Woordelijk verslag 22 juni 2022

Woordelijk Verslag Nijmegen

Besluitronde 22 juni 2022

Woordelijk verslag Besluitronde(raadsvergadering) 22 juni 2022 Datum Tijd Locatie Voorzitter Aanwezigen

22-06-2022 18:30 - 22:40 Stadhuis - Raadzaal H. Bruls Maarten Bakker, Cees de Beer, Eric Bender , Diede Beumer, Lusanne Bouwmans, Charlotte Brand, Jean-Paul Broeren (tot 22.30 uur), Sanne Buursink - de Graaf, Gerry van Campen, Paul Eigenhuijsen, Jeanette Exel, Adam Galijasevic, Jeannette Geers, Sander van der Goes, Frank de Gram, Wendy Grutters, Michiel van Hoof, Abdulahi Hussen, Léonie Janssen, Jasmijn Kraaijeveld, Niek Kraut, Eline Lauret, Quirijn Lokker, Delano van Luik, Maartje Maas, Biljana Markovic, Marjolijn Mijling, Sophie den Ouden, April Ranshuijsen, Bart Salemans, Ammar Selman, Ruud Sewpersad (vanaf 22.30 uur) Marieke Smit, Marijke Synhaeve, Ayse Terzi, Rosalie Thomassen, Louisa Tumiwa, Michelle van Doorn, Toon van Gent en Hans van Hooft Bert Velthuis (tot 22.30 uur), Jan Wijnia (tot 22.30 uur), Noël Vergunst, Petra Molenaar (tot 22.30 uur), Grete Visser, Monique Esselbrugge (tot 22.30 uur), Cilia Daemen (vanaf 22.30 uur), John Brom (vanaf 22.30 uur), Jean-Paul Broeren (vanaf 22.30 uur), Tobias van Elferen (vanaf 22.30 uur) Omnummer 26

1 Opening en mededelingen Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Dames en heren. Ik zou iedereen willen verzoeken om zijn of haar plaatsen of als men voor het eerst is, een plaats op te zoeken. En dat gezegd zijnde open ik de vergadering van deze gemeenteraad van de gemeente Nijmegen. Welkom aan eenieder. Een vergadering die vooral aan het teken zal staan van een afscheid en ook een begin. Maar dat zo meteen. We volgen gewoon de orde van de vergadering zoals die op zich staat, maar ik denk dat we al vrij snel uit zullen komen bij de eerste het eerste debat stuk wat we vanavond op de agenda hebben staan. Ik heb geen afmeldingen ontvangen. Ik zie, mevrouw Markovic niet, maar die heeft met een uur geleden nog gemeld dat ze via een ophaalronde hier zou zijn, dus ik ga ervan uit dat ze zo wel zal komen. Ik heb verder geen mededelingen. Ik kijk even naar de griffier, dat is niet het geval. Nee, zijn verder aardig compleet, wat mooi.

2 Agendavaststelling inclusief de orde van de vergadering Beste mensen dat brengt ons al bij agendapunt 2, de agenda vaststelling, inclusief de orde van de vergadering. Er zijn een paar raadsvoorstel toegevoegd. Dat gaat over het raadsvoorstel geheimhouding raadsbrief financiering parkeergarage Hezelpoort. Dat wordt agendapunt 4 5 als hamerstuk. Het raadsvoorstel benoeming leden raadscommissie grondexploitatie voor de grote binnenstedelijke projecten. Dat wordt dan agendapunt 6.4 en als 6.5, het raadsvoorstel benoeming fractievolger D66. Ik neem aan dat u daar allemaal mee kan instemmen. En dat betekent dat de volgende punten zijn niet in de raadskamer is behandeld. En voorgesteld wordt om deze als hamerstuk te behandelen. Dat gaat over 4.1 tot en met 4.5. Kunt u hiermee instemmen? Dat is dan hartstikke mooi. We hebben een mooie nieuwe indeling, zoals we hier gezeten zijn. Die is unaniem zonder enige tegenspraak door de senioren ook besproken. Dus als u vragen heeft, moet u maar bij uw eigen

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 2 of 55

fractievoorzitter langs gaan. Deze keer kunt u het niet bij de burgemeester in de schoenen schuiven, dus dat komt hartstikke goed.

3 Vragen van raadsleden aan het college Vragen van de raad en het college heb ik vandaag niet mogen ontvangen. Dat zal voor een volgende keer zijn.

4 Hamerstukken Dat brengt mij bij agendapunt 4, de hamerstukken voor de punten 4.1 tot en met 4.5 is geen spreektijd gevraagd en daarmee is ook ingestemd met de voorstellen.

5 Debatstukken En dat brengt dan zal bij de twee debat stukken die we vandaag hebben staan. Het initiatief raadsvoorstel voor het coalitieakkoord 2022 en 2026 en onder 5.2 het raadsvoorstel grondslagen en uitgangspunten stadsbegroting 2023-2026. Ik stel voor om ze in gezamenlijkheid te behandelen. Uiteraard qua stemming zullen ze apart in stemming komen, maar u begrijpt de samenhang en ook de reden waarom dat vanavond zo geagendeerd is. Nou had ik met de fractievoorzitters vanmiddag besproken dat er gebruik zou kunnen worden gemaakt van het spreekgestoelte, maar vlak voor deze vergadering en ik ga nu de pret even drukke blijkt het doet het wel, alleen we kunnen het niet combineren om één of andere redenen met de stemming. Dus ik zou u toch willen verzoeken en dat zal een grote teleurstelling van enkeling zijn om vanaf uw eigen plaats uw inbreng te leveren. Ja, meneer Bakker. Ik heb het er niet om gedaan. Het is echt zo, als ik het heb gehad. Dit kunt u wel dus bij mij in de schoenen schuiven, want dat kon u echt niks aan doen. Sprekernaam 2: De heer van Hooft (Raadslid SP) Voorzitter stemmen, doen we toch altijd achteraf, toch niet tussendoor? Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Ja, ik heb hem me net laten uitleggen dat het praktisch is, om het toch er niet op het wagen. Dat schijnt qua kabeltjes zo uit te pakken.

Overigens straks bij het afscheid nemen installeren kan er wel gebruik worden, want ja, dat hoeven we althans niet met een stemming op zo een knop doen. Dat gaan we, dat gaan we schriftelijk. Nee, dat gaat wel ergens over, maar dat doen we schriftelijk meneer van Hooft. Ja, het is even niet anders, mijn excuses daarvoor. Vanmiddag scheen het nog te doen. En nu zijn de kabeltjes net weer even anders. We hebben ook afgesproken dat daar waar het initiatief raadsvoorstel uiteraard door drie partijen is ingediend, dat zij eerst de kans krijgen als, ik noem het nog maar even beoogde coalitiepartijen, hun inbreng te leveren in volgorde van grootte van de fractie: GroenLinks, Stadspartij, D66 en dan ook in volgorde van omvang, de overige raadsfracties. En zo zal uiteindelijk ieder aan het woord komen, als u dat tenminste prefereert. Ik weet dat sommigen zich verheugen op het feestelijk deel van deze avond. En anders hebben, zo heb ik begrepen vijf vragen. Nou, die mogen uiteraard allemaal gesteld gaan worden. Het lijkt me helder. Laat ik maar verder het niet verwarrender maken voor degenen die denken: waar gaat dit allemaal over? Want het is serieus genoeg en vanuit die serieuze toon geef ik de heer Lokker namens GroenLinks het woord.

