Woordelijk verslag besluitronde 12 november 2025

Wij schrikken als Nijmeegse VVD bijvoorbeeld als we lezen dat in sommige wijken van onze stad één op de drie inwoners zich onveilig voelt. Eén op de drie. Een gevoel van onveiligheid in je eigen buurt. Juist de plek waar je je prettig een thuis hoort te voelen. En er is sprake helaas van een stijgende trend van gevoel van onveiligheid in heel Nijmegen. Een trend waar de Nijmeegse VVD zich zorgen om maakt. En dit beeld is ruimer voorzitter. Ik sprak al over het voorbeeld van de ouderen in Druten die ik sprak, die sprak over de bedelaars waartussen hij moest slalommen. En uit de monitor dezelfde monitor, blijkt ook dat er sprake is van een stijging van 78 procent van overlast van daklozen en zwervers in 2024. Voorzitter, de focus ligt op het vergroten van veiligheid. Maar voor de Nijmeegse VVD is het vergroten van gevoel van veiligheid net zo van belang. Gevoel van onveiligheid leidt tot stress. Sociale vervreemding vergroot het wantrouwen tegen de overheid en mensen gaan actief plekken vermijden. En om die reden dient de VVD

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

samen met ODV de motie Veilig is waar je je veilig voelt in. Om bij de volgende veiligheidsregio te spreken over een actieplan om het veiligheidsgevoel te vergroten. Juist in die buurten en wijken waar het gevoel nu ontbreekt. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Mevrouw Grutters. Naam spreker 16: Mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, dank, voorzitter. Ja, ik hoor de heer Kraut van de VVD zeggen. Ook onze zorg, de dakloosheid, de verloedering. Mag ik aannemen dat de VVD mee stemt met het amendement voor dat vliegwiel, om die dakloosheid en de daarmee gepaarde overlast in één klap versneld aan te gaan pakken. Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Nou, voorzitter, ik had een streepje in mijn spreektijd gezet en precies de alinea daaronder gaat over uw vraag. Dus ik denk dat u daarin.... Naam spreker 16: Mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, is voldoende, hoor. Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Ja, nee, ik kon het niet. Ik had het niet vooraf gedeeld. Excuus daarvoor. Ja. Nee, we zijn blij met het voorstel van een aantal partijen om.... Naam spreker 5: De heer Wieken (Raadslid SP) Voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Een vraag van de heer Wieken. Naam spreker 5: De heer Wieken (Raadslid SP) Ja, dank, voorzitter.

Ja, ik heb een vraag aan de heer Kraut, want de VVD wil onderzoeken waarom mensen zich onveilig voelen. Dat lijkt mij op zich heel goed, maar die motie noemt ook een hele trits maatregelen die er dan genomen zouden moeten worden. Maar dan lijkt het alsof de VVD het al weet. Dus wat wil de VVD dan precies onderzoeken? Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Het is meerledig, een actieplan heeft oorzaak en vervolgens hoe kan je die oorzaak wegnemen? Ik denk dat het goed is om die oorzaken, omdat elke wijk in elke buurt is anders dat het goed is om dat in beeld te krijgen. Daar hoor ik u ook in. Daarnaast zeggen we onderzoek ook deze mogelijkheden, betrek dat in het actieplan. Daar zijn en daar heb ik echt alle vertrouwen in het college, specifiek de portefeuillehouder veiligheid en zijn mensen heel erg goed in staat om die één voor één af te wegen en daarop terug te komen in het actieplan. Goed, want wij zijn blij met het voorstel van een aantal partijen om de dakloze problematiek aan te pakken. Iets waar de Nijmeegse VVD al jaren aandacht voor vraagt en zich hard voor maakt. Inzet zowel aan de voorkant, door te zorgen voor plekken en zorg als aan de achterkant door in te zetten op meer handhaving. En ik ben ook heel blij om in dat amendement te lezen dat er nadrukkelijk ruimte is voor meer handhaving.

Het beleid voorzitter, kunnen wij steunen, maar helaas dit voorstel niet. En ik zal er later in mijn tekst dieper op ingaan. Maar voor de VVD is bijsturen keuzes maken. En zes miljoen aan saldi reserves onttrekken is in de ogen van de VVD geen keuze maken. Dat is de spaarpot leegtrekken. Het is voor de VVD de Nijmeegse VVD ook

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

onverkoopbaar dat het kraken een misdrijf in Nijmegen ongestoord doorgaat. Het ene na het andere pand wordt gekraakt en vervolgens omgetoverd in een bouwval. We zien het allemaal aan de buitenkant van de Carolus bioscoop. Bepaald geen visitekaartje voor de stad. Je zou maar werkzaam zijn of je winkel hebben aan bijvoorbeeld Plein 44, je best doen een mooi etalage te hebben om vervolgens uit te kijken of de buren te zijn van dat krakers pand. Maar we lazen deze week ook in de krant de puinhopen die Jantien heeft achtergelaten toen ze het pand aan de Broerstraat heeft verlaten. En door deze actie van Jantien is de woningbouw vertraagd en begint een ondernemer een half jaar later met ondernemen. Ik ben heel benieuwd hoe het college aankijkt tegen deze specifieke casus. Hetgeen gebeurt en de eigen rol daarop. Maar, en dat vindt de VVD ook en laat er ook geen misverstand over bestaan leegstand is wel een probleem. En niet eens echt een probleem. Het is denk ik vooral een kans. We moeten onszelf als stad afvragen waarom ondernemers de afweging maken een deel van hun pand leeg te laten staan, in plaats van te verhuren. Want normaal gesproken zou je zeggen het zijn vierkante meters die je verhuren. Dat levert niets op. En toch vormt daar één of andere belemmering.

En wij dienen om die reden samen met ODV, het CDA en de Stadspartij de motie Knibbel knabbel knuistje, waarom zit hier geen huisje in? Met als doel te kijken welke obstakels ondernemers ervaren om tot verhuur of verkoop vervreemding over te gaan. Voorzitter, het resultaat van meer dan 20 jaar GroenLinks-beleid. Naam spreker 5: De heer Wieken (Raadslid SP) Voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Er is weer een vraag. De heer Wieken. Naam spreker 5: De heer Wieken (Raadslid SP) Ja, dank voorzitter. Ja, een beetje dezelfde vraag als bij het vorige punt. Want de VVD wil inventariseren welke belemmeringen er zijn, maar stelt ons ook voor dat die belemmeringen weggenomen moeten worden. Maar we weten dus nog niet wat die belemmeringen zijn, of daar misschien wel ook regelgeving tussen zit die eigenlijk best wel wenselijk is om te behouden. Dus waarom wil de VVD het onderzoeken, terwijl de VVD van tevoren kennelijk al weet dat dat al die belemmeringen die de VVD nog wil onderzoeken, weggenomen moeten worden? Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Voorzitter, ook hier geldt eigenlijk hetzelfde antwoord. We willen dat die maatregelen mee worden genomen in het onderzoek. En als daar de wijze mensen van het college en de ondersteuning tot de conclusie komen dat er specifieke maatregelen wel of niet werkt, zal dat ongetwijfeld het onderzoek benoemd kunnen worden.

Maar het lijkt ons een beetje. De VVD is een partij van doorpakken. We vragen om een onderzoek en meteen maatregelen. Als we alleen een onderzoek doen, gaan we erover spreken en dan pas maatregelen. En dat zal alleen maar extra tijd kosten. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Meneer Wieken. Naam spreker 5: De heer Wieken (Raadslid SP) Het alsnog samenvatten. VVD stelt voor om te onderzoeken welke belemmeringen er zijn, maar de VVD weet al wel zeker dat, welke belemmering dat dan ook moge zijn. Ook als dat misschien regels zijn rondom brandveiligheid en andere leefbaarheid zaken dat die weggenomen moeten worden, ongeacht wat er uit onderzoek komt.

