Sport- en beweegnota 2022

In Nijmegen gaan we voor duurzame multifunctionele sportaccommodaties en een beweegvriendelijke leefomgeving die uitnodigt om te sporten en bewegen de belangrijkste middelen en een keiharde voorwaarde om actief te kunnen zijn. Het levert een bijdrage aan de sportbeleving, vergroot het sportplezier en kan tevens zorgen voor een sterke sociale ontmoetingsplek. Hoe gaan we hier met elkaar voor zorgen? We stellen duidelijke kaders die aansluiten bij het veranderende sport- en beweeglandschap. We volgen hiervoor de beleidslijnen uit de nota binnensportaccommodatiebeleid35 en nota buitensportaccommodatiebeleid36. De zwembaden en ijsbaan laten we hier buiten beschouwing, deze doorlopen een separaat traject. Tegelijkertijd creëren we integraal, vanuit de Omgevingsvisie 2020-2040, meer oog voor (de inrichting van) een beweegvriendelijke openbare ruimte. Sport levert hierin een belangrijke bijdrage. Als we het hebben over een beweegvriendelijk ingerichte stad dan hebben we het dus over:

1. Binnensportaccommodaties De binnensportaccommodaties zijn geschikt voor bewegingsonderwijs en zaalsporten (verenigingsgebruik en individueel gebruik). Een aantal binnensportaccommodaties is sport specifiek. Deze beschikken naast een multifunctionele basisinrichting over een sport specifieke facilitering en uitstraling. We blijven het uitgangspunt hanteren dat alle binnensportaccommodaties bereikbaar, toegankelijk en bruikbaar zijn voor iedere inwoner van onze stad. We hebben hierbinnen een specifieke focus op spreiding, duurzaamheid, multifunctionaliteit en innovatie. We zoeken de aansluiting bij het breed motorisch ontwikkelen, door de inrichting van bestaande binnensportaccommodaties hierop (waar mogelijk) aan te passen. Met betrekking tot zelfbeheer hanteren we een set van uitgangspunten als kader die als leidraad in gesprekken met verenigingen worden

Sport- en beweegnota 2022

gehanteerd37. Tot slot hanteren we bij eventuele nieuwbouw, onder andere in het kader van multifunctionaliteit, het uitgangspunt dat we een sporthal of sportzaal bouwen. Indien niet mogelijk en/of aantoonbaar wenselijker, bouwen we een gymzaal. Sporthallen en sportzalen zijn namelijk breder inzetbaar en daarmee gunstiger voor de sport- en beweegsector. 2. Buitensportaccommodaties De buitensportaccommodaties zijn geschikt voor de georganiseerde sport en bewegingsonderwijs in de buitenruimte. Ook hier hanteren we de uitgangspunten van bereikbaarheid, toegankelijkheid en multifunctionaliteit. Zo realiseren we in Nijmegen Noord een multifunctioneel sportveld waarbij we elementen van sport, bewegen, spelen en ontmoeten samen laten komen. Maar we hebben ook een focus op de verduurzaming van onze gemeentelijke buitensportaccommodaties, zoals het klimaat adaptief en biodivers inrichten van sportparken. Daarnaast onderzoeken we met betrekking tot bestaande sportparken de mogelijkheden voor een open sportpark, zodat we actief inspelen op de toenemende druk op de publieke ruimte. Sportparken kunnen fungeren als interessante locatie waar diverse functies een plek kunnen krijgen. Het clubhuis (eigendom van de vereniging) kan mogelijk multifunctioneel in gebruik genomen worden als sportkantine

én ontmoetingsplek voor bewoners. Uiteraard dient hiervoor afstemming plaats te vinden met de verenigingen. Maar door verbinding te leggen met de wijk kunnen ook de inwoners hier voordelen bij hebben. Aansluitend op de ambitie rondom vitale Nijmeegse sport- en beweegaanbieders creëren we meer oog voor samenwerking tussen sportverenigingen en met maatschappelijke organisaties en commerciële sportaanbieders. Dit met als doel gezamenlijke voorzieningen te realiseren, waarbij een breder en meer divers (vernieuwend) sport- en beweegaanbod ontstaat.

