Woordelijk verslag Besluitronde 23 juni 2021

Woordelijk Verslag Nijmegen Datum Tijd Locatie Voorzitter Griffier Aanwezigen

23-06-2021 19:30 - 21:15 SH - Raadzaal H. Bruls S. Ruta Maarten Bakker (VVD), Huub Bellemakers (GroenLinks), Joep Bos-Coenraad (GroenLinks), Lusanne Bouwmans (D66), Charlotte Brand (PvdA), Jean-Paul Broeren (Stadspartij Nijmegen), Mark Buck (CDA), Nick de Graaf (VVD), Cherelle de Leeuw (GroenLinks), Paul Eigenhuijsen (VoorNijmegen.Nu), Rachid El Hafi (D66), Marij Feddema (SP), Miranda Florussen (GroenLinks), Wendy Grutters (Stadspartij Nijmegen), Frank Jasper (Gewoon Nijmegen), Jasper Konijnenbelt (PvdA), Eline Lauret (Partij voor de Dieren), Biljana Markovic (SP), Marjolijn Mijling (CDA), Daan Moerkerk (GroenLinks), Jouke Osinga (GroenLinks), April Ranshuijsen (GroenLinks), Ammar Selman (PvdA), Marieke Smit (GroenLinks), Maarten Sweep (SP), Marijke Synhaeve (D66), Rosalie Thomassen (Stadspartij Nijmegen), Hans van Deurzen (50Plus), Inge van Dijk (VVD), Michelle van Doorn (Partij voor de Dieren), Tobias van Elferen (D66), Toon van Gent (D66), Hans van Hooft (SP), Pieter van Megen (D66), Erik van Zanten (VVD), Volkert Vintges (GroenLinks), Yurre Wieken (SP) en Faysal Zouay (GroenLinks) B. Velthuis, H. Tiemens, N.P. Vergunst, P.J. Molenaar, G. Visser, M. Esselbrugge

1 OPENING EN MEDEDELINGEN EN 2 AGENDAVASTSTELLING INCLUSIEF DE ORDE VAN DE VERGADERING Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Goedenavond, ik hoop dat iedereen er inmiddels is gearriveerd. Daar komt nog laat iemand binnen.<...>. Dan open ik bij deze onze raadsvergadering. Dank u wel, goedenavond allemaal. Ik heb zojuist nog een afmelding gehad van de heer Lokker verder heb ik geen afmeldingen gehad. Dat klopt. We zijn mooi aanwezig verder. En dat brengt me gelijk bij punt twee, de agenda, vaststelling, inclusief de orde. Ja, we hebben natuurlijk vanavond speciaal debat gewijd aan het koersdocument en de ook de voortgangsmonitor, twee debat stukken. Daar is ook geen spreektijd. Ik neem aan dat u daarmee kunt instemmen, ja? Abusievelijk was het agendapunt vragen van raadsleden het college ook op de agenda gezet. Daar dachten sommigen ook en dat kan ik ze niet helemaal gebruik van te maken, maar dat was eigenlijk niet de bedoeling, omdat we het echt over het koersdocument zouden moeten hebben. Maar over een paar weken hebben we weer een mooi raadsvergadering, dus. En er zijn ook nog andere instrumenten, uiteraard hoe je daar gebruik van kunt maken. Dus dan stap ik eigenlijk via dat agendapunt drie, gelijk over naar agendapunt vier, het raadsvoorstel over het koers document.

Waarbij we de volgorde hanteren, zoals we doen gebruikelijk ook bij de begroting zijn qua sprekers. En omdat me dat redelijk gesneden koek lijkt. En mevrouw van Doorn nog even nadenkt hoe ze het EK in haar toespraak gaat verwerken. Maar ze heeft nog even de tijd. Ja, we hebben een uitdaging staan, dus let op, maar allereerst geef ik het woord aan mevrouw van Dijk, namens de VVD-fractie.

4 RAADSVOORSTEL KOERSDOCUMENT 2022 Spreker naam 2: Mevrouw van Dijk (Raadslid VVD) Ja, dank u wel, voorzitter. Nijmegen, een groeibriljant met eindeloos veel potentie. Ik vond dit een prachtige beeldspraak, die ik heb kunnen lezen in het koersdocument en het deed mij ook direct denken aan mijn ouders, voorzitter, want bij hun huwelijk kreeg mijn moeder naast haar trouwring ook een ring met een groeibriljant daarin. En bij de geboorte van mijn zus en bij mijn geboorte werd er een groeibriljant toegevoegd aan de ring, bij mijn moeder. Ja, ontzettend mooi en symbolisch. Alleen het slechte nieuws is wel dat mijn moeder alle groei briljant inmiddels verloren is. Er is alleen nog een kale ring over en voorzitter, dat is volgens mij ook waar wij in Nijmegen voor moeten waken. In het koersdocument geeft het college aan welke kant het op wil met onze stad de komende tijd. En daarom houdt het college vast aan de lijn die ze vorig jaar heeft uitgezet: blijven investeren in wonen, cultuur en de lokale economie, aangevuld in 2022 met enkele accentpunten op het Sociaal Domein, zo lezen we. Investeren in wonen lijkt de VVD evident en ook heel erg hard nodig. Met het grootste woningtekort van Nederland moet letterlijk en figuurlijk de schep snel mogelijk in de grond. En we zien gelukkig veel hijskranen, die de stad sieren.

Maar voorzitter, een woning alleen is niet een oplossing, maar creëert nog meer problemen. We moeten namelijk ook investeren in de bereikbaarheid van onze stad. De bereikbaarheid van Nijmegen is van een 6,9waarderingen van 6,9 in 2014 in2019 gedaald naar een 6,1. Ik hou mijn hart vast voor het cijfer naar de versmalling van de Graafs weg. Het laatste cijfer is uit 2019, want de Neerbosscheweg, de Energieweg, de Muntweg en alle wegen door Hees, Heseveld, Wolfskuil die staan gewoon compleet vast. En ik kan het weten, want ik woon zelf in de <heer bos Oost>, dus wil ik naar het stadhuis moet ik een kwartier extra in ruimen, anders ben ik te laat.

CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 2 of 30

Wat de VVD betreft maken we dan ook extra geld vrij voor die bereikbaarheid en zoals van ons gebruikelijk zult u het najaar daartoe ook een voorstel van ons mogen verwachten bij de begroting. Maar fijn wonen is naast een bereikbare woning ook een woning in een buurt waar je je veilig voelt en waar voorzieningen binnen handbereik zijn, waar voldoende groen is om lekken te vertoeven. Kortom een plek waar je veilig en fijn woont. En ook daar moet wat de VVD betreft meer aandacht voor komen. Ook wilde VVD graag wat financiële pijlers meegeven aan het college. We zijn blij te vernemen dat het college naar aanleiding van onze vragen hierover een risicovoorziening in de begroting treft voor de baten die we wellicht als gemeente gaan mislopen. Vorig jaar en dit jaar treft de gemeenteregelingen met ondernemers, cultuurinstellingen, sportinstellingen over uitstel van betaling. We hopen natuurlijk dat uitstel geen afstel gaat worden, maar omdat het een uitzonderlijk risico is dat we de afgelopen jaren hebben gehad, is het goed dat hier nu een risico. Voorziening voorkomt. Daarnaast pleit de VVD voor verstandig begroten. U beschrijft dat zelf als scherp en voorzichtig begroten in het koersdocument en zo is de VVD het met u eens dat er slechts beperkt ruimte is omdat er nog veel te veel onzekerheden zijn en het daarbij gaat om grote bedragen en eventueel gevolgen voor de stad.