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Ja, voorzitter. Stel je hebt een winkel en de bovenste verdiepingen zijn leeg. En je wil daar heel graag studio's maken, verkopen of verhuren of net wat je van plan bent. Maar je loopt er tegenaan dat de kosten die gemaakt moeten worden, bijvoorbeeld voor brandveiligheid, net een drempel voor. Waarom het voor die ondernemer niet aantrekkelijk is om te doen. Dan zou dat prettig zijn als het in beeld is. Dan kunnen we namelijk kijken. A, is die regel rondom die eisen die we stellen, kloppen die? En als die er zijn, we gaan absoluut niet tornen aan de veiligheid. Ook niet de brandveiligheid. Dan kun je als gemeente kijken hoe kunnen we die ondernemer helpen die dat obstakel op een andere manier, bijvoorbeeld door een ondersteuning of wijzen op een bepaald potje of. Dat zijn allemaal maatregelen voor. Maar dan moeten we wel eerst onderzocht hebben. Dank u wel. Voorzitter, het resultaat van meer dan 20 jaar GroenLinks-beleid laat zich ook zien in de binnenstad. Iedereen die door de straten loopt, ziet het verval. De stad is rommelig en er staat veel leeg en we zijn blij met de graffiti aanpak. Maar de binnenstad heeft meer nodig. Ondernemers geven aan problemen met het afval te hebben. Ze zijn op zoek naar praktische afval oplossingen. Om die reden dient de VVD samen met de Stadspartij en de ODV de motie.

Maak van je hart geen moordkuil in om te zoeken naar gerichte oplossingen bij de moordkuil en elders, samen met de ondernemingen ondernemers voor het afvalprobleem. Daarnaast hebben wij duidelijke signalen ontvangen van ondernemers dat zij een schone en verzorgde stad willen hebben. Iets ook wat genoemd werd door die ouder in Druten die ik sprak. En om die reden dienen wij met OVD de motie Nieuwe bezems vegen schoon erin om in samenspraak met de ondernemers een nieuw beleidsplan voor beeldkwaliteit en verzorgingsscore te ontwikkelen. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Wieken, wederom. Naam spreker 5: De heer Wieken (Raadslid SP) Ja, ja, ik heb veel vragen aan de heer Kraut, maar dat waardeert hij vast. Ook over die motie, maak van je hart geen moordkuil. De VVD wil onderzoeken of in de moordkuil bedrijfsafval opgeslagen kan worden. Even gekeken, maar er zitten woningen vlakbij, onder andere Kriekenbeekplaats. En ik snap dat de VVD bewoners wil betrekken bij dat dit onderzoek. Maar heeft VVD ook van te voren met die bewoners gesproken om te vragen of ze dat een goed idee vinden of lezen die morgen in de krant dat wij dat willen onderzoeken. Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Ik heb niet specifiek met deze bewoners gesproken, alleen de ondernemers wel.

En ze zeggen samen dus als ik die ondernemer spreek, dan zeggen we de bewoners ervaren eigenlijk dezelfde problemen als wij. Ik weet niet of u een artikel kent. Daar achter de derde kamer. Daar staan containers open en bloot. Daar wordt bij geplaatst, ook door mensen die daar niet wonen. Dat is ook een probleem voor bewoners, dus ik kan me werkelijk niet indenken dat ze daar een oplossing zoeken, dat bewoners zich daar iets tegen hebben. En u benoemde al terecht, bewoners worden er ook nog eens bij betrokken, dus ik denk dat dat een win-winsituatie is. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Gaat u afronden? Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Nee, nog niet, voorzitter. En niet alleen naar de bodem. De binnenstad moet schoner. Het is geen geheim dat de Nijmeegse VVD al jaren pleit voor een hogere inzamelingsfrequentie. De stad verrommelt. Sorry. En er is stankoverlast in de zomer. De frequentie moet in de ogen van de VVD omhoog en daarom dient de VVD samen met ODV het amendement van Stank naar dank in. Voorzitter, in Nijmegen zit er nog steeds relatief.

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Naam spreker 14: De heer Lokker (GroenLinks) Voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Lokker. Naam spreker 14: De heer Lokker (GroenLinks) Ja, voorzitter. Ik had toch een vraag over het laatste amendement van Stank naar dank, want als ik die lees en dat zegt meneer Kraut natuurlijk nu niet bij. Maar hij zegt daar eigenlijk we gaan de bed, bad en brood regeling gaan we schrappen. We gaan vervolgens ervoor zorgen dat de collectieve aanvullende zorgverzekering. Één van de manieren waarop mensen die chronisch ziek zijn in onze stad, hun zorgkosten kunnen betalen. Daar gaan we dan allemaal mee stoppen, want dan gaan we meer afval ophalen, zodat er een ouder uit Druten, die ondertussen wel een beetje klinkt alsof het een Arnhemmer is, een positiever over Nijmegen wordt. Dat is toch de omgekeerde wereld. Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Hij moet u zeggen die die Arnhemmer, daar moet ik u credits voor geven. Dus allereerst dat. Ben ik eigenlijk ook uw vraag vergeten? Sorry. Naam spreker 14: De heer Lokker (GroenLinks) Mijn vraag was dat u eigenlijk zegt het is zo rommelig, dat moeten we beter opruimen, want we zijn allemaal mensen die door de stad rijden en die vinden dat vervelend dat er rommel ligt. Dus daarom gaan we ongedocumenteerde mensen die voor een heel klein beetje geld, bed, bad en brood krijgen. Dat is geen hotelkamer. Dat is basale zorg.

En dan gaan we mensen die chronisch ziek zijn, die afhankelijk zijn van die collectieve zorgverzekering die wij als gemeente betaalbaar maken, waardoor ze geen zorg mijden. Waardoor ze de zorg die ze kunnen, die ze nodig hebben ook echt krijgen. Dan gaan we zeggen ja, sorry, maar als die meneer uit Druten of die of de familie uit Cuijk hier door de stad loopt, dan zien ze allemaal zakken staan en vinden ze rommelig. U heeft pech, want dan kunnen deze mensen weer naar onze stad komen. Dat is toch de omgekeerde wereld? Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Nou, voorzitter, bestuur is keuzes maken. Dat noemde ik al eerder. Dus dat betekent dat anders dan andere partijen. De saldi reserves wij op zoek gaan naar echte dekking. En dat is denk ik geen geheim, dat wij geen fan zijn van de bed, bad en brood regeling. We hebben dat debat vaker gehad, maar het is ondermijnend. Het helpt deze groep niet. Het is alleen maar uitstel voor deze groep in plaats van dat ze geholpen worden met vertrek uit Nederland. Dus ja, daar denken wij anders over. Dat weet ik, maar het is voor ons een logische post. Daarnaast hebben de collectieve aanvullende verzekeringen ook. Ik zei het al eerder ik ben in die branche werkzaam. Ik weet dat aanvullende verzekeringen vaak over verzekeringen betreft. We zeggen ook niet dat het volledig afgeschaft moet worden.

Het gaat om een deel van die 5,2 miljoen die aangewend kan worden, omdat we even gaan kijken of dat pakket op een andere manier ingericht kan worden. Dat is keuzes maken meneer Lokker. Ik begrijp aan uw woorden dat u andere keuzes maakt, maar wij vinden het fair om tegenover een politieke keuze die wij doen, een andere ophaal frequentiekeuzes in het programma te zetten, in plaats van het leegtrekken van de saldi reserves. Naam spreker 14: De heer Lokker (GroenLinks)

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Voorzitter, als laatste, ik begrijp het heel goed als ik, als ik de heer Kraut hoor zeggen, dan zegt hij eigenlijk politiek is keuzes maken. En de VVD kiest in dit geval voor uiterlijke schijn, voor de mensen die hier een keer door de stad rijden en laten Nijmegenaren in de kou staan. En laat de Nijmegenaren, net als wat ze overigens landelijk hebben voorgesteld, de zorg die ze nodig hebben, betalen ze gewoon ergens anders uit en dan hebben die mensen pech. Het is heel duidelijk waar de VVD voor kiest. En dat is niet voor onze stad en niet voor onze inwoners. Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Ja, voorzitter, ik constateer alleen maar dat kennelijk het afval ophalen uiterlijke schijn is voor de heer Lokker, in plaats van het oplossen van verrommeling, het oplossen van stankproblemen. Ruimteprobleem voor sommige mensen. Dan denken de heer Lokker er anders op. Maar wij vinden afval ophalen echt een taak van de gemeente en niet alleen maar uiterlijke schijn. Voorzitter, ik was begonnen met de maatwerkbaan. In Nijmegen zitten er nog steeds relatief veel mensen aan de zijlijn. Terwijl Nijmegen staat bekend om haar sociale gezicht, is dit in de ogen van de VVD allesbehalve sociaal. De Nijmeegse VVD wil dat iedereen naar eigen kunnen een bijdrage kan leveren aan de samenleving, ergens bij kan horen, zich nuttig en betrokken kan voelen.

