Subsidieaanvraag Architectuurcentrum Nijmegen

Met de herontwikkeling van de V&D, het Vlaams Kwartier en de plannen voor het Waalpanorama, staat de stad een aantal belangrijke verdichtingsopgaven te wachten. Het Vlaams Kwartier - inclusief het gedateerde overdekte winkelcentrum de Molenpoortpassage - geldt hierbij als de rafelrand van de binnenstad. De combinatie van gesloten plinten, coffeeshops en het opvangcentrum voor daklozen, is een vruchtbare bodem voor drugsoverlast en intimidatie. Reden voor omwonenden, ondernemers en gemeente om het kwartier ‘op te schonen’. Door historische straten en plekken weer met elkaar te verbinden, een publiek programma op ooghoogte te organiseren, ruimte voor starters- en stadswoningen en een nieuwe invulling van het parkeerdek, geeft de gemeente richting aan de toekomst van dit knooppunt in het centrum. Er zijn verschillende positieve ontwikkelingen: de Molenpoortpassage in onlangs aangekocht door een ontwikkelaar die ook het V&D-gebouw in handen heeft. Dit biedt mogelijkheden om de toekomst van de binnenstad projectoverstijgend te bespreken en vorm te geven. En de bewoners en ondernemers van het Vlaams Kwartier zijn enthousiast over een leefbare toekomst voor het gebied en denken actief mee over placemakingprojecten, tiny parks en het vergroten van transparantie.

Desondanks komt het nu geschetste toekomstbeeld niet verder dan een pastiche op de historische stad, waarbij achterkanten zijn opgeruimd of ingepakt. Een decor zoals we dat in Nijmegen ook kennen van de vernieuwing van Marikenstraat en Plein ’44. Waar blijft hier de stedelijkheid die het gebied nu rauw maken maar tegelijkertijd een authentieke aantrekkingskracht verschaffen? Tijdens ons programma betrekken we de bezoekers, bewoners en ondernemers van het Vlaams Kwartier om te ontdekken voor wie deze plek in de stad waardevol is en was. We onderzoeken de botsing tussen de historische stad, de naoorlogse mobiliteitsfetisj, de idealen uit de linkse tegencultuur en de wensen voor binnenstedelijke woningbouw. Hoe kunnen karakteristieke elementen die nu zorgen voor diversiteit, frictie en contrasten in schaal en functie de herontwikkeling van het gebied inspireren? Wanneer kunnen we randverschijnselen die eigen zijn aan de stad accepteren? En hoe organiseren eigenaren, ondernemers en architect een proces (en geen afgebakken product) dat recht doet aan de plek? Om beter grip te krijgen op deze opgave laten we ons bijstaan door Do Janne Vermeulen, architect-directeur en medeoprichter van Team V Architectuur. Vermeulen probeert

‘de inclusieve stad’ als modieus begrip te vermijden, maar zoekt naar projecten die stevig ingebed zijn in de stad. Zij pleit voor een stad met karakter: onderscheidend door uitdagende architectuur, programmatische diversiteit en passend bij de mensen die er al wonen. Voor Manifest formuleerde ze tien ‘to do’s’ voor een verdichte stad met gemeenschapszin en identiteit. Wat zijn volgens haar de architectonische uitgangspunten om aan het Vlaams Kwartier te ontwerpen? Met stedenbouwkundige van de gemeente Paul Goedknegt, projectonwikkelaar bij de gemeente Bing Yap en eigenaar en vastgoedontwikkelaar MWPO. Locatie: Molenpoortpassage. Intermezzo: dansvoorstelling Körper van NEON. Wat gebeurt er wanneer je je niet (kunt) conformeren aan de verwachtingen van de maatschappij? Of wanneer je de keuzes in je leven niet zo bewust maakt als je eigenlijk zou willen? In Körper bevragen Nanna Jensen (DK) en Leon Franzke (DE) de onbewuste manier waarop we ons leven leiden. NEON haalt het publiek uit de dagelijkse structuur en geeft ze een fysieke zintuiglijke ervaring mee. Ze roepen ongemak op om comfort te herkennen. NEON won met Körper de Amsterdam Fringe Award 2018. Voor PLEK wordt een bijdrage aangevraagd bij de regeling Eenmalige Culturele Subsidies

ACN COLLEGE Het ACN college biedt een podium aan hedendaagse interdisciplinair werkende architecten en kunstenaars met een persoonlijke missie, die vaak opereren op het snijvlak van autonome kunst, filosofie, stedenbouw en architectuur. Met experimenten binnen hun vakgebied spreken ze tot de verbeelding van zowel geïnformeerde bezoekers als professionals. 2021: Onze eerste collegegast was filosoof en kunstenaar Ronald Rietveld (RAAAF). Samen met zijn broer Erik maakt hij werk op het grensvlak van architectuur, filosofie en kunst: ‘strategische interventies’, ruimtelijke denkbeelden die nieuwe vergezichten openen. Het werk start vanuit eigen fascinaties die geconfronteerd worden met urgente maatschappelijke opgaven. En zo voelde ook dit eerste college. Rietveld trok ons mee in zijn verhaal met projecten als Bunker 599, Still Life, Deltawerk // en Vacant NL. Tijdens deze interactieve livestream riep hij jonge ontwerpers op tot meer experiment. Ook merkte hij op dat het steeds moeilijker wordt om in de fysieke ruimte vrijheid als vanzelfsprekend te ervaren vanwege onze toegenomen drang om alles te willen controleren. Inspiratie voor het jaarprogramma 2022, waarin we kritisch kijken naar vrijheid en beheersbaarheid van de openbare ruimte (370 weergaven). Anne Geenen en David Schmidt van het Amsterdamse bureau Site Practice waren in april te gast.

