Woordelijk verslag 2 november 2022

Woordelijk Verslag Nijmegen

Besluitronde ( raadsvergadering) 02 november 2022

Woordelijk verslag Besluitronde(raadsvergadering) 28 sept 2022 Datum Tijd Locatie Voorzitter Griffier Aanwezigen

02-11-2022 16:00 - 23:00 Stadhuis - Raadzaal H. Bruls S. Ruta Maarten Bakker, Cees de Beer, Eric Bender , Diede Beumer, Lusanne Bouwmans, Charlotte Brand, Sanne Buursink - de Graaf, Gerry van Campen, Paul Eigenhuijsen, Jeanette Exel, Adam Galijasevic, Jeannette Geers, Sander van der Goes, Frank de Gram, Wendy Grutters, Michiel van Hoof, Abdulahi Hussen, Léonie Janssen, Jasmijn Kraaijeveld, Niek Kraut, Eline Lauret, Quirijn Lokker, Delano van Luik, Maartje Maas, Biljana Markovic, Marjolijn Mijling, Sophie den Ouden, April Ranshuijsen, Bart Salemans, Ammar Selman, Ruud Sewpersad, Marieke Smit, Marijke Synhaeve, Ayse Terzi, Rosalie Thomassen, Louisa Tumiwa, Michelle van Doorn en Hans van Hooft Noël Vergunst, Grete Visser, Cilia Daemen, John Brom, Jean-Paul Broeren, Tobias van Elferen

1 Opening en mededelingen Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Ik open hierbij de gemeenteraadsvergadering van de gemeente Nijmegen. Hartelijk welkom op deze woensdagmiddag twee november, met als hoofdmaaltijd de stadsbegroting voor de komende vier jaar, maar uiteraard hebben eerst een aantal andere punten door te nemen voordat we daar mee gaan beginnen. Ik heb doorgekregen dat de heer Toon van Gent afwezig is. En dat klopt. Ik zie een lege plek daar, verder heb ik geen afmeldingen gehad. Nee, iedereen compleet aanwezig, hartstikke mooi! Zijn er nog verder mededeling? Kijk even naar de griffier. Is niet geval.

2. Agendavaststelling inclusief de orde van de vergadering Dat brengt ons zoals te doen gebruikelijk bij punt twee, de agenda vaststelling, inclusief de orde van de vergadering. Toegevoegd is het raadsvoorstel geheimhouding financiële kaders Hezelpoort, Woontoren en garage, dat wordt dan als hamerstuk toegevoegd. De stads begroting gaat vervolgens beginnen. Daarna hebben we nog één ander debat stuk, dus met de spreektijden voor degenen die nog helemaal los willen gaan op de verstedelijkingsstrategie en zeker geen tragedie. Die moet er wat tijd in de gaten houden. De heer Bakker hoort die niet. Jammer. We doen het zo dat na eerste termijn van uw raad er een maaltijd wordt geserveerd, niet hier, maar dat gebeurt in het restaurant. En daarna zal het college aan haar eerste termijn beginnen en dan volgt de tweede termijn. Dus dat doen we dan achterelkaar door. Dus voor degene die denkt nog even wat rustig tussen. Dan kan ik in ieder geval misschien het begin van de Champions League avond zien. Nee, dat gaat niet lukken. Misschien de twee, misschien de tweede helft, maar dat is geheel in uw handelen. Dat is geheel aan uw handel. Aan mij zal het niet liggen. Er wordt gewerkt met spreektijd maar dat had u al doorgekregen. De volgende punten zijn niet in de raadskamers behandeld en voorgesteld wordt deze als hamerstuk te behandelen. Dat gaan om de voorstellen: 4.1 tot en met 4.10.

Kunt u hier allemaal mee instemmen? Ja, mooi zo.

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 2 of 100

3 Besluitvorming behandeladviezen van de gespreksrondes Punt drie dan, besluitvorming van de behandel adviezen van de gespreksronde van 12 oktober en 19 oktober, jongstleden. Stadsbegroting uiteraard is het debatstuk hier vanavond. Het raadsvoorstel verstedeling strategie ArnhemNijmegen FoodValley ook als debatstuk en de wens en bedenking ten aanzien van ontwerp DVO MGR werkbedrijf zal als stem stuk vanavond aan de orde komen.

4 Hamerstukken Ja, als hamerstuk heb ik dan onder agendapunt vier staan de punten 4.1 tot en met 4.10. Daar is geen spreektijd voor gevraag. En daarmee is ook ingestemd met die voorstellen. Ja.

5 Benoemingen en 6 Vragen van raadsleden aan het college Onder punt vijf benoeming, hebben geen benoemingen vanavond en dat geldt ook voor agendapunt zes vragen van raadslid en het college, zijn geen vragen aangekondigd.

7 Debatstukken En daarmee komen we bij 7.1, het raadsvoorstel stadsbegroting 2023-2026.Voor degenen en dat zijn er toch best veel die voor het eerst meemaken. Te doen, gebruikelijk is dat we beginnen met de sprekers vanuit uw raad, met de grootste partij die niet in het collegezitting heeft, dan komt de grootste college partijen. Zo doen we om en om totdat alle tien fracties aan het woord zijn geweest. U heeft al een groot aantal moties en amendementen van tevoren aangeleverd. Er is ook een overzicht van gemaakt. Dat heeft ook iedereen ja, dat heeft ook iedereen. Uiteraard kan die lijst nog veranderen, afhankelijk van wat in de eerste termijn wordt gezegd. Misschien worden motie of amendementen nog aangepast of ingetrokken en daarom wordt ook gebruik gemaakt van de dinerpauze om dan de nummering ook te actualiseren. Dus hou in de gaat, want dat is de nummering die ik dan ook straks aanhoudt als we gaan stemmen aan het eind van de vergadering. Dat is dus anders dan anders, hé. Dus niet zozeer de indiening, want dat is de regel. De heer van Hooft wilde me al gaan corrigeren. Het moment van indiening heeft te bepalen maar wat we op die lijst hebben staan, zodat iedereen hetzelfde overzicht heeft. Want de ervaring leert dat niet iedereen altijd volgt wat ik tijdens zo een vergadering zeg. Ja, is voor mij, altijd een persoonlijk teleurstelling, maar dat gebeurt dan toch.

Zo een, zo voor mij doen we dat. Komt goed. Helder? Als er geen vragen vooraf zijn, dan zou ik de fractie van de PvdA willen verzoeken om het woord te nemen. Sprekernaam 2: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Dank u wel voorzitter. De wereld, ons land en ook onze mooie en zo geliefde stad Nijmegen, beleefd moeilijke tijden. Een periode waarin een oorlog veel slachtoffers maakt, het energienet ontwricht raakt. We kampen met de nasleep van corona. De inflatie stijgt en het levensonderhoud van veel mensen steeds duurder wordt. Steeds meer stadsgenoten worden op de één of andere manier geraakt door stijgende prijzen en door armoede. Mensen die het moeilijk hadden, krijgen het steeds moeilijker. Maar we zien het ook steeds vaker dat gezinnen die drie jaar geleden goed rond konden komen, nu in de problemen raken of keuzes moeten maken die ze eerst niet hoefde te maken. De lonen nemen immers niet toe en veel mensen die eerder wel met een baan het hoofd boven water konden houden, de middeninkomens, raken nu in de problemen. Of het nu gaat om de Nijmegenaren die hun energie niet meer kunnen betalen, stadsgenoten waarbij het doen van boodschappen een horde wordt of inwoners van wie de kinderen niet meer mee kunnen doen aan activiteiten als sport of een dagje uit, niet meer tot de mogelijkheden behoort. En dat terwijl de rijken, zij die vermogen hebben, steeds rijker worden.

