Woordelijk verslag 13 november 2024

Woordelijk verslag Nijmegen Besluitronde raadsvergadering 13 november 2024 Datum Tijd Locatie Voorzitter Griffier Aanwezigen

Afwezig

13-11-2024 16:00 - 0:15 Stadhuis - Raadzaal H. Bruls S. Ruta Jasmijn de Vries Kraaijeveld, Maarten Bakker, Cees de Beer, Eric Bender , Diede Beumer, Charlotte Brand, Sanne Buursink - de Graaf, Gerry van Campen, Paul Eigenhuijsen, Jeanette Exel, Miranda Florussen, Adam Galijasevic, Sander van der Goes, Frank de Gram, Wendy Grutters, Michiel van Hoof, Abdulahi Hussen, Léonie Janssen, Mika Kraft, Niek Kraut, Eline Lauret, Quirijn Lokker, Delano van Luik, Maartje Maas, Biljana Markovic, Marjolijn Mijling, Sophie den Ouden, Bart Salemans, Ruud Sewpersad, Marieke Smit, Marijke Synhaeve, Ayse Terzi, Rosalie Thomassen, Louisa Tumiwa, Michelle van Doorn, Toon van Gent, Erik Verschuren en Yurre Wieken Jean-Paul Broeren, John Brom, Grete Visser, Tobias van Elferen, Cilia Daemen, Noël Vergunst Jeannette Geers

1 Opening en mededelingen Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dames en heren, mag ik iedereen verzoeken zijn of haar plaats in te nemen? Dan gaan we beginnen. Schuiven we aan de kant. Hierbij open ik de gemeenteraadsvergadering van de gemeente Nijmegen. Welkom één ieder en we hebben het natuurlijk het belangrijkste document van onze gemeente, vandaag aan de orde, de begroting, maar dat straks. Mevrouw Geers is afwezig. Dat klopt en verder zouden we complete kunnen en moeten zijn. Maar ik zie nog wat lege stoelen, maar dat gaat nog helemaal goed komen. Ja, kijk ook even naar de vice Praeses. Hij weet waarop ik doel. Jan, verder geen afmeldingen? Nee, hè? En u heeft al iets heerlijks zien liggen, althans sommige niet meer, want die hebben het al opgegeten. Maar mevrouw Buursink-de Graaf is vandaag jarig en daarom betreft een traktatie aan. Gefeliciteerd. We zullen dan met extra smaak in bijten mevrouw Buursink. Dus ik kijk naar de griffier, zijn er verder geen. Dan gaan we naar punt 2, de agenda vaststellen, inclusief de orde van de vergadering. 2 Agendavaststelling inclusief de orde van de vergadering Aan de agenda zijn toegevoegd. Het raadsvoorstel strekken de toelating van de raden van D66 en GroenLinks. Het raadsvoorstel benoeming lid, raadscommissie grondexploitatie voor de grote binnenstedelijke projecten. Dat wordt 5.2 als agendapunt.

Benoeming van de fractie volgers Partij voor de Dieren, agendapunt 5.3 en het raadsvoorstel benoeming gemeentelijke Ombudsman wordt agendapunt 5.4. Daarna naar al deze benoemingen gaan we natuurlijk de stadsbegroting bespreken en het voorstel is om naar de eerste termijn van uw raad over die staatsbegroting te schorsen. Dat nou ja, schatting zou ik niet durven maken, maar het zal allicht rond zes uur liggen en dan is er ook een maaltijd klaar in het in het restaurant voor degene die daar prijs op stellen. En naar die schorsing, dat zal wel ongeveer een uur zijn gaan we natuurlijk gewoon verder vanavond. Ja, verder nog

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

ordevoorstellen? Niet nee. De volgende punten zijn niet in de raadskamers behandeld en voorgesteld wordt om deze als hamerstuk te behandelen. Het gaat over 4.1 tot en met 4.10. Stemmen die hiermee in? 3 Besluitvorming behandeladviezen van de gespreksrondes Dat is het geval. Maar dank. Bij agendapunt 3 besluitvorming rond naar aanleiding van de behandeladviezen van gesprek 13 oktober. Dat betreft het raadsvoorstel stadsbegroting. Dat staat uiteraard op het debatstuk vanavond hier. En onder agendapunt 4, de hamerstukken voor de punten 4.1 tot en met 4.10 is geen spreektijd gevraagd en daarom is ook ingestemd met de voorstellen. 5 BENOEMINGEN Daar kunt u ook mee instemmen en dan komen we dus bij de reeds aangekondigde benoemingen. Dat betreft er twee, mevrouw Synhaeve. De tijdelijke vrijgevallen vacature en mevrouw Florussen ook in geval van het tijdelijk vrijgevallen vacature kent de achtergronden, maar voordat we de beide raadsleden kandidaat-raadsleden hier toelaten, wil ik eerst het woord geven aan de heer van Luik namens de commissie geloofsbrieven. Spreker naam 2: De heer van Luik (Raadslid CDA) Dank u wel, voorzitter, en vandaag, op dertien november 2024 ligt een voorstel voor om mevrouw Florussen en mevrouw Synhaeve toe te laten als leden van de gemeenteraad van Nijmegen.

De commissie van de geloofsbrieven heeft onderzocht of de geloofsbrieven en andere door de kieswet verplichten gestelde stukken die ze hebben aangeleverd in orde zijn. En de concessieve concludeert en rapporteert de Raad van de gemeente Nijmegen dat zij bovengenoemde documenten hebben onderzocht en in orde gevonden en gebleken is dat de benoemde, aan alle in de gemeente werd geëist gestelde eisen voldoen. En de commissie adviseert tot hun toelating als raad, als lid van de Raad van de gemeente Nijmegen en hen allen welkom te heten. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Is er nog iemand die over het voorstellen het woord wil? Nee, dan zou ik willen verzoeken mevrouw Synhaeve, mevrouw Florussen toe te laten en iedere te gaan staan voor de afneming van de belofte. Ja, hij werkt. Goedemiddag mag ik nog zeggen. U heeft ervoor gekozen, allebeide om de belofte af te leggen. Ik zal de tekst voordragen en dan doen we mevrouw Florussen dan, mevrouw Synhaeve het woord. Dat verklaar en beloof ik. U kent de tekst. Ik verklaar dat ik, om tot lid van de Raad benoemd te worden, rechtstreeks, noch middellijk onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof ik om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen.

Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen dat ik mijn plicht als lid van de Raad naar eer en geweten zal vervullen. Mevrouw Florussen. Dank u wel, mevrouw Synhaeve. Dan mag ik u beide feliciteren met toelating en wederom en veel succes. Dat brengt dus bij een volgende benoemingen onder agendapunt 5.2. Lid van de raadscommissie grondexploitatie grote binnenstedelijke projecten. Het gaat om de heer Oostenbrink namens CDA-fractie. Ik stel eens worden door niemand stemming over het voorstel wil. Nee, dan is het ook aangenomen en kunnen we de heer Oostenbrink ook feliciteren. Onder 5.3, is er dan een voorstel strekkend tot benoeming van de fractie, een fractie volger Partij voor de Dieren, de heer Martijn van Koolwijk. En ik geef weer daarom het woord aan de heer van Luik namens de commissie geloofsbrieven. Spreker naam 2: De heer van Luik (Raadslid CDA) Dank u wel, voorzitter. Vandaag, wederom op 13 november, ligt een voorstel voor om Martijn van Koolwijk toe te laten als lid, niet zijnde raadslid van de gemeenteraad van Nijmegen. De commissie van de loods brieven heft

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

onderzocht of de geloofsbrieven en andere door de kieswet verplicht gestelde stukken die zij zijn hebben aangeleverd in orde zijn. En de commissie rapporteert de Raad van de gemeente Nijmegen dat zij boven noem document heeft onderzocht en in orde bevonden. Gebleken is dat de benoemden aan alle in de gemeente gestelde eisen voldoen. En de commissie adviseert tot de toelating als fractie vorm van de Raad van de gemeente Nijmegen, de heer Martijn van Koolwijk. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Ik ga ervan uit dat we ook hier geen stemming over nodig hebben. Nee, dan is het aangenomen het voorstel en feliciteren we de heer van Koolwijk. Kijk, zo gaan we dat straks ook met die moties en amendementen doen. Dat gaat best snel, beste mensen. Maar daar zijn we nog niet. Daar zijn we nog niet. Nee, we hebben eerst het raadsvoorstel over de benoeming van een gemeentelijke Ombudsman. Het gaat om mevrouw Yvette Nass. Een voorstel is om haar voor een periode van zes jaar te benoemen door de Ombudsman. Ik zou de heer van Gent namens de werkgeverscommissie het woord willen voeren, want zij hebben dit proces ook begeleid. De heer van Gent. Spreker naam 3: De heer van Gent (Raadslid D66) Dank u wel voorzitter. Ja, vandaag ligt een voorstel voor om mevrouw vetten te benoemen voor de Ombudsman van Nijmegen.