Dat maatwerk banen daarvoor totaal niet de juiste aanpak was, is inmiddels wel duidelijk. Om vervolgens het gereserveerde geld weg te geven aan andere zaken. Dat gaat ons dan ook weer te ver. We willen daarom een andere aanpak, waarvan we weten dat deze bijvoorbeeld in Groningen wel werkt, namelijk door een intensieve samenwerking met werkgevers en sociale werkgevers op maat gemaakte banen voor deze kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt te ontwikkelen, zodat iedereen mee kan doen. En daarom dienen wij samen met het ODV en het CDA de motie werk op maat. Werk op maat kansrijk Nijmegen. Ik denk dat u verkeerd hebt genoteerd, maar u zult ongetwijfeld weten welke motie dit is. Voorzitter, het college lijkt gelukkig beter laat dan ooit. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Wieken dan. Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Sorry. Naam spreker 5: De heer Wieken (Raadslid SP) Ja. Ja. Voorzitter, die op maat gemaakte banen die de VVD. Hoe verschilt dat nou eigenlijk van een maatwerkbehoud? Ik snap het niet helemaal. Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Nee, dat begrijp ik. Maar het verschil zit dat we in plaats van zeggen van goh, u wilt een baan, we gaan voor u kijken welke baan er is. Willen wij het omdraaien. Ga nu in overleg naar degenen die voor werk zorgen, de werkgevers, de ondernemers. Ga met hen in gesprek.

Vraag wat zij nodig hebben en als je dat gesprek hebt, ga je kijken of je die persoon erbij kan plaatsen. Dus dat is eigenlijk een andere manier van denken. Een manier van werken die bijvoorbeeld in Groningen succesvol is gebleken. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ja, nog één keer de heer Wieken. Dan mevrouw Brand. Naam spreker 5: De heer Wieken (Raadslid SP) Ja, het klinkt toch een beetje als een maatwerk baan, maar dat terzijde. Kijk, de VVD, die stelt nou voor dat de gemeente echt allerlei taken van de re-integratie gaat doen. Die liggen niet allemaal bij het Werkbedrijf. Is dat dan niet eigenlijk het terughalen van taken van het Werkbedrijf naar de gemeente? Dat zou de SP op zich best

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

enthousiast over worden als we dat gaan doen. En als we dat dan gaan doen, is dat niet in de idee om dat te financieren uit het geld wat we nu geven aan het Werkbedrijf. Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Ja, voorzitter, ik sta toch aan op dat eerste wat de heer Wieken zegt, namelijk. Dat klinkt als maatwerk baan. Ja, ik snap dat voor u het perspectief draaien van degene die om werk vraagt naar degene die werk biedt, dat dat voor u als SP'er spannend is, maar dat het voor ons echt een heel groot verschil. Verplaats je nu in degene die wij uiteindelijk nodig hebben, namelijk de werkgever. Zorg dat zij de mogelijkheid hebben en dat zij gehoord worden in wat ze nodig hebben. Dat is echt iets anders dan de huidige maatwerk banen. En over die techniek? Dat antwoord moet ik u eerlijk gezegd schuldig blijven, maar dat lijkt mij niet logisch. Nee. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Mevrouw Brand dan. Naam spreker 13: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, mijn vraag aan de heer Kraut is eigenlijk wat voegt dit nou daadwerkelijk toe? Ik weet dat u voor de werkgevers zou opnemen, maar we hebben ook bijvoorbeeld het werkgeversservicepunt. En er zijn. Er is al bestaand instrumentarium.

Dus dan ben ik heel benieuwd wat voegt uw motie nou daadwerkelijk toe of is het misschien niks? Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Nou ja, het is niet niks als we naar Groningen kijken, dus ik denk dat het zeker een kans biedt en ruimte biedt. Maar laten we het eens omdraaien. Je bent ondernemer. Het gaat allemaal wel lekker. Je komt wat mensen tekort, maar met een beetje inhuur kom je er allemaal wel. Dan is niet het eerste waar je aan denkt. Weet je wat, ik ga me op die kwetsbare groep focussen. Dan draaien we het om. Dan zeggen we zullen we nu eens naar die ondernemer toegaan? Dus we richten niet een loket in waar die ondernemer naartoe kan, maar bezoek die ondernemer. Ga het gesprek met die ondernemer aan. Verleid die ondernemer, want hey, wat heb je nodig? Hoe kunnen we je eigenlijk comfort bieden dat je die stap kan zetten? Ik vind dat helemaal niet onlogisch. Sterker nog, wij vinden het een heel goed idee. Naam spreker 13: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Ja, maar eigenlijk meneer Kraut, via u, voorzitter, zegt u eigenlijk dat u gewoon extra regels gaat toevoegen, want we hebben al jobcoaches, we hebben al loonkostensubsidie, we hebben dat werkgeversservicepunt wat ik noem. Ja, u als VVD wil toch niet nog extra regeltjes. Dus hebben we het niet toch al. Juist als ik deze dingen nu voorstel. U voegt gewoon extra regels toe.

Iets wat u eigenlijk helemaal niet wilt, toch? Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Nou, voorzitter, ik probeer me even te plaatsen, maar in gesprek gaan met ondernemers wat ze willen is voor mij nog niet meteen een extra regel. Dat is volgens mij juist faciliterend. En laat ik dan toch nog een keer dat schetsen. Ik snap dat dat voor heel veel partijen in deze raad omdenken is. Niet verplaatsen vanuit degene die werk zoekt, maar je verplaatsen naar de ondernemer. Maar het is de ondernemer die we uiteindelijk nodig hebben om deze banen te creëren. Dus probeer daar ook te zoeken wat nodig is en het comfort te zoeken. Ik snap dat er een andere manier van denken is. Ik denk wel dat het een manier is waarvan wij denken dat het succesvol is. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Goed, gaat u verder.

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Naam spreker 2: De heer Kraut (Raadslid VVD) Dank u wel. Het college lijkt gelukkig. En beter laat dan nooit, zeg ik erbij. De grote risico's rond NXP en Experia te onderkennen. Eerder werd dat nog een beetje weggesust, maar inmiddels wordt duidelijk gesteld in onze regio zitten veel partijen zich in om deze positie te verbeteren. Maar we werken nog aan een gedeeld beleid en aan een gezamenlijke ambitie. En dit was een quote. Daarnaast, dit is geen quote, dit komt van mij. Daarnaast ontbreekt er coördinatie op de uitvoering van activiteiten om die ambitie te realiseren. Het gevolg zou kunnen zijn dat de regio een duidelijk profiel mist en haar unieke positie niet weet te verzilveren. Sterker nog, bij onvoldoende actie is het zelfs mogelijk. En daar is de VVD bang voor dat het semi-cluster in Nijmegen verzwakt of uit elkaar valt. Om eerlijk te zijn, wij vreesden al dat er over Semi con veel woorden werden gesproken, maar dat er daardoor wel een beetje achteraan aan het hobbelen waren. Dat hebben we ook eerder aangegeven. Dat was ook de reden dat wij aan de wieg stonden van de motie versterkte Nijmeegse chipsector. Het is dus belangrijk dat die alertheid er nu wel is. In de begroting wordt. En daar zijn we blij mee.