Je zou al bijna cynisch van worden, maar dan moet je niet de politiek ingaan. Want de politiek kan als geen ander perspectief bieden en keuzes maken. Armoede is een grote vijand van menselijk geluk. Het vernietigd vrijheid. En het

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 3 of 100

maakt het uitoefenen van sommige zaken onmogelijk en van anderen zeer moeilijk. En dit vertaalde citaat van een Engelse schrijver uit de 18e eeuw raakt ook heden ten dage nog steeds aan de kern van wat armoede is. En, voorzitter, ik sta hier vandaag spreekwoordelijk met een aantal noodzakelijke pleisters. En laat ik heel duidelijk zijn: pleisters plakken is een noodzaak op dit moment. Maar structurele oplossingen zijn beter. Want je moet de onderliggende problemen aanpakken en recht in de ogen durven te kijken. We kunnen immers wel stellen dat de problematiek rondom armoede en de algehele afname van het besteedbaar inkomen nog veel langer gaat duren. Ook volgend jaar en het jaar erna zullen we zien dat een deel van onze inwoners extra ondersteuning nodig heeft. Grote kans ook dat we als gemeente nog pijnlijke en moeilijke beslissingen moeten nemen. We kunnen ons geld natuurlijk maar één keer uitgeven. De PvdA wil armoede, bezien in de breedte en in de integraliteit. Nog steeds armoede op te delen. In stukjes lijk er gradaties te ontstaan en dat moet niet, want armoede is armoede en dat moet aangepakt worden. De vraag die wij als raad ons moeten stellen: wat is het perspectief? En hoe gaan we die fundamentele armoede aanpakken? En voor een groot deel, dat weten we allemaal zijn we afhankelijk van Den Haag, maar als gemeente kunnen we wel degelijk keuzes en verschil maken.

Wat we doen we wel, wat doen we niet? En dat gesprek moeten we veel meer hebben met elkaar, in gezamenlijkheid en met de verantwoordelijke wethouders. En ik noem hier bewust het meervoud, want armoede gaat zowel over werk en inkomen, als over duurzaamheid, over kansengelijkheid en over welzijn en daarmee moeten we ook durven om buiten de hokjes te kijken en te denken, dus ook over de programmabegroting heen. En dat is een opdracht aan ons allen. Maar voor nu begint het met pleisters. We moeten als gemeente alles op alles zetten om mensen tijdig te bereiken. Noch voor ze helemaal in de afgrond terechtkomen ze en verstrikt raken in regelingen en de bureaucratie van tal van instanties. Vroeg signalering is daarvoor een belangrijk middel. En in deze tijden moeten we zo vroeg en zo snel mogelijk kunnen schakelen. Met demotie: vroeg signalering voor iedereen die in de schulden dreigen te komen, roept de PvdA samen met het CDA en de SP, het college op om te kijken of we nog meer instanties kunnen aanhaken bij de vroeg signalering en dan gaat het wat ons betreft over de belastingdienst, de landelijke belastingdienst, maar ook de gemeentelijke belastingdienst. En ook om telefoonmaatschappijen, want immers veel schulden van vooral jongeren beginnen bij oplopende rekeningen van telefoonmaatschappij. En laten we nou echt werk maken, nog meer van die vroeg signalering.

Tussen tien en 17 oktober organiseerde de Ham de week tegen armoede, met tal van workshops panelgesprekken en debat en een aantal van u was daar ook. Op al die plekken was de uitkomst de situatie wordt voor veel inwoners steeds nijpender. Niet alleen voor mensen met een bijstandsuitkering, nee, ook voor mensen met een baan en studenten krijgen het steeds moeilijker. Ook werd heel helder dat ervaringsdeskundigheid onmisbaar is in de strijd tegen armoede. Want iemand die zelfde stress van het niet kunnen betalen van rekeningen heeft ervaren, zal zich ook veel beter kunnen inleven in de irrationele keuzes die mensen in armoede maken, de gevolgen hiervan en hoe je als gemeente deze mensen kunt helpen. Ervaringsdeskundigen kunnen een belangrijke schakel zijn en aanvullend complementair worden ingezet, naast de kennis van professionals, ambtenaren en onderzoek. En daarom dient de Partij van de Arbeid samen met het CDA, GroenLinks, de Stadspartij en de SP de motie samen voor Nijmegen, met ervaringsdeskundigen van woord naar daad in. Pleisters plakken, dus waar het kan. En helaas is dat nodig. En dat deden we eerder ook met het initiatief voor een noodfonds voor energiearmoede. Daar vroegen we in mei van dit jaar al als fractie aandacht voor, om hier echt op voor te sorteren, juist voor de winter met plannen te komen en niet als we al in moeilijke tijden zitten.

Volgende week spreken we met de verantwoordelijk wethouder over de invulling daarvan en wat ons betreft moet het geld echt terechtkomen bij zij die het hardste nodig hebben. Er moeten vaart worden gemaakt, immers de komen koudere tijden komen eraan en in veel gemeenten is het ook al mogelijk om geld te storten, als particulier. Dat is ook de bedoeling, heb ik gelezen uit de stukken van gisteren hier in Nijmegen. Dat is ook een oproep geweest van de raad. Maar zorg ook dat er fondsen of bedrijven een bijdrage kunnen leveren aan dat fonds. Als zij dat willen en ik weet uit de stad dat dat het geval is. Geldt dat terechtkomt bij de mensen die het nodig hebben. Dat geldt ook voor de energietransitie. En er staat in de begroting een subsidieregeling voor doe het zelvers en gratis maatwerkadvies voor maar liefst 1,7 miljoen euro per jaar. En ik heb meerdere malen gevraagd hoe dat er precies uit komt te zien. Maar heel helder werd het niet. En daarom geef ik het college graag mee, want de PvdA betreft, komt dat terecht bij de mensen die het nodig hebben, bij de lage en middeninkomens in de wijken die dat het hardst nodig hebben. Wijk als Hatert, als Meijhorst, Neerbosch Oost of het Waterkwartier.

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 4 of 100

Niet bij die Happy View die het gerust zelf kan betalen. Want ook hier geldt: de energietransitie kan alleen succesvol zijn als iedereen mee kan doen en het haalbaar en betaalbaar is voor iedereen. Nog een pleister. Wijkcentra spelen belangrijke rol als huiskamer van buurten. Juist in een tijd dat veel huishoudens, ook veel ouderen, worden geconfronteerd met een hoge energierekening kunnen deze wijkcentra, waar activiteiten worden georganiseerd een warm thuis zijn. En zoals u wellicht weet, hadden wij hierover ook een motie aangekondigd. Maar tot onze vreugde kwam er gisteren een stuk uit het college waarin daar ook stappen in die richting werden gezet. Die wijkcentra kunnen langer open. En dus de wijkbewoners kunnen daar terecht. Er blijft wel nog een vraag over van onze fractie en die wil ik dan ook graag aan het college stellen. Zou het college kunnen toezeggen dat ook de mogelijkheid blijft bestaan dat keukens in wijkcentra tegen een nultarief kunnen worden gehuurd als er maaltijden voor buurtbewoners worden klaargemaakt? Want wat ons betreft zou dat de cirkel rond maken. En in deze moeilijke tijden kan sport ook voor veel mensen een uitlaatklep zijn. En onze stad kent fantastische natuurgrasvelden, maar pijnlijk genoeg ligt ook het slechtste voetbalveld van Gelderland in Nijmegen. En het is het veld van VV Krayenhof, vol kuilen en mening speler raakte geblesseerd.

En volgens mij moeten we dat als stad niet willen en ik kan me ook nauwelijks voorstellen dat de wethouder die hierover gaat dat in zijn portefeuille zou willen hebben. En daarom dient de PvdA de motie laat de bal weer rollen, voetballen op een veilig veld, zonder blessuren in en dat doen wij samen met de SP, de VVD, CDA, GewoonNijmegen.Nu en de Stadspartij met de oproep het natuur grasveld zo spoedig mogelijk speel te maken. En ook alvast geld te reserveren voor de noodzakelijke investering van een kunstgrasveld. Het doel moet zijn dat voetballers van VV Krayenhof in de zomer van 2023 in plaats van de zomer van 2024, het hun beloofd de kunstgrasveld krijgen. Vervolgens wil ik graag met u stilstaan bij de stichting Hartslag Nijmegen. En u kent waarschijnlijk allen deze stichting, die doet veel en belangrijk werk. U weet ook allen dat hoe eerder een hartmassage begint, hoe groter de overlevingskansen zijn en AED's zijn hierbij van grote betekenis. Door kostenstijgingen en teruglopende sponsoring krijgt de stichting het veel lastiger. En zelfs de continuïteit van Hartslag Nijmegen dreigt daarmee in gevaar te komen.