De keuze is ook, mevrouw Nass na gevallen, gezien naar rijke ervaring als plaatsvervangend Ombudsman in en jeugd Ombudsman in Den Haag, haar prettige communicatie, stijl en haar zorgvuldigheid. Ook heeft de commissie een enorme betrokkenheid bij de gemeente Nijmegen, bij haar ervaren en heeft zij veel enthousiasme om deze functie voor onze stad aan de slag te gaan. Dank u wel. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dat ging iets te snel meneer van Gent. Ik denk, die gaat dan een betoog houden wel van tien minuten, maar... Spreker naam 3: De heer van Gent (Raadslid D66) Ja, voorzitter, ik kan nog langere gesprekken, maar volgens.... Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Nee, maar meneer van Gent... Spreker naam 3: De heer van Gent (Raadslid D66) Maar we hebben nog een lange avond voor de boeg, dus... Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Nee, u zet samen met mij de toon voor een vrolijke, maar korte en slagvaardige avond. Spreker naam 3: De heer van Gent (Raadslid D66) Heel goed, ja. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dat gezegd zijnde. Is er nog iemand anders die het woord wenst over deze benoeming? Nee, dan zou ik willen verzoeken om mevrouw Nass plaats te laten nemen in het midden van de raadszaal en u allen te gaan staan voor het afleggen van de belofte. Nou, hartstikke welkom hier.

Het is voor de eerste keer dat we een gemeentelijke Ombudsman benoemen, dus het is ook de eerste keer dat de belofte van Ombudsman wordt voorgeleiden. Dus ik heb extra geoefend. Ik verklaar dat ik, om tot Ombudsman te worden, rechtstreeks noch middellijk onder welke naam of welk voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik om iets in

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks nog middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zou zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen dat ik mijn plicht als Ombudsman naar eer en geweten zal vervullen. Dank u wel, dan mag ik u van harte feliciteren onze eerste Ombudsman van de gemeente Nijmegen. 7 DEBATSTUKKEN Na deze benoemingen gaan we via vragen van raadsleden en college vragen, vandaag geen vragen. We zijn, aan de orde zijn, gaan we naar het ja, enige debatstuk van vanavond. Dat is er niet zomaar eentje. Dat is onder 7.1, het raadsvoorstel stadsbegroting 2025-2028. De volgende orde van sprekers is, zoals eigenlijk alle jaren bekend, wisselend vanuit oppositie, GroenLinks en zoals ik al zei, naar de eerste termijn zullen we uitgebreid schorsen zodat inwendige mens versterken worden en misschien de uitwendige mensen even een op fleur beurt krijgen om dan weer vrolijk verder te gaan de rest van de van de avond. Dat gezegd zijnde geef ik het woord aan mevrouw Brand, namens Partij van de Arbeid. Spreker naam 4: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Wat voor een stad willen we zijn? En deze vraag ligt natuurlijk eigenlijk elke begroting voor, maar is nu nog urgenter dan ooit. Het college komt met een sluitende begroting, maar ook met een collega met een begroting vol pijnlijke keuzes.

Er wordt bezuinigd en ik zeg nadrukkelijk: bezuinigd en niet omgebogen want dat laatste, dat klinkt ergens heel erg vrolijk. Als het gaat om kleine dingen die krom zijn en die je eigenlijk heel simpel recht kunnen maken. En dan komt alles toch nog goed. Maar dat is natuurlijk niet zo. De keuzes die het college vandaag maakt, hebben namelijk een grote invloed op het leven van mensen. Op de toekomst van Nijmegenaren. Keuzes raken de meest kwetsbare mensen in onze stad. Er wordt onder meer bezuinigd op de winteropvang voor daklozen, op jeugdzorg de inkomens, regelingen, de verhuis coaches en de tippelzone. En dat zijn niet de keuzes die de PvdA maakt. Het college zegt in de stadsbegroting en ik citeer 'de grenzen opgezocht te hebben van wat zij aanvaardbaar vinden om een sociale stad te blijven'. En de vraag is dan ook: wat is aanvaardbaar om onze zo geliefde stad te kunnen blijven? En wat de PvdA betreft, moeten we blijven investeren in mensen die de ondersteuning van de gemeente nodig hebben. Juist nu al landelijk en provinciaal een gure wind is opgestoken, waarin valse profeten feitenvrij beleid maken dat tot kille en ondoordachte bezuinigingen leidt. En je kunt als gemeente wijzen naar het Rijk, waar die keuze is gemaakt, dat er minder geld naar de gemeentes gaat. Maar je kunt als college ook zelf, binnen de ruimte die er is, andere keuzes maken.

En wij zien dat het college vooral investeert in stenen. En in het ambtelijk apparaat, maar daar veel bezuinigd op de mensen die het zwaar hebben. Terwijl het vragen van een eerlijke bijdrage aan vastgoedbezitters uit den boze blijft. De OZB op commerciële panden blijft onverminderd laag en dat is niet eerlijk. En dat is eigenlijk ook niet uit te leggen. En dat terwijl de Raad bij het debat over het koersdocument een meerderheid voor ons voorstel stemde om, indien de financiële opgave heel groot zou zijn, we de mogelijkheid open zouden houden om de lasten te verhogen en de rekening hiervoor bij de meest kapitaalkrachtige te leggen. Nou, voorzitter, de financiële opgave is gezien de bezuinigingen waar we voor staan, zeer groot. En het college maakt de keuze om financiële tegenvallers neer te leggen bij de meest kwetsbare inwoners van onze stad. En als PvdA-fractie zeggen wij: laten we als Nijmegen andere politieke keuzes maken en oog en oor houden voor onze stadsgenoten die de broodnodige steun van ons nodig hebben. Als PvdA kiezen we voor onze inwoners. Wij zijn immers een sociale stad waar we naar elkaar omkijken. De bezuinigingen getuigen ook van een gebrek aan ambitie. Als je op een begroting van één miljard geen ton kunt vinden om de huiskamer voor kwetsbare sekswerkers open te houden, dan heb je gewoon onvoldoende goed gezorgd.

En als je als raad, als lekenbestuur met een kosteloze oplossing kan komen om de winteropvang voor dakloze voort te zetten, dan heb je als college gewoon niet hard genoeg je best gedaan. Het lijkt erop dat dit college alleen sociaal wil zijn in

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

zonnige tijden, toen wij financieel goed voorstonden ging immers de grens van inkomens, regelingen omhoog, maar meteen op haar mooie beloftes terugkomt als het moeilijk wordt. Joop den Uyl zei het in de Jaren 70 al. Waar visie, waar uitzicht ontbreekt, komt het volk om. Want dat is wat er gebeurt. Als je in financieel moeilijke tijden bezuinigd op de meest kwetsbare, dan heb je geen visie. Juist in woelige tijden moeten Nijmegenaren ervan uit kunnen gaan dat daarnaast wordt omgekeken. En dat het stadsbestuur koers vast blijft. Al bij het koersdocument hebben we gesproken over hoe we omgaan met moeilijke keuzes, en daarbij was onze raad duidelijk. Er moet niemand tussen wal en schip vallen. En dat is wel wat er met deze begroting gebeurt. Daarom komt onze fractie vandaag met een aantal voorstellingen voorstellen om bezuinigingen tegen te gaan. Voorstellingen, dat zou heel leuk zijn, maar ik moet u eerlijk zeggen: ik verwacht daar niet zo heel veel van bij mijn fractie. Als we een voorstelling. Mevrouw Maas, u kijkt mij aan alsof we dat wel zouden kunnen. We zouden het natuurlijk kunnen doen. Dat is misschien voor een ander moment, want het is een serieuze zaak, maar wij komen met een aantal voorstellen om bezuinigingen tegen te gaan, zodat we met recht die sociale en rechtvaardige stad kunnen blijven.