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 3 of 55

Sprekernaam 3: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Dank u wel, voorzitter. Kortgeleden gaven wetenschappers van het IPCC aan dat zij niet geloven dat we de doelen om de klimaatcrisis te bestrijden zullen halen. Niet omdat er geen oplossingen zijn, maar omdat er simpelweg geen wil is om deze crisis te bestrijden. Dit voorbeeld staat niet op zichzelf. Het is een onderdeel van een patroon, wat we terugzien bij alle problemen in onze tijd. We hebben een groot tekort aan betaalbare woningen, de stijgende armoede en ongelijkheid bovenop deal genoemde klimaatcrisis. En dan hebben we het nog niet eens over de schrijnende problematiek in de jeugdzorg en het terecht afnemende vertrouwen in de politiek, de onder andere het onrecht van de toeslagen schandaal. Dit zijn geen problemen die ons zomaar overkomen. Dit zijn problemen die het gevolg zijn van het economische systeem waarin wij leven en landelijk regeringen die keer op keer niet in staat zijn om deze problemen aan te pakken, of erger nog waar simpelweg de wil ontbreekt om iets te doen. Om de problemen van onze tijd op te lossen hebben we veel meer nodig dan de veel te kleine stapjes in de goede richting. Te kleine pleister op te grote wonden of de zoveelste mosterd na de maaltijd tegemoetkoming of noodmaatregel. We hebben een systeemverandering nodig.

En als Nijmegen kunnen we niet in ons eentje dit systeem veranderen, maar we kunnen wel laten zien dat het echt anders kan. En dat doen we met dit coalitieakkoord. We maken een stad waarin we echt stappen zetten om de klimaatcrisis aan te pakken en waar we ruimte maken voor de behoefte van onze natuur. We zetten grote stappen in minder fossiele brandstof door minder energie in onze stad te gebruiken. Dat doen we door nog meer in te zetten op energiebesparing. Juist mensen in de slecht geïsoleerde woningen met de kleinste portemonnee worden geraakt door de stijgende prijzen. We pakken de huizen met de laagste energie labels als eerste aan. Dat is klimaat rechtvaardigheid. Ook zorgen wij ervoor dat grootgebruikers hun bijdrage gaan leveren. We moeten toe naar andere bronnen. Daarom investeren we samen met andere overheden in een warmtenet. We gaan door met een projectmatige aanpak om in de komende jaren tienduizend huizen van het gas af te halen. De gevolgen van klimaatverandering en de biodiversiteitscrisis merken we dagelijks om ons heen. Daarom moeten we anders gaan kijken naar de inrichting van onze stads. Groen maakt onze stad opgewassen tegen hitte en water als gevolg van klimaatverandering en verbetert het welzijn en het woonplezier van Nijmegenaren. Onder leiding van een wethouder klimaatadaptatie en stads vergroening gaan we in Nijmegen radicaal vergroenen.

We planten duizend bomen per jaar. We vergroenen de binnenstad en zorgen ervoor dat er bij elk huis drie bomen staan, dat elke wijk 30 procent schaduw door bomen heeft en dat er binnen 300 meter van elk huis een schaduwrijke groene plek is. We maken een stad waar iedereen eerlijke kansen krijgt. Waar we armoede bij de kern aanpakken en waar er genoeg betaalbare huizen zijn. Wonen is een recht. Een huis is geen beleggingsobject of een verdienmodel maar een plek om te leven, maar er is een te groot tekort aan betaalbare woningen. Dat lossen we op door de marktwerking uit wonen te halen. Zo stellen we een woonfonds in waarin we miljoenen vrijmaken om betaalbare woningen, zo sociale huurwoningen, studentenwoningen en wonen voor bijzondere doelgroepen te bekostigen. Zo zorgen we ervoor dat er voldoende betaalbare woningen worden bijgebouwd. Maar bijbouwen is niet genoeg. Daardoor moeten we ook inzetten op reguleren. We gaan afspraken maken met ontwikkelaars over maximale huurprijzen en de kwaliteit van huizen. We gaan goed verhuurder schap handhaafbaar maken en gaan door met de zelfbewoningsplicht en opkoop bescherming. De kloof tussen arm en rijk wordt alleen maar groter. Steeds meer mensen hebben meer moeite om volwaardig mee te kunnen doen. Daarom investeren we in de ondersteuning van juist deze mensen. We zetten in op eerlijke kansen en besturen op gelijke uitkomsten.

Armoede is en blijft een probleem in onze stad en in ons land. Structurele oplossingen moeten vanuit het Rijk komen, maar we blijven in Nijmegen voorlopen in het bestrijden van armoede. We verhogen de grenzen van de meedoen regeling en 140 procent en zorgen ervoor dat veel meer mensen de regelingen waar ze recht op hebben kunnen vinden en ook kunnen krijgen. We maken een stad waar iedereen zichzelf kan zijn. Bij discriminatie en racisme worden bestreden en we echt werk maken van inclusie. In onze stad accepteren we geen racisme en discriminatie, op welke grond dan ook. Daarom investeren we in een inclusieve stad. Wij maken de komende jaren 1,2 miljoen vrij voor een toegankelijk en inclusief Nijmegen. Daarnaast investeren we extra om de Regenboog agenda uit te kunnen voeren en trekken een ton per jaar uit om bewustwording op het gebied van antiracisme en antidiscriminatie te vergroten. Een deel van de Nijmegenaren die een bijstandsuitkering krijgen, hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Juist voor die mensen loopt een pilot met maatwerk banen. Met een maatwerk baan krijgen mensen een volwaardige baan die aansluit bij hun wensen en krachten. Wij maken meer geldvrij om deze doelgroep uit te breiden. Ook cultuur is belangrijk voor iedereen in Nijmegen.

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 4 of 55

Cultuur verbindt mensen. We gaan structureel extra investeren in onze culturele sector, we faciliteren talentvolle makers en ontwikkelen een nacht visie. We investeren in de renovatie van de Schouwburg en deze wordt een huiskamer voor onze stad. Daarnaast komt er een nieuwe vestiging van de Lindenberg en van de bibliotheek in Nijmegen-Noord, zo zorgen we ervoor dat onze cultuursector over de hele stad verspreid, nog sterker wordt. Voorzitter, het was een lang proces, maar GroenLinks is enorm trots op het resultaat wat we samen met de Stadspartij Nijmegen, D66 en verschillende Nijmegenaren uit de stad hebben neergezet. GroenLinks heeft zin om de komende vier jaar aan de slag te blijven voor een eerlijk, duurzaam en vrij Nijmegen. Dank u wel. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Dank u wel, de heer Eigenhuijsen, vraag één. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Dank u wel voorzitter, wat mooi dat u uw betoog precies aansluit bij mijn vraag. Tienduizend woningen aardgas vrij. Ik citeer een klein stukje uit het coalitieakkoord: "we gaan de komende vier jaar aan de slag met acht concrete projecten, die samen goed zijn voor de warmtetransitie van tienduizend woningen. We kiezen voor projecten met een gelijksoortige woningen en voor projecten met woningen in dezelfde wijk.

Om welke acht concrete projecten gaat het precies? Sprekernaam 3: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Dank u wel voor een stukje voorlezen van het van onze plannen. Het die wijken, waar moeten we gaan kijken, bijvoorbeeld Dukenburg is één van de dingen waar natuurlijk het warmtenet over gaat, dat is de Winkelsteeg, Stationsgebied waar we met het warmte net aan de slag gaan. Maar daarnaast willen we juist ook aansluiten bij initiatieven van bewoners zelf. En ook kijken hoe je dan, welke wijk als eerste zijn. En zoals ik ook zei in mijn bijdrage als u en dat staat ook in het coalitieakkoord gaat natuurlijk juist over dat je moet beginnen waar het hardst nodig is. En welke wijken dat precies worden, dat hoef ik hier niet te bedenken. Volgens mij moeten we daar goed met zijn allen naar kijken welke wijken de meeste voorrang voor hebben. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Voorzitter? Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Ja. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) In het coalitieakkoord staat: we gaan aan de slag met acht concrete projecten. Volgens mij concreet betekent dat we al weten welke projecten dat zijn. Mijn simpele vraag is: welke acht concrete projecten zijn dit? Sprekernaam 3: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Nee, dat bedoel het niet met acht concrete projecten.