Één miljoen vrijgemaakt, wat goed is, maar we willen zicht op wat kaders voor het inzetten van dit geld, zodat het college ook kan gaan handelen en wij als raad de kaders kunnen stellen en bewaken. En om die reden dienen wij samen met ODV, CDA, GroenLinks en de Partij van de Arbeid wat te doen met één miljoen in. Voorzitter, ik ga langzaamaan naar de afronding. Ik zie u opgelucht kijken. Ik hoef nog maar drie pagina's. Voorzitter, ondanks de mooie doelstellingen voor groei en werkgelegenheid blijft de economische groei achter in Nijmegen. We hebben 0,7 procent, landelijk één procent en in de provincie Gelderland zelfs 1,4 procent. En dat is veel te weinig. En dat is ook een trend die helaas doorzet. Immers, de stad groeit en iedereen kan bedenken dat dit gaat betekenen dat we bouwen voor werkloosheid en dat de uitgaande pendel gaat toenemen. Gelukkig komt het Rijk en de provincie met de VVD aan het stuur over de brug voor onder andere een betere OV. Terwijl zij Nijmegen zelf de keel blijft dichtknijpen om de automobiliteit, het parkeren en de bereikbaarheid te verslechteren. En dat heeft gevolgen voor de Nijmeegse ondernemersklimaat en dus voor de werkgelegenheid. Het vestigingsklimaat cijfer is de afgelopen periode ook gedaald van 6,8 naar 6,2.

Wanneer wij het gesprek aan willen gaan over vestigingsklimaat, houdt het merendeel van de Raad en zeker de coalitie, zich angstvallig afzijdig. En omdat de Nijmeegse VVD vindt dat de gemeente wel degelijk invloed heeft op het vestigingsklimaat, dienen wij samen met de ODV de motie Hand in eigen boezem in en hopen van harte dat de Raad dit ondersteunt. Dank u wel voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Begint dan toch weer goed. Dank u wel. Dan ga ik het woord geven aan mevrouw Bouwmans, namens D66. Naam spreker 3: Mevrouw Bouwmans (Raadslid D66) Dank u wel, voorzitter. Ja, u gaat allen blij met mij zijn, want ik beloof bij deze dat ik het ten minste vier keer zo kort ga houden dan mijn vorige spreker. Tenminste, aan mij zal het niet liggen. Voorzitter, wat voor een stad willen wij eigenlijk zijn? Dat was de vraag waarmee ik vier jaar geleden aan de onderhandelingen voor het coalitieakkoord begon. En het is dezelfde vraag waarmee ik vandaag naar deze laatste staatsbegroting kijk, de laatste van deze bestuursperiode en ook de laatste waar ik namens D66 het woord over zal voeren. En als ik deze begroting lees, dan zie ik een stad die koers houdt in een tijd waarin de uitdagingen groot zijn, van woningnood en klimaatverandering tot groeiende ongelijkheid. Blijft Nijmegen bouwen aan de toekomst. Aan een stad die groeit, maar menselijk blijft.

Wonen is misschien wel de grootste uitdaging van onze tijd. Een stad die voor iedereen een plek wil zijn, moet blijven bouwen. Met vijf miljoen extra in het woonfonds zet Nijmegen in op meer betaalbare en passende woningen voor senioren, gezinnen, starters en studenten. En dat is hard nodig, want een stad waar je geen huis kunt vinden, verliest zijn belofte. D66 blijft daarom zoeken naar creatieve oplossingen en nieuwe woonvormen, zodat iedereen in Nijmegen een plek kan vinden om thuis te komen. Tegelijkertijd zien we dat het aantal mensen dat op straat slaapt toeneemt. Dat is niet uit te leggen. Niet in een stad als de onze. Daarom ben ik trots dat het is gelukt om samen met een hele brede meerderheid in de Raad te

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

zorgen voor een doorbraak, waarbij we echt gaan kijken hoe we iedereen van straat kunnen halen. Zo zorgen we voor meer rust en perspectief voor mensen en een leefbare stad. Een leefbare stad is ook een groene en duurzame stad. In Dukenburg en het stationsgebied werken we verder aan aardgasvrije wijken. En met het Warmtebedrijf Nijmegen nemen we de regie in eigen hand. We verduurzamen niet alleen de stad, maar zorgen er ook voor dat dat op een eerlijke manier gebeurt. Dat juist huishoudens met een laag inkomen geholpen worden bij het isoleren van hun woning en het besparen van energie. Maar een duurzame stad gaat niet alleen over stenen en over energie. Het gaat over mensen, over meedoen, over erbij horen en kansen krijgen. We willen dat zoveel mogelijk Nijmegenaren de kans krijgen om mee te doen. Daarom dienen we vandaag het amendement. Iedereen doet mee. In samen met GroenLinks, Stadspartij en het CDA, zodat er meer participatie coaches kunnen worden ingezet. Coaches die mensen helpen om uit de bijstand te komen, zodat zij niet naast maar midden in onze samenleving komen te staan. Want werk is meer dan inkomen. Het is een manier om erbij te horen. Ook in het onderwijs investeert Nijmegen in gelijke kansen. Dat deden we al door een miljoen per jaar extra te investeren in kansengelijkheid. Maar goed onderwijs vraagt ook om gezonde scholen.

De verduurzaming en vernieuwing van onze basisscholen verloopt traag en onder andere door het uitblijven van voldoende financiering duurt het soms nog tientallen jaren voordat een basisschool de zo noodzakelijke aanpassingen aan hun schoolgebouw kunnen doen. Te vaak zien we dat basisschoolleerlingen naar huis worden gestuurd. Zoals afgelopen zomer, toen de temperaturen in leslokalen opliepen tot ver boven de 30 graden. Dat is onacceptabel en daarom dienen we samen met GroenLinks, Stadspartij Nijmegen, de Partij voor de Dieren en het CDA, een amendement in om vijf miljoen euro extra vrij te maken voor het versnellen van de verduurzaming en vernieuwing van basisscholen. Want investeren in schoolgebouwen is investeren in gelijke kansen, in gezonde lucht, in een goed leerklimaat en in de toekomst van ieder kind in onze stad. Voorzitter, u heeft mij heel wat vaker gehoord over radicale kansengelijkheid en ik ga er vandaag nog één keer over beginnen, omdat het de kern is van waar D66 voor staat en het de kern is van wat mij drijft in de tien jaar dat ik hier rondloop. Deze begroting gaat over gelijke kansen in wonen, in duurzaamheid, in werk en in onderwijs. Over een stad die groeit, maar ook zorgt. Omdat we weten dat groei alleen waardevol is als echt iedereen mee kan doen. Over een stad die aan de toekomst bouwt en haar menselijke maat bewaart.

Een stad waarin iedereen zichzelf zichtbaar kan zijn, ongeacht wie je bent, waar je vandaan komt en op wie je verliefd bent. Een stad waar ieder kind dezelfde kansen krijgt. Dat is mijn stad. Ons Nijmegen. Een stad voor iedereen. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank je wel. Dan geef ik vervolgens het woord aan. Daar komt hij, de heer De Gram, namens de Partij voor de Dieren. Naam spreker 17: De heer De Gram (Raadslid Partij voor de Dieren) Dank u wel, voorzitter. En ik wil mijn voorganger bedanken voor deze korte, maar toch nog positieve bijdrage, want ik moet even bijkomen van die negatieve donderwolk die over Nijmegen trok. En ik dacht dat we tijdens de vorige verkiezingen ook wel hadden gezien dat juist een negatieve toon eigenlijk niet is wat ons vooruit brengt. Dat waarschuwen niet alleen helpt, maar dat ook juist het handelingsperspectief van groot belang is. Want als iets de afgelopen tijd duidelijk is geworden, is dat alles kwetsbaar is. De zorg voor anderen, verdraagzaamheid en ook onze leefomgeving en de dieren en mens dieren die daarin leven. En dat is wat ik vandaag wil overbrengen. Niet alleen doembeelden, die komen ook wel, maar ook richting. Niet alleen kritiek, maar ook een spiegel van de verantwoordelijkheid die we kunnen nemen. Een open blik ook naar dakloze mensen.