David live en Anne via een videoverbinding vanuit haar woonplaats Mumbai. De bureaunaam van Site Practice is meteen hun mission statement: architectuur moet op locatie ontstaan. Site Practice benadert elk project als een co-creatie van makers en gebruikers met verschillende achtergronden en disciplines. David en Anne deelden hun fascinatie voor hennep als veelzijdig bouwmateriaal. Ze presenteerden bijzondere, ecologische en economisch duurzame ontwerpen in Zuidoost-Azië, India, het Midden-Oosten en Europa, waaronder de betaalbare, circulaire en energiezuinige sociale huurappartementen in het Hof van Holland in Nijmegen (245 weergaven). Tijdens het derde college spraken we met Floris de Bruyn van GAFPA architecten. Het Gentse bureau werkt met een pragmatische houding aan de ‘systematische deconstructie’ van de bestaande context om deze te transformeren naar

een eigen beeldtaal. Ook GAFPA laat zich inspireren door de locatie en met name de bestaande constructie bij hun renovatieprojecten. Imperfectie speelt daarbij een grote rol. Juist vanuit het durven falen en bijsturen tijdens het bouwproces ontstaat paradoxaal genoeg hun bijna perfecte architectuur. We bespraken het weekendhuis in Wachtebeke, de houten schuur in de steenkapperij, het industriegebouw voor houtbouwbedrijf Lab15 en de Landhouse Extension in Lierde. (Vanwege een technisch mankement is het aantal weergaven niet volledig). Als voorlaatste gast was Job Floris in Nijmegen. Floris richtte in 2006 met Sandor Naus het bureau MONADNOCK op, dat inmiddels internationaal bekend is dankzij iconische bouwwerken als Landmark voor de gemeente Nieuw Bergen (2015), het Atlas Huis (2016) in Eindhoven, en het Parkpaviljoen in Nationaal Park De Hoge Veluwe (2019). Het Monadnock Building in Chicago is een van de architectonische vondsten uit het verleden die het bureau inspireren tot het maken architectonische kwaliteit door dat wat 'oud' en 'nieuw' lijkt te manipuleren. Op die manier werkt MONADNOCK ook aan het nieuwe Hart van de Waalsprong in Nijmegen; vanuit het baksteendetail en het besef dat ze iets nieuws creëren dat toch een plaats heeft in de tijd.

Floris presenteerde tijdens de avond voor het eerst hun ontwerpen voor het nieuwe stadshart, gaf een toelichting op Landmark Nieuw Bergen en het Park Paviljoen en ging uitgebreid met ons in gesprek. (25 live bezoekers, 147 weergaven). In november sluit Anne Dessing de collegereeks af. Zij opereert met haar studio op het snijvlak van kunst en architectuur. Dessing stelt zich op als een onderzoekende architect en werkt aan tentoonstellingen, installaties, modellen, interieurs en (tijdelijke) gebouwen. Ze heeft een bijzondere interesse voor architectuurtekeningen en won twee jaar geleden de ARC19 Jong Talent Award. In 2021 hebben we tijdens ACN college een mooie combinatie van projectbesprekingen en persoonlijke drijfveren gepresenteerd. Vanuit het idee dat goede architectuur gebaat is bij ruimte voor reflectie, geven we komend jaar extra aandacht aan de achtergronden en filosofische uitgangspunten die hedendaagse architecten hebben of zouden moeten hebben. We blijven daarnaast inzetten op het bereiken van nieuw en jong publiek door jonge aansprekende talenten een podium te bieden.

2022 Februari_Tomas Dirrix. Dirrix onderzoekt de culturele en materiele noties van het bouwen. Het maken van nieuwe organisatieprincipes, relaties en processen vormen de basis van zijn zoektocht naar een mogelijk nieuwe architectuur. “Architectuur is voor mij een culturele discipline. Het is niet voor niets ook bouwkunst. Bouwen als kunst.” Het scheppende proces is voor Dirrix het wezen van architectuur. “Ik wil daarbij zo veel mogelijk bereiken met zo min mogelijk ingrepen. Ik woeker met materialen en gestalte.” In 2017 startte hij zijn eigen architectuurpraktijk Atelier Tomas Dirrix na het winnen van de Meesterproef prijsvraag voor jonge Belgische en Nederlandse architecten, georganiseerd door de Vlaams Bouwmeester. Atelier Tomas Dirrix is gevestigd in Rotterdam. Dirrix geeft les aan de leerstoel Rational Architecture / Transformational Design aan de TU Eindhoven en de afdeling Interiors, Buildings, Cities aan de TU Delft. April_Unknown Architects. Unknown Architects ontwerpt vanuit het principe dat goede architectuur het vanzelfsprekende resultaat is van een complexe puzzel van ambitie, regels, budget en context. De naam van het bureau staat voor een zienswijze waarbij het ontwerp uit zichzelf spreekt en de ontwerper minder relevant is, de ‘onbekende’. Projecten als Pied-à-terre, Décor en The Fragrance Store