Het is verstandig om-niet acute wensen door te schuiven naar een periode, waarin er meer financiële zekerheid is. In dat kader heb ik wel nog een vraag. Voorzitter. College stelt voor om de systematiek van het weerstandsvermogen onder de loep te nemen. We zijn als VVD erg benieuwd in welke richting het college denkt en welke gevolgen dat welke gevolgen dat gaat hebben voor het lange termijnperspectief. Voorzitter, mijn ouders zijn gelukkig bijna 40 jaar getrouwd en ook zonder al die groeibriljantjes hebben ze dat mooi volgehouden, dus er is altijd hoop, ook voor Nijmegen. Misschien staat het verlies van de briljantjes ook welsymbool voor omgaan met tegenslagen en doorzettingsvermogen. We zetten in de komende tijd saaien samen de schouders onder het verslaan van corona en laten we op tijd inzien dat er naast woningbouw en lokale economie ook de juiste focus moet komen op de bereikbaarheid van onze stad en het veilig houden van onze stad, zodat alle Nijmegenaren fijn en prettig kunnen wonen en werken in ons stadje aan de wal. Dank u wel. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Ik dank u. Dan geef ik het woord aan mevrouw Ranshuijsen namens GroenLinks. Spreker naam 3: Mevrouw Ranshuijsen (Raadslid GroenLinks) Ja, dank u wel voorzitter. Voorzitter, GroenLinks is positief over het voorstel van het college en we maken ons ook zorgen.

Ik zou beginnen bij het positiever en de kansen die we zien. Afgelopen jaren is stevig ingezet op het verkleinen van het woningtekort door de woondeal samen met het Rijk en provincie kunnen we flinkdoorbouwen en ook het geld vanuit het Rijk voor de ontwikkeling van het stationsgebied en de Winkelsteeg zorgt voor een belangrijke bijdrage. Naast veel nieuwe huizen bouwen, vindt GroenLinks ook dat we moeten bouwen zoals bij stad en haar inwoners past. Er zijn veel Nijmegenaren die samen met anderen hun ideale woning op woongroep willen creëren of in bestaande woongroep willen blijven. GroenLinks ziet deze groot ziet hierin grote voordelen in deze gezamenlijke initiatieven, want deze groepen mensen, die kijken vaak goed naar elkaar om zulke makkelijk aansluiting met de buurten het zorgt voor betaalbare mogelijkheden voor starters, jongeren of mensen met een middeninkomen. GroenLinks zal dan ook aandacht blijven vragen voor nieuwe of bestaande initiatieven. Al deze plannen betekenen ook fundamentele keuzes maken over hoe onze stad eruit komt te zien. Zoals groene en toegankelijke wijken, waar iedereen zich prettig voelt en kan meedoen, want ook dat hoort bij een gezonde leefomgeving. En voldoende betaalbare woningen, waarbij we ook uitgaan van natuur inclusief en circulair bouwen.

GroenLinks is groot voorstander van stadslandbouw en vergroening, daarvoor hebben we al eerder een heel mooi bodem bomenplan ingediend en we zien uit CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 3 of 30

naar de uitwerking van het college in de begroting en natuurlijk is het belangrijk om de ruimte van daken optimaal te gebruiken voor zonnepanelen. Wij kijken dus uit naar de verdere plannen van het college en hoe deze worden opgenomen. Voorzitter, dan onze zorgen. We kennen allemaal de alarmerende geluiden uit de jeugdzorg. Kinderen en gezinnen waar het compleet dreigen te ontsporen of ontspoord, omdat er geen plek is voor tijdige en goede hulpverlening. Mensen met een psychische kwetsbaarheid, die door de Lock down corona een enorme terugval hebben gekregen of jongeren die in een isolement zijn geraakt en achterstand oplopen, omdat ze geen stageplek ondervinden. Hoeveel mensen het afgelopen jaar daadwerkelijk in financiële problemen zijn gekomen, is nog onduidelijk, maar duidelijk is wel dat jongeren, ZZP'ers en flexwerkers onevenredig hard zijn getroffen. En dit zijn helaas geen nieuwe geluiden, maar corona heeft vooral meer zichtbaar gemaakt, waar het knelt of waar het scheef zit. We lezen in het koersdocument dat we gaan inzetten op brede welvaart. Dat klinkt mooi, maar we vinden het lastig in te schatten wat dit concreet betekent.

GroenLinks wil het college in elk geval nadrukkelijk vragen, om bij de uitwerking van het koersdocument richting de begroting te zorgen dat de nijpende situaties van psychisch kwetsbare mensen, van gezinnen in armoede, jongeren, flexwerkers en anderen die door corona extra hard geraakt zijn goed in beeld zijn, zodat we deze moment effectief kunnen ondersteunen, nu, maar ook in de toekomst. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Grutters namens Stadspartij. Spreker naam 4: Mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij) Ja, voorzitter, dank je wel. Dit is de tweede keer in deze coronacrisis dat we met elkaar een koersdocument bespreken en net als vorig jaar is dit ook een document van investeren en hoop voor de toekomst. En gelijktijdig is het een voorzichtig document. E n dat kan niet anders, want het afgelopen jaar heeft er in de samenleving behoorlijk ingehakt. De Stadspartij steunt ook dit jaar de keuze, om de grote lijnen te bewaren en investeringen te concentreren op drie domeinen: wonen, cultuur, lokale economie. En namens de Stadspartij vroeg ik u vorig jaar om daar een vierde domein toe te voegen: het sociale domein. Het doet ons deugd dat het college dit in 2021 in ieder geval heeftopgenomen als extra aandachtspunt, want dat is nodig.

Juist op sociaal gebied is het ook na de coronacrisis een kwestie van alle hands aan dek. Denk aan de kinderen die zolang niet naar school konden, eenzaamheid onder jongeren, studenten die terugkomen en hij opnieuw leven, hier moeten opbouwen. Jongemensen die het al moeilijk hadden door psychische problemen en nu nog verder op achterstand zijn geraakt en langdurig aandacht en zorg nodig hebben, juist straks, als alles weer normaal is voor ons, is het voor hen dan extra moeilijk. Ook die mensen in onze samenleving die vereenzaamd zijn, die na een periode van thuiszitten het heel erg moeilijk vinden om die drempel weer over te gaan en weer onder de mensen te zijn, weer deel te nemen aan die leuke wandelclub of aan die activiteiten in het wijkcentrum. We hebben het hier vaker in de raad over sturen op grote lijnen en Stadspartij Nijmegen zegt het nog maar een keer. Het detail het zijn de details die het verschil maken in onze stad. Het is aandacht voor die ene Nijmegenaar. Het is maatwerk voor die andere waar wij hier in Nijmegen het verschil kunnen maken. En dat geeft juist de gemeente een menselijk gezicht. Juist dat is vrijheid, oog houden voor ieder individu. De corona varianten daargelaten de verwachtingen economisch zien er goed uit. Het centraal planbureau becijferd een flinke economische groei.

De werkeloosheid loopt wel ook naar 4,1 procent van de beroepsbevolking en ook al ook al is dat het gemiddelde niveau van voor corona, dat is te veel. En de Stadspartij vindt de voorgenomen aanpak van mismatch op de arbeidsmarkt dan ook broodnodig. Iedereen moet kunnen meedoen, ook dat is vrijheid, je kunnen ontplooien en je gewaardeerd voelen. CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 4 of 30

En het komt goed, we zien de haven, maar moeten doorvaren en daarom pakken we als Stadspartij hier ook even ons kompas daarbij en kijken we door achter het verder <Oostdeel>, naar achter het verder <Oostdeel> van Nijmegen. Want de Stadspartij ziet dan ook een stad waar iedereenzin heeft om straks weer te gaan en te staan waar je wilt, met openbaarvervoer, de auto, de fiets. Maar we zien ook dat de geknepen wordt op wegen, ontmoediging van autogebruik terwijl er ook niet, want ook echt niet vervangend voor in de plaats komt. Het college en coalitie die ervan uitgaat dat iedereen wel op de fiets brengt, extra tijdsinvestering voor de zoveelste overstapop het busstation. Het is niet vanzelfsprekend dat iedereen, wantiedereen, de binnenstad kern, met gemak te voet kan bereiken. Het is niet vanzelfsprekend dat iedereen die hier wil en kan wonen, met gemak zonder parkeerplek kan, voorgoed voor Rens of niet. Er worden overal bewust files gecreëerd doordat een reeks aan versmalde afgesloten en bedremmelde eenrichtingswegen alle automobilisten dezelfde straat in duwen, met bussen die ook nog eens midden op de wegstoppen waar auto's achter staan te wachten. En ja, voorzitter, qua luchtvervuiling hebben we de Waal, hebben we industrie, maar qua luchtvervuiling doen we ook veel met onnodig ronkende auto's, die onnodig geknepen in de file worden gezet.