Er zijn extra middelen nodig om de broodnodige basis en herhaal cursussen op te zetten, oudere AED's die afgeschreven zijn te vervangen en om onderhoud te plegen aan AED's en daarom dient de Partij van de Arbeid samen met de VVD, D66, CDA, GroenLinks, GewoonNijmegen.Nu de Stadspartij en de SP de motie: geef met je hart, meer financiële steun voor stichting. Hartslag Nijmegen in om te regelen dat de stichting voor het jaar 2023 meer financiële slagkracht kijkt. En daarnaast gekeken wordt naar een plan van aanpak en mogelijke structurele continuering van gelden voor het jaar 2024 en verder. En om de stad nog sociale, veiliger en schoner te maken is er bovendien een heus oppositie pakket. U heeft daar vast allen kennis van genomen. Een pakket van alle partijen in de oppositie, de PvdA, de Partij voor de Dieren, VVD, SP, CDA, GewoonNijmegen.Nu en ODV. En ik ben blij dat het gelukt is om met deze partijen tot een mooi pakket te komen en daar dank ik mijn collega's hartelijk voor. Daarom dien ik namens deze partijen de motie: laat de zon schijnen op daken en daarmee in portemonnee van huishoudens in en demotie geen gascentrale op het ENGIE-terrein.

In die eerste motie roepen wij als oppositie het college op om in de nog lopende onderhandelingen over de prestatieafspraken namens de gemeente in te zetten op een verplichting van het plaatsen van zonnepanelen op elk geschikt dak van een corporatiewoning. Immers, naast isoleren is het plaatsen van zonnepanelen ook van groot belang en de verduurzamingsopgave en draagt dit direct bij aan het verlagen van energiekosten van huurders. Mensen voelen dit direct in hun portemonnee. Dan kunnen we ook echt impact maken, samen met corporaties en gemeente. En we roepen het college ook op om samen te werken aan het opzetten van een zogenoemd revolverend fonds, om daar ook nog middelen voor beschikbaar te maken. En dan de mogelijkheid die tot op heden open ligt van een gascentrale op het ENGIE-terrein. Als oppositie zeggen wij gezamenlijk tegen onze overige raadscollega's spreek je uit, spreek je uit tegen de mogelijke bouw van een gascentrale op dit terrein. De luchtkwaliteit in dit gebied is al minder goed. De buurtbewoners hebben daar last van. We hebben als raad de klimaat en biodiversiteitscrisis uitgeroepen. En daar al mee dus ook expliciet erkent. Het bestemmingsplan is nog niet vastgesteld, dus u kunt zich nog uitspreken.

En tenslotte vragen we het college ook om een zienswijze in te dienen tegen de door de provincie verleende vergunning, om de mogelijkheid van de bouw van een CO2 produceren decentrale uit de vergunning te schrappen. En zeg nou zelf, als het ons als oppositie lukt om gezamenlijk met plannen te komen om onze stad nog mooier te maken, dan moet het toch haast wel alle raadsleden van coalitiepartijen bereid zijn om onze handreiking aan te nemen? Zoals de coalitie eerder zei bij het coalitieakkoord de oppositie de hand te reiken, zo namen wij die nu aankwamen met een mooi pakket en steken nu de hand uit naar GroenLinks, Stadspartij en D66. En de PvdA hoopt dat de coalitiepartijen deze moties en amendementen willen omarmen.

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 5 of 100

Het samen aanpakken van de grote problemen waar we voor staan met de stad, met de raad en het college. Nijmegen en haar inwoners, is veerkrachtig. Samenhouden we Nijmegen solidair. Immers, in kille tijden houden we elkaar warm. Dank u wel, voorzitter. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Ik dank u. Dan ga ik verder met de volgende spreker. Namens de GroenLinks fractie, ik neem aan de heer Lokker. Sprekernaam 3: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Jazeker. Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, we bevinden ons in een tijd die gekenmerkt wordt door grote problemen en crisis. Ons klimaat gaat nog steeds naar de knoppen. Er zijn veel te veel mensen die geen betaalbaar huis kunnen vinden en ongelijkheid groeit, door stijgende gas en energieprijzen maar ook door de torenhoge inflatie, die zelfs boodschappen voor grote groepen mensen met lage en middeninkomens onbetaalbaar maakt. Daarnaast moet er wereldwijd mensen vluchten voor oorlog, klimaatverandering en onrecht om na een vaak om menselijke reis na aankomst in Nederland de meest basale en fatsoenlijke opvang te ontberen. Voorzitter, ik kan hier herhalen dat deze problemen niet het natuurverschijnsel zijn dat ons overvalt.

Ik kan hier herhalen dat ze het gevolg zijn van politieke keuzes, gebrek aan politiek lef en initiatief van onze regering in Den Haag, van de Europese unie en andere rechtse regering over de hele wereld. Maar, voorzitter, hoe waar dat ook is, daarmee bieden we de effecten van al deze problemen en crisis voor onze stad niet het hoofd. Nijmegenaren willen oplossingen voor deze problemen. Zij willen een stad waarin we samen verantwoordelijk zijn voor elkaar en voor onze natuur, waar we eerlijk delen en waar we elkaar helpen en ondersteunen, waar we de straat opgaan als het nodig is en waar we voor onze eigen rechten en voor die van andere opkomen. En dat is precies wat deze begroting onze stad beloofd. Het is een Nijmeegs antwoord op de problemen van onze tijd. Een antwoord waar onze stad en Nijmegenaren naar snakken. De plannen die het college aan ons presenteert pakken niet alleen maar de problemen aan. We pakken niet alleen maar pleisters op de wonden van neoliberale keuzes, maar we zetten een stap in de richting van een ander systeem, van een duurzame, eerlijke en vrije stad. Terwijl er landelijk wederom blijkt dat de gestelde klimaatdoelen niet gehaald worden, blijven we in Nijmegen onverminderd hard werken aan klimaatplannen die wel werken.

We investeren de komende jaren in een warmtenet in onze stad, waarmee we stappen zetten om tienduizend huizen van fossiele energie af te halen, waarmee we inwoners betaalbare energie geven en als het aan GroenLinks ligt, warmtevoorziening terug te halen in de handen van de overheid, waar het hoort. De effecten van hittestress en de vernietiging van biodiversiteit pakken we aan door stevig in te zetten op het vergroenen en klimaatbestendig maken van onze stad. Hierbij maken we de stad niet alleen groener, maar maken we de stad ook een gezondere en fijnere plek om te wonen. Dat doen we door netto duizend bomen per jaar bij te planten, door zo natuur inclusief mogelijk te bouwen, maar natuurlijk ook door keihard te blijven werken aan de luchtkwaliteit. We zijn blij dat het college vol inzet op het versnellen van de mobiliteitstransitie. Oftewel het makkelijker en aantrekkelijker te maken voor voetgangers, fietsers en OV gebruikers. De ruimte in onze stad is beperkt en voor GroenLinks is de keuze helder. Wij kiezen voor groen, fietsers en voetgangers boven asfalt en ronkende auto's. Als GroenLinks zijn we ontzettend blij met de inzet van het college op de aanpak van klimaatverandering en de effecten hiervan. Maar grote fossiele energiebedrijven, vliegtuigmaatschappijen en vliegvelden en de bio en vleesindustrie trekken zich nog weinig aan van de ondergang van onze planeet.