Met de acht concrete projecten bedoelen we afgeronde projecten, die dus goed op elkaar aansluiten. Dus dat betekent niet dat als we zeggen: hé, dit is een wijk met 100 woningen en 80 daarvan kunnen we eigenlijk op één manier doen en 20 zijn iets anders. Dan kan je erbij voorbeeld voor kiezen om te zeggen: we beginnen met die 80, dat is al een concreet project en die 20 passen misschien veel beter bij de wijk die ernaast ligt. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Dus ik kan simpel concluderen dat u de acht concrete projecten nog niet heeft en dat dus de tienduizend woningen aardgas vrij maken, ook nog niet concreet zijn. Sprekernaam 3: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks)

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 5 of 55

U kunt concluderen wat u wel, dat mag ik laat ik volledig aan u. Ik wil alleen maar zeggen dat die tienduizend woningen zijn, zeker een concreet doelen daarmee gaan we aan de slag. En dan is het natuurlijk wel de zoektocht: welke wijken ga je daarmee beginnen? Welke zijn het meest geschikt, ook en je gaat dat niet nu alvast leggen, omdat je ook in de komende jaren nog heel veel ontwikkelingen zelfs in dient. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Goed. Dan ga ik het woord geven aan mevrouw Grutters namens de Stadspartij Nijmegen. Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, voorzitter, dank voor het woord, in aansluiting op het pleidooi van de heer Lokker van GroenLinks. Ons Nijmegen, stad van iedereen en zo is het. Deze stad is van iedereen en met dit coalitieakkoord hebben wij samen met de coalitiepartners daaraan gehoor willen geven. Een breed akkoord van iedereen voor alle Nijmegenaren, dat hebben we gefikst. Maar voordat ik u iets over het akkoord gaan zeggen, neem ik u even mee terug naar de campagne. Een trotse, vrije en sociale stad met no nonsenspolitiek, dat is wat wij de kiezers beloofd hebben. We merkten dat ons positieve verhaal goed werd opgevangen en we gingen er stiekem wel van uit dat we een aantal zetels winst zouden halen.

Maar toen er diep in de nacht hier in het de hal van het stadhuis bekend werd gemaakt dat het om zeven zetels ging, zijn we daarmee meteen de tweede partij van de stad geworden. En daar ging bij ons uiteraard het dak eraf en de nacht duurt nog lang. Met zeven zetels zijn wij meer dan verdubbeld, hebben we loon gekregen na hard werken en het vertrouwen van de kiezer gekregen. We beseffen maar al te goed: bij dat vertrouwen hoort ook een verantwoordelijkheid. En we hebben we onze verantwoordelijkheid genomen. Samen met GroenLinks en D66 zijn we de onderhandelingen ingegaan en dat was soms ook wel een beetje duwen en trekken, maar vooral constructief, altijd respectvol en ook voor de ander. Ons idee om stadsgesprekken te voeren is omarmden wij zijn blij dat we ons eigen geluid kunnen laten horen in de coalitie en in dit akkoord. Dat biedt voor ons veel vertrouwen voor de komende vier jaar. Dit akkoord is sociaal, realistisch groen en de Stadspartij Nijmeegs. Het vertrouwen van de kiezer hebben wij gekregen op basis van ons programma: een trots, vrije en sociale stad met no nonsens politiek. Nu wil de kiezer natuurlijk ook weten wat we wat ze hiervan terugzien. Hebben wij het gefikst? Jazeker is daar op ons antwoord en ik neem u graag mee langs een paar van deze thema's en dan beginnen we natuurlijk met de trotse stad.

We zijn trots op ons allen, Nijmegen en we willen dat onze inwoners dat ook zijn. Ook met dit akkoord en dan gaat het om typisch Nijmeegse dingen, zoals ons erfgoed, ons als oudste stad van Nederland en onze volkscultuur, waar eindelijk geld en aandacht voor is. We maken onze prachtige binnenstad klaar voor de toekomst en de kloppende hart van ons stad onze stad. Dat zijn de wijken. Dus we gaan ook investeren in Dukenburg. In de vrije stad kun je zien we hier bent, kan worden wie je wil, wat je afkomst of achtergrond ook is. Dit is in Nijmegen waar wij als Stadspartij voor staan. Daarom investeren we bijvoorbeeld in het LHBTI-beleid zodat Nijmegen koploper blijft op dit gebied, investeren we in het sport paspoorten toe en kinderen cultuurproef kaart, zodat kinderen kans krijgen om alles te ontdekken waar hun interesses en hun talenten liggen. We zorgen dat er ruimte blijft voor werk gelegenheid voor alle doelgroepen. En hebben aandacht voor maatwerk, het werken met de handen. Nijmegen is en blijft de sociale stad. Voor ons betekent dit dat elke mij Nijmegenaar meetelt en we kansenongelijkheid willen tegen gaan, een stad waar we zorgen voor onze ouderen en zorgen dat mensen die van een minimum moeten leven, mee kunnen blijven doen. Dat betekent dat we in tijden als deze de Minimaregelingen ook moeten verhogen.

We zijn blij met de komst van mogelijk sociale supermarkt en een onafhankelijke ombudsfunctie. We zorgen dat betaalbaar bouwen mogelijk wordt. En natuurlijk, het is ze al heel veel overgegaan in de media en op straat. Ja, we schaffen die hondenbelasting eindelijk af. Ik wil binnen dit thema ook nog dank uitspreken naar het CDA voor het inbrengen van het gratis verstrekken van groente en fruit en minima. Dat was een mooie uit aanvulling. En no nonsens politiek. Dat is dit politiek die we willen voeren, gericht op participatie en samenwerking. We richten zo veel mogelijk maatwerk uit en nemen mensen mee in moeilijke thema's zoals klimaat en energietransitie. Hier komen onze praktische ideeën en de ideeën van de inwoners handig van pas. No nonsens betekent ook voor ons eerlijk zijn over wat je doet. Daarom moeten we ook toegeven dat niet ons hele wensenlijstje uit ons programma in het akkoord staat. Die blijven nog een aantal jaren op onze wensenlijstje staan. Dat vinden we jammer. Maar ook dat is politiek. Een eerlijk verhaal vertellen, geven en nemen, verantwoordelijkheid nemen, verbinding zoeken en goed luisteren naar de signalen uit de stad. We hebben onze campagne op een positieve manier

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 6 of 55

gevoel voert en we willen dat positieve gevoel graag houden. En als ik onze thema zo ben afgegaan dan is het bijna logisch dat wij bij de volgende kandidaat-wethouders uitkomen. Jean-Paul Broeren en John Brom, zijn niet alleen twee bekende gezichten in deze raad, maar ook buiten de raadszaal weten zij de Nijmegen naar en de Nijmegen naar hen goed te vinden. Zij zijn typische Stadspartij wethouders kandidaat wethouders. Echte eerlijke Nijmeegse jongens die van aanpakken weten en laten zien dat je niet een opleiding aan de universiteit hoeft te hebben gevolgd om wethouder te worden. Jean-Paul gaat zich buigen over sportaccommodaties, wijken, participatie, openbare ruimte, dierenwelzijn en faciliteiten. Een portefeuille vol thema's om bij door te pakken. En als iemand dit kan, is het Jean-Paul. Hij is het beste voorbeeld van onze typische no nonsens aanpak. John Brom gaat met de portefeuille werk en inkomen armoedebeleid, economie, toerisme en binnenstad. Hij kan dus mooie stappen zetten voor een trots, vrij en sociaal Nijmegen. En wij kennen John en u waarschijnlijk ook als iemand met een groot sociaal hart. Daar hebben we alle vertrouwen in. Voorzitter, ik sluit af. Wij zijn trots op het akkoord wat er ligt en we kunnen niet wachten om echt aan de slag te gaan. Ons Nijmegen, stad van iedereen.