tonen hun oog voor detail en ambacht. Unknown Architects wil plekken creëren die de schoonheid van de wereld laten zien en gebruikers helpen om te leven op een manier die bij ze past. Daan Vulkers en Keimpke Zigterman richtten in 2012 Unknown Architects op, al tijdens hun studies Bouwkunde aan de TU Delft. Zigterman deed ervaring op bij Office of Metropolitan Architecture (OMA) en Vulkers bij BaksvanWengerden Architecten in Amsterdam. Unknown Architects werd achtereenvolgens genomineerd voor de ARC18 en ARC19 Awards, voor hun projecten Corner House en Houthavens Penthouse.

flyeren actief en reserveren na afloop een plek in de lobby om samen na te praten.

Juni_ Catherine Koekoek en Veerle Alkemade. Koekoek en Alkemade houden van architectuur, maar zijn ook kritisch op de huidige architectuurpraktijk. Daarbinnen is in hun ogen te weinig aandacht voor feministische vraagstukken. In hun podcast Respons agenderen ze de thema’s inclusiviteit, duurzaamheid, werkcultuur en financiën binnen het architectuurdebat en vertrekken daarbij vanuit de persoonlijke ervaring. Met hun podcast willen ze een community creëren en verandering teweeg brengen, om beter om te gaan met maatschappelijke vraagstukken als klimaatverandering en ongelijkheid. Tijdens dit college bespreken we hun maatschappelijk engagement en hun strijd voor een vrouwvriendelijker architectuurpraktijk. Alkemade is werkzaam als trainee bij het Rijksvastgoedbedrijf en Koekoek is promovenda politieke filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Beiden studeerden af als architect aan de TU Delft en weken daarna uit naar andere vakgebieden om vanuit de liefde voor architectuur te werken aan een beter architectuurklimaat. Voorafgaand aan het college brengen we de podcasts alvast bij ons publiek onder de aandacht.

HOOG // DIEP

September_Floor Frings. Met haar bureau Mato Architecten richt Frings zich op de fysieke en materiële aspecten van een ruimte. Haar fascinatie voor kleur en materiaal vertrekt nooit vanuit een getekende plattegrond. In plaats daarvan zoekt ze aan de hand van schetsmaquettes naar een passende sfeer voor haar projecten. Zo werkt ze naar een ontwerp toe. Haar werk bevindt zich op het grensvlak tussen design en architectuur. Tijdens haar afstuderen was Frings werkzaam bij Open Architecture Office. Ze begon haar eigen bureau vanuit haar behoefte aan meer ruimte voor onderzoek op de werkplaats. Ze werkt aan kleine- en grootschalige renovatieprojecten, alleen of samen met andere bureaus. In 2013 werd haar afstudeerproject ‘Beleefde Ruimte en Architectuur’, genomineerd voor de Archiprix. November_RAAMWERK. Het Belgische bureau RAAMWERK, geleid door Gijs De Cock en Freek Dendooven, maakt empathische architectuur die onderlegd is met kritisch sociaal, programmatisch en economisch onderzoek. Hun werk wordt gekenmerkt door puurheid en eenvoud en de wisselwerking tussen publiek en privaat, en open en gesloten. Bij het ontwerpen van ruimtelijke kwaliteit speelt daglicht, materiaalgebruik en de menselijke maat een belangrijke rol. RAAMWERK won in 2018 de Belgian Building Award.

Met hun ontwerp Atelierwoning in Mariakerke, in samenwerking met Van Gelder Tilleman architecten, maakten ze veel indruk. Via de Open Oproepen van de Vlaams Bouwmeester haalde het bureau verschillende grotere opdrachten binnen en timmert het sindsdien hard aan de weg. Het ACN geeft de collegereeks expliciet een centrale plaats binnen het jaarprogramma. Vanuit de overtuiging dat we de belangstelling voor architectuur, stedenbouw en ruimtelijke ontwerpdisciplines moeten blijven voeden en omdat er in de stad geen andere organisatie is die dat doet. We betrekken vakdocenten bij ArtEZ (bouwkunst), HAN (bouwkunde) en RU (planologie) om hun studenten te interesseren. We

De colleges worden samengesteld en ingeleid door architect en stedenbouwkundige Paul van Hontem. Van Hontem is regionaal bekend om zijn bevlogenheid en vakkennis. Vanuit zijn fascinatie voor architectuur, agendeert hij het Nijmeegse architectuurdebat. Van Hontem richtte samen met architect Frank Willems in 1997 het Architectuurcentrum op. In 2010 won hij de Architectuurprijs Nijmegen en in 2013 won hij de belangrijkste cultuurprijs van Nijmegen: de Karel de Grote Oeuvreprijs.