Wij leggen de rekening daarvoor bij de mensen met de grootste beurs en bij investeringen van het college, die in grote wel wat minder kunnen. Juist in deze tijden maken wij andere keuzes. Onze moties en amendementen draaien het grootste deel van de bezuinigingen terug op armoedebestrijding op de ondersteuning van dakloze en kwetsbare sekswerkers. Op de verhuis coaches voor ouderen en investeren we juist in het sociaal domein. We blijven zoeken naar manieren om iedere Nijmegenaar een nieuwe kans te geven om richting aan hun eigen leven te geven. Bijvoorbeeld door schulden van mensen uit een uitloopt uitzichtloze situatie kwijt te schelden. We geven tegelijkertijd minder geld uit aan managers, gaan strenger toezicht houden op dure renovatie en herbouw van maatschappelijk vastgoed en vragen een eerlijke bijdrage van slechts een tientje per maand aan eigenaren van commercieel vastgoed. In plaats van 150 euro weg te halen bij mensen die het al zwaar hebben. Het blijft voor de PvdA noodzakelijk om maatwerk te kunnen blijven toepassen waar dat nodig is. Generieke maatregelen leveren immers niet altijd het gewenste resultaat op om gezamenlijke en broodnodige doelen te bereiken. We willen dat er steeds meer wordt gekeken naar hoe inwoners met een smallere beurs mee kunnen blijven doen.

Zo moet je subsidies voor verduurzaming voornamelijk terechtkomen bij huishoudens die het niet de middelen hebben om zonnepanelen en een warmtepomp aan te schaffen sterkere schouders kunnen wat de PvdA betreft zwaardere lasten dragen en daarvoor deden wij al eerder deze raad voorstellen. Een groene transitie moet altijd sociaal zijn en draagvlak is daarbij essentieel. Open en transparante communicatie en echte participatie vanuit de gemeente ook. Als we kijken naar de inkomensregelingen, dan zien we dat het college voorstelt om fors te bezuinigingen. Van acht ton in 2025 tot maar liefst anderhalf miljoen per jaar daarna. En dat vinden wij een sociale stad onwaardig. Immers, onze inkomens regelingen dragen bij aan financiële stabiliteit, bestaanszekerheid en sociale cohesie binnen de gemeente Nijmegen en beschermen kwetsbare inwoners tegen schuldenproblematiek en armoede. Ze maken het verschil voor alleenstaande bejaarden minima. Tussen geïsoleerd thuiszitten of op pad kunnen met de bus. Ze maken verschil voor kinderen die dit soort, die door dit soort maatregelen wel naar muziekles of sport kunnen. Of voor mensen die niet naar de tandarts gaan, omdat ze geen aanvullende verzekering kunnen betalen. Daar moet je juist in investeren. Daar moet je niet op bezuinigen. En daarom dienen we het amendement inkomen niet aankomen in.

We willen dat dekken door vanaf 2025, acht ton per jaar uit de pot, om meer managers aan te nemen, bij de gemeente om dat daar vandaan te halen. En daarnaast vragen we eigenlijk heel simpel: solidariteit. Door de OZB op commerciële panden te verhogen. En dat gaat om een klein bedrag, een tientje per maand bij een gemiddeld pand per jaar. Een hele kleine bijdrage die wij inzetten om de inkomens regelingen te redden, omdat dat eerlijk en sociaal is. Het weghalen van de meedoeregeling is niet uit te leggen. Als Partij van de Arbeid zijn we voor een sociale stad waar iedereen recht heeft op een fatsoenlijk bestaan en een kans om iets van het leven te maken. En juist daarom is het diep treurig dat bijna acht duizend huishoudens in Nijmegen kampen met problematische schulden. En deze schulden zijn vaak het gevolg van betalingsachterstanden op basisbehoefte zoals energie, kosten of de zorgverzekering. Vaak

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

na afloop van een ontregelende levensgebeurtenis en worden in stand gehouden door een op winst gerichte schulden industrie. Problematische schulden zijn dan ook een maatschappelijk probleem. Epidemisch samenhangt met de toenemende bestaansonzekerheid in heel Nederland. En ze vormen eigenlijk als het ware een fuik waar mensen niet zomaar uit kunnen ontsnappen, met verstrekkende gevolgen voor hun welzijn, mentale en fysieke gezondheid. Ze kosten samenleving en de gemeente bovendien bakken met geld, onder andere aan schuldhulpverlening en bewindvoering. Op nationaal niveau kost het de maatschappij meer dan de totale omvang van problematische schulden. En het heeft werkelijk waar geen enkele zin om deze schulden in stand te houden. Als PvdA willen we daarom op een fundamenteel andere wijze met schulden omgaan, zoals in gemeentes als Arnhem en Rotterdam nu ook al gebeurt. En daarom dienen we de motie samen schulden vrij samen met de Partij voor de Dieren, de Stadspartij Nijmegen, GroenLinks, CDA en SP in. Waarmee we oproepen om net als in Arnhem een pilot te starten om de schulden van mensen in de meest benarde situaties, bijvoorbeeld gezinnen met kinderen en een groot aantal schuldeisers kwijt te schelden. En zo geven we Nijmegenaren met schulden meer kans op een schuldenvrije toekomst. We geven ze letterlijk meer ademruimte. Dan over naar zorg en welzijn.

Het college gaat met de budgetplafonds bezuinigen op de jeugdzorg en de Wmo ambulante. Cliënten moeten meer generieke en collectieve ondersteuning ontvangen en minder specialistische individuele ondersteuning. Het college ziet een aantal maatregelen als noodzakelijk om deze transitie mogelijk te maken en te voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen, waaronder het versterken van de buurtteams. Investeren in de sociale en pedagogische basis en het uitbreiden van de commissie passend verwijzen. Deze maatregelen worden op zijn vroegs pas in het tweede kwartaal 2025 genomen, maar voor 2025 wordt wel al de volledige bezuiniging ingevoegd. En eigenlijk is dat niet realistisch. Ook wil het college bezuinigen op de sociale basis en dat staat haaks op de ingeslagen weg. Mijn fractie maakt zich hier ernstig zorgen over. Ten eerste willen we de bezuinigingen op het sociale domein terugdraaien kijk, het opbouwen van netwerken, van initiatieven en organisaties, maar mensen op terug kunnen vallen kost tientallen jaren en vergt een stabiele investering. Weer opnieuw opbouwen kost meer tijd dan het afbreken en van stabiliteit is er dan helemaal geen sprake meer. Ten tweede willen we een vinger aan de pols houden. We willen alsnog een uitgewerkt implementatieplan zien.