Voorzitter, de Stadspartij ziet in de toekomst een stad vol files. Stop ermee om te doen alsof je neus bloedt. Dit heeft invloed op onze economie en de aantrekkelijkheid van onze stad. Want, voorzitter, we zijn Amsterdam niet. We hebben een geweldige stad, maar we kunnen ons niet veroorloven om op al die plekken verkeer te knijpen, zonder op een andere plek te zorgen voor-ruimte en doorstroming, zonder op een andere plek te zorgen voor betere bereikbaarheid met het openbaar vervoer. We kunnen ons geen dicht geslipte stad veroorloven. We willen geen stad zijn waar je alleen maar vrij bent als je fit genoeg bent om alles op de fiets te doen. We kunnen het niet veroorloven alleen maar te bouwen voor de eeuwige fietsers. De is kortzichtig en asociaal om de wegen te knijpen en busvervoer naar wijken en stadskern te beperken, zonder te zorgen voor goede alternatieven. En als dat alternatief er niet is, knijp dan niet, want voorzitter, we zijn hier geen Amsterdam. Voor Stadspartij Nijmegen is het kompas voor de toekomst ook gericht op goede bereikbaarheid en doorstroming. Alternatieven op al deze fronten, één van de belangrijkste factoren voor de voor het behoud van de stad na corona. En voorzitter, op één ding lijkt Nijmegen wel een beetje om Amsterdam en dat is het als het gaat om onze woningnood, een beetje en dat maakt Nijmegen gelukkig nog steeds in Amsterdam.

Want hier is wel ruimte voor uitbreiding en zeker zoals nu is ingezet, inbreiding. Het college neemt belangrijke stappen ondanks de corona crisis. Onze complimenten daarvoor. Maar, voorzitter, met het de Stadspartij kompas van de toekomst kunnen we nog meer Out of The box-denken, we kunnen nog meer met elkaar gaankijken naar andere insta zet van bijvoorbeeld ook bestaande bouw, maar tegelijkertijd die realistische bril op de energietransitie met nadruk realistische bril. Out of The boxdenken hoe we bestaande bouw kunnen inzetten voor-ruimte voorstarterswoningen. Ik lees veel vergroening maar de Stadspartij kijkt daar breder naar. Kijk ook naar de mogelijkheden van creëren in het groen in de stad. Inbreiden en de stad compact te maken. Het normaal vinden dat er betaalbare appartementen, bijkomende zonder balkon of tuin. Dat vraagt om een herwaardering van het groen in de buurt en in de stad. Vrijheid, dat is ook op adem komen midden in de stad. Herwaardeer en koester het belangrijke groen, zoals onze parken. Veur-Lent is een uitgelezen plek om die buitenlucht te kunnen opzoeken, vrij zijn om te sporten en recreëren in ons mooie Nijmegen. Koester daarom Veur-Lent of zoals de Stadspartij het graag ziet maakt het ons eigen Central Park.

Tot slot, voorzitter, zien wij als Stadspartij Nijmegen, als wij op ons kompas kijken en de koers van de toekomst uitzetten in stad, waar participatie in één na adem genoemd wordt bij alle grote projecten die de gemeente doet. Inwoners laten meepraten, meedenken, meebeslissen dat is niet altijd makkelijk, dat beseffen we. Maar we hebben de afgelopen jaren te vaak meegemaakt dat meepraten feitelijk betekent de geïnformeerd CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 5 of 30

worden op landen, die nagenoeg al vaststaan. Meepraten, meebeslissen betekent bewoners in het vroegste stadium al betrekken, durven openstaan voor het idee dat anders is dan de jouwe. Het betekent ook durven hebben voor details. Laat bijvoorbeeld mindervaliden en slechtzienden vooraf meekijken. Durf vaker te kijken door die bril van die ander, want de vrijheid van jou is misschien niet de vrijheid van die ander. Stadspartij Nijmegen, zie daar wel een uitdaging waar we samen voor moeten durven gaan, want samen maken we die stad niet alleen hier in het stadhuis. Iedereen in Nijmegen is vrij om deze mooie stad mee te helpen, nog mooier te maken. Voorzitter, het college vraagt ons in te stemmen met het koersdocument, de Stadspartij gaat die instemming gegeven. We zien ligt en het eind van de tunnelen optimistische zomer. We hopen dat we bij de behandeling van de stadsbegroting samen hoopvol vooruit mogen blikken op het bouwen aan een mooie toekomst voor alle Nijmegenaren, voorzitter, dank. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer van Elferen namens D66.

Spreker naam 5: De heer van Elferen (Raadslid D66) Dank u wel, voorzitter, ja, middenin coronatijd want ik denk, als je kijkt naar de rol van de gemeenten zitten er nog midden instelt het college ons met het koersdocument in staat om het hier te beschouwen en de toekomst te beschouwen. En die kans, die visie die we hier vanavond met elkaar bespreken dat vind ik eigenlijk het mooie aan dit stuk. Ik kom er aan het einde nog even op terug. Het college noemt in dit stuk de stad een groeibriljant, een andere ging al even op die metafoor in en ik denk dat het een prachtige metaforen is. Maar wat het is, als je groeit, dan komen er ook groeistuipen en ook daar gaat het college uitgebreid op in op dit stuk. En ik wil daar zo een paar problemen uithalen en de eerste, die daar, waar het college ook al bij stilstaat is het punt van de brede welvaart. Mevrouw Ranshuijsen zei net, ik weet niet precies wat het college ermee bedoelt, maar ik vond dat het eigenlijk naar voren kwam, eigenlijk ook in de woorden van mevrouw Grutters. Die, echt getroffenen door corona, die moet voorop gaan zetten.

Die de doelgroepen waarvan je eigenlijk helemaal niet zo lang over na hoeft te denken, doelgroep waarvan je moet zeggen: als je het wil hebben over hun welvaart, dan gaat het niet alleen over hoeveel ze in hun portemonnee hebben, maar dan gaat om wat ze gelukkig maakt, hoe ze weer terugkomen op het gelukkig zijn in ons mooie Nijmegen. Wat mij betreft is dat we brede welvaart over mag gaan in dit stuk en volgens mij heeft het college ook zo bedoeld, maar ik hoor het graag als dat niet zo is. Een tweede groeistuip is wat mij betreft kansengelijkheid. Een thema wat ik hier vaker heb aangehaald, maar wat mij betreft in onze stad-in onze groeiende stad ook heel duidelijk een rol speelt. Ik zal uitleggen waarom. Stel je voor, je wilt u onze stad komen wonen en je hebt van je vader of moeder heb je een jubelt tonnetje meegekregen. Én je kunt een vrij op naam woning te kopen in Nijmegen-noord. Na drie jaar zitten twee, drie ton extra overwaarde op. Dan ben je voor je 30, heb je al vier ton extra verdient in deze stad. Maar heb je net na je mislukte opleiding geprobeerd een huis te vinden. Dan moet je in de private sector gaan huren, omdat je op de wachtlijst staat voor een sociale huurwoning dan kan het zomaar zijn dat je voor je 30ste niet een paar ton winst hebt. Mag je spaargeld hebt moeten opeten.

Gewoon dezelfde mensen die als gevolg van hun achtergrondtonnen uit elkaar wonen, door hoe het in deze stad zit op het gebied van wonen, op dit moment. In die groeiende stad, moet je dat aandacht gegeven. Hetzelfde geldt in feite op de arbeidsmarkt, onze stad, die groeit zorgt voor heel veel mensen, voor een mooie woning en een mooie plek om te zijn. Maar veel mensen moeten in die omgeving waarin zij wonen ook werken. En zeker als je kijkt naar lager opgeleid werk, dan zie je dat in Nijmegen het aantal werkgevers dat laagopgeleid werk

CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 6 of 30

biedt, kleiner en kleiner wordt en dat werkgevers waar in de buurt woningen moeten komen, zich afvragen of ze hier kunnen blijven. Iedere Nijmegenaar moet ook na de corona crisis met de opgelopen werkloosheidweer een baan kunnen vinden. Dan heb ik het eens met wonen en werken heb ik eigenlijk maar tweethema's gepakt, waarin kansengelijkheid in die groeiende stad na corona zo fundamenteel is. Zo fundamenteel is dat de lijn dat verschillen tussen Nijmegen naar wat voor wat betreft hun afkomst zo een groot verschil maakt in de stad, waarin ze terechtkomen na corona, die zo snel groeit. In algemene zin zal mijn fractie ook graag nog een aandachtspunt toevoegen aan deze aan deze aan dit koersdocument en dat is het punt van openbaar bestuur. Door de toeslagen affaire in den lande is eigenlijk de rol die de democratische controle vanuit de democratie als controle toe kan passen, is steeds meer onder de aandacht gekomen. En ook in de Nijmeegse raad hebben we recent aan de hand van enkele rekenkamerrapporten steeds meer doorgesproken over: kunnen wij als raad altijd ons werk goed doen? We zetten er een mooie stappen in, denken wij als raad, zeker als het gaat om onze informatiepositie.

