Visie op gezondheid Nijmegen 2040
Tekst van het document
zorgen voor genoeg groene en schaduwrijke plekken. Hier
worden waarin lopen en fietsen centraal staan.
vinden inwoners niet alleen verkoeling maar komen zij ook tot
•G ezonde voedselomgeving: We werken aan een omgeving
rust in het groen, wat de (mentale) gezondheid ten goede komt.
die inwoners uitnodigt om gezond te eten. Dat doen we door
• Ruimte voor ontmoeten en verbinden: Het is aantrekkelijk
de voedselomgeving zo gezond en toegankelijk mogelijk te
voor inwoners om elkaar te ontmoeten in de wijk. We zetten in
maken voor iedereen. Bijvoorbeeld met de inzet van school- en
op goede voorzieningen in elke wijk en realiseren groene
buurtmoestuinen en stadslandbouw. Ook verkennen we het
en sociale knooppunten.
beperken van ongezond voedselaanbod wanneer hier juridische
• Gezond en sociaal wonen voor iedereen: Inwoners hebben
mogelijkheden voor zijn. We willen namelijk dat inwoners een
toegang tot een gezonde woning. We doen dit door in te
eerlijke keuze kunnen maken voor gezond voedsel.
zetten op een gevarieerd en energiezuinig woningaanbod.
•S choon en veilig: Inwoners leven in een schone buurt met
We realiseren voldoende betaalbare woningen met een goed
goed onderhoud en zonder zwerfafval. Ook is de buurt veilig
binnenklimaat. Inwoners met verschillende achtergronden en
met voldoende verlichting. Er is aandacht voor sociale veiligheid en het verlagen van de maximumsnelheid naar 30 km/u.
Cijfers die we volgen: • Ouder mist veilige speelplek in de buurt • % vindt dat wegen in de buurt goed onderhouden worden
Bij alle acht onderwerpen hebben wij extra aandacht voor de wijken waar de gezondheidsachterstanden het grootst zijn.
• Belemmeringen buitenspelen, geen aantrekkelijke groen plekken • Ervaart matige tot ernstige geluidshinder • Kan geen verkoeling vinden in woning, tuin of buurt • Zelden of nooit contact met buren of mensen in de straat • Geeft de woning en woonomgeving een onvoldoende • % tevreden over winkels voor dagelijkse boodschappen • % soms/vaak onveiligheidsgevoel in buurt
Foto: Studio Another Day
• % vindt buurt schoon
Foto: David van Haren
Samenwerken voor gezondheidswinst 29.
VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Om gezondheidswinst te bereiken zijn netwerksamenwerkingen intersectoraal en met de vele partners in de stad van groot belang. Met onze brede en integrale aanpak van
Om gezondheidswinst te bereiken zijn netwerksamenwerkingen intersectoraal en met de vele partners in de stad van groot belang.
gezondheid en gezondheidsverschillen verkleinen werken we
30
bestaat in navolging van het Nationale Preventieakkoord uit afspraken over terugdringen van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. In het lokale akkoord zijn afspraken over mentale gezondheid, vitale
samen met partners in verschillende netwerken,
medewerkers, gezonde leefomgeving en het werken
bijvoorbeeld “Wij zijn Groen Gezond en in Beweging”,
aan de preventie infrastructuur toegevoegd. Partijen
“Nijmegen op één lijn” (NOEL) en het netwerk rondom
die deelnemen geven zelf het goede voorbeeld. Het
de opgave Sturing sociale basis. De komende jaren
Nijmeegs Sportakkoord (2019) wordt ook uitgevoerd
blijven we inzetten op het versterken van preventie-
onder de mantel van GGIB. De ambitie van dit akkoord
structuren in en om de stad.
is gericht op een leven lang met plezier sporten en bewegen voor Nijmegenaren. Dit draagt ook bij aan
Wij zijn Groen, Gezond en in Beweging
gezondheid. Beide akkoorden lopen eind 2026 af. Het is
Wij zijn Groen, Gezond en in Beweging (GGIB) is een
de wens om de samenwerking voort te zetten tot 2037.
groeiend netwerk van organisaties die samen werken 2024 zetten ruim 90 partners en 30 vrienden zich in
Betere samenwerking tussen het medisch en sociaal domein
voor een gezonder Nijmegen. Naast de gemeente
We weten dat bijna 14% van alle ziektelast wordt
Nijmegen zijn ROC, HAN, Radboud Universiteit, GGD
veroorzaakt door ongezonde leefgewoonten29. De
Gelderland-Zuid en Radboudumc kernpartners. Het
urgentie om alle aandacht te richten op preventie is
aan GGIB gekoppelde Lokale Preventie Akkoord (2017)
groot en wordt ook steeds breder onderkend.
aan gezonde Nijmegenaren in een gezonde stad. Eind
RIVM 2024, Hoofdrapport VTV-2024 | Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024
Samenwerken voor gezondheidswinst VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
31
Het Integraal Zorg Akkoord (IZA), Gezond en Actief Leven
• Ook werken gemeenten, zorgpartijen en welzijns-
Akkoord (GALA) en het programma Wonen, Ondersteuning en
organisaties in de regio samen aan het Integraal Zorg Akkoord
Zorg voor Ouderen (WOZO) dragen hieraan bij. Deze akkoorden
(IZA). In de Regio Rijk van Nijmegen doen we dit via het netwerk
geven richting aan de duurzame samenwerkingsverbanden die
Nijmegen op één lijn (NOEL). Het regioplan Rijk van Nijmegen
nodig zijn om een toekomstbestendige zorg te ontwikkelen en
2023 committeert alle betrokken zorg- en welzijnsorganisaties
de gezondheid van de inwoners te verbeteren.