Terwijl Nijmegenaren hun stinkende best doen om klimaatverandering tegen te gaan, worden we nog dagelijks overspoeld met reclames voor producten op fossiele, energie, vliegreizen en kiloknallers. Dat is wat GroenLinks betreft verleden tijd. Daarom dien ik samen met het aantal andere partijen de motie: stop het kapitaliseren van klimaatverandering, reclames fossiel en bio-industrie vrij in. De klimaatcrisis laat ook zien hoe ongelijk onze samenleving is. Mensen met lage en middeninkomens worden hard geraakt dan rijke mensen. Die groeiende ongelijkheid raakt ook onze stad. De stijgende prijzen van gas en energie, zorgen voor een bijna onleefbare situatie voor inwoners met een laag of middeninkomen. We zijn dan ook blij dat onze minimaregelingen kunnen verhogen naar 140 procent van het sociaal minimum, waardoor we nog meer Nijmegenaren die dat nodig hebben, kunnen ondersteunen. Daarbij wil ik de aanpak van het college die gisteren naar buiten is gekomen niet onbenoemd laten, ondanks dat dat deze begrotingsbespreking niet-direct raakt. We zijn ontzettend blij dat het college met veel input uit de raad en uit onze stad, inzet op onder andere een noodfonds voor bewoners, voor maatschappelijke instanties en een intensivering van energiecoaches. Goede

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 6 of 100

begeleiding naar werk kan veel Nijmegenaren helpen. We zijn blij dat het college hier onverminderd op inzet en extra inzet op het intensiever aanpakken van de mismatch op de arbeidsmarkt. We zijn erg te spreken over VIAT waarmee je gericht gekeken wordt naar omscholing bijscholing voor beroepen in de energietransitie en de bouw, juist omdat daar veel werk en is en zoveel mensen voor nodig zijn. Een goede stageplaats is voor veel MBO-studenten de start van een fijne start voor hun werkende leven. Helaas hebben veel van deze studenten nog ongelijke mogelijkheden om op een goede plek terecht te komen, door gebrek aan hun netwerk of door stages discriminatie. Met de motie stagemakelaars voor een eerlijke arbeidsmarkt willen GroenLinks en heel veel andere partijen in deze raad een pilot starten om de mogelijkheden voor een goede stageplaatsen voor MBO-studenten zo eerlijk mogelijk te verdelen. En een stad waar we voor elkaar zorgen, is goede zorg en ondersteuning voor de mensen die dat nodig hebben onmisbaar. Dit college maakt onder andere werk van welzijn van jongeren. We investeren extra in jongerenwerkers en in programma's voor het tegengaan van suïcide en zorgt voor meer aandacht voor kwetsbare jongeren via de uitgebreide doorbraak-methode. Voorzitter, wonen is een recht.

We zouden ons als overheid bezig moeten houden met volkshuisvesten in plaats van met de kaders van de markt steeds verder op te rekken en de belangen van eigenaren steeds maar boven die van mensen te stellen. We zijn ontzettend blij dat we in Nijmegen onverminderd blijven inzetten op het terugdringen van het huizen te kort. We zetten met het woonfonds miljoenen in om juist betaalbare huizen kunnen bouwen in onze stad, maar we zetten ook in om het terugdringen van terugdringen van huisjesmelkers en pandjesbazen die door de huidige situatie goudgeld verdienen aan de nood van anderen. Ook in Nijmegen hebben we te maken met langdurig leegstaande panden. Wanneer deze gemeentelijk bezit zijn, zien we dat het college inzet op tijdelijk gebruik om te wonen of van maatschappelijke functies, en daar zijn we ontzettend blij mee. Maar dat geldt helaas niet voor panden die in eigendom zijn van particuliere eigenaren, die staan vaak al jaren leeg zonder dat er een impuls is om daar iets aan te doen. Als GroenLinks, samen met de Partij voor de Arbeid en de Partij voor de Dieren, zien we dat graag veranderen. Met de motie wonen in zijn recht, kraakt de leegstand willen we het college oproepen om werk te maken van het leegstandsbeleid en het desnoods verplicht van eigenaren om iets met hun lege panden te doen.

Daarnaast roepen het college op wanneer een leegstaande gebouwen worden gekraakt en mensen hun recht om wonen uitoefenen, de gemeente het gesprek tussen krakers en eigenaren te laten faciliteren met het oog op al dan niet tijdelijke bewoning of huisvesting van kwetsbare doelgroepen. Nijmegen is een stad waar iedereen zichzelf zou moeten zijn, bij iedereen dezelfde mogelijkheden heeft, ondanks onze verschillen. Dat is niet vanzelfsprekend. Daar moeten we als gemeente aan blijven werken. Gelijke behandeling en mogelijkheden bereik je alleen door ongelijk te investeren. We zijn daarom ook blij dat het college dat in deze stadsbegroting doet, zowel op het gebied van anti-discriminatie en antiracisme, de regenboog gemeenschap als op inclusie en toegankelijkheid. Bovendien zijn we ontzettend blij dat we in Nijmegen solidair blijven met vluchtelingen. Waarin andere steden en gemeentes gedoe de boventoon voert, staan Nijmegenaren weer langs de kant van de weg om vluchtelingen welkom te heten en doet ons college niet mee aan het politieke spel, maar voelt zij en neemt zij haar verantwoordelijkheid. Cultuur is onmisbaar en een samenleving. Het brengt mensen andere perspectieven, het brengt mensen met elkaar in contact en ook niet onbelangrijk het is vaak ook nog een fijne avond uit.

We zijn blij dat het college de cultuursector actief blijft ondersteunen en dat we nog meer geld hebben vrijgemaakt om dat ook te doen. De investeringen in het Valkhof museum zijn daar een prachtig voorbeeld van. Ook de aandacht voor eerlijke betaling en de culturele sector, kleine makers, ateliers en mooie Nijmeegse initiatieven zijn we als GroenLinks enorm over te spreken. Voorzitter, als GroenLinks zijn we ontzettend blij en tevreden met de stadsbegroting 2023. Het is een Nijmeegs antwoord op de problemen en de crisis van onze tijd. Daarmee en daar zijn we ons natuurlijk van bewust, zijn deze problemen nog niet opgelost. Zolang de klimaatverandering niet op grote schaal een halt wordt toegeroepen, zolang we geen afscheid nemen van het marktdenken als het over wonen gaat of over zorg of over openbaar vervoer en zolang we de groeiende ongelijkheid niet stoppen door eerlijke belastingen te heffen en hogere lonen, zullen deze problemen en crisis blijven bestaan. Sprekernaam 4: De heer van Hooft (Raadslid SP) Voorzitter.

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 7 of 100

Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Interruptie de heer van Hooft. Sprekernaam 4: De heer van Hooft (Raadslid SP) Ja, ik hoorde een heel opmerkelijk zinnetje, dat vind ik eigenlijk goed dat dat even door GroenLinks wordt uitgesproken, namelijk het markt denken in het openbaar vervoer, dat dat eruit moet. Dan gaan we even daar vanavond een motie over indienen om als Nijmegen zelf gewoon ja, mee te doen, om een concessie voor het openbaar vervoer binnen te halen en daarmee ook dus ook als overheid zelf het openbaar vervoer te runnen. Als ik u dat zinnetje hoor uitspreken, dan verwacht ik van u dat u die motie ook helemaal gaat omarmen en steunen. Sprekernaam 3: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) U mag er natuurlijk van alles verwachten, maar u weet ook, meneer van Hooft dat op het moment dat de landelijke overheid gaat over de privatisering wat natuurlijk ook is gebeurd, dat we niet al die, zoals ik al eerder heb gezegd, wij kunnen pleisters plakken, we kunnen laten zien dat het anders kan, maar wij kunnen niet alles oplossen. En ik zou heel graag zien dat de landelijke, de NS is het één van de meeste voorbeelden die we nu allemaal kennen, dat de landelijke teruggedraaid wordt met de privatisering en dat het ook met onze bussen gebeurt. De vraag is alleen of uw motie, die ik nog niet hebt gezien, of die daardoor voor de oplossing voor is.

Maar dat zal ik u straks vertellen. Sprekernaam 4: De heer van Hooft (Raadslid SP) Maar, die motie, die zegt eigenlijk heel simpel dat wij als gemeente, want kijk, we gaan, de openbaar vervoer wet niet veranderen, maar wij kunnen wel als gemeente meedoen aan de concessie voor het openbaar vervoer hier in Nijmegen en daarmee dus ook als gemeente zelf bepalen hoe we ons openbaar vervoer eruit komt te zien, als wij concessiehouder worden. Daarmee lossen we de wet niet op, maar daarmee doen we in de praktijk wel wat u ook wilt. Dat is namelijk dat het openbaar vervoer niet meer op de marktplaats vindt. Dus u zou daar dus echt moeten omarmen als ik uw zo hoor praten. Sprekernaam 3: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Zoals ik zei, ik ken de motie niet. Dus als u hem straks heeft ingediend, dan zal ik dan natuurlijk met liefde na, maar wat ik al eerder zei is en wat ook eigenlijk het punt was mijn verhaal, dus ik vind het fijn dat ik dat nog even kan herhalen is natuurlijk dat wij hier in Nijmegen proberen te laten zien hoe het anders kan en dat we dat met deze stadsbegroting ook echt doen. Maar dat we tegelijkertijd zo lang op landelijk niveau, op Europese unie, op het niveau van de Europese unie dingen niet veranderen.