En ik kan ook een quote geven uit mijn persoonlijk leven geïnspireerd door de bijdrage van mijn voorganger. Ik woon met mijn kinderen in het centrum en zij kijken met een open blik naar alle mensen in de stad. En zij praten met de mensen die dakloos zijn. Deze sociale blik is het resultaat van niet bang maken van het wat een. Sorry, hoor. Een blik die gelukkig bij de meerderheid van de partijen in deze stad wel aanwezig is. Laat ik daarom beginnen met complimenten aan

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

het college. We zien in deze begroting nog steeds meer ambitie om de effecten van klimaatverandering en onze voetafdruk te beperken. In vergelijking met andere gemeenten mogen we zeggen Nijmegen loopt voorop en dat is niet vanzelfsprekend. We hebben als stad mooie ambities op het gebied van vergroening en energietransitie. We gaan mobiliteit bewegen van individueel naar gedeeld en bewegen economie, van groei naar een economie die gebaseerd is, die steeds meer gebaseerd is op brede welvaart. Maar dan komt voor ons de belangrijkste vraag. Doen we alles wat we kunnen doen? Deze begroting beslaat de jaren tot 2030 de deadline voor veel van onze klimaatdoelen. En zetten we werkelijk alle zeilen bij om onze impact op het klimaat en de biodiversiteit te verminderen? Of blijven steken in goede bedoelingen, halve stappen en uitgestelde doelen. De geruststelling dat we het beter doen dan anderen, want beter doen dan anderen is niet meer voldoende. Helemaal niet nu andere overheden de teugels laten vieren. Want daar zijn ze. De doembeelden tekenen zich daadwerkelijk steeds scherper af. De afgelopen maanden werden bijvoorbeeld duidelijk dat kantelpunt voor de koraalriffen is gepasseerd. Dat we te laat zijn om één graad opwarming te voorkomen en zelfs twee graden een enorme opgave wordt. Zeker nu dat duurzame beleid wereldwijd onder druk staat.

En als dat zo is, dan groeit onze verantwoordelijkheid. Niet alleen voor toekomstige generaties in onze stad, maar ook voor gemeenschappen en ecosystemen elders. Met name op het zuidelijk halfrond, die nu al de prijs betalen voor de keuzes die wij hier in de stad maken. En de harde realiteit is dat onze kinderen, de koraalriffen, de het ongelooflijk belangrijke en prachtige ecosysteem, alleen nog gaan kennen van foto's. Dat is nu dus geen dystopische waarschuwing meer. Maar de realiteit en geen statistische waarschijnlijkheid. Dus rijst de vraag, steken wij als stad onze kop in het zand? Of doen we alles wat in ons vermogen ligt? Echt alles. En misschien wel het wat allerbelangrijkst. Laten we als overheid, als organisatie het goede voorbeeld zien. Voorzitter, wij kiezen ervoor om alles te doen wat we kunnen. En we geloven dat we het ergste nog kunnen voorkomen. Niet het koraal redden, maar misschien nog wel de Amazone en het landijs. Wij voelen deze verantwoordelijkheid om lokaal het verschil te maken en te laten zien dat een andere koers mogelijk is. Een stad waarin welvaart samengaat met rechtvaardigheid. Voor mensen, voor dieren en voor natuur. En we zien dat we niet alleen staan, want steeds meer mensen willen dit steeds meer bedrijven. Duurzame energie is goedkoper geworden. De vraag naar schone mobiliteit groeit.

Chinese fabrikanten lopen voorop in elektrificatie, terwijl Europa achterop raakt door bij Brandstofmotor te willen blijven hangen. En lokaal zien we ook dat vooruitgang vaak wordt tegengehouden door partijen die nog met beide benen in het verleden staan, die krampachtig vasthouden aan oude patronen. Ook in Nijmegen zien we signalen van verslapping. We blijven bloemen als standaard geschenk uitdelen. Dat kon volgens bepaalde partijen niet, terwijl er genoeg duurzame alternatieven zijn. Kortom, dat kan wel. Plantaardige opties in onze eigen organisatie verdwijnen langzaam van het menu, terwijl juist daar enorme winst valt te behalen in het terugdringen van de broeikasgassen. En dan heb ik het nog niet eens over het dierenleed wat we daarmee kunnen voorkomen. Tegelijk horen we partijen moord en brand schreeuwen als er minder auto's de stad in mogen, alsof Nijmegen dan stilvalt. Maar voorzitter, niets is minder waar. Dat stilvalt is de toekomst als we niet durven te veranderen. Het zijn niet de steden die hervormen, die omvallen. Het zijn de steden die blijven vasthouden aan oude systemen. En daarom zeggen wij. Nijmegen moet niet voorzichtig zijn, niet afwachten, maar richting geven. Wij hebben een voorbeeldfunctie en die is belangrijker dan ooit. En dat begint met inzicht. Want als we willen weten of we genoeg doen, moeten we weten wat we uitgeven.

Hoeveel procent van onze begroting gaat eigenlijk naar klimaatbeleid? Hoe meten we dat en hoe sturen we daarop? Daarom dienen wij vandaag met SP de motie, inzicht en klimaat in gaven in om het klimaatpercentage inzichtelijk te maken. Geen boekhouder exercitie, maar strategisch instrument. En als we het hebben over helderheid wie heeft er invloed op het beleid? Welke organisaties, bedrijven of belanghebbenden praten informeel mee. Willen daar geen verdachtmaking van maken. Maar in een tijd van groeiend wantrouwen is openheid essentieel. Daarom dienen we met samen met SP en Partij van de Arbeid de motie naar een openbaar lobbyregister voor transparant bestuur in, waarin we vragen om een

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

openbaar lobbyregister. Zodat inwoners en raadsleden weten wie en wanneer en met welk doel betrokken is bij het ontstaan van beleid. Dat is wat ons betreft een must voor een goede samenwerking en een voorwaarde voor vertrouwen. En een goede samenwerking voorzitter, is ook nodig als we het hebben over dierenwelzijn. Want terwijl we praten over miljoenen investeringen. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Vraag, de heer Wieken. Naam spreker 5: De heer Wieken (Raadslid SP) Het lobbyregister. Ik zou willen voorstellen stuur van de heer Kraut ook in op te nemen. Naam spreker 17: De heer De Gram (Raadslid Partij voor de Dieren) Dank u. Nou ja, dat lijkt me een goed plan. Ja, precies. Ja, sorry, hoor. Ja, ik weet even niet waar ik ben gebleven. Ik hoor hier vanuit de vanuit de rechterkant. Dan moet de klimaatdoelen ook bij. Nou ja, dat lijkt mij prima toch? Daar gaat het om. Dus ja. Even zien. De miljoenen investeringen in mobiliteit en cultuur blijven de middelen voor dieren achter. De meldingen nemen toe, maar de bezetting blijft gelijk. De DAN, Dierenambulance Nijmegen heeft nog steeds geen nieuwe locatie en de dieren Voedselbank moet geld bij elkaar schrapen, terwijl dieren niet kunnen klagen. Ze zijn alles, zijn afhankelijk van wat wij als Partij voor de Dieren voor hen weten te regelen en wat wij als raad bereid zijn te geven.

Want wat we hebben aan beleid zonder voldoende budget. Daarom stellen we met het amendement geeft dierenwelzijn meer armslag voor om het budget voor dierenwelzijn structureel verhogen met 100 duizend euro. We dienen dit amendement samen in met SP en GroenLinks. Een bescheiden bedrag en eenvoudig te dekken, maar met een grote impact. Niet alleen voor dieren in nood, maar ook voor de mensen die zich daarvoor met hart en ziel voor inzetten. Ook het budget van de dieren Voedselbank verdient een blik. Want hebben zij eigenlijk nodig? En hoe kunnen we helpen om dit waar te maken? Daarom dienen we samen met de SP, de Partij van de Arbeid, CDA, de Stadspartij en GroenLinks de motie 'geen portie voor Fikkie in'. De dierenambulance Nijmegen, zoals ik het noemde, verdient een toekomstbestendige plek. De huidige locatie is verouderd en ongeschikt voor opvang van wilde dieren. Tegelijk ligt er nu een kans. Het perceel aan de Wiechersweg, oorspronkelijk bestemd voor Antargaz, is beschikbaar. Wij vragen het college om te onderzoeken of deze plek geschikt is voor de DAN. Niet alleen voor opvang, maar ook als plek voor het sociaal werk en vrijwilligerswerk wat ze doen. En tegelijk komt de huidige locatie vrij voor woningbouw. Een concrete, haalbare stap en een win-winsituatie. Daarom dienen we, dienen we samen met het CDA, ODV en SP de motie Onderzoek met DAN of plek Antargaz kan in.