En als de wachtlijsten bij de buurtteam snel gaan oplopen, of als we bijvoorbeeld zien dat er steeds meer jongeren thuis blijven, dan zijn de bestedingsruimte wat de PvdA betreft niet heilig. Het welzijn van onze inwoners moet voorop staan en niemand mag in de knoei komen. Impliciet onderschrijft het college dat ook bijvoorbeeld in de contouren brief, in de technische beantwoording, maar wij willen dat dit ook als raad expliciet wordt uitgesproken. Bovendien moeten we voorkomen dat we te snel willen gaan. Dan maken we alleen maar dingen kapot die we straks weer moeten repareren. We moeten als raad de vinger aan de pols houden en de kans krijgen om bij te sturen als dat nodig is. En daarom dienen we twee moties in: goedkoop is duurkoop, samen met GroenLinks en de Stadspartij en back-up voor het systeemplafond. Daarnaast vinden we dat er ruimte moet zijn binnen deze begroting voor het museum. Zij vallen immers echt steeds tussen wal en schip, want waar horen zij nou bij? Bij welk programma? En dat terwijl ze van zeer grote waarde zijn voor onze stad. Het museum levert een belangrijke bijdrage aan de ambities van onze gemeente op het gebied van cultuur, erfgoed, inclusie binnenstad, werk en inkomen, vrijetijdseconomie en onderwijs. En u hoort het al. Eigenlijk valt het overal onder, maar ook weer nergens heeft het een specifieke plek.

En het museum is van groot belang bij het vergroten van de bewustzijn over visuele beperkingen. Een eenmalige investering is volgens de PvdA de eerste stap om hen wat ademruimte te geven en is ook is een herinrichting van de vaste tentoonstellingsruimte noodzakelijk om het museum toen bestendig en toegankelijk te maken en een doorgroei in bezoekersaantal te kunnen realiseren. En daarom dienen we het amendement laten het museum vooruitkijken in, samen met de Partij voor de Dieren en GroenLinks. Wij roepen het college op om met het museum in gesprek te blijven om het nog toekomstbestendiger te maken, want dat moeten we wel doen. Er moet ook echt een toekomst in zitten. Ook vinden we het van wezenlijk belang dat Nijmegen een stad voor iedereen is en blijft. Nijmegen is een inclusieve

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

stad dat het VN-verdrag Handicap omarmt en daarmee staat voor toegankelijkheid. Bovendien staan we ook voor het bestrijden van discriminatie en het staan voor rechten van de regenbooggemeenschap. Bezuinigen op inclusie kan niet en daarom dient de PvdA het amendement een inclusieve stad voor iedereen in, samen met de Partij voor de Dieren, Stadspartij Nijmegen en GroenLinks. De bezuinigingen in de stad raken ook de tippelzone en daar hebben we veelvuldig over gesproken hier in deze raad. En daarover zullen we later met andere partijen voorstellen, met voorstellen komen om dit aan te pakken, want het moet anders en het kan anders. Politiek blijft keuzes maken, keuzes voor alle inwoners van onze stad. Dan de woningnood, die is in onze stad en dat weten we alle ongekend groot en met alleen maar bouwen redden we het niet. Doorstroming is van groot belang. Veel mensen willen wel verhuizen van een te groot geworden ééngezinswoning naar een kleiner appartement, maar weten niet altijd hoe en willen daarin ondersteund worden. Daarom blijft de PvdA zich onverminderd sterk maken voor de doorstroom makelaars die ook wel verhuis coaches worden genoemd. Die moeten we niet weg bezuinigen. We moeten ze juist koesteren. En ik spreek bijna wekelijks ouderen die wel zoiets willen. Vanochtend nog in het waterkwartier waar een vrouw in een gezinswoning woont.

Haar kinderen zijn het huis uit en zij wil best wel door verhuizen. Maar ja, zij krijgt er ook te kampen met het feit dat ze veel meer huur zal moeten betalen als ze gaat verhuizen. En wij vinden dan ook dat het college moet onderzoeken of het mogelijk is om huurkorting toe te passen als mensen van een eengezinswoning doorverhuizen naar een appartement. Want de huur van die eengezinswoning die achterblijft die wordt wel meer. En voor veel bewoners is het dan wel gewoon een stap en een betaalbare stap om te verhuizen. Nou, dat is eigenlijk wat we aan het college vragen en daarom dienen we samen met de Stadspartij GroenLinks en CDA de motie: zet in op een huurkorting om doorstroming te bevorderen in en dan investeringen. In deze stadsbegroting staan er een groot aantal investeringen, onder andere in de Schouwburg. Het college wil een extra investering doen van 15 en een half miljoen euro, en dat is veel geld. Juist in tijden van bezuinigingen moet een investering van 15 en een half miljoen euro wel overwogen zijn, zo vindt mijn fractie. Waarom is deze kosten onderscheiding nodig? Waar zijn extra kosten mee gemoeid? Waar liggen de risico's. Wij willen eigenlijk iets heel simpels zorg dat de Raad op de zo kort mogelijke termijn raadsvoorstel krijgt met onderbouwing voor deze extra investering.

En het college heeft in de gespreksronde al aangeven dat dit kan en geen extra vertraging op zal leveren. Dus ik voorzie een meerderheid voor dit voorstel en zou het niet mooi zijn als we dan met zoveel mogelijk partijen steun uitspreken aan deze nodige renovatie. Daarom dienen we het amendement zet de Raad op de eerste rang in, samen met de Partij voor de Dieren, VVD, SP, en de SP. Daarnaast pleit de PvdA er al tijden voor om bij grote financiële ontwikkelingen de Raad aan de voorkant beter mee te nemen. Na de Stadsschouwburg zien we ook dat er nog andere grote maatschappelijke vastgoed moet worden ontwikkeld hè, dan heb ik het bijvoorbeeld over de Lindenberg, de bibliotheek in Dukenburg, maar eigenlijk kunnen dat net zo goed sportaccommodaties zijn onderwijsgebouwen of wijkcentra. En de PvdA vindt dat de Raad als hoogste orgaan veel beter moet worden meegenomen als het gaat om investeringen, risico's en bij sturingsmogelijkheden. Wij dienen dan ook de motie alle hens aan dek de Raad aan het horen bij troebel vaarwater in, samen met de Partij voor de Dieren, VVD en Stadspartij. Kortom, we zien een zorgelijke begroting voor ons, een begroting die het leven van kwetsbare mensen zal raken, een begroting waar de zorg verder onder druk komt te staan, waar mensen in armoede gekort worden op tekort, tegemoetkomingen terwijl de problematiek groter wordt.

En bovendien hebben we als raad van links tot rechts de afgelopen jaren meerdere voorstellen gedaan om mensen met de meeste problemen te ondersteunen. Wat is er nu veranderd? Zien we als raad en als college de problemen niet meer? Kiezen we ervoor om onze ogen te sluiten voor de problemen, omdat we zelf niet de sociale keuzes durven te maken en ons verschuilen achter het Rijk. De PvdA staat voor sociale keuzes waarin we in tijden van bezuinigingen het geld niet weghalen bij de mensen die het minste hebben, maar juist bij de vermogende in onze stad. We leggen daar de rekening van sociaal beleid en de sociale stad is eerlijk en deze begroting is dat helaas niet. Maar het is nog niet te laat en ik roep alle raadsleden en dan ook op om onze moties inenten te steunen, omdat onze sociale stad beter verdient. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel, dan geef ik volgens het woord aan de heer Lokker namens GroenLinks. Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Dank u wel, voorzitter. Nijmegen is een warme stad waar iedereen welkom is. Een eerlijke stad waar iedereen mee moet kunnen doen. Een lieve stad waar je jezelf mag zijn en een solidaire stad waar we er voor elkaar zijn. Deze waarden maken ons Nijmegen een stad van iedereen en het zijn precies deze waarden die onder grote druk staan, in ons land en in de wereld. We leven in een systeem waar eigen belang, eigen gewin en individualisme niet alleen gewoon geworden zijn, maar waar het zelfs beloond wordt, terwijl empathie solidariteit en gemeenschapszin wordt afgestraft. Het kapitalisme is er voor de rijken en voor de grote bedrijven, maar ze faalt de aarde, de natuur en onze mensheid. In Nijmegen komen klappen van onvoorspelbaar, onverantwoord en extreem rechts regeringsbeleid hard aan. Maar met deze begroting en alle aanpassingen waar we het vanavond nog over eens gaan worden, sturen we bij en blijven op koers naar een eerlijke en duurzame toekomst. In de maand dat we horen dat we de anderhalve graad opwarming van de aarde al voorbij zijn, waar onze premier besluit thuis te blijven van een klimaatconferentie omdat hij het niet belangrijk genoeg vindt.