Er zijn verschillende soorten en maten van openheid wanneer we het hebben over een open sportpark38. Dit loopt uiteen van een gesloten sportpark met open plekken om verschillende doelgroepen in de buurt/wijk toch een plek te kunnen bieden om actief te zijn, tot volledig open sportparken zonder hekken om het sportpark of de accommodatie. We oriënteren ons op de wenselijkheid en haalbaarheid in het kader van open sportparken en beoordelen wat voor (financiële) effecten dit met zich meebrengt, onder andere in het kader van de eisen rondom het gemeentelijk beheer en onderhoud.

open sportpark

19

Nijmegen sport- en beweegstad

BEWEEGROUTE

39 Alles over sport. Definitie beweegvriendelijke omgeving (2020). 40 Motie: meer ruimte voor urban sports

20

3. Beweegvriendelijke inrichting van de openbare ruimte Een beweegvriendelijke inrichting van onze stad bevordert de gezondheid en moet uitnodigen tot sporten, bewegen, spelen en ontmoeten39. Maar we zien ook dat het aantal inwoners in Nijmegen blijft groeien. Met de bebouwing die toeneemt constateren we vanuit sport en bewegen een uitdaging in relatie tot de woonopgave. Juist daarom is het van belang om bij ruimtelijke projecten aandacht op te blijven eisen voor sport, bewegen, spelen en ontmoeten in de openbare ruimte. Dit sluit aan bij de ambities in de Omgevingsvisie ‘Nijmegen stad in beweging’ rondom de sociale en gezonde stad. Daarom werken we samen met interne (beleids) programma’s en inwoners om een gezonde en beweegvriendelijke omgeving te realiseren en hanteren we een aantal uitgangspunten: • De openbare ruimte heeft voorzieningen waar mensen kunnen spelen, bewegen, sporten en ontmoeten. • De openbare ruimte is zo ingericht dat ze hier ook toe gestimuleerd worden. • Het activiteitenaanbod is afgestemd op de beschikbare voorzieningen. • De omgeving is schoon, veilig, toegankelijk en uitdagend (ingericht). We blijven hiermee een bijdrage leveren aan de inrichting van een stad die mensen uitnodigt

om in beweging te komen. Een netwerk van aantrekkelijke beweegroutes door de stad, die wijken en publieke plekken met elkaar verbindt. Op deze wijze willen we met laagdrempelige voorzieningen zoals groene, sociale knooppunten (waar gespeeld en gesport kan worden en waar ontmoeting plaats kan vinden) ervoor zorgen dat eenieder op zelfgekozen momenten en tijdstippen, kosteloos kan sporten en bewegen. De digitalisering van de sport biedt hierbij kansen. In samenwerking met partners werken we hierin faciliterend, ondersteunend en ontwikkelend. Op dit moment zijn er bv. diverse locaties in onze stad die bestempeld kunnen worden als populaire openbare sport- en beweegplekken, zoals de Spiegelwaal voor watersportactiviteiten, Lentse Warande in Noord en het Calesthenicspark in het Goffertpark. In samenwerking met sport- en beweegaanbieders oriënteren we ons vanuit het gemeentelijk Sportbedrijf op de kansen die zich hier of elders in de stad voordoen. Daarnaast hebben we een extra focus op de toenemende behoefte aan urban sports. We onderzoeken en gaan hiervoor in gesprek met de vertegenwoordigers van de urban sports en oriënteren ons in gezamenlijkheid met gezondheid, kunst en cultuur op wat er voor nodig is om de urban culture, zoals urban sports (skaten, 3x3 basketbal en freerunning), in Nijmegen verder te ontwikkelen en te faciliteren40.

We geven hiernaast onze belangrijkste inzet weer.