En zolang die klimaatverandering niet gestopt wordt, zolang we geen afscheid nemen van het marktdenken en de nationale politiek en niet de lonen verhogen en de belasting eerlijker maken, blijven deze problemen en crisissen elke keer de kop opsteken. Als GroenLinks blijven ons daarom onverminderd inzetten om deze problemen het hoofd te bieden en onze stad en we hebben er alle vertrouwen in dat we dit samen zullen doen met het college, met alle partijen in onze raad en natuurlijk met al onze inwoners, voor een duurzame, eerlijke en vrije stad. Dank u wel. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Ik dank u. Dan is het woord aan de SP-fractie. Ik neem aan de heer van der Hooft, u hoorde hem al. Ja, het hoeft natuurlijk niet, meneer van Hooft, bedoel. Sprekernaam 4: De heer van Hooft (Raadslid SP) Ja, ik had niet verwacht dat ik al zo snel aan de beurt zou zijn. Ja, mensen wij gaan hier vandaag niet Poetin weer terug in zijn hok stoppen. We gaan vandaag niet het kabinet-Rutte laten verdwijnen. Wij gaan de energiemaatschappijen helaas niet nationaliseren vandaag. Wij gaan vandaag niet de macht van het kapitaal beperken, zodat mensen wat meer te vertellen hebben. We gaan Big Farma niet aanpakken, we gaan de agro en bio industrie gaan wij niet op de knieën krijgen.

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 8 of 100

Wij gaan ook niet zorgen dat wij Geothermie uit de grond halen, zodat we duurzaam en goedkope energie voor iedereen hebben. We gaan ook geen thoriumcentrales hier neerzetten in Nijmegen, hoewel dat toch eigenlijk best weleens een goede oplossing zou kunnen zijn om heel veel relatief schone elektriciteit te produceren. Wij gaan ook geen windmolens op zee zetten. En wij gaan zelfs vandaag er niet voor zorgen dat bijvoorbeeld iets als woningcorporaties dat die we hier gewoon in bezit zijn van de bewoners, zodat de bewoners zelf bepalen hoe hard de huren stijgen, hoeveel er geïnvesteerd wordt in verduurzaming van woningen en hoeveel woningen er ook bijgebouwd moet worden. Daar gaan we hier vandaag allemaal helaas niet doen. Toch aan wij ons best doen om Nijmegen een beetje mooier te maken voor iedereen. En dat kan eigenlijk ook goed. Kijk, het zijn een beetje barre tijden voor veel mensen. Armoede is niet alleen maar iets voor mensen met een uitkering. Tegenwoordig is dat ook voor heel veel werkenden is het gewoon echt schrapen. Met torenhoge energierekeningen maar ook met de boodschappen alles wat duurder wordt. Het gaat dus eigenlijk met heel veel mensen eigenlijk niet financieel in ieder geval niet zo heel erg goed. Met de gemeente gaat het eigenlijk fantastisch goed. In deze begroting kunnen we pak hem beet zo een 30 miljoen per jaar meer uitgeven dan in het verleden.

Er is dus een. Ja, dat gaat eigenlijk heel erg goed. Als je kijkt naar de ons weerstandsvermogen is dit plaatje, dan hebben we gewoon 100 miljoen meer in de spaarpot zitten, als dat we nodig hebben om alle risico's die we kunnen bedenken om dit te kunnen afdekken. We hebben dus eigenlijk 100 miljoen sparen, hebben we te veel gespaard en die zouden we dus ook kunnen investeren in allerlei zinvolle dingen. Ik zou daarvoor pleiten, er zijn hier mensen die als je het woord saldireserve uitspreekt dan duikers onder de grond trekken zich in hun bunker en dan zeggen ze, daar blijf je vanaf. Ik zou weleens willen zeggen van laten we die saldi reserves, wat meer gebruiken om te investeren, zodat wede kansen die we hebben ook eens een keer niet laten liggen. Daarmee wil ik gelijk beginnen met een eerste motie die wij willen indienen en ik attendeerde net de heer Lokker er al op, namelijk om van het OV een publieke dienst te maken. De heer Lokker zei, ik ken die motie niet. Dat vind ik erg slordig, want ik heb al moties van alle partijen namelijk doorgenomen. Volgens mij is dat gewoon je werk, dat je ook doorneemt wat andere fracties indienen om even te kijken wat daarin staat en daar een mening en oordeel over vormt, zodat je niet totaal verrast wordt als er hier in de raad daar iets over gevraagd wordt.

Maar die motie die zegt een motie, maak het van het OV een publieke dienst, die zegt eigenlijk het volgende: laten we nou eens mee gaan doen aan de aanbesteding voor het nieuwe OV, want op dit moment wordt het OV door de provincie op een gigantische manier uitgekleed. Staat er echt slecht voor heeft natuurlijk iets te maken met de nasleep van corona, maar uiteindelijk willen we dat toch niet gaan accepteren. Laten we het OV weer gewoon, in eigen hand nemen, naar de gemeente toe halen door zelf op die concessie in te schrijven. Dat kunnen we als Nijmegen doen. Dat kunnen we eventueel samen met Arnhem doen, zodat wij een gezamenlijk OV-bedrijven hebben en ons eigen OV runnen, onze eigen buslijnennet neerleggen, zodat we ook weten dat alle wijken en heel Nijmegen ook van OV worden voorzien. En als we dat dan toch doen, laten we dat dan ook gelijk combineren met dat bus, voorbeeld voor voordeel, amendement voor alle Nijmegenaren en niet alleen voor 65-plussers en mensen met een laag inkomen. Betekent dat mensen voor één euro per week gratis kunnen reizen. Kijk, dan doe je iets aan het klimaat, dan doe je iets aan het milieu, dan doe je iets in de portemonnee van mensen. Is een fantastische manier rijkelijk waarmee we de stad vooruit kunnen helpen en ik vermoed dat GroenLinks hier dit helemaal zou moeten kunnen omarmen want dit is de weg, de weg uit de marktwerking in het OV.

In ieder geval zolang hier in Den Haag, Rutte en consorten nog zitten. Hier kunt u, lokaal het verschil maken en ik zou u dan ook adviseren om dat vooral vandaag te gaan doen. Tweede punt wat ik wil bespreken, dat zijn de energierekeningen. Daar hebben we landelijk zijn er allerlei maatregelen al voorgenomen. Ik zag ik toevallig gister iets voorbijkomen wat hier ook al een beetje op lijkt. Toch ga ik dat amendement indienen. Dat is namelijk om de sport en welzijnsorganisaties om die ook te compenseren voor energierekeningen. We hebben de afgelopen periode een aantal clubs aan de lijn gehaald die zeggen: jongens, wij trekken het niet meer. Wij moeten echt of de prijzen voorde abonnementen de contributie verhogen. En daarmee kunnen we uiteindelijk kunnen wij gewoon ja, anders gaan vallen wij gewoon om als vereniging. Dit kan zo niet langer. En ja, je wilt toch wel gewoon in normaal in de kantine zitten en dat hoeft allemaal niet op de hoogste temperaturen. Maar dan wel dat het een beetje verwarmd wordt. Douchen gebeurt al bij verschillende verenigingen niet meer. Zeggen gewoon de douches uit, want we kunnen het niet betalen. En dat is toch echt wel bizar. Dus wij vinden dat de sport en welzijn gewoon gecompenseerd moeten worden voorde toren hoge energielasten. Eigenlijk ook met terugwerkende kracht voor een deel over het afgelopen jaar.