En waar ze in de provincie niet verder komen dan een eindeloos kringgesprek over kernenergie, blijven we in Nijmegen investeren in verduurzaming van huizen, in een betaalbaar warmtenet in handen van de overheid, in klimaatadaptatie en in de versterking van de natuur en de biodiversiteit. En we knokken voor mensen. In Nijmegen is geen mens illegaal. We blijven alle vluchtelingen met open armen en warme harten opvangen, of ze nu wel of geen papieren hebben. Juist wanneer de regering een asielcrisis heeft gecreëerd, juist wanneer de minister deze alleen maar erger maakt en zelfs de telefoon niet opneemt als de gemeente haar bellen. En juist wanneer het de gevluchte mensen zijn die in nog meer onzekerheid en spanning over hun toekomst zitten, moeten we deze mensen geruststellen tot rust laten komen en hun klaarmaken voor hun toekomst in Nederland. Ook blijven we investeren in cultuur, omdat cultuur verbindt, ons bevraagt en ons kan troosten. En juist in een land waar we tegen elkaar worden uitgespeeld en in een wereld waar we dagelijks geconfronteerd worden met de waanzin van oorlog en vernietiging, hebben we cultuur nodig om samen te komen, te blijven hopen en ook om dingen te veranderen. In Nijmegen bieden we zorg, ondersteuning en een helpende hand voor iedereen die dat nodig heeft, niet omdat dat in de wet staat, maar vanuit een diepgeworteld gevoel van rechtvaardigheid.

Het gevoel dat iedereen op een eigen manier in onze samenleving hoort, en de vraag naar deze zorg en ondersteuning neemt toe, terwijl er steeds minder geld voor beschikbaar is. In Nijmegen hebben we dit altijd opgevangen en met volle overtuiging, maar we zien nu dat dit system eindig is. We komen financieel in de knoop en we krijgen te maken met personeelstekorten in de nabije toekomst. Maar de belangrijkste reden is dat we ons realiseren dat we in een systeem zijn vastgelopen dat we eigenlijk helemaal niet willen. Een total geïndividualiseerde samenleving waar je constant moet knokken voor waar je recht op hebt en alleen bij de overheid kan aankloppen voor hulp en ondersteuning. Het is tijd voor verandering. We kunnen een zorgsysteem maken waar dat gebaseerd is op solidariteit, op empathie en op gemeenschap. Waar iedereen de zorg krijgt die ze nodig hebben, waar we de mens centraal stellen en waar we onze zorgen en de zorg eerlijk delen. En dat is aan ons als raad om dat bij deze begroting te doen. Samen met de Stadspartij, D66, de Partij voor de Dieren en met een enorme waardering voor de ondersteuning vanuit de ambtelijke organisatie, dien ik het amendement leidende principes voor zorg, welzijn en ondersteuning in. Met deze leidende principes zetten we een stap verder op de weg die we bij het koersdocument zijn ingegaan.

We spreken af hoe een Nijmeegse zorgsysteem eruit moet zien, wat de kaders daarvoor zijn en hoe dat gaat werken. Dit amendement is voor de indieners een begin van een gesprek dat we als raad en hopelijk met zijn allen als stad nog veel vaker en veel dieper moeten voeren. We hopen dat zoveel mogelijk van de partijen inderdaad dat begin met ons samen willen maken, maar we blijven ook mensen uitnodigen om in de toekomst met ons dat gesprek samen te voeren.

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

Een aantal van die leidende principes wil ik graag toelichten. We kunnen een solidaire zorgsysteem maken, we zetten erop in dat we de zorg eerlijk verdelen. Je krijgt wat je nodig hebt, niet meer en niet minder, en je krijgt niet meer omdat we het niet gunnen, maar omdat er genoeg zorg moet overblijven voor andere Nijmegenaren. Een empathisch zorgsysteem, Nijmegen is een stad waar iedereen zijn plek moet kunnen vinden, ook als jouw pad wat meer hobbels heft of wanneer je het liefst zigzaggend door het leven gaat. Je krijgt geen zorg omdat je als iedereen moet worden, maar je krijgt zorg om te zorgen dat je op je eigen manier kan meedoen. We bouwen een systeem wat gebaseerd is op gemeenschap, op de sociale basis, het netwerk van bewoners, familie, vrienden, buren, welzijnsorganisaties, buurtteams, scholen en de gemeente, wat iedere Nijmegenaar zou moeten hebben. Daar vindt namelijk de belangrijkste vorm van hulp en ondersteuning plaats, laagdrempelig en juist daar moeten we investeren. Juist omdat deze sociale basis in onze huidige samenleving veel te klein is geworden en bovendien nog onder druk staat. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Een interruptie van de heer Wieken.

Spreker naam 6: De heer Wieken (Raadslid SP) Ja dank, voorzitter, want ik vind het een heel mooi verhaal wat de heer Lokker nou vertelt, maar welke van de miljoenen bezuiniging in deze begroting worden door die leidende principes precies teruggedraaid? Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, en dat is een prachtig bruggetje want daar kom ik zo op en het is natuurlijk ook geen verrassing, want we hebben die amendementen ook al eerder met alle partijen gedeeld. Dus u heeft ook kunnen zien. Met die leider en principes wil ik wel iets meer over vertellen maken we keuzes, zodat we in de toekomst kunnen zeggen: zo gaat ons zorg en ondersteuningslandschap in de stad uitzien. We maken echt nieuwe keuzes. We maken een nieuw systeem en, zoals ik later zal zeggen, maar daarmee quote ik een fractiegenoot van mij: je kan geen nieuw systeem bouwen als het nog bestaat. Dus we moeten eerst die leidende principes hebben, zodat we ook met de nieuwe systemen aan de slag kunnen. Één van die voorbeelden en één van de leidende principes die ik nog niet heb genoemd, is de doorbraakaanpak dat is zo een manier van werken die we al doen, die al bewezen is, maar die kijkt niet naar wat er allemaal mogelijk is binnen de regels, maar die kijkt naar wat een persoon nodig heeft.

En het past in deze leidende principes om de uitrol van die doorbraakaanpak nog verder te brengen, om die proactiever in te zetten, zodat we mensen beter kunnen helpen. Waardoor we ook de gezinnen met vijf gemeentelijke regelingen of meer kunnen bereiken die nu nog onder de radar blijven. Met het amendement doorbreek aanpakken met een paar haakjes ertussen om het dan leuk leesbaar te maken, maar dat is voor niemand echt te doen, roepen we samen met de Stadspartij en de Partij voor de Dieren en het CDA, het college op om nog een doorbraakteam op te richten om ook deze groep proactiever te bereiken. En de inzet van die door aanpak zorgt naast betere ondersteuning voor onze inwoners ook voor een fikse besparing op structurele zorgkosten met het amendement. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Wieken heeft nog een vraag. Spreker naam 6: De heer Wieken (Raadslid SP) Ja, dank, voorzitter. Nee, ik heb een aantal amendementen van de <...> van GroenLinks inderdaad gezien. Hè, bedoel, er wordt inderdaad een paar krenten uit de pap gevist om nu heel mooie sier mee te maken dat we die gaan terugdraaien maar, voorzitter, er ligt een bezuiniging op inkomensondersteuning van anderhalf miljoen en die wordt volgens mij niet teruggedraaid. Nog met deze amendementen nog met die mooie principes die de heer Lokker zojuist noemt.

Dus nogmaals, hoe wordt die bezuiniging daarmee goed gemaakt?