Sport- en beweegnota 2022

Inzet We continueren de uitvoering van de nota binnensportaccommodatiebeleid. We richten ons hierbinnen op kwalitatief goede en toegankelijke binnensportaccommodaties met een focus op spreiding, duurzaamheid, multifunctionaliteit en innovatie. We analyseren als vervolg op de huidige nota buitensportaccommodatiebeleid (2018-2022) de huidige staat van de Nijmeegse buitensportaccommodaties en komen tot strategische keuzes en een PVA (inclusief financiën) voor de korte en lange termijn. We verduurzamen onze gemeentelijke accommodaties en oriënteren ons op de wijze waarop we duurzaam gebruik kunnen realiseren. Daarvoor gaan we in overleg met partners en verenigingen om de gemeentelijke binnensportaccommodaties multifunctioneler in te richten en onderzoeken we op welke wijze we mogelijk kunnen komen tot (semi-) open sportparken. Wat uiteindelijk leidt tot medegebruik van de wijk/buurt en/of andersoortig (maatschappelijke) partijen. We gaan aan de slag met een analyse van het tarievenbeleid rondom buitensport. Het gaat daarbij specifiek over onze gemeentelijke buitensportaccommodaties. Dit kan leiden tot een nieuw en transparant tarieven beleid.

Op basis van het kwalitatief afwegingskader hebben we in 2021 onderzoek gedaan naar de stand van zaken van ons voetbalareaal op het gebied van kwaliteit en capaciteit van de velden. Op basis van de resultaten maken we een meerjarenplan om te zorgen dat ons voetbalareaal in de stad op orde blijft en toekomstbestendig is. Dit meerjarenplan, inclusief de benodigde investeringen en onderhoudsmiddelen, wordt in 2022 aan de gemeenteraad voorgelegd. We gaan aan de slag met de vervanging van twee oude gymzalen door één sportzaal (met behoud van het aantal zaaldelen). De nieuwbouwplannen voor BS Hidaya bieden een (natuurlijk) geschikt moment om nu de verouderde gymzalen aan de Marie Curiestraat en Heidebloemstraat 201 te vervangen door de nieuwbouw van een sportzaal (twee zaaldelen). Op basis van de Omgevingsvisie werken we intern met diverse beleidsterreinen gezamenlijk aan een integraal uitvoeringsplan ‘Groene, gezonde stad’ welke onder andere ingaat op thema’s die bij de inrichting van de openbare ruimte van belang zijn voor een gezonde leefomgeving, zoals ontmoeten, bewegen en spelen. Verder streven we er naar om sport en bewegen (een beweegvriendelijke omgeving) continu als vast onderdeel mee te nemen in de afwegingen van ruimtelijk beleid.

We blijven investeren in goede, bereikbare sportvoorzieningen in de buurt. We leveren vanuit Sport onze bijdrage in samenwerking met Publieke Gezondheid en Stadsbeheer om de mogelijkheden te onderzoeken om in elke wijk een vorm van een beweegroute te realiseren. Dit moet leiden tot een impuls aan een gezonde en beweegvriendelijke omgeving. In Nijmegen Noord werken we aan een Urban Fit Track en een multifunctioneel sportveld en leveren we een bijdrage om op meerdere plekken in de stad centraal gelegen, groene speel, beweeg en ontmoetingsplekken te creëren (groene sociale knooppunten). De groep jongeren die de stad gebruiken om urban sports te beoefenen wordt steeds groter. We willen in samenwerking met programma cultuur en (vertegenwoordigers van) deze groep onderzoeken wat ze nodig hebben en hoe wij ze hierin kunnen faciliteren.

21

Nijmegen sport- en beweegstad

3.6 Ambitie 5:

Talentontwikkeling en topsport inspireert

41 Kenniscentrum sport & bewegen. Maatschappelijke waarde van de Nederlandse topsport (2020). 42 Sportknowhowxl. Geen topsport zonder breedtesport. 43 Sportief groot Worden. Sportief Groot Worden in Gelderland (2021). 44 Topsport Gelderland. RTC Programma’s. 45 Sportcommunity Nijmegen. Sport Inspiratie Nijmegen.