Maar we zouden heel graag willen dat de fracties nog beter in staat zijn om ook zelfstandig ook eigenstandig het college te controleren en we zullen dus ook in de loop naar de begroting met voorstellen komen om dat nog verder uit te werken. Ik heb beloofd dat ik nog even terug zal komen aan wat er zo bijzonder is dat het college dit stuk hier op deze manier op dit moment neerlegt. En dat is dat we eigenlijk in het laatste jaar zitten van de bestuursperiode, 2022 is het jaar van de verkiezen. Dingen. Je zou dus kunnen zeggen: ja, waarom zou je eigenlijk nog vooruitkijken? In maart 2022 zijn de verkiezingen. Niets van die omstandigheid staat in dit stuk. Dit lukt, kijkt niet verder dan een jaar, kijk niet verder, kijkt niet verder dan dat, wil niet verder kijken dan niet dan één maand, niet dan twee, niet dan een jaar, maar nog veel verder. Dit stuk gaat echt over een visie op Nijmegen. En dat een college dat ik de afgelopen jaren meer malen moeten roemen, om doortastendheid en het echt vaardig besturen van de stad, ook al voor de corona crisis, maar zeker ook in die crisis er ook voor kiest om nu een stuk neer te leggen dat niet gewoon zegt: we plakken pleisters op de wonde van vandaag, maar we schetsen een beeld voor het Nijmegen van de komende jaren. Dat is wat mij betrefteen proeve van karakter van dit college.

En dat college dit stuk heeft neergelegd, maakt dat wij dus ook van harte zullen steunen en er ook van harte mee complimenteren. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Dank u wel, dan geef ik het woord aan de heer Selman namens de PvdA-fractie. Spreker naam 6: De heer Selman (Raadslid PvdA) Dank. Voorzitter. Als ik aan de afgelopen corona periode denk, dan komtkomt één wordt bij mij naar boven, samen. Samen met onze geliefden hebben we de tijd doorgebracht, samen met onze buren hebben we gekeken hoe we elkaar kunnen ondersteunen en voor elkaar kunnen zijn als dat nodig is. Samen hebben we de lokale ondernemers gesteund. Wij hebben hierin dit huis samengewerkt, om steun te kunnenbieden aan de Nijmegenaren die hard getroffen zijn door dit akelige pandemie. En vandaag kijken we samen, ondanks onze politieke verschillen, naar de toekomst, kijken we samen vooruit. Koers bepalen voor deze voor de komende periode. Wat ben ik trots! Wat is Partij van de Arbeid trots op onze stad en haarinwoners! De oudste stad van Nederland is veerkrachtig, om een moeilijke tijden alles op alles te zetten, om koers te behalen en zoveel mogelijk de problemen van deze van de mensen in de stad op telossen. Het was een prachtig om te zien dat heel veel van deze problemen zijn opgelost, opgelost door de mensen zelf en niet zozeer door de overheid.

Maar de uitdagingen waar de overheid een oplossing voor moet vinden, zijn er ook. Ik noem de woningnood, het klimaat, energietransitie en de kansen ongelijkheid. De Partij van de Arbeid

CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 7 of 30

heeft zich steeds sterk ingezet voor het sociale en betaalbare woningen. We hebben in de afgelopen periode tal van voorstellen ingediend om dit doel te realiseren. We zijn ook blij dat de dat, om dat onlangs een motie van de Partij van de Arbeid de meerderheid heeft gekregen in dit huis, om afspraken te maken met de projectontwikkelaar om sociale huurwoningen en middel dure huurwoningen te realiseren en afspraken daarover te maken. Maar voorzitter, mijn collega van D66, de heer van Elferen is mij voorgegaan, daarin op de arbeidsmarkt zie je inderdaad de kansenongelijkheid op zijn lelijkst. Als je vermogende ouder hebt dan ben je kansrijk op de arbeidsmarkt. Het kan ons als Partij van de Arbeid niet goed genoeg gaan om betaalbare woningen te realiseren. Kijk hierbij, dan zeg ik ook richting het college: kijk hierbij richting naar de bestaande stad, wees creatief, durf om onbegane wegen te bewandelen. Om een beter leven hier ook voor onze kinderen en kleinkinderen achter te laten, hebben we nu geen tijd om te verspillen. Voor het behalen van onze doelen op het gebied van duurzaamheid moet de gemeente samen met de bewoners optrekken. Mensen moeten de voordelen vaneen duurzame stad ervaren.

Beter communiceren en uitleg en uitleg over de benodigde stappen geven en van verduurzaming, wat betekent de verduurzaming voor jou als individu? Speelt daarbij een cruciale rul rol voor het draagvlak. De betaalbaarheid is een stevige voorwaarde, om mee te kunnen doen en niet alleen voor de happy few te laten. Dan pas kan de overgrote meerderheid de energietransitie omarmen. Betaalbaar en niemand blijft achter. Voorzitter, niemand in dit huis wil de kansen ongelijkheid behouden. Ten minste mag ik daarvan uitgaan. De Partij van de Arbeid betreft, moet de overheid er alles aan doen om die kansenongelijkheid te bestrijden, op het onderwijs, de arbeidsmarkt, de woningmarkt en gaan zo door. Wij vragen het college om extra inzet te tonen, om die kansenongelijkheid te bestrijden op dit gebied, maar in het bijzonder op het onderwijs. Het college heeft wel terecht extra aandacht besteden aan het samenbrengen van vraag en antwoord en aanbod op de arbeidsmarkt. Wij willen het college daarom nogmaals oproepen extra in te zetten op het uitvoeren van de Partij van de Arbeid motie, om werknemers die hun baan verliezen door corona zo goed mogelijk te begeleiden naar werk in de sectoren, waar juist een tekort is aan handel. Zoals de zorgen het onderwijs. Biedt mensen scholing, werk naar werk-traject en zet in op matchen op basis van vaardigheden en de behoefte.

Zo kunnen we deze crisis benutten en onze inwonerssnel laten stromen naar een mooie, duurzame baan en een kans <...>. Partij van de Arbeid wil het college nadrukkelijk vragen om voor de voorzieningen op peil te houden en aan de aandacht te houden en te hebben voor delen van onze stad, die bepaalde voorzieningen niet kunnen missen, zoals Dukenburg en Lindenholt. Zo houden we heel Nijmegen aantrekkelijk om in te wonen. En de tweedeling in de stad tegen te gaan. Op zorg en welzijn. De uitdagingen zijn groot, voorzitter. En de komende periode zal de Partij van de Arbeid constructief meekijken, om de zorg die nodig is voor mensen die in kwetsbare posities te garanderen. De Partij van de Arbeid zal ook constructief meedenken en uiteraard zullen we vanuit deze bril naar de begroting kijken en beoordelen, want uiteindelijk geven we samen onze stad koers en richting. Dank voorzitter. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Ik dank u. Dan geef ik vervolgens het woord aan de heer van Hooft namens de SP-fractie. Spreker naam 7: De heer van Hooft (Raadslid SP) Ja, dank u wel, voorzitter, ik ga geen heel lang verhaal houden.

