaat doen. Is het natuurlijk ook zo dat als we niet benoemen dat het bijvoorbeeld mensen zijn met een beperking of mensen met een visuele beperking of mensen in een rolstoel die goed de busbaan oversteken, dan kunnen we ook er nooit voor zorgen dat die busbaan ook toegankelijk oversteekbaar wordt. Dus ik denk dat het juist heel belangrijk is dat we, en ik denk dat het college dat ook goed doet, er voor zorgt dat we op die manier toegankelijkheid creëren voor alle mensen in de stad.

Maar dan is het juist heel belangrijk dat we dat op waarde schatten en dan is het juist heel belangrijk volgens mij. Als u dat met mij eens bent, om wel die groepen te benoemen en te durven zeggen en er ook geld bij te doen om te zeggen dat het waard is. Naam spreker 27: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Het was een hele lange vraag. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Jazeker. Naam spreker 27: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Ik ben voor een betoog. Maar u gaf het zelf aan bij die brug. Die brug was heel lelijk, hè? Die discussie over die brug was echt heel lelijk. Hij lag er eerst namelijk zonder. En toen was de hele stad in rep en roer komen waarbij er twee kampen ontstonden. Is het waard ja of nee? En dat is nou precies wat ik aan dit college vraag. Zorg ervoor dat deze discussies niet meer hoeven plaats te vinden. Dus dat u nu zegt ja, het is juist mooi dat we dat kunnen benoemen bij het stationsgebied zeg ik helaas, we moeten het weer gaan benoemen bij het

stationsgebied, terwijl het college eigenlijk ervoor had moeten zorgen dat we het niet hadden hoeven benoemen. Naam spreker 2: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Voorzitter, toch een aanvullende vraag. Ja, voorzitter, want het is natuurlijk wel een beetje de omgekeerde wereld. Op het moment dat mevrouw Mijling nu zegt straks bij het stationsgebied, ga ik zeggen dat het college toegankelijkheid moet waarborgen in het gebied. Terwijl toen deze gemeenteraad in haar volle. Of in haar volledigheid de kans had om een toegankelijke brug neer te leggen. Het was een groot deel van de gemeenteraad en volgens mij ook de fractie van mevrouw Mijling die tegen de toegankelijkheid van de brug stemde. Dus u bent nu in het college iets aan het verwijten, wat u vervolgens in het volgende debat, wat u vervolgens bij de toegankelijkheid van de brug niet deed. Ja, dat vind ik dan toch wel een beetje ingewikkeld en ik ben benieuwd hoe u daarop reflecteert. Naam spreker 27: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Nou, ik weet heel goed hoe er gestemd hebben. We hebben in eerste instantie gezegd die brug hoeft er niet te komen, want het is een prestigeobject. Punt. Heel veel geld hoeft er niet te komen. Toen de brug uiteindelijk wel moest komen, hebben we gezegd als hij er komt, dan komt hij er, maar dan is hij inclusief. Dat is wat wij gedaan hebben en dat is het meest verre.

Wij willen alleen niet dat de discussie continu oplaait en dat is wel wat er iedere keer gebeurt. En het draagt de gemeente zelf aan bij en dat is gewoon wat ik het college vraag. Zorg er nou voor dat we deze discussies in de toekomst gewoon kunnen vermijden. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Goed, verder nog in tweede termijn qua reactie. Niet, dan kijk ik even naar de wethouder. Naam spreker 13: Mevrouw Daemen (Wethouder) Ja, eerst in reactie op de heer Kraft. Ik wil sowieso toezeggen dat ik wat het verzoek wat u doet, dat we dat bij het uitwerken van de uitvoeringsagenda, dus de vervolgstappen waar meerdere ook van zeggen nou, daar kijken we nou echt naar uit. Maak het concreet dat we daar dit punt bij betrekken. Dus wat u vraagt gaan wij in die uitvoeringsagenda een duidelijke plek geven dat we toelichten hoe we dat zullen doen, zodat het breed binnen alle organisatieonderdelen aan bod komt? En in reactie op mevrouw Mijling is het denk ik belangrijk. We hebben het over design voor gehad. Dat is natuurlijk een uitgangspunt wat we hanteren, maar alsnog zul je in de praktische situatie soms keuzes moeten maken en weten we ook dat het wel heel belangrijk toch de diversiteit is te begrijpen en te weten wat de verschillende obstakels zijn. Want een ruimte voor iemand met een visuele beperking of voor iemand met een rolstoel aanpassen vraagt andere keuzes.