aan de gedeelde ambitie van Meer Gezonde Jaren voor alle
• Met het Lokale Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is er
Nijmegenaren en het behoud van een duurzaam zorglandschap
in 2023 een extra impuls gekomen in het bereiken van onder
in de regio (het toegankelijk, beschikbaar en betaalbaar houden
andere onze gezondheidsdoelen. Met het GALA plan van aan-
van de zorg). Om dit te bereiken is een verregaande samen
pak streven we naar een gezonde Nijmeegse generatie in 2040
werking tussen het sociale en medische domein nodig. Het doel
met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven,
van het Regioplan is om de gezondheid van alle Nijmegenaren
wonen en werken in een gezonde leefomgeving met een sterke
te verbeteren en de sociaaleconomische verschillen in gezond-
sociale basis. Gezondheidsverschillen zijn, ook voor
heid en levensverwachting te verkleinen. We voorkomen (her)
Nijmegen, een hardnekkig probleem. Er is met dit akkoord
instroom in het medisch domein door gezamenlijk te focussen
extra aandacht voor achterliggende factoren die invloed
op gezondheid in plaats van zorg. Naast de lichamelijke
hebben op gezondheid en het samenwerken met partners in
gezondheid gaat het ook om het bevorderen van de mentale
de stad die een bijdrage leveren aan het bereiken van een
gezondheid en het verminderen van psychische kwetsbaarheid.
gezonde generatie in 2040.
Samenwerken in de sociale basis We gaan door met het versterken van bestaande preventie structuren, bijvoorbeeld in samenwerking met de preventie platforms 12-/12+/0-23, stadsdeelprogrammeren, veelhoeken en andere platforms die bijdragen aan het versterken van de (sociale) basis infrastructuur in onze stad en stadsdelen. We verbinden gezondheidsambities met deze stadsdeel programma’s en het wijkgerichte werken in de sociale basis en dragen bij aan relevant onderzoek waar mogelijk (AMPHI, Fieldlabs, werkplaatsen etc.). We sluiten met een wijkgerichte aanpak aan bij de behoefte van inwoners en signalen vanuit onder andere de buurtteams Jeugd & Gezin en Volwassenen. Samen met professionals uit het partnernetwerk ‘Opgave Sturing sociale basis’ en inwoners werken we toe naar een overzichtelijke en toegankelijke basis infrastructuur met een goed onderbouwde inzet van mensen en middelen.
VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Monitoring en evaluatie
Om de resultaten van het gezondheidsbeleid te monitoren en evalueren is het nodig dit periodiek te onderzoeken. Hierbij sluiten we zoveel mogelijk aan bij bestaande monitors en informatiebronnen. De GGD voert ééns in de vier jaar gezondheidsmonitors uit onder verschillende doelgroepen; de Kindermonitor (4-11 jaar), de Gezondheidsmonitor Jeugd (12-16 jaar), de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen (16-25 jaar) en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en ouderen (18+). Vanuit onze eigen afdeling Onderzoek & Statistiek zijn daarnaast veel cijfers beschikbaar op stadsdeelniveau uit onder andere wijkmonitors en de monitors van de GGD. Per speerpunt hebben we benoemd welke cijfers en data we monitoren. Naast deze visie hebben we een uitvoeringsagenda die loopt van 2025 tot en met 2028. Dit programma wordt periodiek geëvalueerd en op basis van de uitkomsten en beschikbare financiële middelen herzien. In de bijlage is terug te vinden wat de huidige staat van de stad is, weergegeven in infographics. Een meer uitgebreide evaluatie van de afgelopen periode is terug te vinden in de startnotitie.
32
33
Foto: Michiel Heijmans
Bijlagen
VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
34
Wettelijke taken GGD Gelderland-Zuid
Bewaken, beschermen en bevorderen van de publieke gezondheid
ALGEMENE GEZONDHEIDSZORG
JEUGDGEZONDHEIDSZORG
GEZOND LEVEN
• Infectieziektebestrijding en –preventie
• Rijksvaccinatieprogramma
• Gezondheidsbevordering
• Technische hygiënezorg
• Consultatiebureaus
School en jeugd
• Medische Milieukunde
• Opvoedondersteuning
• Wijkgerichte gezondheidsbevordering
• Seksuele gezondheid
• Indiceren voor- en vroegschoolse
• Ouderengezondheidszorg
• Reizigersadvisering en –vaccinaties
educatie
• Gezondheidsbevordering
• Forensische zorg
• Toezicht op organisaties kinderopvang
volwassenen
ONDERZOEK, INFORMATIE EN ADVIES
BIJZONDERE ZORG
VEILIG THUIS
• Meldpunt Bijzondere Zorg
• Advies en ondersteuning rond
• Gezondheidsmonitors
• Maatschappelijke en gedwongen zorg
huiselijk geweld en mishandeling
• Gezondheidsprofiel
• Interventieteam Openbare
• Meldloket van (vermoeden van)
• Onderzoek en advies
Geestelijke Gezondheidszorg
geweld, verwaarlozing of misbruik
• Bevorderen psychosociale hulp bij incidenten, ongevallen en rampen
• Kennis delen
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
35
Gezondheid als onderdeel van het sociaal domein Onder sociaal domein verstaan wij het veld dat uitvoering geeft
En we bieden hulp aan inwoners die onze steun of zorg nodig
aan de Jeugdwet, Participatiewet, Wmo, Wet gemeentelijke
hebben en dit niet zelf kunnen organiseren en/of betalen.
schuldhulpverlening (Wgs) en deels de wet Publieke gezondheid.