Voorzitter, ook bij inrichting van onze stad staan we voor keuzes. Er klinkt steeds vaker de roep om meer evenemententerreinen en begrijpelijk. Ontmoeten in cultuur, samen zijn ze essentieel voor een levendige stad. Maar laten we daarin niet het groene opofferen, want parken, bos randen en oevers zijn niet zomaar locaties. Het zijn leefgebieden, rust plekken en koelte bronnen. Daarom roepen wij met de motie een nieuw evenemententerrein aan, niet ten koste van groen op om nieuwe evenemententerrein niet in groen aan te wijzen. We vragen het college te kijken naar bestaande verharding waar gebieden naar gebieden zoals bij de Vasim of andere plekken waar al infrastructuur aanwezig is. Zo maken we ruimte zonder schade aan natuur en groen. En terwijl we bouwen, vergroenen en beschermen, mogen we ook vooruitkijken. Want in 2026 kiezen we opnieuw. Helaas hebben we het progressieve, sociale en groene geluid in deze raad haar meerderheid verloren. Maar in de stad leeft het nog altijd. De kiezers zijn er nog en mensen willen een stad die zorgzaam is, rechtvaardig en toekomstgericht. En dat geluid mag de komende tijd weer sterker klinken. Voorzitter, vandaag gaat het over cijfers, over posten, begrotingslogica. Maar hieronder ligt iets groters. Wat voor stad willen wij zijn? Een stad die zich schrap zet of een stad die uitnodigt. Een stad die aarzelt of die een koers durft te kiezen.

Wij als Partij voor de Dieren kiezen ervoor om koers te kiezen. Niet omdat we alles weten, maar omdat we de richting zien waar het naartoe moet en omdat we geloven dat het anders kan. Groen en sociaal. Samen met andere partijen, met onze inwoners en met iedereen die zich betrokken

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

voelt bij wat leeft. Een koers die behoudt wat we nog niet verloren hebben en probeert terug te halen wat we kwijt zijn geraakt. Want helaas is er afgelopen jaren veel verdwenen. Perspectieven, soorten en verdraagzaamheid. En daarom wil ik het laatste restje tijd van deze bijdrage gebruiken voor een moment stilte. Voor het leven dat verdwijnt, voor het koraal dat sterft, voor de soorten dieren die we niet meer terughalen. En tegelijk om te bezinnen op wat nog kan. Voor de hoop die we kunnen hebben en de verantwoordelijkheid hiervoor samen dragen. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Het mooie is dat een vergadering als deze daar niet in voorziet. Ja, dat spijt me dan zeer, maar het was toch twee seconden dat. Naam spreker 17: De heer De Gram (Raadslid Partij voor de Dieren) Ja, mooi dat heeft u voor mij weten te geven. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Nee, we moeten ook rekening houden met mensen die het debat proberen te volgen, uiteraard. Goed, dank u wel, meneer De Gram. Dan kan ik het woord geven aan. Jazeker. De heer Van Luik, namens de CDA-fractie. Naam spreker 18: De heer Van Luik (Raadslid CDA) Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, toen ik mijn opleiding begon om als reservist militair te worden bij Defensie, waren er twee dingen die echt heel belangrijk waren en die aan de basis staan van elke militair.

Dus als jong studentje kwam ik op bij de Oranje kazerne in Schaarsbergen. En geen flauw idee wat me te wachten stond. En toch best wel zenuwachtig stond ik open voor allerlei nieuwe ervaringen en de poort binnenrijden rijden was spannend. We kregen koffie van de sergeant en daarna mochten wij ons omkleden. En ik liep al met een berg vol spullen door de gangen van oude legeringsgebouwen. En aangekomen bij onze legering was het gelijk tijd voor onze eerste lessen. En als eerste leerde ik. Je zorgt dat je spullen op orde zijn, je bed is opgemaakt, je uiterlijk is verzorgd en je zorgt dat je op tijd bent. De leus die we dan te horen kregen van ons onderofficieren was tenue correct, vertrouwen gewekt. Basale afspraken maken en je eraan houden is essentieel, juist als andere mensen op je moeten bouwen. En eenmaal onze legering op orde gemaakt, moesten dan ook onze uitrusting in orde maken. En het tweede wat we daar al meteen leerden, was dat je spullen ook altijd logisch en volgens afspraken in hoort te pakken. Want als jij om wat voor reden ook maar je niet in je eentje redt, kan je buddy je helpen en kan hij je spullen uit jouw rugzak vinden. Dus bij Defensie leerde ik samen sta je sterker en je staat er nooit alleen voor. En beide lessen hebben één ding gemeenschappelijk, iedereen heeft een verantwoordelijkheid voor zichzelf, maar vooral ook naar een ander.

En mijn opleiding kwam ik binnen als individu, maar ik kwam eruit als onderdeel van een team dat voor me klaar stond. En dat teamgevoel, dat is het fundament. Want voorzitter, Nijmegen staat voor een gigantische opgave in de zorg die onbetaalbaar wordt. Als CDA vinden we daarom dat het keihard nodig is om als gemeente meer ruimte te geven. Ruimte voor een klein beetje meer kameraadschap tussen onze Nijmegenaren. Want we zien dus dat voor ons wij er niet alleen voor staat. Een stad waarin je erop aankunt dat andere mensen voor je klaarstaan. En ook een stad waarin je weet dat de gemeente zich aan haar afspraken houdt en die voorspelbaar optreedt. En als CDA bouwen we aan een samenleving waarin de mens centraal staat. En daar zullen we zeker de komende vier jaar nog voor nodig hebben om daar het fundament voor te leggen. Deze begroting zal daarom ook voor het grootste gedeelte uitgevoerd worden door een nieuwe coalitie. En daarom hebben we deze begroting ook al getoetst op gemeenschapszin en het delen van verantwoordelijkheid. Voorzitter, de grootste opgave, de komende jaren zien wij als CDA de zorg. Zoals het er nu naar uitziet zal iedereen op enig moment voor iemand anders gaan zorgen. Volgens de huidige vooruitzichten zal in 2060 één op de drie Nederlanders in de zorg werken.

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Dat is natuurlijk niet mogelijk en dus zal er een hele hoop moeten veranderen. Maar dit is wel het eerlijke verhaal. We zullen met minder mensen meer ouderen moeten gaan verzorgen. Dat doen we al als mantelzorgers. En precies die mantelzorgers waar de gemeente voor een begroting ook op bezuinigd heeft. En waar het CDA bij geprobeerd heeft om het mantelzorgcompliment in stand te houden. Want samen voor elkaar zorgen kan alleen als de gemeente dat mogelijk maakt en het niet moeilijker maakt dan het al is. Als CDA zien we een herziening van de zorg als een investering, want we geven één keer veel geld uit om te zorgen dat er een sterke sociale basis komt. Een fundament waarmee we voor de toekomst kunnen voorkomen dat er dure problemen ontstaan waar onze mensen de dupe van zijn. Voorzitter, daarom is het ook goed dat we deze bezuiniging op die sociale basis deels terug kunnen draaien. Want op dat fundament, op die sociale basis, zullen we samen met alle Nijmegenaren onze schouders eronder moeten zetten en de heer Lokker zijn dat ook al. De samenleving wordt kapot gemaakt door verdergaande individualisering. En ik hoorde hem ook zeggen het zorgsysteem voor iedereen, het zorgsysteem van ieder voor zich, dat werkt niet meer. Dit roept natuurlijk het CDA al jaren en hierop kunnen het CDA en GroenLinks, meneer Lokker elkaar ontzettend goed vinden en samenwerken.