Dat betekent ook stad van deze raad, waarin het belang van uit de stad, dus ook onze gezamenlijke samenwerking hier voorop staat. Wij van de Stadspartij gaan met de hele fractie de komende vier jaren met veel vertrouwen tegemoet. Voorzitter, dank. Dank u. Er is in ieder geval een vraag van de heer van de heer Bakker. Er zijn verschillende interrupties mogelijk, maar de heer Bakker is nu het eerst. Sprekernaam 6: De heer Bakker (Raadslid VVD) Ja, ik begreep dat iemand nog behoefte had aan applaus. Dat mag best eerst, hoor. Goed. Dank u wel, voorzitter. Ja, het interessante aan een aaneen coalitieakkoord is natuurlijk wat erin staat, maar minstens zo interessant is natuurlijk ook wat er niet in staat en daarover had ik eigenlijk een vraag je aan de Stadspartij. Hoe gaat Stadspartij om met zaken die niet in het coalitieakkoord staan. Gaat dan de wethouder gevolgd worden, of wordt daar met de coalitie met zijn drieën op een akkoordje gegooid? Of geldt dan het verkiezingsprogramma of is daar nog een tussenweg in? Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, dan zou u me moeten bevragen op alle onderwerpen. Ik geef u een algemeen antwoord. Voor zaken die bedoelt u die wel in ons akkoord in ons programma stonden of die helemaal niet in het akkoord staan? U bedoelt die helemaal niet in het akkoord staan? De open stukken.

Sprekernaam 6: De heer Bakker (Raadslid VVD) Alles wat niet in het coalitieakkoord staan. Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Nou, alles wat niet in het coalitieakkoord staat, is aan de raad. Eigenlijk is ook wat in het coalitieakkoord staat aan de raad en daarom eindigde ik mijn verhaal dat wij die stap met elkaar samen moeten besturen, dat dat het belang van de stad is. Sprekernaam 6: De heer Bakker (Raadslid VVD) Ja, dat snap ik, maar u heeft natuurlijk ook een programma. Dat heeft u net ook gezegd. Daar ben ik heel trots op en op basis daarvan zijn we zijn we voor verkozen. Alles wat we in hebben kunnen brengen, staat mooi in het akkoord, zijn helaas ook een paar dingen die er niet in gekomen zijn of die er anders in gekomen zijn. Maar hoe gaat u als Stadspartij om met de zaken die wel in uw verkiezingsprogramma staan, maar niet in het akkoord? Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Daar zullen dat, dat zullen dingen zijn waar wij moeten proberen om toch dat door te voeren. En als dat niet kan, zullen we rekening moeten houden, ook met de coalitiepartners. Zo simpel is het wat ik zeg ik dat dat is dus ook politiek, dat je af en toe moet geven en nemen. Ja. Sprekernaam 6: De heer Bakker (Raadslid VVD)

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 7 of 55

Kunnen wij, de Stadspartij er erop vertrouwen dat de infrastructuur in Nijmegen de komende vier jaar voor bijvoorbeeld het autoverkeer blijft zoals het is? Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Dat kan ik niet op voorhand zeggen, omdat u wel heel ver gaat als u zegt: de infrastructuur en ik ook niet weet wat er allemaal op de rol zit. U mag er wel op vertrouwen, hoor, dat wij er alles aan zullen doen om de doorstroming, want daar zit bij ons een belangrijk punt om de doorstroming te waarborgen of wel zelfs te verbeteren. Er is 21 miljoen opgenomen voor mobiliteit, waaronder ook een onderzoek voor onder andere de S100. En nog een paar andere dingen. Ik zeg even uit mijn hoofd ook voor u een heel belangrijk punt: mobility as a service. Ik denk dat u daar van de VVD heel erg blij van wordt. Dat zijn allemaal onderdelen. Die voor de mobiliteit van belang zijn en van 21 miljoen euro mag je uiteindelijk ook wel wat rendement verwachten. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Vraag meneer... Sprekernaam 6: De heer Bakker (Raadslid VVD) Eén, één laatste vervolgvraag voorzitter, dank u wel. Kan ik dan hieruit opmaken en dan kunt u heel kort met ja of nee op antwoorden. Dat is belangrijk. Dat we ook snel door kunnen naar het feestelijke gedeelte.

Kan ik erbij u van op aan dat er in Nijmegen niet verder wegen worden afgeknepen? Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Als ik u zegt afgeknepen, u kunt er van mij op aan dat als zij onnodig wordt afgeknepen dat wij daar ons tegen zullen verzetten. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Ja, afgeknepen voor wie kun je je afvragen, maar goed! Verder geen vragen, want dan ga, jawel de heer Eigenhuijsen. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Ja, natuurlijk, voorzitter, heb ik vanmiddag beloofd, hé. Ook hier vast mevrouw Boumans, ik ga een stukje uit het college coalitieakkoord citeren. En dan ga ik even een vraag over stellen. Maar, mevrouw Grutters. We verhogen het budget naar het gemiddelde van met Nijmegen vergelijkbare steden. Dit gaat over cultuur. Dit betekent een verhoging van twee miljoen. Dat zetten we in om knelpunten op te lossen ook door de nasleep van corona en voor kansen voor versterking. Kan mevrouw Grutters mij vertellen welke knelpunten er opgelost gaan worden en welke kansen voor versterking er worden gegrepen. Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, voor ons is de belangrijkste kans voor versterking als het gaat om erfgoed.

De erfgoedsubsidie, de bijdrage aan Sint Stevenskerk, hé? Zes ton, zeg ik uit mijn hoofd en de bijdrage voor de volkscultuur daar zitten voor ons die knelpunten. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Voorzitter, dit ging niet over cultureel erfgoed. Dit ging over het stukje cultuur. Er wordt twee miljoen uitgegeven voor cultuur en daar staat letterlijk: daar zetten we in op knelpunten op te lossen en voor kansen voor versterking. Er wordt niets gespecificeerd wat er precies die twee miljoen wordt ingezet. Welke knelpunten worden opgelost en welke kansen worden er gegrepen. Twee miljoen.

Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen)

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 8 of 55

Zover ik weet, zijn de belangrijkste knelpunten maar dan kijk ik even naar mijn coalitiepartners voor wiens wenst dat heel sterk, is. Met name gericht op het gelijktrekken als het gaat om andere steden en ja, verder weet ik het niet. Ik denk dat u de vraag beter kunt stellen aan mevrouw Bouwmans of aan de heer Lokker. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Voorzitter, het is ook uw coalitieakkoord zeg ik tegen mevrouw Grutters, dus ik ben benieuwd. Want u zegt om het gelijk te trekken. Dat is wat precies de reden waarom inderdaad twee miljoen gaat om het gelijktrekken en daar staat we gaan knelpunten oplossen. Nou, dan ben ik benieuwd voor twee miljoen welke knelpunt gaan we dan oplossen? Want ik zie hem niet. Derde keer. Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ik heb u net het antwoord gegeven en verwezen dus. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Helder. Sprekernaam 7: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Voorzitter. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Ja, zeker mevrouw Brand. Sprekernaam 7: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Ja, dank u wel, voorzitter. Mevrouw Grutters ik ken uw partij als een partij die ook altijd wel takklimaat realistisch was, hé. Uw buurman was dat ook heel, heel erg. Maar tegelijkertijd lees ik in het akkoord dat we eigenlijk doorgaan op de ingeslagen weg.

Hoe ziet u dat? Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Moet u even duiden, wat u de ingeslagen weg vindt? Sprekernaam 7: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Nou, ik zie duidelijk staan in dit akkoord dat de beoogde coalitiepartijen verder gaan met de lijn die is ingezet. En dat is een andere lijn dan nu u voor staat en voorstond toen u in de raad zat in de oppositie. Hoe kijkt u daar... Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) U heeft denk ik over het gasloos maken of niet? Sprekernaam 7: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Onder anderen. Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Nou, die lijn, die is niet helemaal hetzelfde, want de vraag werd net al gesteld door de heer Eigenhuijsen en de heer Lokker. Wat dat er voorheen was. Dus werd er gezegd: van nou, deze wijken moeten van het gas af. We hebben nu gezegd: we gaan projecten doen en dat is net uit het antwoord niet duidelijk naar voren komen. Dat kan ook een straat zijn, dat kunnen ook bepaalde huizen zijn en er is met name de bedoeling, de gedachte erachter is dat dit vanuit alle bewonersinitiatieven daarmee ondersteund worden. En dat zijn ook die acht nog te ontwikkelen, concrete projecten waar net aan werd gerefereerd. Dat is wel degelijk anders.