De kwaliteit van de gebouwde omgeving gaat iedereen aan. Daarom hebben we ons programma in 2019 versterkt met onze stadsredactie Hoog // Diep. De stadsredactie werpt als onafhankelijk en vrij platform een positief kritische blik op de ontwikkeling van het Rijk van Nijmegen. Niet om stil te staan bij de waan van de dag, maar om stedelijke ontwikkelingen, daar waar mensen en stenen elkaar raken, in een breder perspectief te plaatsen. Hoog // Diep brengt verdieping, is objectief en draagt oplossingen aan. Met onze stadsredactie bereiken we zo een publiek met een brede interesse: we beschouwen de gebouwde omgeving vanuit maatschappelijke ontwikkelingen en duiden deze via artikelen, podcasts en beeldverhalen, allemaal op basis van journalistiek onderzoek en met een positief kritische toon. Het afgelopen jaar boog de stadsredactie zich over uiteenlopende thema’s. Redacteur Mieke Dings dook in de stedenbouwkundige mislukkingen van Nijmegen, droeg bij aan de discussie over stadseiland Veur-Lent door een vergelijkend onderzoek te doen naar andere stadseilanden en publiceert in november – in het verlengde van ons programma – een artikel over de stapeling van opgaven in de regio. Redacteur Fabian de Bont schreef over eigenzinnige Nijmegenaren met tegendraadse ideeën en in hoeverre de nieuwe omgevingswet ruimte biedt aan hun plannen.

In september dook hij voorafgaand aan het programma MetroMix in de plannen voor het nieuwe stadsdeel Winkelsteeg en in december bekijkt hij – parallel aan een special van ACN verkent – naar de stad door de ogen van een thuisloze. Redacteur Jozien Wijkhuijs – zelf woningzoekende – wierp een kritische blik op het woningtekort in de stad en schrijft tijdens de Maand van de Geschiedenis over hoe oud-werknemers van de NYMAfabriek aankijken tegen herontwikkeling van hun voormalige fabriekspand. Redacteur en fotograaf Anne Hopman startte dit jaar de maandelijkse beeldcolumn ‘Kiek’. Deze columns dragen slechts een titel en laten verder het beeld voor zich spreken. In 2022 vervolgt Hoog // Diep zijn eigenzinnige koers en zoekt waar het kan raakvlakken met het jaarprogramma van het ACN. Zo is het artikel Nijmegen door de ogen van de thuisloze, het begin van de reeks ‘Nijmegen door de ogen van …’ waarin we de stedelijke ruimte bekijken vanuit andere perspectieven. Door de ogen van niet-Nederlanders of van kinderen bijvoorbeeld, om zo een waardevolle inkijk te krijgen in verschillende blikken op de stad. De invulling van het platform zal zich verder ontwikkelen tijdens de maandelijkse redactievergaderingen. We kiezen daarbij bewust voor een flexibele houding: wat nu de aandacht verdient, krijgt voorrang op de rest. Met deze werkwijze laten we ruimte voor actuele ontwikkelingen.

Sinds dit jaar maakt ook de communicatiemedewerker van het ACN Syl Versteegen onderdeel uit van de redactie. Samen met haar kijken we naar het vergroten van de impact en de communicatiestrategie per productie. De voltallige redactie bestaat uit:

● ● ●

● ● ●

Mieke Dings, auteur en architectuurhistorica, schrijft boeken en artikelen voor diverse bladen. Fabian de Bont, journalist en historicus, publiceert ook voor: NRC Handelsblad/NRC Next, De Groene Amsterdammer en VPRO geschiedenis Jozien Wijkhuis, journalist, tekstschrijver en radiomaker, werkt o.a. voor Vox magazine, Hard//hoofd, Tilburg University, Ondercast, en De Gelderlander. Anne Hopman, fotograaf en vormgever, verkent steden met een frisse blik. Syl Versteegen: communicatiemedewerker bij het ACN en Bibliotheek Gelderland-Zuid. Dave Willems, projectcoördinator en eindredacteur.

De redactie zet in op 8-10 onderzoekende bijdragen – met een lichte, toegankelijke presentatie online – en ongeveer 10 beeldcolumns per jaar. Voor Hoog // Diep wordt een bijdrage aangevraagd bij de regeling Eenmalige Culturele Subsidies