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, deze leidende principes, zoals ze ook heten, het hete leider en principes voor zorgwelzijn ondersteuning. Die gaat met name over dat deel van het sociaal domein. Ik kom zo meteen terug over de zorgen, de terechte zorgen die de SP heeft, volgens mij over de voorgestelde taakstelling van het college op de inkomensregelingen, want die zorgen delen wij en daar hebben we ook een oplossing voor. Maar dat amendement komt zo meteen nog. Dus dan ben ik heel benieuwd wat u daarvan vindt en u kunt daar natuurlijk aangeven dat wij krenten uit de pap halen. Volgens mij is dat helemaal niet wat we proberen te doen. Mevrouw Brand zei het net al: prachtig politieke keuzes maken, dus er zijn ook wel andere mensen die dat misschien hebben we gezegd in het verleden. Maar mevrouw Brand zei het net en dat is precies wat we doen. We kunnen wel zeggen: ja, maar we willen niet bezuinigen. Nee, natuurlijk willen we dat niet, maar we willen wel een zorgsysteem bouwen en een sociaal domein bouwen en een stad maken die de toekomst ook aankan waarin we niet alleen maar kijken. Hoe kunnen we de systemen die we nu hebben koste wat het kost in stand houden, maar hoe kunnen we ervoor zorgen dat we mensen in de stad die hulp nodig hebben, zo goed mogelijk helpen? En daarin zijn waar die leidende principes voor zijn.

Dat is waar mijn partij voor staat, en dat is waar we ook de voorstellen voor doen en ik hoop dat u die kan steunen. Dan door over de doorbraakaanpak. Ik zag mijn vinger bij mevrouw van Doorn. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Zou kunnen, maar ik heb eigenlijk, want ik merk al dat de spreektijden ons nu al gaan opbreken beter gezegd, het ontbreken, want daar komen hele lange antwoorden op hele lange vragen. Dus ik wil de heer Lokker even betoog wat verder brengen in de hoop dat hij dan zijn voorstel heeft gedaan en dan weet ik zeker dat mevrouw van Doorn daar nog op wil aansluiten. Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ik had me er zo verheugd, voorzitter. Wat ik aan het zeggen was over de doorbraakaanpak. De inzet van de doorbraakaanpak zorg namelijk niet alleen voor betere ondersteuning voor individuele Nijmegenaren, maar dat zorgt ook voor een fikse besparing op de structurele zorgkosten. Met dit amendement zorgen we ervoor dat deze besparingen niet alleen bespaard wordt als zorgkosten maar dat we ze structureel gaan en als investeringsgeld voor de sociale basis in gaan zetten. Op die manier versterken we de sociale basis en met amendement voorzitter, maken we zelfs met de door het college voorgestelde bezuinigingen meegerekend meer geld vrij voor de sociale basis dan waar we aan het begin van deze begroting mee begonnen zijn.

Bij het koersdocument heb ik namens mijn fractie aangegeven dat je financieel moeilijke tijden wat GroenLinks betreft, het hoofd biedt met nieuwe plannen. Het college heeft de motie een zorgplan voor Nijmegen serieus genomen en mijn fractie is dan ook erg te spreken over de brief over de voorgenomen bestedingsruimte en de manier waarop het college dat wil aanpakken. We gaan namelijk niet zomaar snijden in budgetten, maar we gaan beter en anders werken. Helaas kiest het college er een aantal gevallen toch voor om te bezuinigen zonder te hervormen of zonder nieuwe plannen te maken. In de brief van het college over de toekomst van de tippelzone schrijft het college het volgende over de voorgenomen sluiting van de huiskamer en ik citeer 'ook in Nijmegen moeten moeilijke financiële keuzes gemaakt worden en zo heeft het ook impact voor de sekswerkers' einde citaat. En GroenLinks snapt deze zin eigenlijk wel voorzitter. Financiële tegenvallers en onze stad delen we met ons allen, maar dat delen, dat moeten we wel eerlijk doen. En heel veel Nijmegenaren met wie het goed gaat, die gezond zijn, met een eigen huis en een fijne baan. Die merken helemaal niks van de financiële situatie van de gemeente. Het zijn nu de sekswerkers en de dakloze mensen in de winteropvang die deze tegenvallers merken en dat is niet eerlijk en daarom hebben we er wat aan gedaan.

Samen met de PvdA en het Stadspartij dien ik het amendement: iedereen heeft recht op een huiskamer in waarmee we huiskamer de cirkel kunnen openhouden en ervoor zorgen dat sekswerkers op de tippelzone net

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

als iedereen die werkt, terechtkunnen voor een kopje koffie en naar de wc kunnen en dat ze ook nog terechtkunnen voor laagdrempelige zorg. Daarnaast dien ik samen met het CDA, de Stadspartij en de Partij voor de Arbeid het amendement in. In een warme stad staat niemand in de kou waarmee de versobering van de winteropvang voorkomen door deze onder te brengen in de nieuwbouw van de hulzen die in 2025 opengaat. Ik zei het net al, voorzitter, wat GroenLinks betreft kun je geen nieuw systeem maken als het oude nog blijft bestaan. Het is daarom juist goed dat we in het hele sociale domein gaan kijken naar hoe we anders kunnen werken. Ook op het gebied van begeleiding naar werk, inkomstenregeling inkomens, regelingen moeten we gaan bouwen aan een nieuw systeem dat gebouwd is op andere waarden. Ook hier geldt dat we niet zomaar moeten gaan bezuinigen, maar met nieuwe plannen moeten komen. De voorgestelde taakstellingen op de inkomens regelingen, terwijl de discussie over het nieuwe beleidskader bestaanszekerheid en hoe we daar in deze stad mee omgaan volgende maand pas op de agenda staat, is voor GroenLinks dan ook het paard achter de wagen spannen.

Met het amendement juist de gemeente moet ieder dubbeltje drie keer omdraaien dat ik samen met de Stadspartij indien, kiezen we er in de eerste instantie voor om eerst te kijken naar wat de gevolgen zijn van ons, het beleid, en daarna pas te kijken hoe en wanneer we geld zouden kunnen besparen, ook door expliciet naar het hele programma werk en inkomen te kijken en niet alleen naar inkomensregeling en zoals het college dat voorstelt, zodat we ook op dit deel van het sociaal domein mensen beter en eerder kunnen helpen. Spreker naam 4: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Voorzitter. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ja, maar dan kijk ik toch ook even naar mevrouw van Doorn, want dat is natuurlijk de consequentie toen, want had u het idee, mevrouw van Doorn dat u op iets wat veel eerder aan de orders wilde reageren? Of vindt u het toch wel fijn dat u alles mee heeft kunnen beluisteren? Spreker naam 7: Mevrouw van Doorn (Raadslid ODV) Dat laatste natuurlijk sowieso, maar ik had een vraag over zojuist twee ingediende amendementen. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dan geeft u het woord.

Spreker naam 7: Mevrouw van Doorn (Raadslid ODV) Dank u wel, want als ik het goed beluister dan spreekt de heer Lokker zichzelf een beetje tegen met het indienen van twee amendementen, want het amendement wat die zojuist indiende over dat dubbeltje drie keer omdraaien, verwijst die ook naar de volgende cyclus, waarbij wij bestaand zekerheid, gaan bespreken en wat, welke keuze we daarin moeten maken en hoe we dat gaan aanpakken, zoals de heer Lokker dat net zei. Maar vervolgens dient die ook het amendement of net daarvoor in, over die die uitgangspunten maar zouden die uitgangspunten nou juist niet onderdeel moeten zijn van het debat wat wij in de komende cyclus gaan voeren en niet nu al bij deze stadsbegroting. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Lokker. Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, dank u wel voorzitter. Nee, goed dat u dat zegt, mevrouw van Doorn want voor ons zijn de lijnen en in principes gaan echt over de zorg en welzijn ondersteuning. Dus het zorgstuk daar hebben we bij het koersdocument al uitgebreid over gehad. Vandaar dat we ervoor gekozen om te zeggen: daar worden nu zulke grote dingen

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

voorgesteld. Volgens mij moeten die leidende principes nu bij het stuk over werk en inkomen en over de inkomensregeling en zeggen we nou, daar ligt een startnotitie vooruit, het college. We gaan als raad in de volgende cyclus uitgebreid over spreken. Dan moet je het hetzelfde eigenlijk doen bij bestaanszekerheid. Dus als er bij bestaanszekerheid eenzelfde vorm van leidende principes uitkomt waar het college dan mee vervolgens aan de slag gaat, dan kan mijn fractie dat er alleen maar enthousiast over zijn. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Mevrouw van Doorn. Spreker naam 7: Mevrouw van Doorn (Raadslid ODV) Helder dit antwoord, dank daarvoor. Maar kan ik de heer Lokker dan ook er echt aan houden dat die scheiding tussen aan de ene kant werk en inkomen, de andere kant zorg en welzijn, waar het gaat om deze leidende principes dat die scheiding dan ook wel blijft bestaan en dat we niet straks geconfronteerd worden met een extrapoleren van wat we vanavond dan vaststellen op zorg en welzijn? Ja, maar dat hebben we vanavond vastgesteld en dat moet dus automatisch ook gaan gelden voor als leidende principes voor werk en inkomen. Want dan hebben, ja, dan wordt mijn beoordeling toch, dat beïnvloedt mijn beoordeling. Laat ik het algemeen zeggen.

Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Nee, helder, nee, wat mij betreft, zou dat echt een ander gesprek zijn, dus dat je een ander gesprek voert over de leidende principes. Tegelijkertijd, als u vraagt aan mij zijn, heeft u straks, hè, als GroenLinks hele andere leidende principes of andere idealen dan is dat natuurlijk niet zo, maar volgens mij vroeg u dat niet. Dus die blijven, voor mij blijven die hetzelfde, maar het gesprek gaat maar wat mij betreft voeren we opnieuw bij de bestaanszekerheid. En gaat dan over dat stuk, omdat een deel van de van de zou misschien kopieerbaar zijn, maar volgens mij een groot deel ook niet. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Mevrouw Brand dan. Spreker naam 4: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Ja, dank u wel voorzitter. Kijk, meneer Lokker ik ken, ik ken u en uw partij als een sociale partij, maar wat u eigenlijk doet, ja, ik ken u al langer dan vandaag. Maar wat u eigenlijk doet en dat vraag ik u dan kiest eigenlijk voor bezuinigingen op de inkomensregeling. En u komt hier met een amendement om het heel mooi te laten klinken. Maar wat u doet, is een kille bezuiniging. Dan zou ik u ook willen vragen, sta daar dan ook voor en zegt dat ook, want wat u doet, is dat u het wel inboekt.

En waarom steunt u dan niet het voorstel van de PvdA om juist nu die bezuinigingen op die inkomensregeling en om die juist tegen te gaan? Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, dat ik kan mevrouw Brand ook ik wou zeggen, ook langer dan vandaag, maar dat klinkt als een soort bedreiging. Zo bedoel ik het niet. We kennen elkaar al lang, hè, laten we het zo zeggen en het is wat ons betreft helemaal niet een kille bezuiniging die inboeken. Wat we als GroenLinks doen, is dat we keuzes maken en wij geloven erin dat voor in het sociaal domein moeten we dingen anders gaan doen. De waarde die de onderliggen moeten anders en volgens mij moet dat werk en inkomen ook. Wat ik, wat ik moeilijk vind met de taakstellingen wat ik ook aanpassen en het amendement of wat we ook aanpassen in het amendement is dat het op de inkomensregeling en moet komen, want bij het inkomensregeling is het strepen dat je op de anderhalf miljoen bent. Volgens mij is dat niet gebaseerd op nieuwe plannen, niet op hervormingen. Daarom vragen we in

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

het amendement om daar wel mee te komen en de Raad daar ook om te vragen en ook te kijken naar werk en inkomen in het in een brede zin. En we denken dat dat ook kan, omdat als je kijkt naar de afgelopen jaarrekeningen dan zie je dat er sinds 2019 altijd meer dan vijf miljoen en dat is dan wel incidenteel geld op het programma werk en inkomen overblijft. En vijf miljoen is dan minimaal. Dan denk ik, volgens mij kunnen we dan ook met elkaar het gesprek aan en met het college om te zeggen. Volgens mij is er dan ook structureel best anderhalf miljoen te vinden binnen werk en inkomen waarin we dat ook kunnen zorgen, dat we mensen beter kunnen helpen, dat we mensen sneller kunnen helpen en dat we mensen op een andere manier kunnen helpen. Dat is de gedachte die daarachter zit, en als dat dan goedkoper kan, dan is dat mooi meegenomen. Maar wat het belangrijkste is, is dat we mensen beter kunnen helpen. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ja, dan gaat u verder. Ik weet niet hoeveel tijd er nog heeft. Spreker naam 4: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Ik had nog een vraag voorzitter. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ja, want ik zie dat er meer vragen zijn. Maar hoelang is uw betoog nog hierna, meneer Lokker.

Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Nou, voorzitter, ik kan me voorstellen dat u zich hier zorgen maakt, maar dat zijn gewoon de uitgeprinte moties dus er komen nog vier regels en dan is het einde nabij, of nou ja, mijn einde. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Zo. Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Is nabij. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Wordt nou die verleiding ga ik niet weerstaan spreek dan eerst die vier regels vanuit en dan geef ik dan nog het woord aan de interrupties. Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, dank u wel, voorzitter, zoals ik al zei, zodat we hier ook mensen beter en eerder kunnen helpen. Wat we met deze begroting doen en met de aanpassingen die wij hebben voorgesteld en die we zullen steunen, wordt Nijmegen nog meer de warme, eerlijke, duurzame en solidaire stad ie Nijmegenaren verdienen. Juist in een tijd van grote klimaat zorgen, oorlog en de groei van extreem rechts. En voorzitter, ik wil graag afsluiten met een dichtregel van Henriette Roland Holst uit 1918. De zachte krachten zullen zeker winnen in het eind. Dank u wel. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Mevrouw Brand, u had nog een aanvullende vraag. Spreker naam 4: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Ja, zeker, voorzitter.

En ja, ik snap dat u zich zorg maakt over de spreektijd maar tegelijkertijd, we hebben geen spreektijd en is dit de belangrijkste document zou, ook aan het begin van onze stad. Dus ja, ik vind dat we hier ook het debat over moeten kunnen voeren, omdat dit over bijna een miljard gaat en er ook stevige bezuinigingen

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

op het spel staan. Dus daarom stel ik de vraag aan de heer Lokker. Kijk, u heeft het over hervormingen, kijkt dan naar het hele, naar de hele begroting zou ik willen zeggen: waarom hebt u dat niet gedaan? Als mijn eerste vraag, en tegelijkertijd, u gaat iets aanpassen, maar u bezuinigt ook gewoon zegt eigenlijk boek ik die bezuiniging al in, want het kan toch wel. Dus tegelijkertijd zegt u tegen uw eigen college: daar blijft heel veel geld over, u doet daar eigenlijk veel te weinig en die bezuiniging stelt niks voor. Is dat wat u zegt? Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Nou allereerst bedank, mevrouw Brand, want ik was geschokt dat iemand dacht dat ik te lang praatte. Dat heb ik mijn hele leven nog nooit gehoord. Nou blij dat iedereen mee eens is. Nee, wat heel belangrijk is dus dat wij als partij hebben gezegd: wij geloven dat hervormen in het sociaal domein nodig is, omdat als we een stad willen zijn die eerlijk blijft en die die duurzaam, eerlijk blijft dus is ook in de toekomst en zorg en ondersteuning kan bieden die mensen nodig hebben, die ook de inkomens regelingen kan blijven bieden die de mensen in de stad nodig hebben. Dan moeten we daar goed naar kijken en volgens mij zien we dat die financiële zorgen er zijn, ook in de toekomst.

Personeelskosten zijn er ook in de toekomst en daar daarom zeggen wij volgens ons is het mogelijk om die besparingen te vinden als we op een andere manier gaan werken, en we vinden dat ook een manier om aan onszelf de opdracht mee te geven en aan het college om dat ook te vinden. En ik gaf het voorbeeld van die afgelopen jaren. Dat is dus de afgelopen jaren eigenlijk per ongeluk altijd gelukt. Nou, daar kunnen we het ook met elkaar over hebben, of dat dan zo een goed idee is dat we zoveel geld over hebben. Maar volgens mij moeten we dan goed met elkaar nadenken: hoe boeken we dat structureel in en hoe kunnen we daarvoor zorgen? Dat terwijl we ook nog eens mensen beter helpen dan dat we tot nu toe hebben gedaan. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Wieken. Spreker naam 6: De heer Wieken (Raadslid SP) Ja, dank, voorzitter. Ja, want die die over budgettering ja, die die die heb ik ook gezien, maar die zo heel veel plegen in de begroting is die al ingeboekt als bezuiniging als er op de eerste waar je naar kijkt, dus de heer Lokker die die doet alsof er nog steeds vijf miljoen over is en dat het allemaal wel goed komt.