Als je naar het koersdocument kijkt en eigenlijk ook al naar de jaarrekening en ook als we ook kijken naar hoe de wat verdere toekomst eruitziet, met name rondom het gemeentefonds jeugdzorg en de financiering daarvan, zou dan eigenlijk alle zijn op groen. En hoeven we eigenlijk de komende jaren, zoals heter nu uitziet niet heel erg bang te CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 8 of 30

zijn, dat we met allerlei forse bezuinigingen te maken te krijgen. Twee jaar geleden was die discussie heel anders. Toen moesten we opeens heel erg veel bezuinigen, dus in die zin het Rijk is een uiterst onbetrouwbare partner, als het gaat over financiering van gemeentes, maar op dit moment staan de seinen op groen. En wij zijn dan ook wat ons betreft erg hoopvol voor de toekomst. Als we één ding nu niet moeten doen, is het super voorzichtig zijn. Maar we moeten ons vooral uit de crisis investeren. Zoveel mogelijk investeren waar we dat kunnen en waar we daar de financiële ruimte ook maar enigszins voor zien. En dat moet volgens ons op veel terreinen. Als we kijken, zitten er nu een kleine acht duizend mensen volgens mij in de bijstand, terwijl we zien dat het BUIG-tekort al een aantal jaren omlaaggaat en we al een paar jaar ook uit het vangnet zijn. En dat is een fundamenteel, betekent dat we een fundamenteel ander speelveld hebben gekregen rondom het hele verhaal van de uitkering, wat dat betekent dat wij namelijk uitkeringen kunnen gaan inzetten om banen te creëren, dat we uitkeringenkunnen inzetten, om loonkostensubsidie te gegeven, want het geld dat krijgen we toch. Zorg er dan ook voor dat dat geld gebruikt wordt, zullen er mensen aan het werkkomen in plaats van dat mensen in de uitkering blijven zitten.

Is eigenlijk een heel simpel iets: je hebt gewoon 15 duizend euro per persoon op de plank liggen, gebruik dat geld, loonkostensubsidies, arrangementen en stadsbanen. Het zijn gewoon drie dingen, waar je kan investeren: investeren, investeren. Kost je niks, levert alleen maar levert mensen werk en banen op, levert de stad een betere, mooiere, schonere stad op allerlei terreinen op. En veel minder mensen in de uitkering levert minder zorgkosten op. Uiteindelijk worden we daar met zijn allen rijker van, door dat geldt dus nuttig te investeren. En wat de SP betreft, kijk we bij de begroting in ieder geval. Dat is maar een piep, piep piepklein beginnetje om het aantal wijk uit te kunnen bereiden. En brede welvaart gaat wat de SP betreft ook over de verhoging van het minimumloon, om te beginnen naar 14 euro en dat is een landelijk issue, maar in Nijmegen moeten we dat voor ons eigen personeel zeker kunnen regelen en ik hoop dat we daar stappen in kunnen zetten. Wat betreft mijn fractie willen we in ieder geval ook enkele bezuinigingen uit2019. Die zouden we graag willen terugdraaien. Het gaat dan om de stadswinkel Dukenburg, die we een dag extra willen openstellen. 37 duizend euro minimale kosten, maar die willen we wel graag meenemen in de begroting. En ook de verhoging van de toegangskaartjes voor Triavium. Een ongewenste bezuinigingen wat ons betreft van twee jaar geleden.

Ook die zouden we graag terug willen draaien. En dan wil ik tot slot nog een ander terrein noemen en dat is het bouwen, wonen, de woon crisis. Bouwen, bouwen, bouwen, bouwen, dat is het credo. Daar staan wij hier allemaal voor. In het coalitieakkoord hebben we afgesproken dat we11 jaar, elk jaar 400of nee, dat we extra 500 extra middel dure koopwoningen bouwen, maar ook elk jaar 500sociale huurwoningen erbij zouden bouwen. Dat betekent, want we hadden ook gezegd één derde mag onttrokken worden van die 500, dus dat betekent een netto groei van 350 woningen per jaar aan sociale huurwoningen erbij. En wat zou dat dan moeten betekenen? Bijvoorbeeld in 2020, zou je dan denken nou, dan zie je de prestatieafspraken en de evaluatie daarvan of de terugblik. En dan zien we dat wij in 2020 maar liefst130 sociale huurwoningen hebben gebouwd, dus geen 500, maar 130. En dat er vervolgens95 zijn verkocht van de sociale huurwoningen. Dat warenweer andere woningen. Dat er nog 19 boven de liberalisatiegrens uit zijn gekomen en dat we dus in 2020bouwen, bouwen, bouwen, maar liefst 16 sociale huurwoningen erbij hebben gekregen, 16. Eén per maand. En dan nou ja, in de wintermaanden misschien een paar keertwee, 16 sociale huurwoning en een heel jaar erbij, met als doelstelling: we moesten er 500 sociale huurwoningen per jaar bij hebben.

Dat noemen wij prestatieafspraken, die wij maken met woningcorporaties. Ik noem dat wanprestatie afspraken, corporaties laten we het op een schandalige manier afweten. Echt op een schandalige

CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 9 of 30

manier, terwijl nu op dit moment, nu de rente zo laag is, nul bijna, ook voor de lange termijn bijna nul en dus feitelijk rendabel sociale huurwoningen kan bouwen, wonen rendabel kan bouwen. En ze beweren iedere keer van niet, omdat ze hun eigen rentes hanteren, maar dat betekent dus: als je rendabel kan bouwen en je doet het niet als corporaties dan heb je ben je geknipt voor de neuswaard en dan heb ik maar één simpel antwoord op. Dan gaan we maar lekker zelfbouwen, want ik weet zeker... Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) De heer Selman heeft een interruptie. Spreker naam 6: De heer Selman (Raadslid PvdA) Ja, dank, voorzitter, prachtig verhaal, ik kan alleen maar steun van de PvdA. Sterker nog, mijn collega Charlotte Brand heeft de afgelopen periode niksanders geroepen dan bouwen, bouwen, bouwen. Maar u zit in het college. Wat heeft u dan afgelopen vier jaar gedaan om dit te realiseren? Spreker naam 7: De heer van Hooft (Raadslid SP) Nou ja, hetzelfde wat uw fractiegenoot heeft gedaan, voortdurend gezegd dat die corporaties dus meer moeten leveren. En ze doen het dus niet. Kijk en er komt een moment waarop u zegt: als jullie niet leveren, dan gaan we het zelf doen. Want de corporaties leveren niet en die zitten dan volgens nog te klagen dat de grondprijzen te hoog zijn, wat ook nietwaar is, want daar krijgen ze al heel veel subsidie op.

Corporaties laat het op een schandelijke manier afweten. Wel, de huren verhogen, ja, toevallig dan het komende jaar, waarschijnlijk niet, omdat dat landelijk niet mag. Al het geld van de verhuurdersheffing hebben ze allang terugverdiend met de huurverhogingen in de jaren daarvoor. Dus er is geen enkele rem op investeringen, geenenkele rem. Ze bulken van het geld en ze doen het gewoon niet. En dat is heel simpel. Als je niet levert, dan ben je van wat mij betreft geen gesprekspartnermeer op dat vlak, dan gaan we zelf bouwen gewoon. En dat zou ik dus wat dat betreft ook graag van het college willen horen, hoe we dit probleem gaan oplossen, want we hebben nu wel paar mooie nieuwe bouwplannen liggen, allemaal leuk en aardig, maar we lopen alweer het twee, drie jaar lopen al achter op alles wat we hadden willen realiseren. En wanneer halen we dat dan in? Daar wou ik het maar even bij laten. Spreker naam 8: De heer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Voorzitter. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Ja, maar er is nog een vraag, de heer Eigenhuijsen. Spreker naam 8: De heer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Kleine verduidelijkende vraag, voorzitter. Ik meen me te herinneren dat ik een amendement heb ingediend om de stadswinkel Dukenburg open te houden. Weinig steun van de SP op dat punt.