ACN VERKENT De eigen stad leer je het beste kennen te voet of per fiets. Daarom organiseert het Architectuurcentrum doorlopend maandelijkse stadswandelingen en (fiets)excursies door Nijmegen. Iedere laatste zondag van de maand maken we een breed publiek bekend met bijzondere architectuur of bieden een nieuw perspectief op de hedendaagse stad. Onder deskundige begeleiding van onze huis-historicus Michiel Kruidenier, stedenbouwkundige Kees Teeken en architecten Frank Willems en Paul van Hontem leren we deelnemers opnieuw te kijken en zich te verwonderen. Voortbouwend op de lessen uit de coronacrisis, organiseerden we ook in 2021 een deel van onze rondleidingen via podcast, live (voor kleinere groepen) of een combinatie van beiden. We nodigden experts met een nietruimtelijke achtergrond uit om je rond te leiden door de stad: Jozien Wijkhuijs nam ons mee langs de groene lijn van Walk of the Town, een belevingsroute door de stad, langs culturele hotspots, historische en iconische bouwwerken met bijzondere uitzichten. Wijkhuijs vertelde over de ontstaansgeschiedenis van de lijn, de keuzes die ervoor zijn gemaakt, het kunstproject dat erbij hoort en de mooie, onontdekte plekken van Nijmegen (112 keer beluisterd).

In maart namen landschapskunstenaars Rudy Luijters en Onno Dirker ons in een audiotour mee door de uiterwaarden rondom Nijmegen om te kijken naar de frictie tussen planning (stad) en natuur (land). Tijdens de tour werd stilgestaan bij de grote landschappelijke veranderingen die de laatste jaren hebben plaatsgevonden langs de Waal (40 keer beluisterd). Vervolgens produceerden we in mei een audiotour per fiets door Park Lingezegen – het groene hart in het gebied tussen Arnhem en Nijmegen – onder leiding van landschapsarchitect Michaël van Buuren. Van Buuren, vanuit de uitvoeringsorganisatie Park Lingezegen betrokken bij de uitwerking en realisatie van alle (deel)ontwerpen, vertelde over de totstandkoming en landschappelijke kwaliteit van het gebied (81 keer beluisterd). In juli lanceerden we samen met Go Short, organisator van het International Short Film Festival Nijmegen, de filmwandeling ‘De veerkracht van West’. Tijdens de filmwandeling, zelfstandig te lopen via je smartphone, luister je naar hoe bewoners, ondernemers en ontwerpers de transformatie van voormalig industrie- en havengebied naar een hoogstedelijk woon- en werkgebied ervaren. Inclusief interviews met bewoner Eric Mol, architectuurhistoricus Michiel Kruidenier en architect Iggie Dekkers (Eek en Dekkers) over de ontwikkeling van het NYMA-terrein.

GoShort selecteerde vier korte films en artiest Frank Boeijen componeerde speciaal voor deze filmwandeling de achtergrondmuziek. We eindigden gezamenlijk bij Strandbar Stek met een leuke mix van mensen uit ‘de ruimte’ en mensen van ‘het beeld’ (80 deelnemers lancering, 430 keer beluisterd). Dit najaar staan een rondleiding door het stationsgebied door architect Frank Willems, een audiotour over de Kaaisjouwers door schrijver Frank Atonie van Alphen, een rondleiding door de benedenstad door architect Paul van Hontem en een audiotour door een thuisloze Nijmegenaar op het programma. Komend jaar hebben we de volgende bijzondere verkenningen gepland: Hostile architecture Als vervolg op onze stadswandeling in december 2021 langs plekken in de stad die beschutting bieden voor thuislozen en in het verlengde van ‘Het station als verblijfsplek’, verkennen we de stad op ‘hostile architecture’, ofwel vijandige architectuur: het aanbrengen van spikes, leunsteunen, onbarmhartige bankjes met bolle zitvlakken, hoge rugleuningen en armleuningen in het midden van het zitvlak, allemaal bedoeld om daklozen en andere ‘outcast’ uit de publieke ruimte te weren. Samen met stichting United for All brengen we vijandige architectuur onder de aandacht via een Instagram oproep.

Aansluitend organiseren we een verkenning langs onherbergzame plekken en ‘safe spaces’ onder leiding van Ben Kregting, die na een scheiding anderhalf jaar op straat leefde, ‘public space detective’ Floor van Ditzhuyzen of docent politieke theorie aan de Radboud Universiteit Nijmegen Bart van Leeuwen. We nodigen het team beheer openbare ruimte van de gemeente Nijmegen uit voor hun perspectief. Stichting United for All is een Nijmeegse organisatie die studenten van de RU, HAN en het ROC stimuleert zich in te zetten voor kwetsbare groepen in de maatschappij. Ride on! De Rollende Mina’s – ‘A feminist skate collective for the girls and the queers, with the goal to create a more inclusive and diverse skate scene’ – organiseren skatewedstrijden, events en workshops door de stad. Skaten als het ideale middel om mensen te verbinden. Je hebt alleen een board nodig en je kan het overal doen. Wij vragen deze stoere skatende vrouwen een skatetour te organiseren met aandacht voor (meer) skatevriendelijke openbare ruimte. Vanaf de Wedren via de Van Schaek Mathonsingel naar het Walhalla van de Nijmgeegse skatescene: Waalhalla in de NYMA. Inclusief, voor iedereen. Leeuwen van beton Samen met schrijver en muzikant Massih Hutak kijken we naar de symptomen van gentrificatie in Wolfskuil. Wolfskuil, de eens zo slechte wijk aan 'de andere kant van het spoor', veryupt.