Ook hier zullen we ongelijk (blijven) investeren voor gelijke
Hierin werken inwoners, maatschappelijke organisaties
kansen. Niet alles is meer mogelijk in de huidige tijd met
en gemeenten samen aan gezondheid, welzijn en veiligheid.
personele en financiële tekorten. Dit betekent dat we bij meer zelfredzame inwoners een groter beroep doen op hun zelf
Visie sociaal domein
oplossend vermogen.
We vinden het belangrijk dat alle bewoners van Nijmegen kunnen meedoen in de maatschappij en daarbij hun talenten
Wij (blijven) investeren in verminderen van financiële bestaans-
benutten. Iedereen moet de kans krijgen het beste uit zichzelf
onzekerheid voor Nijmegenaren die in de knel zitten, zodat hun
te halen. We zorgen voor een omgeving waarin dat mogelijk
inkomen, werk of woonsituatie voldoende en voorspelbaar is.
is. We ondersteunen inwoners voor wie dat niet vanzelf gaat.
Met begrijpelijke regelgeving. Financiële bestaansonzekerheid
Wanneer er (tijdelijke) ondersteuning nodig is, zorgen we voor
en/of schulden zijn schadelijk voor mensen en hindert hen om
maatwerk: niet meer en langer dan noodzakelijk en niet minder
mee te doen in de samenleving en een kwalitatief goed leven
of korter dan nodig.
te leiden.
Maar hoe bereiken we een sterke, gezonde en inclusieve
Wij (blijven) investeren in collectieve preventiemaatregelen
samenleving waarin iedereen mee kan doen? Wij kiezen ervoor
en initiatieven die mensen verbinden om zo de samenleving
om ongelijk te (blijven) investeren om zo kansen te bieden aan
te versterken en de sociale basis en de verbindingen in de
inwoners in kwetsbare situaties. We willen een nieuwe generatie
buurt te verstevigen. Wij stimuleren een samenleving waarin
Nijmegenaren met minder achterstanden laten opgroeien en
Nijmegenaren elkaar ontmoeten en in beweging zijn, gezond
gaan meer investeren in stadsdelen waar meer jeugdigen
eten, zich nuttig voelen en samen kunnen bijdragen aan het
achterstanden hebben.
versterken van onze samenleving en stad.
OERINGSAGENDA ’S UITV DOMEINEN BELEIDS Gezondheid Onderwijs
Jeugd
Asiel en intergratie
Wonen en zorg
• Integraal Zorg Akkoord (IZA) • Hervormingsagenda Jeugd
VISIE SOCIAAL DOMEIN NIJMEGEN
Werk en participatie
Landelijke akkoorden
Cultuur
• Gezond en actief leven akkoord (GALA) • Sportakkoord II • Toekomstbestendige arbeidsmarkt
Sociale basis
Inclusie en diversiteit
zorg en welzijn (TAZ) • Wonen, ondersteuning en zorg voor ouderen (WOZO)
Sport
Financiële bestaanszekerheid
Figuur 3: beleid en uitvoering sociaal domein (2024)
Wimo
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
36
Blik op de toekomst Stijging overgewicht in alle leeftijdsgroepen 2050
Gezondheidsachterstanden zullen niet verminderen We krijgen meer gezonde levensjaren, maar de laatste 10 tot 18 jaar
2022 2050
Roken 18+
zullen in minder goede gezondheid zijn. Vaak wordt aangenomen
2023 2050
dat gezondheidsachterstanden toenemen (Bron: Gezond opgroeien, wonen en werken, Sociaal Economische Raad, 2023). Dat valt echter
20,2% 11%
50% 64%
Bron: VTV-2024
Bron: VTV-2024
niet zo eenduidig te zeggen, maar duidelijk is wel dat gezondheids achterstanden niet verminderen (VTV 2024).
Vergrijzing We worden steeds ouder
65+ 3,6 miljoen 4,8 miljoen
2024 2050
2024 2050
80+
2024 2050
Een (zeer) goed ervaren gezondheid, blijft redelijk stabiel
81,6 jaar 86,5 jaar
2023 2050
79,1% 78,9%
Bron: VTV-2024
Bron: VTV-2024
900.000 1,94 miljoen Bron: VTV-2024
Mantelzorg Mantelzorg in 2050 in vergelijking met 2022
Ouderen die mantelzorg nodig hebben Mantelzorgpotentieel neemt komende jaren fors af
-1,7
Gemid d per h elde s uish ch ou uld de n
sie he o c le
Economisch kapitaal
34,5
duur eids k* Arber wee p
deel van is) wordt steeds vaker als algemene graadmeter gebruikt. De brede welvaart van de inwoners van Nijmegen ‘in het hier en nu’ ligt lager dan gemiddeld in Gelderland. Op een schaal met 34 beoordelingspunten (gemeten door het CBS) scoort Nijmegen relatief vaak onder het landelijk gemiddelde. Uit onderstaande bijlage
-2,7
Natuurlijk kapitaal
Erv a r e + gezondhn 0,1 eid Ho o be gop vo g lki
ide eleng
Later
Brede welvaart Brede welvaart (waar gezondheid een onder-
+ ogen verm ens an d dia shou Me n hui va
So cia
-1, 1
Sociaal kapitaal
+200% -60%
blijkt dat we in het Nijmegen van ‘later’ (toekomstige generaties) meer bebouwd terrein zullen hebben (dat ten koste gaat van ons natuurlijk kapitaal), dat de ervaren gezondheid de komende jaren zal afnemen en dat de gemiddelde schulden per huishouden zullen toenemen en ook hoger zullen zijn dan in andere gemeenten.