We zullen als Nijmegenaren, samen met andere Nijmegenaren elkaar moeten helpen om zorg achteraf te voorkomen. We zullen moeten zorgen dat mensen in de wijken wandelingen kunnen organiseren, soep kunnen brengen en samen kunnen gaan moestuinen of elkaar helpen bij het opruimen. We investeren met de sociale basis dus in een fundament. Een stevig fundament waarmee we vandaag problemen voorkomen die morgen onbetaalbaar zijn. Men zegt ook wel eens it takes a village to raise a child. Maar voorzitter, diezelfde les geldt natuurlijk niet alleen voor kinderen, maar net zo goed ook voor ouderen of voor het helpen van andere mensen die hulp nodig hebben in onze stad. Die verantwoordelijkheid, dat is het fundament en die verantwoordelijkheid dragen bij aan ons allen. Net zoals ik als reservist in mijn opleiding leerde om verantwoordelijkheid voor mijn buddy en voor mijn groep te dragen. Voorzitter, als CDA doen we dus ook een appel op alle Nijmegenaren. Laten we samen kijken naar wat we zelf kunnen doen. Maar dan moeten we natuurlijk wel eerst als gemeente de eerste stap zetten om dat mogelijk te maken. En in deze gemeente is er natuurlijk wel nog een wereld te winnen. De wethouder zorg stelde onlangs nog in De Gelderlander dat kinderen misschien maar vaker moeten gaan voetballen, in plaats van naar psychiater gaan.

Maar het was ook deze raad die vorig jaar nog aandacht voor suïcidepreventie. Deze raad heeft onder leiding van het CDA met de fractie, collega de heer Oosterbrink. Een motie voor suïcidepreventie unaniem aangenomen. En dan kan het toch niet zo zijn dat we vandaag tegen kinderen zeggen ga maar naar buiten of ga maar voetballen. Daarmee leggen we de schuld weer bij het kind. Terwijl het juist volwassenen zijn die klem zitten. Klem tussen werkdruk, opvoeden en zorgen. En laten we daarom ook eerlijk zijn de overheid kan niet alles oplossen. En ja, we zullen meer samen moeten doen. Ja, we vragen meer van volwassenen in de richting van kinderen om prestatiedruk te verlichten. Maar we mogen die schuld niet bij het kind neerleggen. En daarom moeten we ook zeker van zijn dat we precies daar een achtervang bieden voor kinderen of voor mensen die de hulp echt nodig hebben. Dak en thuislozen zijn zo een doelgroep die de hulp van de gemeente echt nodig hebben voor hun huisvesting. Dat kan de samenleving namelijk niet alleen. En om te zorgen dat voor die noodzakelijke achtervang van de samenleving, dienen we ook het amendement, Iedereen van straat, niemand dakloos ook mede in. En dat doen we ook van harte om te zorgen dat we dak en thuislozen een dak boven het hoofd kunnen bieden. Voorzitter, het welzijn van onze kinderen gaat ze aan het hart, waar ik het zojuist ook al over had.

En daar komen als CDA ook voorop. Juist ook voor de allerjongste kinderen is gezonde voeding essentieel. En dat is geen luxe, maar de basis van een goed en gezond leven. Elk kind in Nijmegen verdient een gezonde start en wij willen dat de gemeente hierin investeert, zodat ouders tijdens hun drukke leven de tijd hebben om hun kinderen goed op te voeden en ook goed te kunnen voeden. Met een tas gezonde voeding helpt de gemeente ouders gezond te koken en dat is verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst van onze kinderen.

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Daarom dien ik, met dank aan mijn fractie, collega de heer Koelewijn, de motie De baby groentetas in, samen met D66. Partij voor de Dieren, Stadspartij Nijmegen en GroenLinks. Om baby's in Nijmegen een eerlijke en gelijke kans te bieden op gezonde voeding. Voorzitter, onze tweede motie gaat over de naheffingen voor de verwarming bij woningcorporaties. Maar zoals ik al eerder zei, is het voor een militair ook essentieel om je zaakjes op orde te hebben. En centraal daarin staat het begrip verantwoordelijkheid. Mij zijn met allerlei wijze lessen geleerd, zoals tijd niet gehaald is opnieuw of als je haast hebt, wanneer je tijd hebt, dan heb je tijd wanneer je haast hebt. Alles om maar bij ons militairen tussen de oren te krijgen dat tijden en opdrachten heilig zijn. En voorzitter, dergelijke discipline heeft ook een functie, namelijk het garanderen van vertrouwen in je collega. En op eenzelfde manier is voorspelbaarheid, duidelijkheid en eerlijkheid belangrijk voor de gemeente Nijmegen. Aangezien ook inwoners eropaan moeten kunnen dat ze met hun zaken hier veilig en warm bijzitten. Dat ze de gemeente kunnen vertrouwen. En neem daarom ook de naheffingen voor de verwarming bij de flats, bij de woningcorporaties. Waarom kreeg daar de ene flat ineens brief op de mat met hoge naheffingen voor energie, maar de andere niet? Dat is namelijk geen fout, voorzitter.

Geen toeval, maar een systeemfout. We willen vroeg ingrijpen en om onderzoek vragen, want onze warmtelevering hoort voor iedereen te werken. En het kan niet zijn dat mensen die al zo weinig hebben, extra worden belast door onduidelijke rekeningen. Dat is onrechtvaardig en daarom dien ik, met dank aan mijn fractie, collega de heer De Graaf, de motie ga blokken op blokverwarming in. Samen met GroenLinks, Stadspartij Nijmegen, de SP en Partij voor de Arbeid. Om onderzoek te doen naar de aanleiding van de hoge naheffingen. Ondanks de hoge energielabels bij die flats, zodat de gemeente hier samen met de energieleveranciers en de huurders van de corporaties uit kan komen. Inwoners in goed geïsoleerde woningen horen in Nijmegen niet op belachelijke naheffingen te kunnen rekenen. Voorzitter, het CDA gelooft niet in een overheid die alles oplost. Zoals linkse partijen dat doen of zoals rechtse partijen dat doen in een markt die alles zelf regelt. Wij geloven als CDA in mensen die samen de schouders eronder zetten. En dat kan een maatschappelijke stage voor jongeren zijn. Dat kan een hospita zijn die een ander helpt, een starter helpt of buurtgenoten die samen voor elkaar zorgen. En dat is geen utopie. Wij denken echt dat dat de Nijmeegse realiteit is. In wijken als Hatert en Neerbosch-Oost zien wij Nijmegenaren al jaren klaarstaan voor elkaar als de overheid het laat afweten.

En bij Defensie leerde ik al, niemand is belangrijker dan het team. En die les geldt ook voor onze stad, waar zoveel zorgzaamheid bij de mensen zelf leeft. Voorzitter, laten we daarom ook de krachten bundelen. Laten we ons Nijmegenaren samen in onze kracht zetten. Laten we de komende vier jaar werken aan een gezamenlijk fundament van het huis van onze stad, waarin iedereen zijn verantwoordelijkheid kan nemen en tot zijn eigen recht kan komen. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Tenslotte, dan, ze had het zelf al aangekondigd. Mevrouw Van Doorn namens de ODV. Nee, dat heeft u niet. Maar gaat u beginnen. Naam spreker 15: Mevrouw Van Doorn (Raadslid ODV) Oké, nou ga ik heel langzaam lezen. Voorzitter, we leven in een tijd waarin de overheid vaak tot op microniveau van alles probeert te regelen en te bepalen hoe mensen moeten leven. Steeds meer beleid, steeds meer projecten, steeds meer controle. En telkens met de beste bedoelingen. Dat wil ik best geloven. Maar als goede bedoelingen beleid waren, dan hadden we al lang in een paradijs geleefd. Met de almaar groeiende overheid moeten we oppassen niet iets fundamenteels kwijt te raken. De vrijheid van mensen om zelf te kiezen, te denken en te handelen. Dat is iets waar liberaal denker Jesaja Berlin al voor waarschuwde.