Het straatbeeld is dan ook een allegaartje van schotelantennes, rolluiken en hipsterinterieurs: van bakfiets naar scooter en van betonnen leeuwen in de tuin naar fixies aan de muur. Waar geveltuintjes van welgestelde nieuwkomers in de wijk voor de een hoopvol ogen, ziet de ander ze als bedreiging. Rapper, schrijver en columnist Massih Hutak vluchtte op jonge leeftijd vanuit Afghanistan naar Amsterdam Noord en voelde zich hier voor het eerst echt veilig. Inmiddels worden de oorspronkelijke bewoners ook hier opgejaagd door welgestelden en beleggers. Hutak onderzocht gentrificatie in grote steden, onder andere in Nijmegen, en schrijft over zijn eigen ervaringen in Amsterdam-Noord. “Voor veel van mijn buren is de blonde bakfietsmoeder geen symbool van onschuld en neutraliteit”. We vragen Hutak om ons bewuster te maken van de impact van gentrificatie op de mensen die hier wonen. Hoe kunnen we elkaar beter begrijpen?

Voor deze verkenning zoeken we weer de samenwerking op met GoShort, voor een combinatie met kort illustratief filmmateriaal over verschillen in de stad. Hennephof In Nijmegen-Noord neemt architect Anne Geenen (Site Practice) ons mee naar Hennephof, waar binnen de kaders van sociale woningbouw plek is voor duurzaamheid, een gedeelde daktuin en een werkplaats waar je in co-creatie zelf verder kunt bouwen aan je eigen woning. Door de huurappartementen casco op te leveren bij verhuur, wordt alleen gebouwd wat nodig is en zijn de woningen over lange tijd aanpasbaar en flexibel. De huurders krijgen van Site Practice zeggenschap terug over hun eigen woonomgeving, in de overtuiging dat wanneer mensen meer verantwoordelijkheid krijgen over hun omgeving ze daar zorgvuldiger mee omgaan. Hoe kreeg ze dat voor elkaar en slaat het aan? Resumé Expeditie OverBetuwe Voor ons professionele netwerk plannen we weer een jaarlijkse dagexcursie in samenwerking met CASA-Arnhem. Deze keer op basis van de resultaten van ons gezamenlijke excursieprogramma Expeditie OverBetuwe. Met onze achterban discussiëren we verder over de ontwikkelingen in de gedeelde ruimte tussen beide steden en stellen ons de vraag hoe dit landschap de grote opgaven van de nabije toekomst het hoofd kan bieden. Voor ACN verkent wordt een bijdrage aangevraagd bij de regeling Eenmalige Culturele Subsidies

ACN CAFÉ Tijdens de ACN cafés staan de zogenaamde ‘bruinbrood projecten’ centraal: (nieuwbouw)projecten die kwaliteit toevoegen aan een buurt of wijk, maar vaak nog onbekend zijn bij buurtbewoners zelf. De formule is eenvoudig: we nodigen architecten en landschapsarchitecten uit om hun projecten toe te lichten in een ontspannen setting en sluiten af met een borrel. Zo vergroten we de belangstelling onder buurtbewoners voor hun eigen wijk en voor het vakgebied. De cafés worden goed bezocht en we bereiken op deze manier de bewoners die we anders niet snel tegenkomen. Afgelopen jaar was het niet mogelijk om cafés op locatie te organiseren. We verwachten dat dit in 2022 weer kan en hebben de volgende projecten op het oog: - Het Rijks. Alle leerlingen van deze vmbo-school krijgen les aan de Goffertweg. Het project centraal in de stad werd verbouwd door Mecanoo en heeft een grote positieve invloed op de buurt. De nieuwbouw van 218 woningen in de wijk Jeruzalem (woningbouwcorporatie Talis en Dura Vermeer). Een bijzonder project omdat de nieuwe woningen – prefab houtskeletbouw en aardgasvrij – een nagenoeg exacte kopie zijn van de wederopbouwwoningen uit begin jaren zestig. Ze worden gebouwd op dezelfde fundering als de gesloopte woningen en daarmee herhaalt de geschiedenis zich: de oude woningen werden opgebouwd met het puin uit de gebombardeerde binnenstad.

24 sociale huurwoningen in en bij het naoorlogse schoolgebouw van architect F.M. Oswald aan de rand van de Indische buurt. In opdracht van woningbouwcorporatie Woonwaarts tekent OpZoom architecten verschillende woonruimtes voor jongeren en één- en tweepersoonshuishoudens. De ruimtelijke opzet van de voormalige Nutsschool met bijzondere portiekontsluiting en doorzon-lokalen lijkt ideaal voor lichte en luchtige appartementen.