Menselijk kapitaal
Bron: Brede welvaart trend | CBS
Bijlagen
37
VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Staat van de stad Gezond opgroeien
Noord Oosterhout Ressen
Dit zijn de wijken
Ervaren gezondheid
Noord Lent
Oud West
(zeer) goed ervaren gezondheid jeugd 13-16 jaar Nijmegen
82,3%
Nederland
80,3%
Hees Heseveld Neerbosch-Oost
Centrum & Oost
Lindenholt Nije veld Hazenkamp Goffert
Heijendaal Brakkenstein Groenewoud
Noord
St. Anna Hatertse Hei Grootstal
Dukenburg
Oud West Nieuw-West
Hatert
Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd 2023
Centrum Oud-West Oost
Lindenholt
In Lindenholt en Hatert hebben de meeste jongeren een gaat wel of (zeer) slecht ervaren gezondheid (27%). In Heijendaal/Brakkenstein/Groenewoud hebben het minst aantal jongeren een gaat wel of (zeer) slecht ervaren gezondheid (10%).
Midden Dukenburg
Zuid
Overgewicht
30
Overgewicht kinderen 5-14 jaar
25
Nijmegen
15%
Nederland
15%
20
Dit zijn de stadsdelen
Bron: JGZ 2017-2023
15 10 5
Aantal kinderen met een gaat wel/ of (zeer)slecht ervaren gezondheid
30 25 20 15 10 5
Aantal kinderen met overgewicht
0 •O os •O t-6 o 5 • O st - 21 os 65 • C • O t - 6 24 en ost 52 • C tru - 65 2 e • O n m - 23 •N u tr 6 ije • • O d-W um 512 H •N V ije eld • N ees ud es - 65 •H • V / eij e /H -W t 1 en • SNije eld Haz erb es est - 65 1 da t A Ve / H en os eve - 6 42 al nn ld / aze kam ch ld 54 / B a / H nk p -O - 6 1 ra Ha aze am / G ost 54 kk te n p o - 3 en rts ka / ffe 65 ste e H mp Go rt - 44 in ei / G ffer 65 / G / G off t - 32 ro roo er 653 en ts t - 1 ew tal 65 o - 6 34 • D • H ud 53 uk ate - 6 3 • D en rt 525 u b -6 • D ken urg 53 uk bu - 6 5 •N • L en rg 53 oo in b - 6 rd • L den urg 653 -O 8 os • N inde hol - 65 te o n t - 37 rh or ho 65 ou d- lt 46 t / Le - 6 Re nt 54 ss - 6 5 en 66 -6 3 51 5
•H ee s/
He se ve ld
•L in de nh /N o •N ee • Ha lt te rb • S oo rt o t A rd nn - O • scha / os No Oo Ha ter ord st te ho rts ut Le e H / R nt ei ess / e •N • C Gro n ije e o nt Ve t •H ru stal ld eij m /H en / az O da en • O os al ka ud t /B m -W ra p kk / G est en ste • D offe in uk r / G en t ro bu en rg ew ou d
0
Er zijn grote verschillen tussen de wijken. In Neerbosch-Oost heeft 27% van de kinderen overgewicht. In Hatert is dit 25%. In Oost is het aantal kinderen met overgewicht het laagst met een percentage variërend tussen 6% en 8% binnen de verschillende wijken.
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Gezond opgroeien
Bewegen In Dukenburg (32%) en Lindenholt (30%) bewegen de meeste kinderen minder dan 7 uur per week. In Nije Veld / Goffert (18%) en Noord (18%) bewegen het minst aantal kinderen minder dan 7 uur per week.
Bewegen jeugd 4-11 jaar
Beweegt minder dan 7 uur per week
Nijmegen
24%
Nederland
23%
38
35 30 25
Bron: Kindermonitor 2021
20 15 10
Beweegt minder dan 7 uur per week
5
•D uk en bu rg
(e xc l. W ee •H •S ze at tA er • L nh t nn se in of a/ He de ) nh He i ije • Ce / Gr olt nd nt oo aa rum tst a l/ •W Br / O l a o e kk s ez •H en t en ee ste ho s/ in f/ Ha Vo • H • Ha ve t g a e n elz ze rt /H n a es • B ng kam ev ie / S eld ze ta p / N n / W ddi ee o jk rb lfsk os u ch il -O •N o ije • N st Ve o ld ord /G off er t
0
Bewegen jeugd 13-16 jaar Beweegt dagelijks minstens 1 uur
Nijmegen
12,7%
Nederland
15,1%
Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd 2023
In Centrum/Oost (7%) en Hees/Heseveld/ Neerbosch-Oost (9%) beweegt het minst aantal jongeren dagelijks minstens 1 uur. In Dukenburg (21%) en Noord – Oosterhout/Ressen (19%) bewegen de meeste jongeren dagelijks 1 uur.