En dat is ook juist het concrete gesprek. Visuele beperking daar is ook een veelvoud van, zodat wij ook weten dat als we daar op adviesvragen vanuit ervaringsdeskundigen zal het ook steeds voor verschillende mensen iets anders zijn wat voor hen gaat helpen. En daar moeten wij uiteindelijk in de uitvoering wel keuzes in maken. Juist doordat we dat goed in beeld hebben wat die verschillende behoeftes zijn. Maar laten we dit debat niet verder over gaan doen. Maar dit is wel wat de situatie is. Het is niet eenvoudig daarin ook. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ja, nog een vraag mevrouw Mijling. Naam spreker 27: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Laat ik vooropstellen dat ik echt niet op tegen ben dat u dan met de deskundigen en experts dat bespreekt om te kijken wat is er nodig? Ik vraag u alleen om het achter de schermen dan te doen en het ook echt gewoon daar te laten. En niet dat het aan de voorzijde om geld gaat. Dat is wat ik u vraag. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Helder, dan stel ik voor dat we over gaan naar de stemming. Ja. We hebben een abonnement. Tussen woorden en daden geheten. Dat is een stemming. Met 18 stemmen voor en 17 tegen is dat amendement aanvaard.

Naam spreker 11: De heer Kraut (Raadslid VVD) Voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Een vraagt. Naam spreker 11: De heer Kraut (Raadslid VVD) Voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter)Er is nog een opmerking. Naam spreker 11: De heer Kraut (Raadslid VVD) Deze kant. Mag ik dan een stemverklaring afleggen. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dat kan dan nu nog. Naam spreker 11: De heer Kraut (Raadslid VVD) Ja, voor de volgende stemming. Maar dat kan ook voorafgaand. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dat is veel correcter. U brengt dat heel correct, helemaal goed. Wilt u nu afleggen voordat we over het raadsvoorstel gaan stemmen? Dan is het aan u, meneer Kraut. Naam spreker 11: De heer Kraut (Raadslid VVD) Ja, dank u wel, voorzitter. Er lag voor de VVD een hele mooie beleidskader. Alleen door het amendement wat nu aangenomen is, waar we weer teruggaan naar hokjes denken en het doelgroepenbeleid hebben we een afslag genomen die het voor ons acceptabel maakt. Dus kunnen we helaas dit beleidskader niet steunen. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Dan gaan we stemmen over het raadsvoorstel. U stemmen gaan het beleidskader inclusie. Met 31 stemmen voor en vier tegen is het raadsvoorstel aanvaard. Dank u wel. Dat brengt ons bij agendapunt 7.3 het raadsvoorstel Resultaat Verkenningsfase BO-Mirt centrumzijde station.

Wie mag ik het woord geven? Ter aftrap van het debat. Jazeker, mevrouw Beumer. Naam spreker 29: Mevrouw Beumer (Raadslid GroenLinks) Ja. Dank u wel. Het station van Nijmegen moet een groene en levendige plek zijn waar je je direct welkom voelt. Of je nu thuiskomt of voor het eerst onze stad bezoekt. Een plek die uitstraalt, dit is Nijmegen. Met het voorkeursalternatief maken we een mooie stap vooruit met daarin ruimte voor wat belangrijk is. Maar eerlijk is eerlijk, we missen nog wel wat ambitie. Als wij onze toekomstige station voorstellen, dan willen we niet een zesje. We willen een toekomstbestendig station dat past bij de groei en de ambities van onze stad. Een station dat niet alleen functioneert, een doorgang plek is, maar een echte entree. Want ja, het stationsgebied moet beter dan het nu is. Juist op deze plek moeten we onze ambities laten zien. En daarom dienen wij vanavond samen met D66, Stadspartij Nijmegen, Partij van de Arbeid en Partij voor de Dieren de motie in. Geen zesje voor ons stationsgebied waarin we het college vragen om in het verdere ontwerpproces met partners te blijven zoeken naar verbeteringen voor meer groen en verblijfskwaliteit. Meer programma's zoals woningen, horeca en maatschappelijke functies.