22

In Nijmegen onderstrepen we dat breedtesport, talenontwikkeling, topsport en (top)sportevenementen onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden en elkaar kunnen versterken. Breedtesport is de basis van waaruit talent wordt herkend en (door) ontwikkeld. Talenten kunnen mogelijk doorgroeien naar topsporter, met een topsportstatus (conform criteria NOC*NSF). En (top)sportevenementen brengen sport en bewegen onder de aandacht, werken stimulerend en hebben economische en maatschappelijke impact. Door een juiste samenhang wordt de totale keten van sport en bewegen versterkt. In Nijmegen ligt het accent nadrukkelijk op de breedtesport en hebben we de ambitie om talentontwikkeling in de breedste zin van het woord te stimuleren en ondersteunen. Dat betekent niet dat er geen ruimte is voor topsport of sporten op hoog niveau. We kennen in Nijmegen diverse sporttakken (voetbal, hockey, volleybal) waarbinnen één of meer teams op het (één na) hoogste niveau actief zijn. Daarnaast kennen we enkele Nijmeegse toppers met goede (inter)nationale individuele en teamprestaties binnen onder meer atletiek, judo, turn- en zwemsport. En uiteraard hebben verenigingen ook (topsport)ambities. Uit de meest recente sportverenigingsmonitor (2020) blijkt dat een aantal verenigingen binnen hun

tak van sport ambities hebben op het gebied van topsport en/of het hoogste niveau (bijvoorbeeld vaste plek in de nationale top, mannen- en vrouwenteam op het hoogste niveau en/of als leverancier fungeren voor Papendal). We halen (top) sportevenementen naar Nijmegen, huisvesten met (gemeentelijke) sportaccommodaties diverse (inter)nationale topsporters, verenigingen en Regionale Talent Centra. Dit verstevigen we met de komst van de nieuwe sporthal in Noord, waar we trainingen en wedstrijd op nationaal niveau faciliteren. Kortom, we onderschrijven het belang van een omgeving waarin zowel de breedtesport, talenontwikkeling, topsport en (top)sportevenementen hand in hand samengaan om zoveel mogelijk (jeugdige) sporters te ondersteunen in de weg naar de eigen top. Met dit als uitgangspunt blijven we de koers van de afgelopen jaren volgen en formuleren we geen extra ambities en focus op het gebied van topsport. Topsport zien we in de eerste plaats als inspiratiebron en samenwerkingspartner voor de breedtesport waarbij talentontwikkeling de brug tussen beide vormt. Focus op breedtesport met talentontwikkeling als de verbindende schakel richting topsport Topsport en sporten op hoog niveau heeft een hoge maatschappelijke waarde 41. Zoals een bron van inspiratie om (meer) te gaan bewegen.

Kinderen die dezelfde sport beoefenen als hun held, zien deze vaak als voorbeeld. Maar de topsport kan niet zonder de breedtesport, aangezien deze dient als kweekvijver42. In de praktijk is topsport, in tegenstelling tot breedtesport, maar voor een enkeling weggelegd. In Nijmegen richten we ons op de breedtesport, met een focus op talentontwikkeling in de breedste zin van het woord. Dat is ook de aanvliegroute naar topsport. We bouwen daarmee voort op de reeds ingezette koers, met het uiteindelijke doel een omgeving te creëren waarbij ieder individu haar eigen sporttalent kan ontdekken en (door) ontwikkelen. Dit loopt uiteen van recreatief tot topsportniveau en alles wat daar tussenin ligt. Maar met onze focus en inzet kunnen we dit niet alleen. Dit vraagt om een verdere intensivering van de samenwerking tussen belanghebbende partijen en deze te verbinden aan elkaar. Het begint bij het in beweging krijgen van mensen, tot aan het ontdekken van sport- en beweegtalent om vervolgens te kunnen door ontwikkelen tot jouw eigen top. Hierbinnen ligt de gemeentelijke focus. De topsport en/of verenigingen en sporters op hoog niveau kunnen vervolgens weer als inspiratiebron fungeren. Hoe gaan we hier met elkaar voor zorgen? We stellen duidelijke kaders om onze rol en focus te bepalen. We hebben het daarmee over de volgende drie onderdelen.