25 20 15 10 5
Beweegt dagelijks minstens 1 uur
•C en tru •H m/ ee Oo s/ s He t (ex c se ve l. G r ld / N oen ee ew o rb os ud) ch • N -Oo oo s rd t -L • e •H Ou nt • eij Nij deV en W e eld da al • H st / B / Ha • L at • S rak zen ind ert k tA e k nn ens am nho p a / tei lt / • N Ha n / G Go ffe oo ter ro rt rd tse en ew -O H e o os i / te G ud rh ro ou ot t / sta R l • D esse n uk en bu rg
0
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Eet elke dag fruit/groente 0,5-11 jaar
Fruit/groente eten Eet elke dag fruit/groente 13-16 jaar
Eet elke dag fruit
Nijmegen
75%
Gelderland-Zuid
66%
Eet elke dag fruit Eet elke dag groente
Nijmegen
60%
Gelderland-Zuid
49%
Nijmegen
32%
Gelderland-Zuid
30%
Eet elke dag groente
Bron: Kindermonitor 2021
100
In Dukenburg (excl. Weezenhof) (66%), Hatert (69%) en Lindenholt (69%) eet het minst aantal kinderen elke dag fruit. In Weezenhof / Vogelzang / Staddijk (83%) en Biezen / Wolfskuil (82%) eten de meeste kinderen elke dag fruit.
Nijmegen
52%
Gelderland-Zuid
46%
Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd 2023
50
80
40
60
30
40
20
(e xc l. W ee Ha ze ve nh n /H • H of) es • ev • C Lin ate eld e d rt n e • H / N trum nho at eer / lt er tse bos Oos •S tA He ch- t nn i / Oo Gr st a/ oo He ts ije nd • • N tal aa Ha oo l / ze r •W • N Bra nka d ee ije kk m ze nh • Ve ens p of Bi ld te / V ez / G in o og en elz / W ffer an ol t g / fsk St uil ad di jk
•H ee s/
•D uk en bu rg
*geen cijfer omdat er minder dan 30 respondenten in de groep zitten
In Hatert (42%) en Lindenholt (45%) eet het minst aantal kinderen elke dag groente. In Centrum / Oost (68%) en St. Anna / Heijendaal / Brakkenstein (68%) eten de meeste kinderen elke dag groente.
80
70
70
60
60
50
50
40
40
30
30
20 10
20
Elke dag groente
10
In Hatert (34%) en Lindenholt (38%) eet het minst aantal jongeren elke dag groente. In Centrum / Oost (excl. Groenewoud) (63%) en Nijeveld/ Hazenkamp/ Goffert (62%) eten de meeste jongeren elke dag groente.
Elke dag groente
He se •H • N vel oo d / • L ate rt N in rd - O eer den os bos ho te rh ch-O lt ou t / ost Re •H •S • O sse eij t A ud n en n • D -We da na uk st al / H / B at en • e r • N ak rts No bu r k i e o • C je V en H rd g en eld ste ei / -Le tru in n G m / Ha / G roo t / O ze ro ts os nk ene tal t ( am w ex o cl. p / ud Gr Go oe ffe ne rt wo ud )
0
•H ee s/
•H (e • Lin ate xc d l. W en rt ee ho ze lt nh •H of •H • a ee • W te • H No ) rts s / ee az or e en d Ha ze ve nh • N Hei kam / n of / H / V ije Gro p es og Vel ot ev el d / sta •S eld za tA G l nn / N ng / offe a/ ee Sta rt He • B rb d ije ie os dij nd ze ch k aa n / -O l / W ost Br olf • C akk sku en en il tru ste m in /O os t
0
•D uk en bu rg
Elke dag fruit
0
0
80
10
Elke dag fruit
•N • N oord •H ije • S Ve Oo • L ate s l tA d in r t nn / H erho de t* nh a / az u t Ha enk / R olt te am es •H rts s ee e H p / G en s/ off ei He / G er se •C ro t ve o en ld / N • Du tsta tru m ee ke l rb nb /O •H os ur eij os ch g en t( • -O ex da N cl. oo os al Gr rd t /B oe -Le ra ne nt kk wo en ste u in • Ou d)t / G dro We en st ew ou d
20
In Hatert en Lindenholt (23%) eet het minst aantal jongeren elke dag fruit. In Heijendaal/ Brakkenstein/Groenewoud (36%) en Oud-West (39%) eten de meeste jongeren elke dag fruit.
39
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Gezond opgroeien
40
Roken Wekelijks roken jeugd 13-16 jaar 10 8
Nijmegen
4,4%
Nederland
6,2%
Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd 2023
6
In Lindenholt roken het meest aantal jongeren wekelijks (10%). In Centrum/Oost (excl. Groenewoud), Hatert, Nije Veld/ Hazenkamp/ Goffert, Heijendaal/ Brakkenstein/ Groenewoud roken het mist aantal jongeren wekelijks (2%).