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 9 of 100

Sommigen hadden natuurlijk nog lopende contracten en hadden nog geen last van verhoogd rekeningen. Maar goed. Dat kun je allemaal individueel uitzoeken. En de nou ja, dat amendement, dat dienen wij samen met PvdA, Partij voor de Dieren, VVD, CDA, Gewoon Nijmegen en ODV. Zo al zijn nog wel meer amendementen die wij gezamenlijk hebben ingediend met de oppositie en u had volgens mij net al begrepen dat is een handreiking naar de coalitie. Ik ben erg benieuwd wat er van onze handreiking terecht gaat komen op dat punt. Volgens mij is dat dit eentje die u zo zou moeten kunnen omarmen. Dan een tweede motie en dat is het zwembad Dukenburg. Er liggen nu plannen om Dukenburg en Nijmegen West te sluiten vanaf 2026. En dan een nieuw zwembad te beginnen, maar dan komt de locatie Jan Massinkhal steeds meer in zicht. En ik denk dat dat niet zo een slimme keus is. A, volgens mij is die locatie niet geschikt om een prachtig mooi zwemparadijs te bouwen. Dan krijgen we straks zo een 50 meter bak met een glijbaan erbij. En dan hebben we weer een soortzwembad West nog een keer voor de komende 40 jaar. Zal echt de slechtste keuze zijn die we kunnen maken. We moeten echt een heel mooi zwemparadijs neerzetten, waarde hele regio bij ons komt spartelen, drabbelen, kinderfeestjes de hele rimram erop en eraan. We moeten er echt iets moois van maken, inclusief dat 50 meter bad en alles.

En volgens mij is de locatie Jan Massinkhal daar niet eerlijk geschikt voor. En er speelt nog iets anders. De gedachte bij de Winkelsteeg was, dan zou misschien ook een deel van het publiek vanuit Dukenburg zou daar ook gebruik van kunnen maken. Maar dan moet je hem toch onderhand bijna een kilometer meer in de richting van de Dukenburg leggen dan bij de Jan Massinkhal? Dus ook om die reden denken wij dat die locatie daar niet heel erg geschikt voor is. En daarom dienen wij ook een motie in om zwembad Dukenburg open te houden. Want het zou kunnen dat dat nieuwe zwemparadijs zo goed gaat trekken, dat erop termijn uiteindelijk zal blijken dat men in Dukenburg eigenlijk helemaal niet meer zo een behoefte heeft aan het eigen zwembad, maar als dat zo ver weg komt te liggen bij de Jan Massinkhal, dan denk ik dat ze in Dukenburg nog heel lang heel veel behoefte hebben aan hun eigen zwembad. En vandaar ons voorstel om Dukenburg in ieder geval na 2026 voorlopig maar eens eventjes open te houden. En ik hoop dat u begrijpt dat dat belangrijk is. Dan wil ik nog eigenlijk twee andere moties onder de aandacht brengen die wij met de gezamenlijke oppositie ook indienen. Dat is één: laat, de zon schijnen op daken en daarmee in de portemonnee van huishoudens, die net door mevrouw Brand is ingediend.

Die woningcorporaties, dat is eigenlijk ja, de partij die het makkelijkst en het snelst heel veel zonnepanelen op het dak kan leggen. En als je ziet het tempo waarin ze dat doen, dat is eigenlijk schrikbarend langzaam. Bewoners die zeggen van: ik wil heel graag zonnepanelen hebben, zeggen ze: ja, u bent voor uw groot onderhoud pas over tien jaar aan de buurt. Dan kijken wij daar eens een keertje naar. Dan denk ik echt, jongens wat is dit? Bestaat dat? Ja, dat bestaat, dat gebeurt gewoon. Ze doen het ze doen het gewoon niet. En ze zijn dan op de één of andere manier helemaal niet in geïnteresseerd, terwijl het aanleggen van zonnepanelen is gewoon een rendabele investering. Kost gewoon uiteindelijk niks, want je verdient het gewoon terug via de energielasten. Dat kun je allemaal heel eenvoudig. Wij spreken een tientje uur bij en 20 euro minder energie. Nou, iedereen zegt: leg neer die dingen. En ze doen het gewoon niet. En ik word daar heel erg ziek van. En dat we zijn daar nou, al jaren mee bezig en we zeggen allemaal: ja, ze moeten duurzamer, duurzamer en het gaat maar in het tempo langzaam en langzaam en langzaam. En vandaar dus deze motie. Om nou eens gewoon in de prestatieafspraken gewoon te regelen. <...> binnen vier jaar op alle woningen, zonnepanelen gewoon en er niet omheen ouwehoer, gewoon doen wat je kan doen, want ze doen het gewoon niet.

En vandaar dat ik ook verwacht dat ook de coalitie die motie van harte moet ondersteunen. En tot slot de motie: geen gascentrale op het ENGIE terrein. Ik heb nog nooit zo iets bizars meegemaakt, dat zou duurzaam worden, daar werd ook altijd over gesproken op die manier. Nee, we gaan daar geen biomassacentrale doen. Dat was nog in de tijd dat toen GroenLinks dacht dat biomassa dat dat nog goed voor het milieu was, grote misvatting! Gelukkig hebben we ze van die gedachte af kunnen brengen. Maar nu moet er gewoon een gascentrale komen. Er wordt vanuit de provincie loopt daar gewoon al een vergunningentraject. Nou, we kunnen dat volgens mij tegenhouden als wij hier in ieder geval het bestemmingsplan op die wijze niet goedkeuren. We zullen toch op zijn minst op bezwaar moeten indienen bij de provincie tegen de aanvraag van die vergunning. Kijk en als de Rijksoverheid vervolgens ons gaat dwingen, dat kan, hé, theoretisch. Dat is één van de locaties waarop dit soort gascentrales nog mogen gepositioneerd worden. Kijk, dan hebben we een ander probleem, dan gaan we dat gevecht met de Rijksoverheid nog maar aan. Maar, op dit moment moeten we dus alles op alles zetten om die gascentrale volgens mij tegen te houden. Ik zou zetten zeggen: zet er een mooie Thoriumcentrale neer. Maar wat ik in het begin al zei, daar gaan wij hier niet over.

Maar dat zou ik een goed plan vinden, maar het niet eens in de fractie besproken.

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 10 of 100

En misschien vindt mijn fractie dat we helemaal geen goed plan maken. Maar goed, daar zou er volgens mij moet je dan toch maar eens doen, daar wou ik het maar eens even bij laten voor de eerste termijn.

Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Grutters namens de Stadspartij Nijmegen. Sprekernaam 5: Mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, voorzitter, het is een heel pakpapier maar ik word ook een dagje ouder, dus ik heb steeds grotere letters nodig. Dank voor het woord. De Stadspartij is blij met de stadsbegroting zoals die er nu ligt. Een vertaling van het coalitieakkoord dat we in juni hebben gesloten en Nijmegen is volop in ontwikkeling en maakt zich klaar voor de toekomst. En daarom moeten we vooruitkijken. Op zijn Nimweegs heet dat dan kiek veur uut, want het is juist nu tijd om ons hard te maken voor een mooie toekomst van deze tweeduizend jaar oude, mooie stad. Bouwen aan de toekomst. Daar is geld voor nodig. Voor ons ligt een begroting van bijna één miljard euro. Als gemeente dragen we steeds grotere zorgen en verantwoordelijkheden en die verantwoordelijkheid neemt Stadspartij Nijmegen. Voor ons is het een nieuwe periode. Wij staan aan een nieuw begin waarin we de stad de komende vier jaar de goede richting op willen sturen. Bij deze verantwoordelijkheden horen ook uitdagingen en de vorige sprekers benoemde het uiteraard ook allemaal al. Ik hoef hier niemand te vertellen dat het een moeilijke tijd is voor de inwoners van Nijmegen.

Nadat we een lange coronacrisis met elkaar hebben doorstaan, staan we onder andere door de oorlog nog steeds voor grote uitdagingen. Veel inwoners maken zich zorgen en het is aan ons allen de taak onze stad er zo goed mogelijk doorheen te helpen. Wij zijn dan ook erg blij met de recente ontwikkelingen vanuit het college, die nog niet in deze begroting staan, waarbij er vijf miljoen wordt uitgetrokken om die Nijmegenaren hulp te bieden die hulp moeten krijgen. De Stadspartij staat pal voor die sociale stad en daar plukken we nu, in de zure tijden die we hebben, toch de zoete vruchten van. We zijn blij met de inzet die ambtenaren leveren. In crisistijden vragen we namelijk extra veel van hen. Dat doen we nu al haast drie jaar. Dat is niet niks. En is daarom terecht dat we extra geld vrijmaken voor de inzet van meer ambtenaren en we hier jaarlijks twee miljoen extra voor uittrekken. We moeten zuinig zijn op onze mensen in wat we van ze vragen en ik zou hier tegen iedereen willen zeggen: in crisis is gebaat bij realiteitszin. Tijd voor meer no nonsens politiek met een vooruitziende blik. Als Stadspartij kijken we vol vertrouwen naar de komende vier jaar. Maar we willen ook alvast verder kijken.