Dan neem je wel veelmeer mensen mee in de gas loosheid, daarbij is er ook nog eens iets veranderd hé, de afgelopen maanden, dus we zullen ook wel moeten als we kijken vanuit Den Haag. Mensen moeten een ander systeem bij hun hr-ketel gaan installeren. Er komt een heleboel aan.

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 9 of 55

Anderzijds zeggen we ook 1,7 miljoen per jaar om te ondersteunen voor isolatie, voor zonnepanelen dus daar ligt nu veel meer accent op als voorheen. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Mevrouw Brand. Sprekernaam 7: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Een laatste vervolgvraag voorzitter. Dank u wel. Ja, dan blijft toch een beetje mijn vraag: wat is voor u voor uw Stadspartij, u zegt dat u eerlijk bent. Wat is nou realistisch groen? En in hoeverre wijkt dat nou af van wat u vond als oppositie partij? Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Oh, sorry. Sprekernaam 7: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Nee, want het lijkt er toch op dat u eigenlijk nu in de pas loopt van D66 en GroenLinks. Dat mag. Maar als u zegt ik wil daar eerlijk over zijn, is dat misschien ook wel eerlijk. Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Realistisch groen, mevrouw Brand wil zeggen dat we in alle het realisme met name de nadruk dus nu leggen op isolatie en op zonnepanelen en niet mensen op zoals dat voorheen was, echt dwingen om van het gas af te gaan. Dat is realisme, dat je mensenmogelijkheden biedt om te isoleren, om die zonnepanelen te plaatsen, zodat straks dat gas niet meer nodig is. Voorheen was het zo, werd het gas afgesloten en moest je wel isoleren en zonnepanelen plaatsen. Nu is het anders om. Dat is realistischer.

Sprekernaam 2: De heer van Hooft (Raadslid SP) Voorzitter. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) De heer van Hooft bij interruptie. Sprekernaam 2: De heer van Hooft (Raadslid SP) Ja, even bij interruptie, kunt u mij één woning in Nijmegen aanwijzen waar mensen gedwongen van het gas af zijn gegaan? Want volgens mij is dat nergens gebeurt. Sprekernaam 5: De mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Oh, sorry dat was uw vraag. Kunt u mij? Nou, dit is het is een hele andere opzet. Of je zegt van we halen we gaan hier gewoon gas, we halen de wijk van het gas af. Als we kijken naar Hengstdal dan is het veel meer een bewoners initiatief als dat je kijkt naar wat bijvoorbeeld in Dukenburg de bedoeling is geweest. En daar hebben we op ingezet, op bewonersinitiatieven, op isolatie en op die zonnepanelen. Dat is wel degelijk anders. Sprekernaam 2: De heer van Hooft (Raadslid SP) Ik denk dat het weinig uitmaakt, maar we gaan het zien. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Ja, dat is per definitie zo, dus ik stel voor dat ik naar de volgende spreker ga, dat is mevrouw Bouwmans namens D66. Sprekernaam 8: Mevrouw Bouwmans (Raadslid D66) Dank u wel voorzitter. Voorzitter, ik ben opgegroeid met de gedachte dat je heel veel kunt bereiken als je er hard voorwerkt. Als je bereid bent om samen te werken en soms ook over grenzen heen te stappen.

In mei startte GroenLinks,

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 10 of 55

Stadspartij en D66 de onderhandelingen. Alle drie vanuit andere idealen, maar alle drie met maar één doel voor ogen: onze stad, ons Nijmegen nog mooier maken. En wat is er hard gewerkt. En wat ben ik trots op wat er vanavond voor u ligt. De onderhandelingen begonnen met een gemeenschappelijk beeld van de uitdagingen waar onze stad voor staat. Die deelden we. Sterker nog, de gezamenlijke verantwoordelijkheid die gevoeld werd om voor om antwoorden te vinden op de enorme opgaven die voor ons liggen, werd alleen maar sterker. De wooncrisis, de klimaatcrisis, de kansengelijkheid crisis. Om met die eerste crisis te beginnen, om ervoor te zorgen dat iedereen die in onze stad wil wonen een dak boven zijn hoofd heeft, moeten er de komende jaren 15 duizend woningen bij worden gebouwd. We moeten er niet alleen voor zorgen dat die woningen duurzaam zijn, maar ook dat ze betaalbaar zijn. We zetten hierin grote stappen. Tien miljoen trekken we de komende jaren uit, zodat we hier beter op kunnen sturen. En dan ten tweede de klimaatcrisis. De stijgende energieprijzen maken onze gemeentelijke inzet in de energietransitie nog urgenter. Er moet meer dan een tandje bij.

Isolatie is de aankomende jaren de speerpunt van deze coalitie, want door te besparen verlagen we niet alleen onze CO2-uitstoot want natuurlijk moet, als we in Nijmegen ook leefbaar willen houden voor volgende generaties, maar ook voor op de korte termijn, zorgen we zo dat onze inwoners niet alleen in een comfortabel huis wonen, maar ook hun energierekening omlaag zien gaan. En dat laatste is heel hard nodig. Duizenden huishoudens in onze stad hebben moeite om aan het einde van de maand de eindjes aan elkaar te knopen en duizenden kinderen in onze stad leven nog steeds in armoede. Voorzitter, ik begon mijn betoog met de gedachte dat als je hard werkt, heel veel kunt bereiken. Dat is ook zo, maar dat zeg ik wel vanuit mijn perspectief. Want wat betekent hard werken eigenlijk als je afstand tot de gelijk speelveld amper nog in te halen is, sterker nog, dat je de afgelopen jaren zag dat die afstand alleen maar groter werd, hoe hard jij je best ook deed. De crisis, die kansenongelijkheid het is de derde en in mijn ogen de grootste crisis waar we de komende jaren antwoorden op moeten vinden, want die kansenongelijkheid versplinterd onze stad. Deze coalitie erkent dat. Het maakt in Nijmegen uit voor de kansen die je in je leven krijgt.

Of je wieg staat in Hatert of in Nijmegen-Noord, in Nije Veld of in Hazenkamp en het maakt in Nijmegen uit of je Bakker het of Tumiwa, Bouwmans of Galijasevic voor de kansen die je krijgt op een woning of een stage. We verhogen de meedoen regeling naar 140 procent. We zetten fors in op anti-discriminatie en racisme. We zetten ook vol in op preventie om schuldenproblematiek zeker ook bij jongeren, te voorkomen, maar ook om ervoor te zorgen dat iedereen Nijmegenaar de kans krijgt gezonde keuzes te maken en gezond te leven. Want er wel zekerheid en gezondheid van generatie op generatie worden doorgegeven, gebeurt dat ook met schulden en met armoede. Deze coalitie ziet onderwijs als de cruciale schakel om de kansengelijkheid kloof te dichten. Daar ligt het antwoord op de lange termijn. Eén miljoen per jaar trekken we daarom uit voor het vergroten van kansengelijkheid zodat ook kinderen waarvan de ouders het niet kunnen betalen, toegang krijgen tot huiswerkbegeleiding, als dat nodig is. Dat ze toegang krijgen tot voor en vroeg schoolse educatie om taalachterstanden in te halen en dat kinderen toegang krijgen tot sport, bewegen en gezonde voeding als het thuis niet vanzelfsprekend is. Kansengelijkheid begint bij investeren in onze kinderen, zinvol mee kunnen en mogen doen, erbij horen. Zo maken we van Nijmegen een stad van iedereen.