Hoe zit dat precies? Spreker naam 7: De heer van Hooft (Raadslid SP) Omdat er soms een moment is waarop je dat niet doet en soms moment je dat wel doet. En dat moment is gekomen. Spreker naam 8: De heer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Dus omdat er verkiezingen aankomen groep de SP heel hard voor zijn voor Dukenburg maar als het toe doet, dan is de SP niet thuis. CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 10 of 30

Spreker naam 7: De heer van Hooft (Raadslid SP) Nee, dat is flauwekul wat u zegt. Er lagen toen, forse bezuinigingen. En daar was dit er ook eentje van. Die hebben we mee geaccepteerd. Er ligt nu ruimte, meer ruimte om meer te doen en dat gaan we dus nu ook doen. Spreker naam 8: De heer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Voorzitter, ik hoor de heer van Hooft net zeggen: 37 duizend euro, een verwaarloosbaar bedrag. En nou waaraan te denken forse bezuinigingen? Spreker naam 7: De heer van Hooft (Raadslid SP) Als een onderdeel van een heel fors bezuinigingspakket, ja. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Dan ga ik het woord ow, nee, mevrouw van Dijk nog een interruptie. Spreker naam 2: Mevrouw van Dijk (Raadslid VVD) Ja, voorzitter, dank u wel. De heer van Hooft noemt inderdaad Triavium en stadswinkel Dukenburg als twee zaken, die die graag zou willen terugdraaien. Hoe verhoudt zich dat met de volgende stukje uit het koersdocument, waarbij de gezegd wordt bij het investeren in knelpunten die niet direct crisis gerelateerd zijn, gaat het om cruciale zaken die bijdragen aan een veerkrachtige toekomstbestendige stad. Nieuwe, niet-acute wenst te schuiven we in principe door naar nieuwe bestuursperiode.

Spreker naam 7: De heer van Hooft (Raadslid SP) Ja, behalve dat wij daar iets anders over denken, maar dat wil niet zeggen dat het koersdocument in de verder in d globale zin niet konden kunnen ondersteunen. Spreker naam 2: Mevrouw van Dijk (Raadslid VVD) Dit stukje van het koersdocument ondersteund u dus niet. Spreker naam 7: De heer van Hooft (Raadslid SP) Dat ene zinnetje, zou ik net iets anders interpreteren, dan zou ik nog meer. Maar met uitzondering van die twee dingen die wij net hebben genoemd. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) De heer Selman nog een keer, maar dan één keer nog graag. Spreker naam 6: De heer Selman (Raadslid PvdA) Allerlaatste vraag, voorzitter. Kan ik hieruit concluderen dat zijn hierover coalitieafspraken wordt gemaakt, dat toch wel deze bezuinigingen gedraaid gaat worden? Spreker naam 7: De heer van Hooft (Raadslid SP) Volgens mij ziet u dat terug bij de begroting, wat de politieke verhoudingen op dat punt zijn, daar kan ik nu nog niks zinnigs over zeggen. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Ja, dat is een correcte stellingname, waarmee ik graag het woord overgeven aan de heer Buck namens het CDA. CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 11 of 30

Spreker naam 9: De heer Buck (Raadslid CDA & Vicevoorzitter) Dank voorzitter, ik wil het ook korthouden, maar de heer van Hooft heeft dat begrip net een hele nieuwe dimensie gegeven. Dus, ik weet niet of ik aan die verwachtingen kan voldoen. Voorzitter, ook bij dit koersdocument wil ik allereerst het college, het ambtelijk apparaat complimenteren met het voorliggende stuk. Het geeft een heldere duiding van de situatie waar onze gemeente zich nu bevindt en de richtinggevende keuzes die het college wil maken om de uitdagingen van de toekomst het hoofd te bieden. Bij de begrotingsbehandeling afgelopen jaar stond het CDA in een niet-geplande, maar daarom niet minder mooie samenwerking met de collega's van de Partij voor de Dieren stil, bij het belang voor van het thema brede welvaart. Het verheugt ons om te zien dat dat thema ook voor het college leidend is bij de verdere ontwikkeling van onze stad, want dat is nodig. Waar onze stad groeit, de term groei is al vaak gevallen, dienen wij ons als politiek orgaan iedere maand de vraag te stellen: welke vormen van groei wenselijk vinden en welke groei begrensd moet worden. En als we willen dat onze stad groeit, wat zijn dan onze randvoorwaarden? Voor het CDA staan drie uitgangspunten centraal. Allereerst zullen we naar de menselijke maat moeten meten. Iedere Nijmegenaar is meer dan simpel een ingezetene van een gemeente.

De Nijmegenaar is niet alleen consument, afnemer van gemeentelijke diensten of als het meezit moeten we zeggen: stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. De Nijmegenaar maakt de stad tot wat die is. Hij nuttig, de ingrediënten, maar is ook kok. Hij staat ook in de keuken en dat betekent dan ook dat de Nijmegenaar de maat der dingen moet zijn en de landelijke politieke beslommeringen collega van Elferen haakte daar ook een op aan. Die bieden voor de gemeentelijke politiek weinig inspiratie, behalve dan op dit punt. Het breed gedeeld besef dat een heroriëntatie op de verhouding tussen overheid en inwoners nodig is, kan ook onze stad helpen. De stappen die we bijvoorbeeld zetten in sociaal domein zijn hoopgevend. Ja, we moeten er nog veel doen, maar het uitgangspunt van wijkgericht werken en het naar de hele mens kijken zouden we nog breder, ook op andere terreinen moeten inzetten. Dat brengt me ook bij de tweede prioriteit van het CDA, bij het kiezen van koers. De gemeente zal zich opnieuw moeten heroriënteren op de betrokkenheid van inwoners. Rondom participatie en rondom processen met inwoners hebben we heel veel stukken met elkaar besproken, hebben vaak over uitgangspunten gedebatteerd, maar ook het afgelopen jaar hebben bij genoeg dossiers moeten constateren dat de participatie niet op orde was. Dat is niet zozeer een symptoom, dat is een kwaal op zichzelf.

Let wel, participatie is iets anders dan wie scheert krijgt een zit. Maar het fundamentele besef dat geen enkele beslissing van gemeentelijk beleid, geen enkele beslissing die we in dit huis nemen zonder gevolgen blijft op zijn minst één Nijmegenaar moet ons nopen tot de vraag hoe we die Nijmegenaar bereiken. Bereiken voorafgaand aan het besluit, door middel van participatie, maar minstens even belangrijk ook door de communicatie, wanneer we een besluit nemen. Als de gemeente echt werk wil maken van wat we ook in dit stuk weer de afgelopen jaren een moderne overheid zijn gaan noemen, moeten we de lat voor ons zelf op het gebied van participatie en communicatie hoger leggen. En tenslotte staat de thematiek van brede welvaart ons nog een andere vraag. Voor wie willen wij stad zijn? Dan kunnen we allemaal zeggen: ja, dat is geen moeilijke vraag, voor iedereen, stad voor iedereen. Maar dan moeten we ons echt blijven inspannen, want de stad voor iedereen doen zijn dat gaat niet vanzelf. En dat gaat niet zonder pijn en het gaat niet zonder keuzes maken. Het steltvragen. Collega's zeiden het al over onze woningbouwopgave. Waarbij het college op een gegeven moment aan de slag gaat, maar we weten ook dat een nieuwe balans in de stad onherroepelijk leidt tot nieuwe spanningen. En kan leiden tot nieuwe tegenstelling.

Tegenstelling tussen Haves en Have nots, tegenstellingen tussen noord en zuid. En ik hoorde net een debat, ook tegenstellingen tussen fietsers, CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 12 of 30

zoals sommigen hier, automobilisten, zoals andere hier en de mensen die wenen wagen nemen om op het stadhuis te komen, zoals ik zelf. Maar als iedereen thuishoort in onze stad. En als we die tegenstellingen willen tegengaan, is de mismatch op de arbeidsmarkt, ik heb er geen ander woord voor, niet alleen het probleem van werkzoekenden en ondernemers, zoals het koersdocument stelt, als eerste staat de gemeente aan de lat. Als wij meer praktisch geschoolde arbeid in onze stad willen. Want ik spreek liever van praktisch geschoold dan laaggeschoold. Zullen we ook moeten zorgen dat er voldoende werkgelegenheid is. En werkgebied is, om dat werk in de praktijk te brengen. Als we alle industrie in onze stad, met andere woorden die in onze in de ogen van beleidsmakers vuil en ruimte innemend is weg te stemmen, kunnen we ons niet met recht bekreunen over de mismatch op de arbeidsmarkt. En kunnen we niet met recht zeggen dat we ons zorgen maken over praktisch geschoolde mensen. Met andere woorden, als we echt willen dat iedere Nijmegenaar een kans heeft in Nijmegen te werken, zullen we ook op draagvlak van ruimtelijk en economisch beleid meer moeten samenwerken. Afrondend voorzitter, we staan voor grote opgaven als stad. De opgaven vragen, om een antwoord vanuit een gedegen visie.