Kiek veur uut, hoe ziet onze stad eruit en waar willen we heen als stad? Wij wonen in een land waarbij je jezelf af en toe denkt van sjonge jonge, zeker als je weer eens naar een Haags debat zit te kijken. Veel gesteggel te weinig actie. Veel van wat Den Haag niet goed weet te fiksen komt op het bordje van ons, van de gemeente terecht. Gelukkig, voorzitter, wonen we in de stad waar we terecht trots op mogen zijn en die Nijmeegse trots, die zitten ook in die Nijmeegse typische dingen en als carnaval, erfgoed, de cultuur van straat tot theater. Hier liggen ook nog wat kansen om snel op te pakken. Onze carnavalsverenigingen lopen met prachtige ambities. Carnaval is de meest laagdrempelige vorm van cultuur waar het gaat om saamhorigheid en het is zo veel meer dan een feest. Kijk ook eens naar de bezoekjes en de zieken, de ouderen en de scholen. Met onze motie pak eens lekker deur, die we samen met het CDA hierbij indienen, roepen we daarom het college op om snel in gesprek te gaan met al die en al die ambities voor 2023 te omarmen. En wat zijn we trots op die mooie, tweeduizend jaar oude stad. Dat mag voor ons nog steeds meer zichtbaar worden. 30 duizend curver boxen dames en heren, staan we in de opslag voor niemand zichtbaar, met allemaal mooie oude kostbaarheden. Terwijl we er de stad ook een mooie boost mee kunnen leven.

Als we zo veel ouds verloren hebben, brengt datgene wat we dan hebben we weer naar buiten. Veur uut kiekuh door niet te vergeten waar je vandaan komt. Daarom dien ik hierbij samen met de PvdA en dat is een hele enge zin en het komt door onze slogan. Ik ga hem op zijn op zijn Nijmeegs uitspreken Old City is pretty voor a curver box. Old City is to pretty voor a curver box. En een heerlijke zin voor een Rap en over Hiphop, daar kom ik straks even op terug. Want, voorzitter, het zijn soms gekke tijden. We leven in een wereld die steeds onvrijer lijkt te worden. En juist nu moeten we zuinig zijn op de vrijheid waar we hier in Nijmegen zo hard voor hebben gevochten. Nijmegen, een stad waar je kan zijn, wie je bent, waar je kan worden, wat je wil. Daar staat Stadspartij Nijmegen, pal voor. Laten we koploper blijven op het gebied van LHBTI, val altijd over. En laten we blijven investeren in onze kinderen. Laten we zorgen

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 11 of 100

dat iedereen zijn weg weet te vinden in het onderwijs, naar een baan die bij je past. Laten we pal staan voor een goede stad waarin je als kind kunt ontdekken waar je talenten en interesses liggen. Wij vinden als Stadspartij dat je daar ook voldoende ruimte voor moet bieden. Kiek veur uut. En investeer in onze jeugd. En het is fijn dat er al zoveel aandacht is voor onze jonge inwoners, want ook hier zien we een concrete kans om snel op te pakken. Onder de noemer Sjors sportief en Sjors creatief, laten we onze kinderen al proeven en cultuur en sport. We horen terug uit de stad dat het aanbod nog niet voldoende aansluit bij de behoeftes van nu. Dus we hebben Sjors creatief, maar we weten dat bijvoorbeeld Urban onderbelicht blijft. Dat is voor ons tijd om het aanbod van Sjors creatief wat er al is, uit te breiden met deze nieuwe kunstvormen die aansluiten bij de jongeren, bij de tijd van nu en bij die toekomst. En daarom dien ik ons samen met de SP onze motie Sjors kan er ook Rappen in. Die is gelukkig wel op zijn Nederlands. Een trots Nijmegen, een vrij Nijmegen, dat gaat hand-in hand met een sociaal Nijmegen. Omkijken naar elkaar. Ook dat is typisch Nijmeegs. Wij zijn daarom blij met de bereidwilligheid van het college en de ambtelijke organisaties die ik toch nog maar even wil noemen om maandelijks weer stappen te maken, om ons sociale gezicht te laten zien.

Gisteren dat indrukwekkend pakket aan maatregelen omlijn Nijmegen leefbaar, vitaal sociaal te houden. We zijn blij dat we de minimaregelingen ruimer in kunnen gaan zetten, want ze zijn meer dan ooit nodig. Het trotse vrije sociale stad in crisistijden. Ik zei het al eerder, dat vraagt om realiteitszin en handjes, denkers, doeners. Juist de mensen die praktisch en technisch geschoold zijn, hebben we harder nodig dan ooit. kiek veur uut en zorg dat we genoeg mensen hebben om die energiecrisis en die wooncrisis te bezweren. We zien het nu al met de energie fixus. Wat komen die mensen als geroepen, maar ook de plannen zoals die zijn voor VIAT zijn stappen die ons die handjes gaan leveren die onze stad zo nodig heeft. Door pakkers, wij houden u daarvan. Nog een laatste wens voor ons om door te pakken. Illegale graffiti, we storen ons er ontzettend aan. Dit neemt heel erg toe. Het wordt tijd dat er een aanpak komt die werkten we zien dan een schone stad voor ons, waar we enerzijds illegale graffiti aanpakken, waar anderzijds ook de ruimte bieden voor het street art, want goede street art geeft kleur aan de stad en een gecombineerde aanpak die in andere steden succesvol en kosten in efficiënt blijkt is daarom aan te bevelen. Daarom dien ik samen met GroenLinks, D66, SP en PvdA demotie clean City, jong vibe in. Voorzitter, ik rond af.

Enkele jaren geleden citeerde ik hier op deze plek de song tekst van FreddyMercouri the show must go on. Als het gouden <...> van Nimwegen het had mogen vertolken, was het vaste iets geworden als Nimwegen bliefe staan en kiek veur uut. Niet nuilen maar poetsen. En Stadspartij Nijmegen ziet iets in die mentaliteit. Laten we handelen met realiteitszin, door pakken als het nodig is of als zich kansen aandienen en tegelijkertijd vooruitkijken en vasthouden aan waar we naartoe werken. Een trots, vrij sociaal Nijmegen, die kan terugblikken op tweeduizend jaar historie, een stad die als geen ander weet dat het soms tegen zit in de wereld, maar je ook die moeilijkheden weer te boven kunt komen. Kiek veur uut, voorzitter, dank je wel. Sprekernaam 6: De heer Bakker (Raadslid VVD) Voorzitter. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Vraag. Jazeker. Sprekernaam 6: De heer Bakker (Raadslid VVD) Ja, dank u wel, voorzitter, ja, ik dacht het gaat vastgoed komen maar het kwam niet. Dus, kwam je er op het einde bij. Mevrouw Grutters van de Stadspartij zegt natuurlijk een paar hele mooie en goede dingen en ik denk dat ze ook met recht trots is op een paar dingen, dus daar in ieder geval van harte mee. Ik hoor een paar keer zeggen: kiek veur uut en meestal als ik veur uut kiek, dan staat er een auto voor mij te honken en die komt geen steek verder.