Maar heel die bezuinigingen zijn toch al ingeboekt dus wat gaat, wat gaat de heer Lokker daarnaast dan doen aan al die andere bezuinigingen die ook ingeboekt zijn, die die wel mensen heel hard gaan treffen, want hij heeft nu een heel mooi verhaal gehouden en een aantal amendementen die de scherpe randje een beetje vanaf halen. Maar de kern van het verhaal is en blijft nog steeds, daar gaat gewoon op inkomensondersteuning anderhalf miljoen af op het totale sociaal domein, 17 miljoen. Wat gaat de heer Lokker daaraan doen? Want er liggen, ja, er zijn nog niet allemaal ingediend, maar daar liggen gewoon alternatief ervoor. Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, voorzitter, om het nog een keer te halen, als fractie van GroenLinks kiezen, geloven wij erin dat je kan hervormen, dat je mensen in een stad beter kan helpen en dat we dat ook moeten doen, omdat we anders de zorg en ondersteuning en de inkomensregeling in de toekomst zijn onbetaalbaar en onuitvoerbaar en hebben we een systeem waar we helemaal niet op zitten te wachten. Die anderhalf miljoen halen we juist van de inkomens regelingen af en we zeggen: dat moet je in breed bekijken en werk en inkomen en de bezuinigingen waar u het over heeft of het budget overschotten dat zijn natuurlijk geen bezuinigingen, want het geld is niet uitgeven, die zijn helemaal niet mee geteld.

Dus het gaat mij daarover dat er op werk en inkomen op allerlei verschillende punten geld overblijft waarvan ik zeg: nou, als je dat altijd incidenteel over hebt, dan moet je dat ook structureel ergens kunnen vinden. En dan is het ook aan ons dat we daar voorzichtig mee omgaan en dat is juist voor zorg

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

dat we in de toekomst weten hoeveel geld we hebben, wat we echt aan mensen kunnen geven, in plaats van dat dat geld weer overblijft aan het einde van het jaar, zonder dat we dat hebben uitgegeven. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) Even heel kort, meneer Wieken, want het zijn ook nog andere collega's die een vraag stellen. Spreker naam 6: De heer Wieken (Raadslid SP) Ja, nee, dank, voorzitter, maar mag nou uit of maken dat al die ombuiten die nu in de begroting staan, hè, de menuregeling verlagen of zelfs afschaffen. Het bus abonnement afschaffen of verlagen, wat GroenLinks dat dan allemaal niet wil. Want kijk en nog aanvullende vraag, voorzitter, want ik was twee jaar geleden bij de bespreking van het coalitieakkoord, daar was GroenLinks heel trots op niet alleen verwegen alles wat er op het gebied van groene duurzaamheid in stond, maar ook wat er op sociaal gebied in stond. Maar als ik kijk naar deze begroting, dan is van die sociale winst is het gros eigenlijk alweer verdampt, omdat er anderhalf miljoen aan bezuinigingen op inkomensondersteuning zijn ingebouwd nog even los van alle andere bezuinigingen. Dus ja, hoe, hoeveel van de sociale winst van GroenLinks uit de coalitieonderhandelingen is nog terug te vinden in deze begroting? Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Lokker.

Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Ja, voorzitter, er zijn natuurlijk twee dingen. Allereerst wat het college voorstelt niet wat mijn fractie per se voor staat. Daarom stel ik een amendement voor waarin we zeggen: anderhalf miljoen in een soort carte blanche want dat is eigenlijk wat het college om vraagt. Hé, die vraagt: wat doen jullie anderhalf miljoen? Als jullie nou ja zeggen, dan vullen wij hem wel in. Daarom hebben wij samen met de Stadspartij gezegd: nee, daar gaan wij als gemeenteraad over. Wij gaan in het volgende het gesprek voeren en wat ons betreft kijk je dan naar het programma werk en inkomen en niet alleen naar de inkomensregelingen. En dan mag het voor zichzelf spreken. Dat de dingen waar wij trots op zijn, nu in het verleden, maar gewoon eigenlijk, of we er trots op zijn, is eigenlijk niet zo belangrijk, maar die wij belangrijk voor de vindt, voor de stad. Dat is de kas dat is de meedoeregeling, dat is het bus abonnement wat nu overal in de stad mensen oproept om daar, om daar gebruik van te maken. Natuurlijk zullen die bij ons helemaal onderaan het lijstje staan en wat mij betreft helemaal niet ter sprake komen. En dat is volgens mij waar het over gaat. Als het gaat over die onderbenutting waar u het nog over heeft. Dat laat volgens mij juist zien dat we die hervormingen nodig hebben, want onder benutting dat betekent dus dat we verwachten.

Er zijn zoveel mensen die van deze regeling gebruik kunnen maken, maar we kunnen ze niet vinden. Nou, dan zeggen wij, dan moet je op een andere manier gaan werken, zodat je die mensen wel kan vinden. Spreker naam 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer Eigenhuijsen en dan mevrouw Mijling. Eerst de heer Eigenhuijsen. Spreker naam 8: De heer Eigenhuijsen (GewoonNijmegen.NU) Ja, dank u wel, voorzitter. Ik snap het niet helemaal goed meer. Er ligt hier een begroting voor waarin er wordt voorgesteld door een bezuiniging van anderhalf miljoen op de inkomensregeling. Dan komt de motie van GroenLinks waarin staat. Daarbij wordt gekeken naar mogelijkheden binnen de inkomensregeling en vraag één A is: als u dat er nou uit, dat kan ik hem steunen, want dan gaan we niet bezuinigen op de inkomens regelingen. Maar u zegt nu in deze dit amendement dat het college onderbenutting heeft in het programma werk en inkomen en dat u dat wil gaan zoeken en dat u daarvoor die daar die anderhalf miljoen wil gaan halen. Als dat is wat u zegt, meneer Lokker dan is deze begroting toch geen knip voor de neus waard.

CompanyWebcast @2024 Woordelijke Verslagen-Nijmegen

Spreker naam 5: De heer Lokker (Raadslid GroenLinks) Nou, volgens mij is dat niet letterlijk wat ik zeg, wat in het wat ik hierbij zeg, dat daarbij wordt er gekeken naar mogelijkheden binnen de inkomensregelingen, maar expliciet ook naar het hele programma werk en inkomen. Want dat is wat het college natuurlijk voorstelt om niet te doen. Het college zegt: wij gaan anderhalf miljoen vinden in die inkomensregeling en met het amendement zeg ik: prima als je geld vindt in de inkomensregeling en dat zit wat mij betreft dan vooral in de uitvoering, niet zozeer en wat mensen uiteindelijk krijgen, maar daarbij expliciet ook naar het hele programma werk en inkomen. En we zien dus dat in de afgelopen jaren en ook in de tweede voortgangsmonitor en ik hoor nu de wethouder financiën een soort in mijn achterhoofd fluisteren, ja, maar dat is nog niet definitief en dat weten we natuurlijk ook. Maar ook daar zie je dat er op het programma werk en inkomen toch wel geld over blijkt te zijn, ook in 2024 nou, volgens mij moeten we dan met elkaar het gesprek voeren, want dat vinden we inderdaad ook vervelend dat we zeggen, maar als het altijd incidenteel geld over is, dan moeten we misschien met elkaar het gesprek voeren. Hoe kunnen we er nou dat structureel beter voorspellen? Spreker naam 8: De heer Eigenhuijsen (GewoonNijmegen.NU) Voorzitter.