4 2
Wekelijks roken
• / N Lin ee den rb os holt Ha c • N h-O • N te oo rtse oo ost r rd -O Hei d-Le /G os nt te rh roo tst ou •C a t/ en tru R l m • D esse /O uk n en os b t u (e •H xc • Ou rg eij • N l. G den ije W ro da Ve en est al ld ew /B /H ou ra az d kk en en k • H ) ste am at e in p / rt /G G ro off en ert ew ou d
0
•S tA nn a/
•H ee s/
He se ve ld
Vapen Wekelijks vapen jeugd - 13-16 jaar 2023
15 12
Alcohol
2019
Nijmegen
7%
1,6%
Nederland
9,1%
1,8%
Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd 2023
9 6
Recent alcohol gedronken jeugd 13-16 jaar
3
Wekelijks vapen
30
20,4%
Nederland
27,3%
•N oo rd •C -O en os • Li tru te nd rh m ou enh •H /O t / olt ee o R st s/ ( • ex D esse He cl. uk n se Gr en ve oe bu ld ne rg /N wo ee ud rb os •S ) ch tA nn • O -Oo a/ ud st Ha -W t e es •H rts eij • N eH •H t en ije a ei da Ve / G tert al ld r o /B /H o ra az • No tst kk en or al en k d ste am -Le in p / nt /G G ro off en ert ew ou d
0
Nijmegen
Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd 2023
25 20 15 10 5
Recent alcohol gedronken
• • H Cen eij tr en um •L da in al / Oo de / B st nh • N ra (ex o kk o ol en cl. G rd- t Le ste ro nt in en e / Gr wo • H • No o u en d) o ee ew s / rd-O He os • Du ou d te k se rh en ve ou bu ld r t /N g / ee Res r s b e •S os n tA ch nn -O •O o •N a/H ud st ije at -W Ve ert es se t ld • H / H He a te i/ az en Gr rt ka oo t m p stal /G off er t
0
In Lindenholt (29%) hebben de meeste jongeren recent alcohol gedronken. In Nije Veld / Hazenkamp / Goffert is dit percentage het laagst met 14%.
In Lindenholt vapen de meeste jongeren wekelijks (13%). In Heijendaal/ Brakkenstein/ Groenewoud vapen het minst jongeren wekelijks (2%).
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Gezonde leefgewoonten
41
Ervaren gezondheid (zeer) goed ervaren gezondheid jeugd 18+ Nijmegen
71%
Nederland
70%
Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
Overgewicht We zien bij Nijmeegse volwassenen verschillen in (zeer) goed ervaren gezondheid tussen wijken en in stadsdelen. Zo is de (zeer) goed ervaren gezondheid in Dukenburg het laagst met 61,1% en in Noord het hoogst met 76,6%.
Overgewicht volwassenen en ouderen 18+
18-65 jaar
65+
Nijmegen
44,7%
42%
55,3%
Nederland
51,6%
49,5%
58,1%
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
Ook zijn er grote verschillen tussen de stadsdelen: in Dukenburg en Lindenholt heeft ruim 55% van de inwoners overgewicht. In Centrum en Oost liggen de percentages op 34,2% en 36,5%.
80
60
70
50
60
40
50 40
30
30 10
20
Volwassenen met een (zeer) goed ervaren gezondheid
Aantal volwassenen met overgewicht
•O os t •N oo rd
0 • • N Zui ieu d w• L Wes in de t nh ol •O ud t -W e • M st id d • C en en tru m
•D uk en bu rg
0
10
•L in de • D nho lt uk en bu rg • N • Zu ieu id wW • O est ud -W es t •N oo r •M d id de n •O os t •C en tru m
20
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Gezonde leefgewoonten
Roken Rokers 18+ Nijmegen
19,2%
Nederland
18%
Er zijn grote verschillen tussen de stadsdelen. Het aantal rokers is in Centrum het hoogst met 24,8%, gevolgd door Oud-West met 22,1%. In Noord is het percentage rokers het laagst met 13,3%.
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
25 20
Alcohol
15 10 5
Overmatig alcoholgebruik* 18+
Aantal rokers
•C en tr • O um ud -W es •D t uk en bu rg •O •N os ieu t wW es t •Z u •L id in de nh o • M lt id de n •N oo rd
0
Nijmegen
8,1%
Nederland
7,2%
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
15
*>14 glazen per week bij vrouwen, >21 glazen per week bij mannen
12 9 6 3
Aantal volwassenen met overmatig alcoholgebruik •O • O ost ud -W es •M t id de n • Zu •N ieu id wW es •L t in de • D nho lt uk en bu rg •N oo rd
•C en tru m
0
In Centrum is het percentage overmatige drinkers het hoogst met 12,8%, gevolgd door Oost met 10,5%. In Noord (5,7%) en Dukenburg (6,2%) is het percentage overmatige drinkers het laagst.