Tot slot, voorzitter, ik ben er trots op dat mijn partij, D66, twee fantastische bestuurders mag voordragen om de komende jaren te gaan werken aan deze grote opgave. Met de portefeuilles als wonen, duurzaamheid en onderwijs rust er een zwaar taken op hun schouders. Ik heb ontzettend veel vertrouwen in deze kandidaten en ik kan niet anders dan ze u allen van harte van harte aanbevelen. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Dank u wel. Zijn er enige vragen? Jazeker, de heer Eigenhuijsen. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Ja, dank u wel, voorzitter. Ik had voor D66 had ik nou een soort kopje inwoners beraad. Ik denk dat past precies bijD66. Ik ga een klein stukje citeren. We zoeken naar een goede combinatie van praten en stemmen. We willen tussen dit coalitieakkoord en de volgende verkiezingen meer en beter in contact zijn. één van de instrumenten die ons kan helpen is het inwoner beraad. Dit zetten we in op een aantal relevante, urgente en afgebakende thema's. Nou, u voelt de vragen al aankomen. Kunt u mij een voorbeeld geven van de relevante, urgent en afgebakend thema waar het inwoners beraad op wordt, kan worden ingezet?

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 11 of 55

Sprekernaam 8: Mevrouw Bouwmans (Raadslid D66) Zeker op de energietransitie, bijvoorbeeld.

Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Helder, dank u. Maar andere vorm kunnen worden uitgeprobeerd zoals bijvoorbeeld een referendum, over de onderwerpkeuze of over welke voorkeur er verschillende opties is. Bij een referendum kunnen Nijmegenaren kiezen uit meerdere opties, die mede door andere bewoners zijn bedacht voorafgaand aan het opstellen van een raadsvoorstel. Kunt u daar een voorbeeld van geven: wat is, een onderwerp wat prima inzetbaar is voor een referendum? Sprekernaam 8: Mevrouw Bouwmans (Raadslid D66) Ja, dat zijn onderwerpen waar wij voor, waarbij bijvoorbeeld een herinrichting vaneen van een stukje wijk of zo dat dat inwoners concreet kunnen meedenken en daar zelf ook opties voor zouden kunnen neerleggen. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Helder. Ik had het echt al opgeschreven. En kan mevrouw Bouwmans mij dan garanderen dat de fractie van D66 zich ook zich ook gaat houden aan de uitslagen van een inwoners beraad of het referendum? Sprekernaam 8: Mevrouw Bouwmans (Raadslid D66) Ja. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Concrete vraag concreet beantwoorden, voorzitter, want we willen we nou nog meer. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Nou ja, feitelijke vragen hadden vooraf gesteld kunnen worden en ze zijn bijna zo, dus.

Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Zeker, voorzitter, maar... Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Nee, maar ik ga niet oordelen over uw vraag. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Nou u maakt wel een oordeel. U maakt een politiek oordeel. Ik heb vragen gesteld en ik heb tot vanmiddag geen antwoorden gekregen. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Oké. Sprekernaam 4: De heer Eigenhuijsen (Raadslid GewoonNijmegen.Nu) Oké, voor alle duidelijkheid. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Dan is dat nu opgelost. Gelukkig. Dank u wel, even kijken. Nog andere van uw vragen hebben aan mevrouw Bouwmans? Zo niet, dan ga ik naar de volgende spreker. Dat is mevrouw Brand, namens de PvdA. Sprekernaam 7: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA)

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 12 of 55

Ze vergeten ons toch weer. Let maar op. Maar wij zijn ook Nijmegen. Het was februari van dit jaar toen ik in Lindenholt op de koffie ging. En aan deze woorden, juist deze woorden moest ik weer denken toen ik het coalitieakkoord: ons Nijmegen, stad van iedereen, onder ogen kreeg. Want wat de PvdA direct opviel, veel wijken worden niet genoemd in dit akkoord. En dat terwijl we juist ongeleid moeten investeren om kansengelijkheid te bevorderen. Juist in wijken die dat meer nodig heeft hebben, moet de gemeente een stap extra zetten. Mijn fractie leest helaas niets over Lindenholt, niets over Hatert of Neerbosch Oost en wie een blik werpt op de laatste stads en wijkmonitor ziet dat juist daar een verslechtering van het woon en werk klimaat wijk klimaat zichtbaar is. En politiek is keuzes maken. Bij de verdeling van aandacht en schaarse middelen geeft de PvdA voorrang aan de wijken en mensen die de hulp het hardste nodig hebben. Een gerichte wijk aanpak dus en ik kondig maar alvast aan voorzitter, dat wij bij de begroting hier voorstellen voor zullen doen. Dukenburg wordt gelukkig wel wat vaker genoemd, maar ook daar maken wij ons zorgen of er echt genoeg wordt geïnvesteerd in zowel woningbouw als bereikbaarheid, goede fiets en openbaar vervoer verbindingen en voorzieningen.

Want de beoogde coalitiepartijen hebben al besloten het zwembad uit Dukenburg te halen, iets waar de PvdA fel op tegen was en is. Juist het aanbod heeft daar een belangrijke sociale functie en wij zien dan ook graag dat het zwembad behouden blijft voor dit stadsdeel. En daartoe zullen we opnieuw bij de begroting met een financieel onderbouwd voorstel komen. We hebben als gemeente de belangrijke opdracht om de leefbaarheid sociale structuur, betaalbaarheid en bereikbaarheid van deze wijken te bevorderen. Mijn fractie vindt dit akkoord te weinig concreet en te weinig ambitieus, bijvoorbeeld als we kijken naar de wooncrisis waarin we ons bevinden. De ambitie van het nieuwe college ligt op hetzelfde niveau als de afgelopen vier jaar en wat de PvdA betreft, zetten we in op het vergroten van de woningbouwproductie en het versnellen van uitgifte van huizen. Het genoemde woonfonds lijkt een elk komen aanvulling en ik kijk ook uit naar de precieze uitwerking daarvan. Voor ons staat bovenaan dat er echt ingezet wordt op de broodnodige sociale huurwoningen. De verkoop van sociale huurwoningen wordt door deze beoogde coalitie immers niet aan banden gelegd en huisjesmelkers en beleggers worden niet extra aangepakt, om dat niet te doen is ook een politieke keuze.

En denkend aan het credo van de sociaaldemocraten sterkste schouders, zwaarste lasten kunnen wij ons ook niet vinden in de generieke aanpak van de energiearmoede problematiek, die gekoppeld is aan een andere crisis die onze stad treft: de klimaat crisis. Het is goed om werk te maken van de energietransitie maar als je echt wil dat heel Nijmegen mee kan doen, dan moet je juist zorgen dat mensen die het niet kunnen betalen meer ondersteuning krijgen. Want als het aan de P van de A ligt, dan bestrijd je energiearmoede niet met generieke maatregelen, maar met gerichte verduurzamingsmaatregelen die daadwerkelijk de mensen helpen die het nodig hebben. Immers, je kunt niet groen doen als je rood staat en daar voldeed mijn partij al eerder voorstellen in de vorige besluitronde. Maar de beoogde coalitiepartijen wilden daar toen niet aan. En ik kondig opnieuw maar vast aan, voorzitter, dat wij onze voorstellen hiertoe opnieuw zullen doen in aanloop naar de begroting. Want als je echt de stad wil zijn voor iedereen, moet je ook ongeleid durven investeren. Sprekernaam 8: Mevrouw Bouwmans (Raadslid D66) Voorzitter. Sprekernaam 7: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) En wij hopen dat de partijen die onze motie een paar weken geleden nog over haast vonden, bereid zijn om samen te werken aan een structurele oplossing.

Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Interruptie van mevrouw Bouwmans. Sprekernaam 8: Mevrouw Bouwmans (Raadslid D66) Vindt u een aanpak en isolatieaanpak voor de laagste energie, de hoogste energie labels en mensen met het laagste inkomen, vindt u dat concreet isolatie? Vindt u dat concreet? Sprekernaam 7: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA)

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 13 of 55

Mevrouw Bouwmans, ik vind het zeer goed dat er gekeken wordt naar de energie labels en dat daar de laatste energie labels het eerst worden aangepakt. Maar het gaat verder dan dat. De voorstellen die mijn collega hiernaast mij de heer Galijasevic deed. Het gaat echt om te kijken naar de mensen met de kleinste beurzen om daarop te investeren en dat zijn meer maatregelen zijn nodig, juist voor die mensen. Sprekernaam 8: Mevrouw Bouwmans (Raadslid D66) Ja, precies en daarom hebben we ook gezegd, hé: we bieden gratis maatwerkadvies zeggen, we moeten ervoor doe-het-zelvers ook een subsidieregeling in het leven roepen. Is dat voor u concreet genoeg? Sprekernaam 7: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Ik denk dat u daar veel verder in moet gaan. U bent veel te generiek nog in uw plannen en ik kan me voorstellen, hé, het is een visie waar u naartoe wil. Maar u mist hierin echt nog de uitwerking. En wat mijn partij betreft moeten we echt keuzes maken, moeten we ongelijk investeren en ik hoor u en dat ben ik heel positief over zeggen: we moeten echt iets doen aan die kansenongelijkheid in de stad. Ik ben blij dat u dat herkent en dat we die moeten aanpakken, maar dat vraagt ook echt onmogelijk investeren en dat zie ik onvoldoende terug in dit akkoord.

Als we echt de stad zijn voor iedereen, dan missen we dat er in dit akkoord niet gerept wordt, dat we voor vluchtelingen blijven voorzien in bed, bad en brood, iets dat hard nodig blijft. En wat de PvdA betreft, blijft ook schone lucht in west, maar feitelijk in de hele stad een belangrijk speerpunt. En dat vraagt om regie en keuzes van onze gemeente. Vervuilende bedrijven kennen geen schaamte en de gezondheid van de burger moet altijd topprioriteit zijn. De PvdA zal de komende jaren het college scherp controleren en de vervuilende bedrijven dwingen schoon te produceren of te vertrekken. En ik zei het al eerder: politiek is keuzes maken. Dit college houdt de OZB-verlaging voor commerciële pand eigenaren in standen dat zal u niet verbazen, is iets wat mijn fractie onrechtvaardig vindt. Langzaamaan steeds meer partijen, van Links tot Rechts, we zien dit ook in Den Haag inzien dat vermogen zwaarder belast moet worden. Maar in Nijmegen kiest deze coalitie als een omgekeerde Robin Hood en voor de grote pandeigenaren een cadeau te geven van bij elkaar ruim twee miljoen euro, terwijl we dat geld juist kunnen gebruiken om te investeren in mensen en de stad, in plaats van wat de beoogde coalitie wil, de grote pandeigenaren nog rijker maken.

Als mijn fractie kijkt langs de lijnen van de inhoud, zijn wij wel blij te lezen dat de coalitie voorstellen die wij al jaren en de raad deden omarmd. En ik noem de instelling van de Ombudsman. Ik noem het verhogen van de grens voor de zelfbewoningsplicht iets waarvoor mijn partij eerder tot mijn spijt de handen niet op elkaar kreeg. En nu lijkt hij hoopt de gloren aan de horizon. En ook op het meer inzetten van doorstroom makelaars. En ik noem zeker het armoedebeleid en het structureel optrekken van de meedoen regeling naar 130 procent, iets dat de PvdA al jaren roept en zelfs een stapje verder gaat dan 140 procent, nu de in de inflatie zo hoog is. Het uitbreiden van de identificatie app IRMA, is ook iets waar mijn partij zich sterk voor maakte. En tenslotte de extra aandacht voor burgerparticipatie en inspraak zijn hoopgevend maar valt of staat bij de uitwerking. Voor de PvdA is burgerparticipatie meer dan een begrip. Samen met iedereen die het ook voelt dat het eerlijker en sociale kan, willen wij werken aan een betere stad. De coalitiepartijen hebben een financiële paragraaf toegevoegd aan hun akkoorden dat lijkt heel leuk, maar is heel hoog over. Want wat zijn die keuzes nou precies? En daar moeten wij nog naar gissen. In grote lijnen wordt geschetst, worden geschetst, maar de precieze uitvoering zullen we pas zien bij de begroting.

Zo gaat er meer geld naar cultuur, hetgeen wij toejuichen, maar hoe wordt dat precies verdeeld? Behouden we bijvoorbeeld het nationaal en internationaal gelauwerde jeugdtheater Kwatta? En investeren we ook in cultuur in de wijken? En zo ja, hoeveel dan? En waar? Wat de PvdA betreft, missen we concrete handvatten voor de culturele sector en missen we ook een inhoudelijk plan om de culturele makers echt onderdeel te maken van onze stad. En ook extra investeren in onderwijs en de aanpak van leerachterstanden is goed. Maar doe dat dan wel in de wijken waar dat nodig is, zodat ook op die school scholen ieder kind alle kansen krijgt en kan benutten die het verdient. De PvdA staat voor heel Nijmegen. Voor inwoners die geen fatsoenlijk en betaalbaar huis kunnen vinden, maar ook voor de inwoners die in wijken wonen waar de ongelijkheid het meest zichtbaar is. En juist dat vraagt om politieke keuzes. Om echte kansengelijkheid te bevorderen moet je ongelijk durven te investeren. Dus juist in Lindenholt, in Hatert en de Neerbosch Oost. En wij werken daar als partij graag in samen om de ongelijkheid in onze stad aan te pakken met alle partijen in de ze raad die het

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 14 of 55

belangrijk vinden dat andere met minder geluk ook mee kunnen doen. En kiezen voor solidariteit en een gezonde stad ook de komende vier jaar. Dank u wel. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Dan ga ik het woord geven aan mevrouw Lauret namens de Partij voor de Dieren. Sprekernaam 9: Mevrouw Lauret (Raadslid Partij voor de dieren) Dank u wel voorzitter. Voorzitter, er valt zoveel te zeggen over dit coalitieakkoord zowel qua inhoud als qua proces. Ik zal me zo veel mogelijk beperken tot thema's die volgens de Partij voor de Dieren van levensbelang zijn, voor alle levende wezens, inclusief de mens, ook al om dubbelingen met andere partijen te voorkomen, onderwerpen die vanavond aldoor anderen zijn gezegd. Laat ik beginnen met positieve woorden. Er staan veel mooie dingen in dit coalitieakkoord, waarop zich heel veel mensen niet tegen kunnen zijn. Deze coalitie zet inhoudelijke stappen in de goede richting, op heel veel fronten. Meer dan in andere coalitieakkoorden in eerdere coalitieakkoorden is er aandacht voor klimaatverandering, klimaatadaptatie, natuur inclusief bouwen, biodiversiteit, vergroening van de openbare ruimte, circulaire bouw en al die andere onderwerpen die door de Partij voor de Dieren de afgelopen jaren telkens zijn geagendeerd. Luchtkwaliteit is een belangrijk thema en terecht moet de ODRN meer slagkracht krijgen.

Er is aandacht voor dieren en dierenwelzijn. Het woord dieren staat zelfs zeven keer in het coalitieakkoord. De vorige keer was dit slechts nul. Het dierenwelzijnsbeleid en de uitvoeringsagenda dierenwelzijn worden met volgens de coalitie gelukkig met kracht voortgezet, ook al is nog volledig onduidelijk hoe dat in de praktijk zal worden vormgegeven. Ook willen wede coalitie alvast heel hartelijk danken voor hun plan om de hondenbelasting af te schaffen. Dat was één van onze tien speerpunten tijdens de laatste verkiezingen. Want inderdaad, zoals mevrouw Grutters het al zei, tijdens de presentatie van dit akkoord, het is raar belasting te heffen op dierenliefde of wat ons betreft op huisgenoten. Deze coalitie daar duidelijk in, op meer samenwerking met inwoners van onze mooie stad en zoekt naar creatieve vormen daarbij. We hopen dat participatie bij allerlei onderwerpen zoals stedelijke ontwikkelingen, ruimtelijke ordening en zorg en welzijn serieus zal worden opgepakt. En we krijgen echt de indruk dat deze coalitie dit serieus wil verbeteren. Ook wordt ingezet op het VN-verdrag handicap en de Regenboog agenda op maatregelen tegen discriminatie, op armoede aanpak, het verlagen van de woningnood, kansengelijkheid prachtige onderwerpen en belangrijk om je daarop in te zetten. Dat is allemaal positief. Maar ja, dan nu het addertje onder het gras.