Sport- en beweegnota 2022

In Nijmegen vormt talentontwikkeling de brug tussen top- en breedtesport. Hiervoor dient iedere inwoner de mogelijkheid te krijgen zichzelf te ontwikkelen naar de eigen top 1. Talentontwikkeling in Nijmegen We omarmen gezamenlijk met onze partners het Gelders model voor talentontwikkeling en het daarbij behorende programma Sportief Groot Worden43. Sportief Groot Worden gaat over het creëren van een optimale ontwikkelomgeving voor het eigen sport- en beweegtalent in de breedste zin van het woord. Dit geldt voor potentiële toppers, als ook voor degenen die zich wellicht minder snel ontwikkelen. Aan de hand zeven stappen wordt de weg naar ieders top mogelijk gemaakt. We bakenen gezamenlijk met onze partners de rollen scherp af. Het testen en meten van beweegniveau en de sportvoorkeur vindt plaats binnen het basis- en voortgezet onderwijs. Hier ligt ook de primaire verantwoordelijkheid. De rol voor het gemeentelijk Sportbedrijf is ondersteunen en adviseren om vervolgens de kwaliteit van het bewegingsonderwijs te verhogen. In de wijk krijgen inwoners ook de kans om hun eigen talent verder te ontwikkelen. Dit gebeurt bijvoorbeeld aan de

hand van (onbeperkt) wijksporten. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor de uitvoering hiervan en zetten het breed motorisch opleiden structureel en gestructureerd in als basis. Zowel het onderwijs (vakleerkrachten) als de gemeente (buurtsportcoaches) nemen de verantwoordelijkheid voor de doorverwijzing naar passend sport- en beweegaanbod. Dit gebeurt op basis van de beweegtest, de voorkeur en de eigen waarneming. In samenwerking met onder andere Topsport Gelderland en de HAN dragen we zorg voor verenigingsondersteuning om kwalitatief sterke jeugdopleidingen te realiseren, met bijvoorbeeld clubkadercoaching (zie paragraaf 3.3. ambitie 2: vitale Nijmeegse sporten beweegaanbieders). Tot slot bestaat er de mogelijkheid tot doorverwijzing naar regionale programma’s, multisport programma’s en/of topsportprogramma’s om jeugdigen met aanleg en motivatie verder te ontwikkelen. Hiervoor worden onder andere Regionale Training Centra (RTC’s) ingericht door de sportbonden.

In Nijmegen bieden we huisvesting aan diverse RTC’s 44. De sportbonden, Topsport Gelderland en het NOC*NSF zijn primair verantwoordelijk voor de ondersteuning en begeleiding hiervan. Dit heeft onder andere betrekking op sportinhoudelijk en medische ondersteuning, status, financiële toelage en de combinatie van sport en onderwijs. Tot slot kunnen we als gemeente met de inzet van de buurtsportcoach talentontwikkeling verschillende vormen van ondersteuning goede programma’s voor talentontwikkeling mogelijk, kwalitatief hoogwaardiger en veiliger maken. 2. Digitaal platform, sportcommunity Nijmegen We kennen diverse sportprofessionals die in onze stad actief zijn op het gebied van de ontwikkeling van sporttalent. En zoals eerder aangegeven kennen we in Nijmegen meerdere sporttakken waarbinnen één of meerdere teams op het (één na) hoogste niveau actief zijn. Hier zit veel kennis en expertise waarbij