42
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Mentale gezondheid
Psychische klachten Matige tot ernstige psychische klachten jeugd - 13-16 jaar
12
Matig
Ernstig
Totaal
Nijmegen
6%
3%
9%
Nederland
5%
3%
8%
Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd 2023
Stress (zeer) Vaak gestrest voelen door één of meerdere factoren* jeugd - 13-16 jaar
10 8 6 4 2
Matige tot ernstige psychische klachten
52,6%
Nederland
49,8%
Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd 2023
0
* school of huiswerk, alles wat diegene moet doen, wat anderen van diegene vinden, eigen problemen of de thuissituatie
•H ee s/ • S Hes t A ev nn eld • a/ / No Ha Nee ord te r rts bos Len •N e H ch t ije -O Ve ei / G ost ld /H ro ot az st en ka • H al •C m en p ater tru /G t m /O • D offe rt uk os e t( •H ex • L nbu cl. in eij en • N Gr den rg oe h da oo ne olt al rd /B -O wo ra o • kk ste Ou ud) en rh d ste ou -We in t / s / G Re t ro sse en n ew ou d
In Noord Lent (12%) en Hees/Heseveld/Neerbosch-Oost (12%) hebben de meeste jongeren laste van matige tot ernstige psychische klachten. In Heijendaal/ Brakkenstein/ Groenewoud (4%) en Noord – Oosterhout / Ressen (5%) hebben de minste jongeren last van matige tot ernstige klachten.
Nijmegen
80
In Hees/Heseveld/Neerbosch-Oost (61%) en Nije Veld/ Hazenkamp/ Goffert (60%) voelen de meeste jongeren zich (zeer) vaak gestrest door een of meerdere factoren. In St Anna/ Hatertse Hei/ Grootstal (47%) en Heijendaal/ Brakkenstein/ Groenewoud (42%) zijn deze percentages het laagst.
70 60 50 40 30 20 10
(zeer) vaak gestrest voel door één of meerdere factoren
•H ee s/ H • N ese ije ve Ve ld ld / N / H ee az rbo en ka sch•C m Oo en p / G st tru off m /O e os • H rt t( a t ex • Li cl. nd ert •N e G n oo ro en hol rd ew t -O • os No ou d te rh ord ) ou -L •H •S t / en eij t A R t en nn • D ess da a u / al ke en / B Ha nb ra tert • kk se Ou urg en d ste Hei -We in / G s / G ro t ro ots en ta ew l ou d
0
43
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Mentale gezondheid
Psychische klachten Last van psychische klachten 18+ Nijmegen
25,5%
Nederland
22,2%
In Centrum is het percentage van inwoners (18+) met psychische klachten het hoogst met 30%, gevolgd door Oud-West met 28,2%. In Noord (18,6%) en Lindenholt (23,2%) is het percentage het laagst.
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
Risico op angst en depressie
30 25 20 15
Matig tot hoog risico op angst en depressie - 18+
10 5
Inwoners met psychische klachten
•C en tr • O um ud -W es •D t uk en b •N u ieu rg wW es t •Z ui d •O os •M t id d •L in en de nh ol t •N oo rd
0
15
Matig
Hoog
Nijmegen
46%
12,2%
Nederland
43%
10,2%
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
12 9 6 3
Inwoners met een hoog risico op angst en depressie
•C en tr • O um ud • D We uk st en bu •N ieu rg wW es t •Z ui •M d id de n •O os •L t in de nh ol t •N oo rd
0
In Centrum is het percentage van inwoners (18+) met een hoog risico op angst en depressie het hoogst met 14,6%, gevolgd door Oud-West met 14,2%. In Noord (8%) en Lindenholt (11,4%) is het percentage het laagst.
44
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Gezond ouder worden
Ervaren gezondheid (zeer) goed ervaren gezondheid 65+ (zeer) goed Nijmegen
57%
Nederland
60%
Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
80 70
Sociale eenzaamheid
We zien bij Nijmeegse senioren verschillen in (zeer) goed ervaren gezondheid tussen wijken en in stadsdelen. Zo is de (zeer) goed ervaren gezondheid in Oud-West het laagst met 51,1%, gevolgd door Dukenburg met 52,7%. In Oost (63,2%) en Noord (62,2%) is de (zeer) goed ervaren gezondheid het hoogst.
Sociaal eenzaam 65+ Nijmegen
36%
Nederland
37,9%
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
60 50 40 30 20 10
In stadsdeel Centrum (40,9%) en Dukenburg (40,3%) voelen de meeste senioren zich sociaal eenzaam. In Noord (34,8%) en Oost (35,2%) is dit percentage het laagst.
Senioren met een (zeer) goed ervaren gezondheid
•O ud • D Wes t uk en bu rg • Z •N u ieu id wW • C est en tru •L m in de nh o • M lt id de n •N oo rd •O os t
0
50 40 30 20 10
Senioren die zich sociaal eenzaam voelen
•C en tru •D m uk en bu rg •O ud -W es t • N • Zu ieu id wW es •L t in de nh ol t •M id de n •O os t •N oo rd
0
45
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Gezond ouder worden
In stadsdeel Centrum is het aantal overmatige drinkers (65+) het hoogst met 9,1%. Gevolgd door Oost en Oud-West met 8,1%. In Dukenburg (6,3%) en Zuid en (6,4%) is het percentage overmatige drinkers (65+) het laagst.