Naar mening van het CDA is het vormgeven van die visie vanuit de blik van brede welvaart en goede stap, in die richting. Maar het CDA wil wel extra stappen zetten op weg naar de begroting. De verhouding tussen overheid en inwoner, participatie en communicatie en het integraal benaderen van grote vragen waar onze stad volstaat zijn rand voorwaardelijk en niet eenvoudig. Ze vragen niet in de eerste plaats om zakken met geld, dat is in beginsel het goede nieuws. Maar wel om fundamentele en doordachte herbezinning op de rol die wij als overheid willenspelen. En daarmee kunnen we niet wegkomen met ach, dan mag de volgende raad dan wel beslissen. Wij hebben nu de ervaring van drie jaar met elkaar stadsbestuur zijn. Wij hebben nu de ervaring om te weten wat de manier is, waarop wij kijken naar onze rol en onze rol ten opzichte van de Nijmegenaar of van inwoners. De die kans zouden moeten grijpen in aanloop naar de begroting. Het CDA denkt graag mee hoe we daar in het komend jaar nog meer aandacht aan kunnen. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw van Doorn namens de Partij voor de Dieren. Spreker naam 10: Mevrouw van Doorn (Raadslid Partij voor de Dieren) Dank u wel voorzitter. Nog niet eerder zagen we ons in ons dagelijks leven zal geconfronteerd met de gevolgen van ons handelen.

De bevolkingsgroei en internationaal reizen, maar vooral de voortschrijdende vernietiging van natuurgebieden en ecosystemen brengt pandemieën dichterbij. De mens is niet in staat gebleken om te luisteren naar waar virologen en epidemiologen al jaren voor waarschuwde. En die waarschuwing is nu realiteit en nu zijn we druk met het bestrijden van de gevolgen. Dat is belangrijk en urgent, zeker, maar het verplicht ons ook tot reflectie. Hoe is het zo gekomen? Waar is het fout gegaan? Wat kunnen we eraan doen, om herhaling te voorkomen? We zullen in ieder geval onze rol in de wereld moeten bezien en onderkennen dat de keuzes die we hier maken hun vernietigende effect hebben elders in de wereld. Wij zijn hier de eindgebruikers van wat de vernietiging van natuur elders ons oplevert. Wij zijn het die ons een wegvreten door bossen en regenwouden, maar wij zijn het ook die vernietiging kunnen stoppen. En dat is misschien nog het hoopvolle wat deze corona crisis ons biedt. We ondervinden aan den lijve dat alles op aarde met elkaar in verbinding staat. De wereld is een samenhangende biotoop de enige die we hebben en die is voelbaar klein geworden. De corona pandemie mag ons dan hebben overvallen, we hebben nog steeds te maken met de klimaatcrisis en de ecologische crisis.

CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 13 of 30

Die voltrekken zich misschien wat geleidelijker, maar zijn minstens zo acuut en worden steeds meer een economische factor van betekenis. Het leegroven van de aarde, gulzig de natuurlijke hulpbronnen er doorheen jagen. Het zien van andere levende wezens als product en de vernietiging van natuur, het komt allemaal als een boemerang terug. Uiteraard moeten we de best de zorg gegeven aan degene die zijn getroffen. En uiteraard moeten we hen die het alleen niet meer redden, ondersteunen. Maar laten we vooral ook de oorzaak niet uit het oogverliezen. Laten we de economie en ecologie met elkaar verbinden, laten we de natuur meer ruimte gegeven, de biodiversiteit versterken, het milieu schoner maken. En het stoppen met het uitbuiten exploiteren en op grote schaal fokken, slepen en doden van dieren, want waar virologen al jaren voorhebben gewaarschuwd, weten we eigenlijk allemaal. Als we het leven en leefomgeving van dieren hadden gerespecteerd, zaten we nu niet met de ellende van deze zo <notice> pandemie. In het koersdocument dat we vanavond bespreken staat dat het geen crisisplan is. Was het maar waar. De economische gevolgen van de corona crisis hangt als een zweem over het document, maar de onderliggende crisis, die er onlosmakelijk mee samenhangen, worden niet genoemd. Voor mijn fractie mist het document te veel die urgentie.

Als we één positieve les hebben kunnen trekken uit de corona crisis dan is het wel dat we heel goed in staat blijken te zijn, om vergaande maatregelen te treffen en in actie te komen als we de urgentie maar zien. We hebben geen moties vanavond. Onze inschatting is dat het niet zoveel zin heeft bij het koersritueel. Het college wil graag horen van de raad welke koers er gekozen zou moeten worden in de aanstaande stadsrekening. In de praktijk bereid iedere fractie dan zijn eigen stokpaardje en schrijft het college op in de stadsrekening wat er toch al van plan was. Waar we vanavond wel een knoop over kunnen doorhakken en ik verwacht dat ik daar geen motie voor nodig heb, is om als regenboogstad uitdrukking te geven aan onze afkeuring van de Hongaarse anti LHBTI wet en onze steun aan de LHBTI-gemeenschap hier en in Hongarije. Spreker naam 5: De heer van Elferen (Raadslid D66) Voorzitter. Spreker naam 10: Mevrouw van Doorn (Raadslid Partij voor de Dieren) De samenleving... Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) U stopt al vanzelf, maar er is. Ja, dat dat maar goed. De heer van Elferen, voor interruptie.

Spreker naam 5: De heer van Elferen (Raadslid D66) Mevrouw van Doorn, schetst een nogal cynisch beeld van politiek, namelijk iedereen doet maar wat en inderdaad dat het college weer wat zelfs zin heeft en begint dan doodleuk over Hongarije, waarin democratie ver te zoeken is. Is mevrouw van Doorn ook niet met mij eens, dat je niet eerst kunt zeggen democratie maar een waardeloos spelletje is en daarna opkomen voor homorechten omdat die twee dingen namelijk ontzettend samengaan? Spreker naam 10: Mevrouw van Doorn (Raadslid Partij voor de Dieren) Ik zeg niet dat democratie een raar spelletje is. Ik constateer op basis van wat er vorig jaar gebeurde met het koers document, dat ik uiteindelijk niet heb kunnen constateren, dat de wezenlijke input die de raad heeft gegeven van welke fractie dan ook, beland is in de stadsbegroting die er anders ook niet in had gestaan. En als u dat wel kunt aantonen, dan hoor ik dat graag. Dan ben ik de eerste die bereid om dat toe toegeven. Ik denk dat het dat democratie zo waardevol is dat dat we, ja, wat minder ritueel hier mee om zouden moeten gaan. Bij de zesde spreker van vanavond werd ook pas een interruptie

CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 14 of 30

geplaatst, dus van debat is niet zo heel veel sprake tot nu toe. Dat gezegd hebbende, dank voor de interruptie. Spreker naam 7: De heer van Hooft (Raadslid SP) En waar waren uw interrupties dan? Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Er is een vraag aan u, begrijp ik. Spreker naam 10: Mevrouw van Doorn (Raadslid Partij voor de Dieren) Nee, die had ik niet. Ik heb met belangstelling naar u geluisterd. Zoals altijd. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Oké. Spreker naam 10: Mevrouw van Doorn (Raadslid Partij voor de Dieren) Maar terug naar de actualiteit, want de burgemeester heeft mij vorige week verzocht om iets met voetbal in mijn tekst te verweven. Dus, dat doe ik dan keurig, dus ik ga verder waar ik gebleven was. De samenleving heeft het initiatief al genomen met onder andere een manifestatie in het valkhofpark aanstaande zaterdag. Laten we als stadsbestuur ons steentje bijdragen en de navolging van het goede voorbeeld van Arnhem, komende zondag tijdens de voetbalwedstrijd Nederland - Hongarije de stad te verlichten in regenboog kleuren. In ieder geval de Waalbrug verlicht, maar ook andere plaatsen en objecten, zoals het Keizer Karelplein, fonteinen, de Dukotjes, zebrapaden enzovoort. Laat de creativiteit maar de vrije loop.