23

Nijmegen sport- en beweegstad

45 Sportcommunity Nijmegen. Sport Inspiratie Nijmegen. 46 Motie: Doe mij een toppertje.

24

ze nog niet altijd van elkaar weten wie en op welke manier daar mee bezig is en hoe ze elkaar kunnen vinden, ondersteunen en versterken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een training valen weerbaarheidstechnieken van de judo aan voetbal. Of een train de trainer workshop rondom loopvaardigheid van atletiek aan rugby. We zien en erkennen dat dit extra inspanning met zich meebrengt en willen de mooie en goede dingen die in onze stad gebeuren ondersteunen en kracht bij zetten. We constateren ook in toenemende mate de behoefte aan een digitaal platform om kennis met elkaar te delen. De eerste stappen zijn hierin gezet met een pilot rondom de komst van sportcommunity, het sportinspiratieplatform Nijmegen45. Er zijn meerdere kansen om dit platform door te ontwikkelen. We zetten daarom in op het inspireren, het bij elkaar brengen van vraag en aanbod en het duurzaam borgen van bestaande kennis en expertise. Denk bijvoorbeeld aan het delen van content rondom breed motorisch opleiden, maar ook voor wat betreft het zichtbaar maken van het diverse sport- en beweegaanbod in onze stad. Dit vraagt om een doorontwikkeling van het digitaal platform op weg naar een lange termijn samenwerking die een bijdrage levert aan de versteviging van de infrastructuur. Als gemeente oriënteren we ons gezamenlijk met de partners op wat daar voor nodig is en hebben we een faciliterende en verbindende rol.

3. De inspirerende kracht van sport We koesteren onze talenten en topsporters en willen ze blijven eren en waarderen bij buitengewone prestaties. Topsport is een bron van inspiratie en fungeert als rolmodel c.q. ambassadeur om (jonge) sporters te enthousiasmeren, motiveren en inspireren. We leggen hierbinnen de focus op de relatie naar en de koppeling met de breedtesport, het onderwijs en het bedrijfsleven. De kracht van topsportverenigingen en/of verenigingen die actief zijn op hoog niveau kunnen een bijdrage leveren aan maatschappelijke kwesties en/of gemeentelijke beleidsdoelstellingen rondom sport, gezondheid, inclusie en participatie. Tot slot willen we de inspirerende kracht bijzetten op het gebied van sportevenementen, zoals de verschillende loopevenementen van de stichting Zevenheuvelen en/of de Vierdaagse. We gaan daarbij uit van het sportief DNA van onze stad (wandelen, hardlopen en fietsen) en sluiten aan bij daar waar de energie zit. Met het gemeentelijk Sportbedrijf richten we ons in de samenwerking met partners op de koppeling naar sportparticipatieprogramma’s die aansluiten bij de overige ambities binnen bestaand beleid. Sportevenementen hebben een meerwaarde, maar zijn geen doel op zich. Ze geven een impuls aan de sport, versterken het sportief imago, zorgen voor verbinding en ontmoeting, maar geven onze inwoners bovenal een leuke ervaring.

Kortom, een sportevenement kan daarmee resulteren in een tijdelijke beleving en naamsbekendheid. Grote sportevenementen zorgen ook voor een positief beeld van Nijmegen, zowel bij de deelnemers, inwoners en eventueel bezoekers van buiten de stad. De stad kan hierdoor profiteren van de uitgaven die gedaan worden. Maar grote sportevenementen dagen ook uit tot samenwerking, zowel lokaal als regionaal. Om die reden werken we met Gelderse steden en lokale partners samen in het kader van de Evenementenstrategie Gelrestad. Met als doel om de maatschappelijke en economische impact te vergroten in heel Gelderland. Tegelijkertijd zoeken we intern de samenwerking met Economische Zaken om de meerwaarde van sportevenementen te onderzoeken in relatie tot de citymarketing van onze stad. Zeker waar het gaat om beeldbepalende evenementen. Momenteel hanteren we daarvoor de thermometer topsportevenementen waarbij aan de hand van een 14-tal criteria de waarde voor sport en de stad wordt bepaald. De financiering van (top)sportevenementen vindt plaats via het subsidiebudget van Sport. Voor substantiële bedragen, vaak in samenwerking met de provincie, wenden wij ons tot de raad. We geven hiernaast onze belangrijkste inzet weer.