Overigens ook als ik achter uut kiek, want er staat er eentje achter me. En ik heb eigenlijk de vraag aan mevrouw Grutters, is de Stadspartij nog steeds de bondgenoten van de VVD als het gaat om een goede doorstroom en goede infrastructuur voor alle vervoersstromen in Nijmegen? Sprekernaam 5: Mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen)

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 12 of 100

Nou, ik kiek het veur uut. Ik zal u verrassen, ik zeg de hele coalitie is daar voorstander van. Wordt 21 miljoen uitgetrokken voor mobiliteit, waaronder een onderzoek voor het doorstromen, voor de S100, waaronder slimme verkeerslichten, het zal nog wel even duren voordat ze werken, want Keizer Karelplein ligt behoorlijk overhoop, dus ja, daar vindt dan vindt u de Stadspartij nog steeds aan u zij. Sprekernaam 6: De heer Bakker (Raadslid VVD) Ja, dat nou, dat vind ik fantastisch om te horen en ik ben eigenlijk heel erg benieuwd, want ik hoor een onderzoek over de doorstroming op de S100. Wat moet dat onderzoek gaan brengen volgens de Stadspartij? Sprekernaam 5: Mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, meneer van Hooft echt, dat is toch ook eentje die goed voor kan kiezen. Die geeft het antwoord al voor mij, meer doorstroming maar dat is een, dat is een inkoppertje. Ik neem u even mee in de ten tijde van de coalitieonderhandelingen, want toen is dat met name op tafel gekomen, want dit is natuurlijk in 2018 is het wel een keer eerder een onderzoek geweest, dus het lijkt redelijk recent. Het was onze wens om het nu al te doen om eventuele knelpunten voor te zijn. Dus niet dat je straks pas fietstunnels gaat bouwen, als nodig is, hé? Moet je afwachten wat er uit het onderzoek komt.

Niet dat je pas fietstunnels gaat bouwen als de boel er dichtgeslibd is, maar datje veur uut kiekt, een vooruitziende blik, die S100 onderzoekt, van hé, waar gaan die knelpunten ontstaan en kunnen we dat voor zijn? Dat is de insteek. Sprekernaam 6: De heer Bakker (Raadslid VVD) Voorzitter, nog één keer met uw permissie want ik heb hier inderdaad dat onderzoek voor, maar er is uit 2018 in januari 2019 besproken, er is een motie ingediend samen met de Stadspartij en ons. En ja, daar staan gewoon 88 pagina's aan knelpunten, stuk voor stuk staan die hier in, de oplossingen dat is volgens mij de vervolgstappen. Kunnen we nog een keer die die knelpunten onderzoeken, maar dan zijn we papier aan het maken, dan zijn we niet veur uut aan het kieken dan zijn we achter uut aan het kieken. Dus ik zou toch wel de oproep willen doen aan aan de Stadspartij om, net als bij paar hele andere mooie punten, met de VVD de handschoen op te pakken en gewoon eens de 88 pagina's van dit rapport door te nemen en dan de file knelpunten die achterelkaar doorgaan in Nijmegen samen op te lossen. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Was u al mee bezig, zo te zien. Sprekernaam 6: De heer Bakker (Raadslid VVD) Ja. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter) Ja, mevrouw Grutters.

Sprekernaam 5: Mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Nou, ik heb geen vraag gehoord, voorzitter, maar ik wil u wil er best wel een reactie op geven. Ik denk dat het goed is dat je dat onderzoek nog een keer doet. We zijn vijf jaar verder. Er zijn ook aanpassingen geweest op delen van de S100. Ik kan me best welvoorstellen dat er zich bepaalde punten herhalen die in het onderzoek van 2018 staan en daarom hebben we dus ook zo veel geld uitgetrokken. Daarvoor is nog niet alle 21 miljoen, maar er is wel investeringsruimte om in ieder geval delen daarvan aan te pakken, dus ik denk dat het wel belangrijk is dat we dat onderzoek doen, ook met het oog op de toekomst. Kiek veur uut komt er weer. Sprekernaam 1: De heer Bruls (Burgemeester & Voorzitter)

CompanyWebcast @ 2022/ Woordelijke verslagen- Nijmegen

Page 13 of 100

Ja, zeker helder. Net zo goed als Rappen een echt Nederlands woord is. Mevrouw Grutters, ja zeker. Het is aan u, hé. Goed, nee, maar dan geef ik het woord aan ik neem aan de heer Bakker namens de VVD-fractie. Sprekernaam 6: De heer Bakker (Raadslid VVD) Ik denk dat het korter kan dan de rest, voorzitter. We gaan het zien, we gaan het zien, even kijken. Hoe doe ik dit praktisch? Zo. Afgelopen zondag had ik het fantastisch genoegen om op de Heukelum pijprokers bijeenkomst te zijn. En laat dat even op je inwerken. Beeld dat je even in een bruin proeflokaal, blauw van de rook, geweldige atmosfeer. De Heukelum pijprokers bijeenkomst is de enige echte jaarlijkse pijprokers bijeenkomst van Nederland. De rest van het jaar voelen deze mensen zich als zolderkamer communisten. Ik moet eigenlijk zeggen: toetsenbord terroristen op het enige echte pijprokers forum van Nederland. En je kunt je voorstellen dat er is een echte dwarsdoorsnede van de Nederlandse bevolking. Je komt de Harry biker tegen, je komt de steenhouwer tegen, je komt de advocaten tegen en pensionaris. Kortom een vrij goede thermometer. En één van de mensen die ik daar ontmoeten was Piet Geniet. Piet Geniet is een forum waar naam. Hij heet eigenlijk gewoon Peter en zijn vrouw Wyneke. En onder het genot van een pijpje kwam het onderwerp gauw op de politiek. En eigenlijk was dat helemaal niet zo een heel leuk gesprek.

Piet Geniet, geniet namelijk niet meer zo van de politiek. Hij kijkt geen nieuws meer, hij leest geen krant en hij zegt: het is eigenlijk alleen maar allemaal gekibbel, gekakel en politici doen niet wat ze zeggen. En dit gesprek met Piet Geniet zette mij wel aan het denken, want wij zeggen in onze raad, namelijk dat we het hier vaak toch wel anders doen, dat we constructief zijn, dat we het beter doen, dat we naar elkaar luisteren. En ik ging erover nadenken en ik dacht: is dat eigenlijk wel zo? En ik kwam tot de, nou misschien toch ietwat ontluisteren ontluisterende conclusie. Het eerlijke antwoord is: nee. In Nijmegen voerden we dat cynisme ook. We maken bijvoorbeeld regels over vuurwerk of lachgas om vervolgens deze regels niet te handhaven. Versmallen een weg op basis van een rekenmodel, waarbij het uitgangspunt is dat het verkeer niet gaat toenemen, terwijl we wel 15 duizend woningen bouwen. Wij en dan bedoel ik met wij, wij politici hier, wij luisteren ook niet echt altijd meer naar elkaar als we iets zeggen, we lichten maar een deel van het verhaal toe. En dat doen we dan om ons eigen deel van het verhaal beter uit te laten komen. En soms proberen we een andere politicus zelfs op de één of andere manier op een bepaalde manier neer te zetten, omdat het onszelf op dat moment in dat debat gunstig uitkomt. En ik denk dat we daarmee moeten stoppen.

We moeten bijvoorbeeld stoppen met een partij aanwrijven dat ze in ParkLingezegen zouden willen bouwen als er überhaupt hun plan niet is. Dat is leuk een mooie score punt in zo een debat, maar op de lange termijn is het ondermijnen van de inhoudelijke discussie waar het over gaat. Natuurlijk kun je de inhoudelijke discussie voeren, ben je voor of tegen het buiten stedelijk bouwen, maar het valse frame ondermijnt uiteindelijk het doel waar nou je samen mee bezig bent: het komen tot goede besluitvorming. Wat moeten we dan wel doen? Nou, als wij in Nijmegen echt het goede willen doen, dan moeten we debatteren open op inhouden verwachtingen die we scheppen en de handreiking die we doen ook daadwerkelijk gestand doen. En exact hierin zit dan het verschil tussen het gekibbel en gekakel en politici doen toch niet wat ze zeggen, zoals Piet Geniet zei en het behouden en terugwinnen van draagvlak in de politiek. En vandaag ga ik hier zelf ook het goede voorbeeld geven. Want waar wij als VVD bij eerdere begrotingen vaak de nadruk legde op wat we niet goed vonden aan een begroting en daarover met amendementen kwamen of zelfs als we een hele begroting helemaal niks vonden helemaal met een tegenbegroting kwamen, ga ik vandaag eerst zeggen wat wij wel goed vonden aan de begroting die voorligt.