Het zal niemand verbazen dat wij als Partij voor de Dieren vinden dat klimaatverandering biodiversiteitsverlies veel grotere stappen vereisen en dat wij dus dit coalitieakkoord echt niet ver genoeg vinden gaan. En daarin staan we niet alleen. Klimaatwetenschappers van de verenigde naties waarschuwen keihard voor de onomkeerbare gevolgen van ontwrichtende klimaatverandering als we nu niet alle zeilen bijzetten. Ze zeggen dat de CO2-uitstoot veel sneller naar beneden moet. De ambitie in dit coalitieakkoord om in 2040 energieneutraal te zijn gaat niet ver genoeg. Volgens deze wetenschappers moet dat jaartal wordt vervroegd naar 2040. Uitsmeren over een langere periode kost alleen maar meer geld in de toekomst en we nemen dus een voorschot op die toekomst. Dat betekent daarnaast ook dat we vanaf nu veel sterker moeten inzetten op klimaatadaptatie en we zijn wel blij moeten we wel even zeggen dat er een wethouder komt die speciaal voor dit onderwerp ook zich in zal zetten. Maar we moeten ons daar dus meer op inzetten dan nu in het akkoord is verwoord. We willen geen onleefbaar Nijmegen in de zomer of enorme wateroverlast door hoosbuien en dat is nu al aan de orde. De negatieve gevolgen zijn ook in Nijmegen nu overal al merkbaar. Daarvoor is het ook belangrijk stevig in te zetten op uitbreiding van plantaardig, biologisch en lokaal verbouwd voedsel.

Ook dat zijn belangrijke factoren om klimaatverandering en biodiversiteitsverlies tegen te gaan. Dit coalitieakkoord wil natuur inclusief bouwen uitbreiden naar andere wijken van de stad. Maar dat heeft vooral zin als projectontwikkelaars ook verplicht worden een hoger aantal punten te behalen dan nu het geval is. Zolang het gevraagde punten aantal zo laag blijft, is dit instrument in onze ogen toch een beetje een vorm van greenwashing. Het verhogen van het aantal te planten bomen naar duizend extra per jaar is op zich een goed plan. Maar als er gemakkelijk gekapt kan worden en veel gekapt wordt, zelfs in het broedseizoen en het niet duidelijk is of we netto erop vooruitgaan in aantal bomen, dan is hier ook nog wel wat te verbeteren. Zet evenredig in op boom behoud. Een compensatieregeling voor wanneer een leefgebied voor belangrijke soorten dieren en planten plaats moet maken voor ruimtelijke ontwikkeling. Dat klinkt goed. Maar zorg dan eerst ook dat er goede natuuronderzoeken

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 15 of 55

plaatsvinden, dat natuurorganisaties vooraf worden betrokken, zoals de raad in een aangenomen motie heeft gevraagd en dat belangrijke beschermde soorten niet keer op keer over het hoofd worden gezien, want dan hoef je nooit te compenseren en die compensatieregeling die is kan je dan op de plank laten liggen. Ik noem opnieuw het vliegend hert in Westermeer wijk, de patrijzen in de Waalsprong en de hazelworm bij plan Berg En Dalseweg 293-295.Als je het hebt over biodiversiteit dan zijn dit voorbeelden van soorten waarvoor Nijmegen iets kan en moet betekenen. Voorzitter, graag zou ik van de coalitiepartijen vernemen wat zij gaan doen om het probleem van de ondermaatse natuuronderzoek aan te pakken en eerder aangenomen en de eerder aangenomen motie op dit vlak daadwerkelijk gestalte te geven. Want als dit niet goed gebeurt, is die compensatieregeling een wassen neus en raakt alle balans zoek. Een balans die we volgens onze omgevingsvisie juist graag willen. Dan de intrinsieke waarden die dieren volgens de wet hebben, zouden wij ook graag terugzien in het beleid op andere beleidsterreinen.

Van de manier waarop wij omgaan met dieren in de openbare ruimte tot hoe wij rekening houden met aanwezige dieren bij stedelijke ontwikkeling en zet in op voorlichting over dieren, van hoe om te gaan met wilde dieren, tot bewustwording over het aanschaffen van huisdieren en alles wat daartussen en omheen zit. Dan tot slot nog wat woorden over het proces. De nieuwe coalitie van GroenLinks, Stadspartij en D66 heeft ervoor gekozen om het coalitieakkoord dit jaar in de plaats te laten komen van het koersdocument. Daarmee is het coalitieakkoord de op maat geworden voor het opstellen van de stadsbegroting 20242027.Voor wat de Partij voor de Dieren betreft, gebeurt dit nu een keer, maar nooit weer, want het is om een aantal redenen problematisch. Bij een koersdebat is er uitgebreide mogelijkheid om vooraf technische vragen te stellen. Vragen over achterliggende financiële cijfers en het beleid kunnen nu nauwelijks worden gesteld. Of kunnen we verwachten dat SP-wethouders vragen gaan beantwoorden over een akkoord waaraan de SP niet eens deelneemt? Dat kan, maar het is natuurlijk een beetje een vreemde manier vandoen. Nou, ja. Goed zo. Normaal gesproken kunnen we ook met elkaar van politieke gedachten wisselen in gespreksrondes en daar kunnen we ook het college bevragen.

En tenslotte kunnen we in een besluitronde over een koersdebat moties en amendementen indienen waarin de opbrengsten uit de gespreksrondes kunnen worden verwerkt. Dat zorgvuldige democratische proces wordt de raad en met name de oppositie nu onthouden. In het coalitieakkoord staat dat andere partijen zijn uitgenodigd om input te leveren, maar er heeft eigenlijk geen serieus gesprek plaatsgevonden met andere partij van de oppositie over dit akkoord. De tekst was feitelijk al klaar, maar niet bekend bij de oppositiepartijen, toen we op een vrijdagmiddag input mochten leveren. Welke input moesten wij dan leveren en waarop ons programma is helder en dat van andere partijen ook. Het ko... Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) De heer Lokker wil hier geloof ik of vorige punt even interrumperen. Sprekernaam 3: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, u geeft aan, er was voor ons geen mogelijkheid om te reageren op de tekst. Als u of iemand van uw partij op de vrijdagmiddag aanwezig was geweest, dan had u geweten op en op onze uitnodiging was ingaan dat die tekst voor het coalitieakkoord helemaal nog niet klaar was en dat het juist daarom de reden was dat we u ook vrijdagmiddag hebben uitgenodigd. Waarom bent u niet gewoon op die uitnodiging ingegaan?

Sprekernaam 9: Mevrouw Lauret (Raadslid Partij voor de dieren) Omdat wij geen enkele tekst hadden die we van tevoren konden doornemen dus dan weet je ook bij God niet waar je op kunt reageren, of dingen er al in staan of niet. Dus dat, dat is een heel lastig verhaal om op het laatste moment dan nog iets van input te leveren. Sprekernaam 3: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Maar vindt u het ook niet een beetje vreemd dat u ons als coalitie onderhandelingen coalitiepartij verwijt dat er geen tekst was, terwijl u het zelf niet eens de moeite heeft genomen om aan te komen met een aantal punten, zoals bijvoorbeeld het CDA heeft gezegd, waarvan zeggen dat vinden wij heel belangrijk. Staat dat erin? Als u dat gevraagd had op die vrijdagmiddag, als er was geweest, hadden we daar met liefde antwoord op gegeven.