ARCHITECTUURPRIJS NIJMEGEN 2020-2021 Ook deze tweejaarlijkse viering van Nijmeegse architectuur en goed opdrachtgeverschap belooft weer spannend te worden. Met kanshebbers als Lents Buiten (MIX architectuur), Soetegaerde (opZoom architecten) of het Maria Montessorigebouw (INBO architecten). De onafhankelijke vakjury beoordeelt alle inzendingen en selecteert tien genomineerden. Voor de tweede keer reiken we de aanmoedigingsprijs uit voor projecten met een bijzondere duurzaamheidsprestatie, waarbij het accent deze editie ligt op inclusieve architectuur en stedenbouw. Beoogde jurysamenstelling: Voorzitter – Gus Tielens, architect en samen met Mike Korth oprichter van korthtielens architecten in Amsterdam Jurylid – Teake Bouwma, architect TEAKE BOUMA architectuur/stedenbouw, winnaar 2019 Jurylid – Johan Snel, Stedenbouwkundige/ Teammanager AM concepts Jurylid – Merel Pit, hoofdredacteur de Architect Moderator: gespreksleider en dagvoorzitter Maïté Tjon A Hie Sinds 2010 organiseert het ACN de Architectuurprijs Nijmegen in opdracht van de gemeente Nijmegen. Met het uitreiken van de prijs stimuleren we de kwaliteit van architectuur in Nijmegen en brengen deze bij een breed publiek onder de aandacht.

Winnaars van vorige edities waren het Dobbelmanterrein (2009), de revitalisatie van Heseveld (2010), binnenstedelijk woningbouwcomplex De Hessenberg (2011), de Castellatoren (2013), rechtenfaculteit Grotius (2015), het gerenoveerde Tandheelkundig centrum (2017) en de transformatie van het voormalige ‘Haskoning kantoorgebouw’ ESTEL naar luxe appartementen (2019).

DAG VAN DE ARCHITECTUUR Tijdens de Dag van de Architectuur organiseert het ACN in samenwerking met de gemeente Nijmegen en CPO specialist Bouwen in eigen Beheer (BIEB), de kaveltour Woonkansen in de Tussenruimte voor Nijmeegse wooncollectieven. In 2021 heeft het ACN zich ingezet om tussenruimte in de stad in kaart te brengen en te kijken naar meer geschikte locaties voor co-housing. We organiseren de tour voor potentiële woongroepen en bezoeken verschillende locaties als onderdeel van een eerste verkenning, prijsvraag of tender. In samenspraak met de Stichting Coördinatie Lokale Architectuurinitiatieven wordt het thema landelijk als volgt geïntroduceerd: De woningmarkt zit zo op slot dat bijna niemand nog een huis kan kopen. Kinderen komen weer thuis wonen, ouderen kunnen nergens heen, grond voor cpo’s is schaars en financiering ingewikkeld. Betaalbaarheid, gelijke kansen en bouwen aan stabiele woonomgevingen staan zwaar onder druk. Hoe anders om te gaan met gelijke kansen op een wooncarrière, kwalitatieve tijdelijke huisvesting, dakloosheid, illegaliteit, verkamering, verkrotting en de steeds verder afkalvende woonrechten van mensen.

Tijdens deze Dag van de Architectuur bevragen lokale en regionale architectuurinitiatieven de tendensen, prikkels, financiële, economische en politieke factoren van de wooncrisis en presenteren voorbeelden van hoe ontwerpers, opdrachtgevers, burgers en beleidsmakers kunnen bijdragen aan het vinden van een uitweg.

BOUWKAMER NIJMEGEN In 2016 is vanuit het Architectuurcentrum de Bouwkamer Nijmegen opgericht. In de Bouwkamer worden actuele ontwikkelingen gepresenteerd aan professionals uit de brede bouwpraktijk van architecten, stedenbouwers, ontwikkelaars, makelaars, beleidsmakers en juristen. In de vorm van een excursie, lagerhuisdebat of paneldiscussie worden

professionals uit deze vakdisciplines bij elkaar gebracht om de verdieping van de regionale beroepspraktijk te stimuleren en de betrokkenheid bij de ontwikkeling van Nijmegen te vergroten. Een open dialoog tussen de Bouwkamer en wisselende leden van de gemeente Nijmegen draagt bovendien bij aan voorbeeldstellend opdrachtgeverschap en meer maatschappelijk relevante projectresultaten. De Bouwkamer organiseert zo’n acht ledenbijeenkomsten per jaar, telt meer dan 70 leden en is daarmee hét netwerk voor bouwend Nijmegen. Ook in 2021 werden bijeenkomsten in aangepaste vorm georganiseerd met een livestream over de ontwikkelingen tussen Spoorbrug en Oversteek, met bijdragen van diverse leden en Oud-wethouder ruimtelijke ontwikkeling Paul Depla. Onder leiding van Leonie Meuwsen (Binx Smartility), Rob Linssen (Bouwinvest) en Valerie Lipman ( Poelmann van den Broek) werd de Bouwkamer in april up-to-date gebracht over de laatste ontwikkelingen in Smart Building, U-bouw en Woningbouw, met aandacht voor circulariteit, data, privacy en recht. In september stond een informele fietstocht door Nijmegen-Noord op het programma. Het actuele programma wordt twee maanden van tevoren door de ambassadeurs van de Bouwkamer samengesteld.