De enige vraag die ik vanavond heb aan het college is dan ook: gaat u dat doen? Als andere ons proberen uit te gummen, want dat is wat er aan de hand is, moet je daar zichtbaarheid tegenoverstellen, dank je wel. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Dank u wel. Dan is nu het woord aan de heer van Deurzen namens 50PLUS. Spreker naam 11: De heer van Deurzen (Raadslid 50Plus) Dank u wel, voorzitter, er zijn al hele mooie betoog over tafel gegaan, want ik heb zo ie zo op mijn lijstje gekeken, eigenlijk is alles al genoemd en daar zult u zeggen: ow, dan hoef je ook verder niks te zeggen, maar dat ga ik niet doen. Dan gaan we niet doen, want herhaling is niet alleen de kracht van reclame, maar ook van de politiek, zal ik maar zeggen. Maar er zijn ook wel wat andere dingen bij, hoor. Maar ik wil ik wil een heel ander begin maken. En dat is ik heb het fysieke exemplaar gelezen, dat heb ik hier. Ik heb daarnaar gekeken naar het digitale exemplaar en nou blijkt dat synchroon te zijn. Er schijnt geen verschil in te zitten tussen het een en ander. Dus als ik verwijs daar een pagina, dan is dat altijd weer terug te vinden, ook digitaal. Maar, nee wat met blij maakt. Dus dat is die foto op die dat koersdocument van het nieuwe station, zal ik maar zeggen, de het onderwerp.

En dat is niet alleen vanwege de algehele uitstraling van het toekomstige Station plein, maar ook de schakering met allerlei groene plekjes, bomen, struiken. Ik vind dat we vinden dat een enorme verbetering. Zeker als je dat afzet tegen de huidige kale vlakte. Waar we ons al jaren aan hebben mogen ergeren. Maar niet in de laatste plaats ook die vreselijke stalling met fietsen die uit het zicht verdwenen is. Daarvoor in de plaats, is het toch ook heerlijk dat je als automobilist weer gewoon de reizigers praktisch voor de duur van het station kunt halen en brengen. Dat is alvast voor ons een goede koers. Dus volgens mij is dit het mooiste koersdocument tot nu toe, althans aan de buitenkant. En dan wil ik ook nog iets CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 15 of 30

zeggen over de binnenkant, uiteraard. Het voorstel is om bij de stadsbegroting in te stemmen met een aantal uitgangspunten, zeg ik het goed? Met een aantal uitgangspunten, waarvan zeven in het koersdocument omkaderd zijn. Daar hebben we zorgen en enkele vragen over. Hoewel de groei in Nijmegen wat afneemt. Lees ik, dat Nijmegen toch een groeibriljant is, dat werd vanavond ook weer gezegd. En dat Nijmegen een steeds mooiere plek is om te wonen, werken en bezoeken. Dit roept bij mij de vraag op of er wel rekening is gehouden met de woningkrapte, die maar steeds meer toeneemt, dat vanavond ook al over tafel is gegaan. Want Nijmegen hoort bij de landelijke top wat betreft tekorten van betaalbare woningen. Nou, meneer van Hooft is daar heel uitgebreid op ingaan. Het is uit mijn hart gegrepen wat hij daarvan zei, dus wat dat betreft zitten we op één lijn. En ja, we doen zeker iets aan deze in deze bestuursperiode1750 sociale huurwoningen op te leveren, maar dat zal het te kort niet wegnemen, dus mag het een beetje meer zijn. We zitten dan wel in een corona-tijd of een corona crisistijd die gelukkig aan het afnemen is, als je de signalen mag geloven. En als dat zo is, dan heeft het nog maar een relatieve kort, korte tijd geduurd in vergelijking met de crisis op de betaalbare woningmarkt, want die duurt al jaren en er is nog geen zicht op herstel.

Hier zou wat ons betreft nog meer aandacht voor mogen zijn, maar gelukkig wordt daar in 2022 en volgende jaren meer nadruk opgelegd. Zo kunnen we lezen op pagina 16: Jawel dat mag ik nu noemen. Verder blijkt uit de berichten dat het economisch redelijk goed gaat in Nederlanden er ook voorstel te verwachten is. Ook het aantal bedrijfsvestiging in Nijmegen is de afgelopen jaren flink gestegen, kunnen we lezen. Het risico hierbij is dan wel dat bij een stijgend aantal banen er ook mensen moeten zijn, die dat kunnen opvullen. Gelukkig kan deze mismatch deels worden gecompenseerd door te kijken naar talenten en niet zozeer naar diploma's, kunnen we lezen. De juiste mensen op de juiste plek, zoals we dat in mijn eerste jeugd al zeiden. Dit brengt weer een ander probleem met zich mee. Want er staat in groei op het gebied van woningbouw en bedrijven heeft een goede en degelijke infrastructuur van wegen nodig en niet alleen voor fietsers, maar ook voor het meest populaire voor vervoermiddel, de auto. Want er is nog maar een klein percentage die overstapt naar een deel auto. Daar zit bij ons ook een grote zorg, want hier kijken we in Nijmegen kennelijk de andere kant op door die infrastructuur niet aan te passen aan deze groei diamant. En dat gaat vroeg of laat wringen. Verder. Lezen op pagina 13, dat wij volmondig mee willen werken aan de doelen van het klimaatakkoord.

Dat is mooi, maar de gemeente wil niet nog meer capaciteit en middelen inzetten om dit te bereiken, waardoor het tempo van energietransitie gevaar loopt. De vragen zijn dan: over welke kostprijs hebben we het dan afgezet tegen de klimaatkosten, die uitstel met zich meebrengt. Dat is vanavond ook al voldoende over gezegd. Dan lezen we dat de jeugdzorg moet worden geherstructureerd, waarvoor te weinig middelen door het Rijk worden betaald. We willen dan eventueel overschotten vanuit beschermd wonen hiervoor inzetten. Maar beschermd wonen, staat ook onder druk omdat er door herindicatie steeds meer kwetsbare mensen aangewezen zijn op beschermt wonen. Terwijl ook daar onvoldoende capaciteit voor is. Door efficiëntere samenwerking op dit gebied hebben we vele miljoenenkunnen besparen en aan de saldi reserve kunnen toevoegen. Maar dat is heel mooi. Maar er zijn natuurlijk ook signalen dat het lang niet altijd goed gaat, in dit segment. Dus de vragen zijn dan: gaat het een niet ten koste van het ander? Voorzitter, hier wil ik het in eerste instantie bij laten. Dank u wel. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) Ik dank u. Dan geef ik het woord aan de heer Jasper, de heer Jasper <...>. Namens Gewoon Nijmegen. Spreker naam 12: De heer Jasper (Gewoon Nijmegen)

CompanyWebcast @ 2021/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 16 of 30

Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, als we kijken naar onze omgeving en andere gemeenten, dan staat Nijmegen de niet in alle opzichten heel erg goed voor. Afgelopen week kwam mij ter ore dat de luchtkwaliteit in Nijmegen één van de slechtste van Nederland is. Ik hoor niemand erover, terwijl het hier partijen zijn die daar als eerste altijd het woord over voeren. Zeer merkwaardig vind ik dat. Ik kan het nergens terugvinden. Er is een onroerendgoedbelasting hier in Nijmegen die de hoogte is van heel Nederland. Alle mensen die een klein woninkje hebben, die bukken daar zwaar onder. De bereikbaarheid van de binnenstad, staat zwaar onder druk. Spreker naam 7: De heer van Hooft (Raadslid SP) Voorzitter. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter & Burgemeester) De heer van Hooft. Spreker naam 7: De heer van Hooft (Raadslid SP) De heer Jasper, poneert hier een stelling dat mensen met een kleine woning, hoge lasten betalen in Nijmegen. Ik kan u verzekeren dat dat niet het geval is. De Nijmeegse woonlasten zijn gemiddeld voor alle grote steden en mensen in een kleinere woning zijn relatief goedkoop uit Nijmegen.