Een betere overstap tussen bus en trein, meer logica in de verkeersstromen, toegang tot de fietsenstalling en een toegankelijke, inclusieve stationsomgeving voor iedereen. Voorzitter. We hebben als dat nu de kans om het goed te doen en laten we die pakken. Dank u wel.

Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Wieken, heeft nog een vraag. Naam spreker 8: De heer Wieken (Raadslid SP) Ja, dank u, voorzitter. Dat extra programma wat er bij moet komen voor onze woningen heeft GroenLinks ook een voorkeur wat betreft het type woningen? Naam spreker 29: Mevrouw Beumer (Raadslid GroenLinks) Of ik voorkeur heb voor een type woning? Ik denk dat dat moet laten zien hoe wij onze stad voor ons zien, dus dat daar een goede mix is waar voldoende sociale huur ook in zit. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Goed, ja, wie kan ik vervolgens het woord. U heeft nog een vraag meneer Wieken. Naam spreker 8: De heer Wieken (Raadslid SP) Excuses. Ja, ik wist niet dat de bijdrage ook al klaar was. Ja, nou ik was zo benieuwd. Dat nieuwe station, dat dat wat verbeterd moet worden. Vindt mevrouw Beumer dat dat station zonder hellingbaan zoals nu het plan is, meer of minder inclusief en toegankelijk is straks? Naam spreker 29: Mevrouw Beumer (Raadslid GroenLinks) Ja, ik had deze natuurlijk al verwacht, maar ik vind hem ook wat flauw. Omdat ik wil zeggen wij vinden een toegankelijk station van het grootste belang en ik hecht er dan ook waarde aan dat om te benoemen dat de perrons en hierbij niet de bevoegdheid is van ons om dat omdat ProRail daarover gaat en dat daarin een onherroepelijk besluit, ook al ligt. Wat daar straks gaat gebeuren.

Naam spreker 8: De heer Wieken (Raadslid SP) Voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Nog één keer meneer Wieken, dan gaan we verder. Naam spreker 8: De heer Wieken (Raadslid SP) Dank voorzitter. Ja, nee stel dat ProRail daarover gaat. Maar zal het dan niet goed zijn als wij als gemeente toch nog in gesprek gaan met ProRail om te kijken hoe we dat toch toegankelijk houden? Het liefst met hellingbaan en als dat niet kan met andere maatregelen die het verdwijnen van die hellingbaan moeten compenseren. Ik bedoel, het ligt wel binnen onze bevoegdheid om in gesprek te gaan met ProRail, daarover. Naam spreker 29: Mevrouw Beumer (Raadslid GroenLinks) Zeker en ons college zit in een bestuurlijk overleg regelmatig natuurlijk met de partijen om tafel. En ik ga er volledig van uit dat ons college die toegankelijkheid zo in het vaandel heeft staan, daar telkens aandacht voor blijft vragen. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Goed, nou, anderen nog een interruptie? Meneer Van Luik. Naam spreker 4: De heer Van Luik (Raadslid CDA) Ja, dank u wel, voorzitter. Ik hoor mevrouw Beumer zeggen dat wij als gemeente niet over het stuk van ProRail gaan. Maar is mevrouw Beumer het dan wel met mij eens dat we als gemeente dan ook niet over het buitenlands beleid gaan, zoals bijvoorbeeld over een motie buiten de orde zo meteen aan de orde is. Hoe ziet GroenLinks dat anders?