46
Overmatig alcoholgebruik Overmatig alcoholgebruik* 65+ Nijmegen
7,6%
Nederland
7,4%
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
10
*>14 glazen per week bij vrouwen >21 glazen per week bij mannen
8 6 4 2
Aantal overmatige drinkers (65+)
Bewegen
•O • O ost ud -W e • M st id de •L n in de • N nho lt ieu wW es t •N oo rd •Z ui •D uk d en bu rg
•C en tru m
0
Voldoet aan beweegrichtlijn* 65+ In Dukenburg voldoen het minst 65+’ers aan de beweegrichtlijn (35,3%), gevolgd door Zuid (36,8%). In Noord voldoen de meeste 65+’ers aan de beweegrichtlijn (46,1%), gevolgd door Oost (45,5%). 50
Nijmegen
40,6%
Nederland
38,4%
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 *Minstens 150 minuten per week matig intensief bewegen en minstens twee keer per week spier- en botversterkende oefeningen
40 30
Nijmegen
17%
Nederland
14%
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
Senioren die voldoen aan de beweegrichtlijn •O os t •N oo rd
0 • N • Zu ieu id wW • O est ud -W • C est en tru •L m in de nh o • M lt id de n
Afgelopen 3 maanden gevallen 65+
10
•D uk en bu rg
Valincidenten
20
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Gezonde leefomgeving
Ongezonde voedselomgeving
In Oud-West is het percentage het hoogst met 8,5%, gevolgd door Centrum (8,3%) en Dukenburg (8%). In Noord is het percentage het laagst met 5,4%.
Stijging ongezonde verkooppunten Nijmegen Van 2011 tot 2021
47
+35% (127 verkooppunten in 2011 en 172 in 2021)
Bron: In 8 op de 10 gemeenten steeg het ongezonde voedselaanbod. Hoe zit dat in jouw gemeente? | KRO-NCRV
Ervaren geluidshinder Ervaart matige tot ernstige geluidshinder door buren
10
Ouder mist veilige speelplek in de buurt Nijmegen
11%
Gelderland-Zuid
12%
Bron: Kindermonitor 2021
8
Nijmegen
7,5%
Nederland
7,3%
6
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
4 2
Aantal mensen die geluidshinder door buren ervaren
0 •O ud -W es t •C en tru •D uk m en bu rg • • N Zu ieu id wW e • M st id de n •O os •L t in de nh ol t •N oo rd
Veilige speelplek in de buurt
In Dukenburg missen de meeste ouders een veilige speelplek (20%), gevolgd door Hatert (17%). In de Hazenkamp missen het minst aantal ouders een veilige speelplek in de buurt (2%), gevolgd door Weezenhof (4%).
In Centrum is het percentage het hoogst met 11,6%, gevolgd door Nieuw-West (10,4%) en Oud-West (10,1%). In Zuid en Dukenburg is het percentage het laagst met 7,2%.
Ervaart matige tot ernstige geluidshinder door wegverkeer Nijmegen
8,9%
Nederland
8,5%
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
12
20
10
15
8 6
10
4
Ouders die een veilige speelplek in de buurt missen
•D uk en bu •S rg tA (e xc nn l. W a/ ee Ha •H ze te ee nh rts s/ o e Ha He • H f ) ve i a / n • C Gr ter /H t es • N entr oots ev ije um ta •S eld V t. / l An / N eld Oo na / ee G st /H rb off os er eij t c en da • L h-O o i a •W l/ nd st ee • B Bra enh ze i ez kke olt nh en ns og / W tei f/ ol n Vo fs ge lza • kuil N ng o / or • H Sta d az dd en ijk ka m p
0
2
Aantal mensen die geluidshinder door wegverkeer ervaren
0 •C en tru •N ieu m wW • O es ud t -W es t •O os •M t id de n •N oo •L rd in de nh ol t •Z •D ui uk d en bu rg
5
Bijlagen VISIE OP GEZONDHEID NIJMEGEN 2040
Gezonde leefomgeving
Contact met buren of mensen in de straat Zelden of nooit contact met buren of mensen in de straat
In Centrum is het percentage inwoners (18+) dat zelden of nooit contact heeft met buren of mensen in de straat het hoogst met 36%, gevolgd door Midden met 27%. In Noord (10%) en Dukenburg (12%) is dit percentage het laagst.
Nijmegen
18%
Gelderland-Zuid
13%
In Centrum geven de meeste inwoners hun woning een onvoldoende (17%), gevolgd door Dukenburg (12%). In Noord geeft het minst aantal inwoners hun woning een onvoldoende.
Bron: Buurtatlas RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
40 35 30 25
20 15 10 5
Aantal mensen die zelden of nooit contact hebben met buren of mensen in de straat
•C en tru m •M id • O den ud -W es •L t in de n h •N ieu olt wW es t •Z ui d •O •D o uk st en bu rg •N oo rd
0
Woning Geeft de woning een onvoldoende
Woonomgeving Geeft de woonomgeving een onvoldoende 10%
Gelderland-Zuid
8%
Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
7%
Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
10
Aantal mensen die hun wonig een onvoldoende geven
0
10 5
Gelderland-Zuid
15
5
15
10%
Aantal mensen die hun woonomgeving een onvoldoende geven
*te weinig mensen hebben deze vraag ingevuld om een percentage weer te kunnen geven
•D uk en • L bur g in de • N nho lt ieu wW es t •Z ui d •O • O ost ud -W es t •C en tru m •M id de n •N oo rd
0
•C en tru •D m uk en bu rg •O • O ost ud -W es t •Z ui •L d in de nh o • M lt i d •N d ieu en wW es •N t oo rd *
20
Nijmegen
20
Nijmegen
In Dukenburg geven de meeste inwoners hun woonomgeving een onvoldoende (17%), gevolgd door Lindenholt en Nieuw-West met beide 15%. In Noord geeft het minst aantal inwoners hun woonomgeving een onvoldoende (2%).
48
nijmegen.nl