Ik citeer 'het is een van de meest opvallende kenmerken in de geschiedenis van het sociale denken, dat het gevoel van vrijheid vaak is verward met het gevoel van macht of zelfbeheersing. Zodra ik mijzelf gerechtigd acht om anderen te dwingen tot hun eigen morele verbetering, ben ik op weg naar tirannie'. Einde citaat. Berlin waarschuwt hier dat het een staat dat een staat die beweert te handelen voor het algemeen belang of voor "ieders ware vrijheid", gemakkelijk vervalt tot

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

dwang en onderdrukking in naam van vrijheid zelf. Precies het gevaar van een sturende en bevoogdende overheid. Of om een andere, meer pragmatisch ideologisch liberaal leider te citeren. Laat mij u mijn visie geven. Het is het recht van een burger om te werken zoals hij wil, om uit te geven wat hij verdient, om eigendom te bezitten, om de staat te hebben als dienaar en niet als meester. Het vormt de essentie van een vrije economie en van de en van die vrijheid hangen al onze andere vrijheden af en leed en greed Margaret Thatcher. En vooruit, omdat jullie er geen genoeg van kunnen krijgen. Nog één. Het meest angstaanjagende zinnetje in onze taal is, 'hallo, ik ben van de overheid en ik kom u helpen'. Of overheidsprogramma's verdwijnen nooit meer. Een overheidsinstantie is in feite de beste benadering van het eeuwige leven die we hier op aarde zullen zien. Of de overheid lost geen problemen op. Zij subsidieert ze. Good old Ronald Reagan. Voorzitter, de overheid is er niet om mensen te vormen naar haar beeld. De overheid is er om ruimte te laten. Ruimte voor verschil. Ruimte voor initiatief en ruimte voor verantwoordelijkheid. Nu personele en financiële middelen in disbalans zijn geraakt met de enorme stapel aan ambities, is dit hét moment om een stap terug te zetten.

Om onszelf eerlijk af te vragen wat is eigenlijk de taak van de overheid, van de lokale overheid? En misschien nog belangrijker wat is niet onze taak? De basis van een gezonde samenleving is de vrijheid van de burger. Vrijheid om keuzes te maken en vrijheid om fouten te maken. Want alleen die vrijheid heeft kan verantwoordelijkheid dragen. Een overheid die van alles wil sturen en normeren, ondermijnt de vrijheid van de burgers en behandelt hen als onmondige kinderen. Een samenleving wordt niet sterker van overheidsprogramma's, maar van mensen die zelf aan de slag gaan. Wanneer bewoners hun buurt, hun straat, hun gemeenschap zelf vormgeven, groeit betrokkenheid. En minder overheid betekent meer vertrouwen in de kracht van de samenleving. Een kleine overheid is geen teken van onverschilligheid, maar juist van vertrouwen. Vertrouwen dat burgers, bedrijven en buurten zelf oplossingen kunnen vinden. Echte betrokkenheid ontstaat niet door beleid. Laten we eerlijk zijn, we geven te veel geld uit aan beleid dat niemand echt mist als het verdwijnt. En veel te veel tijd, geld en energie gaat op aan het in stand houden van het overheidsapparaat zelf. Een kleinere overheid is niet alleen principieel beter, maar ook financieel verstandiger. Belastinggeld moet gaan naar kerntaken zoals openbare orde en veiligheid, infrastructuur en het bevorderen van een gunstig ondernemersklimaat.

En wat overblijft, wordt terug naar de burger, zodat die zelf kan bepalen wat belangrijk is. Een uitdijende overheid raakt verlamd in haar eigen regels. We zien het elke dag. Rapport op rapport, overleg op overlegregeling, op regeling, taak op taak, project op project, pilot op pilot, nota op nota, beleidsregel op beleidsregel et cetera. Ambitie op ambitie. Ik moet dan naar adem happen als ik het uitspreek. Ambtenaren en bestuurders verdrinken erin. Stelt u zich de inwoner eens voor. Hoe groter de overheid, hoe trager de besluitvorming. Een compacte overheid daarentegen is wendbaar, helder en effectief en beter in staat te luisteren naar wat werkelijk leeft. Bureaucraten. Het is tijd om het roer om te gooien en het overheidsfetisjisme van je af te schudden. Minder regels, minder bemoeienis. Meer vrijheid. Meer verantwoordelijkheid. Daarom dien ik bij deze samen met de Nijmeegse VVD de motie in met de titel 'Hacking zoekt dekking'. Om eindelijk met zijn allen eens goed om onze eigen omvang kritisch tegen het licht te houden. Niet met de kettingzaag uiteraard, maar met het fileermes. En de wethouder Van der Vaart van de gemeente Juinen zou hierop reageren met, dat is toch cute in het boekske. Een kleine overheid is een sterke overheid, krachtig in vertrouwen, zuiver en doel en helder en taak. We hoeven echt geen samenleving te bouwen, we hebben er al één.

Laten we die eindelijk eens vertrouwen. En wanneer we als overheid echt los durven te laten, zul je zien dat de samenleving pas echt in beweging komt. Want onthoudt, beste collega's. Vrijheid verdwijnt niet in één besluit, maar in duizend kleine regels. Voorzitter, als uitsmijter een citaat van een andere liberale held Frits Bolkestein. Het is de overtuiging van liberalen dat de gemeenschap ermee is gediend, wanneer rechten en verantwoordelijkheden zo dicht mogelijk bij het individu worden gelegd. En zo is het. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter)

CompanyWebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Dank u wel. Ja, toch zat ik te wachten op wat citaten van Schaepman of zo. Maar dat komt nog wel. College komt zo aan het woord. Beste mensen, we zijn. Nee, nee, nee, maar vier liberale partijen zijn er best veel. Ik zei niet te veel, waarde liberale vrienden. Dat zei ik niet. Even nuttig. Ja, maar ik heb. Ik heb nog niks te zeggen van die sociaaldemocraten die ik heb passeren, maar ik stel voor om daar nog even over na te denken met zijn allen en om half zeven verder te gaan. Heeft het college ook naast de welverdiende. Ik weet eigenlijk niet boterham of zoiets. Ook de tijd om goed te reageren op de moties en amendementen. Dus om half zeven gaan we hier verder. De vergadering is geschorst. Zo goede. Goedenavond. Ik heropen de vergadering van onze gemeenteraad en we gaan nu verder met de eerste termijn. Een reactie vanuit het college op uw inbreng naar aanleiding van de begroting. We doen dat ook in de wat inmiddels gebruikelijke volgorde is. Eerst zal de wethouder financiën, de heer Van Elferen van het woord komen, dan de verschillende leden van het college. En omdat hij dacht het is wel eens leuk om de burgemeester ook te horen. En ik ja, ik ben, zoals u weet als was in uw handen toch nog maar een andere dan liberale sociaaldemocratische politici te citeren. Zal ik dat ook graag doen.

En mevrouw Thomassen zal op dat moment de vergadering even overnemen, omdat mevrouw Brand natuurlijk volop in haar rol als laatste leidster van de sociaaldemocratie in deze stad zit. Ja, ik citeer ik parafraseer u, mevrouw Brand het? Ik bedoel, het geeft me geen speciaal genoegen om dat zo te zeggen. Nou, daarom goed. Het woord is. Ik keer weer terug naar de ernst van de zaak aan wethouder Van Elferen. Naam spreker 19: De heer Van Elferen (Wethouder) Ja, dank u wel, voorzitter. Een heel aantal van u noemde het al deze begroting die gaf ruimte en het college heeft die ruimte ook voor een gedeelte gebruikt. Dat hebt u gezien. We hebben de bezuinigingen op de sociale basis voor een gedeelte heroverwogen, hebben de taakstelling op de inkomensondersteuning geschrapt. Maar er zaten ook flinke knelpunten in die we met die ruimte op kunnen hebben lossen, zoals die binnen de afvalverwerking. We komen ook met nieuw beleid bij binnen maatschappelijke opvang. We stimuleren flink het semi-cluster. We vullen het woonfonds nog maar eens een keer aan en we zetten flink in op klimaatadaptatie. We zijn blij dat we dat hebben kunnen doen met ruimte. En even over die ruimte, want het woord ravijn jaar klonk vanavond zo vaak niet meer als voorgaande jaren.