COMMUNICATIE Hoe delen we de resultaten uit ons programma met een breed en nieuw publiek? Nieuwsbrief en website blijven de basis voor onze online communicatie en voor de colleges en het hoofdprogramma sturen we kaarten naar ons netwerk. We hebben een trouwe schare fans en volgers en die bereiken we goed. Om buiten onze eigen bubbel ook mensen uit stad en land aan te spreken, hebben we meerdere strategieën. We gebruiken onze socials voor een breed en themagericht bereik van de professionele doelgroep (LinkedIn), een breed publiek (Facebook) en een groeiende nieuwe gemeenschap van vormgevers, illustratoren, fotografen en algemene volgers (Instagram). Aanvullend flyeren we voor de colleges en onze special op goed bezochte (publieke) locaties en bij de bouwkunde- en architectuuropleidingen aan de HAN en ArtEz. De cafés brengen we bij buurtbewoners onder de aandacht met deur tot deur flyeracties. Reflectie Net als in 2020 hebben we in 2021 vanwege Covid en de daarbij horende maatregelen ons programma via andere formats en kanalen aangeboden. YouTube en Vimeo waren weer onontbeerlijk om mensen via hun laptop of telefoon te bereiken met livestreams en terugblikken. We hebben verschillende producties gemaakt met verschillende partners, die via hun of ons account content deelden met hun eigen achterban.

Daarnaast zijn we doorgegaan met het maken van podcasts en audiotours en blijven daar enthousiast over. Luisteraars kunnen programma’s terugluisteren en in hun eigen tijd, tempo en zelfgekozen gezelschap de stad (her)ontdekken. Het heeft ervoor gezorgd dat we doelgroepen hebben aangesproken die we niet zouden bereiken via onze gebruikelijke kanalen of een activiteit op locatie. De livestreams zorgden er tijdens de pandemie voor dat we in contact bleven met onze achterban en brachten onze videoregistraties naar een hoger niveau. In 2022 moet blijken of de livestreams in combinatie met een live publiek, het zogenaamde hybride programma, van voldoende toegevoegde waarde zijn om de extra kosten ervan te rechtvaardigen. De achterban van programmapartners blijft een belangrijke (strategische) rol spelen in het verbreden van ons publieksbereik. Dit jaar spreken we via de kanalen van

Radboud Reflects, De Nieuwe Oost I Wintertuin, Arthouse LUX, GoShort en het JOKAN netwerk andere doelgroepen aan. Het was en is daarbij de uitdaging om nieuw publiek aan te spreken en te binden en het vertrouwde publiek mee te blijven nemen. De mogelijkheid van nieuwe mediakanalen hebben we daarom zoveel mogelijk aanvullend ingezet. Website staat centraal De website is het centrale punt voor al onze communicatie en is in een tijd waarin meer online dan offline plaatsvindt, steeds belangrijker geworden. We hebben de agenda en terugblikken een prominentere plek gegeven en de verschillende programmaformats een eigen herkenbaar beeldmerk gegeven. Uit een vergelijking van het aantal paginaweergaven en het aantal gebruikers en sessies is toegenomen, kunnen we concluderen dat bezoekers sneller de informatie vinden die ze zoeken. We herzien de site regelmatig om inhoud en (mobiel) gebruik beter op elkaar af te stemmen. Bereik Via onze website en nieuwsbrief bereiken we onze meest actieve doelgroep, maar om relevant blijven willen we nog gerichter gaan communiceren via onze social mediakanalen. We zien een organische groei van LinkedIn, Facebook en Instagram met 100-200 volgers per jaar en kijken steeds welke communicatievorm het best aansluit bij de doelgroep en het format.

Zo bereiken we meer studenten, starters en professionals, die misschien geen ruimte hebben om onze activiteit fysiek te bezoeken, maar wel deel kunnen aan een online sessie, podcast of lokaal experiment. Onze grootste groep volgers is tussen de 35-44 jaar oud en bestaat uit (ongeveer) evenveel vrouwen als mannen. Zo’n 50% van de volgers komt uit Nijmegen. Sinds dit jaar sluit onze communicatiemedewerker ook aan bij de redactievergaderingen van Hoog // Diep om van meet af aan mee te denken over een passende communicatiestrategie. Onze stadsredactie biedt volop kansen om via publicaties, podcasts, fotoreportages of andere media een breed en nieuw publiek te interesseren. Bij producties die Nijmegen als voorbeeld nemen om landelijke thema’s aan te snijden, kunnen we de inhoud makkelijker delen met regionale en landelijke media: Gelderlander, ArchiNed, De architect en Architectenweb, Trouw of Volkskrant. Programma en artikelen kunnen nog breder onder de aandacht gebracht worden door sprekers en geïnterviewden actief te betrekken bij de bekendmaking of de terugblik. In 2021 werkte dat bijvoorbeeld goed bij de aankondiging van Meet me on the rooftop! Via LinkedIn (4.589 keer bekeken). Daarnaast vraagt meer online content ook om meer beheer en het blijven genereren van aandacht. Daarom willen we in 2022 het projectbureau versterken met een communicatiemedewerker/programmamaker.