Sport- en beweegnota 2022

INZET We faciliteren breedtesport en stimuleren talentontwikkeling met de inzet van de buurtsportcoach talentontwikkeling via het Gelders model voor talentontwikkeling en bijbehorend programma Sportief Groot Worden. Daarmee continueren we onze inzet en stimuleren we de samenwerking tussen en met sport- en beweegaanbieders rondom talentontwikkeling in onze stad. We blijven in samenwerking met Topsport Gelderland en verschillende sport- en beweegaanbieders Talent Kids Academie organiseren. Dit betreft een naschools beweegprogramma voor kinderen in de leeftijd van acht t/m twaalf jaar die extra willen bewegen, beter willen worden en/of uitgedaagd willen worden. De sportvereniging, nationale sportbonden, Topsport Gelderland en NOC*NSF zijn primair verantwoordelijk voor de ondersteuning, het begeleiden en faciliteren van individuen en/of verenigingen met topsportambities of topsportprestaties. We oriënteren ons vanuit de gemeente Nijmegen tegelijkertijd op de behoefte van sportverenigingen aan een (start)subsidie voor hun topsportambities en/of sporten op hoog niveau46. Het duurzaam karakter is hierbij leidend (bijvoorbeeld het inkopen van professionele kennis/ondersteuning).

We zetten actief in op het inspireren, het bij elkaar brengen van vraag en aanbod en het duurzaam borgen van bestaande kennis en expertise. We oriënteren ons hierbij gezamenlijk met lokale en provinciale partners op wat daarvoor nodig is. We zijn trots op onze toppers, koesteren dit, blijven dit uitdragen en waarderen. Dit gebeurt bijvoorbeeld via de Avond van de Nijmeegse Sport alsmede via inzet van platforms en/of (gemeentelijke) communicatiekanalen. We oriënteren ons in samenwerking met Topsport Gelderland om de inspirerende kracht van sport verder uit te bouwen zoals ‘Toppers bij jou op school’ en zoeken daarin, naast de sport- en beweegsector en het onderwijs, de koppeling naar het bedrijfsleven. In samenwerking met topsportverenigingen en/of verenigingen op het hoogste amateurniveau oriënteren we ons op de doorontwikkeling van mogelijkheden tot het vormen van een netwerk om gezamenlijk initiatieven te ontplooien die een bijdrage leveren aan Nijmegen als sport- en beweegstad.

25

Nijmegen sport- en beweegstad

4

Strategiebepaling

Op basis van de uitgangspunten en gestelde ambities bieden we de mogelijkheid om iedere inwoner van onze stad een leven lang met plezier te laten sporten en bewegen. Maar dit vraagt binnen het complexe en veelzijdige sport- en beweegnetwerk om een integrale aanpak, met duidelijke rollen en de inzet van (erkende) sport- en beweeginterventies. Door lerend te evalueren geven we onszelf en onze partners handvaten om bij te sturen daar waar nodig.

47 Het gaat hierbij onder andere om de stads- en wijkmonitor, de gezondheidsmonitor van de GGD, de sportverenigingsmonitor (onderzoek en statistiek) en uiteraard de trends en ontwikkelingen die zowel landelijk, regionaal als lokaal van invloed zijn op de sport- en beweegsector.

26

4.1 Samenwerkingskracht Samenwerking is de sleutel tot succes. In Nijmegen zijn veel netwerken en samenwerkingsverbanden actief die sporten en bewegen dagelijks mogelijk maken voor al onze inwoners. Als gemeente voelen we ons betrokken en willen we hieraan bijdragen. Uiteraard vraagt dit om samenwerking op bestuurlijk, beleidsmatig, maar bovenal ook op uitvoerend niveau. We dienen hierbij continu gezamenlijk onze rollen af te bakenen. Vanuit de gemeente hebben we verschillende rollen. Hiervoor oriënteren we ons altijd op welke rol we willen en kunnen vervullen in relatie tot de beleidsdoelstellingen rondom sport en bewegen. Uiteraard kijken we daarbij naar de consequenties, financiën en

wat dit betekent voor de uitvoering. Dit alles zetten we kracht bij met personele en financiële inzet, onderzoek en monitoring. We zijn een stimulerende gemeente die enthousiasmeert, motiveert en aanmoedigt om partijen in onze stad een positieve bijdrage te laten leveren aan een positieve gezondheid en een leven lang met plezier laten sporten en bewegen. 4.2 Basis, wijk- en overstijgend pakket Om het sport- en beweeggedrag te kunnen maximaliseren, is eerder vastgesteld dat er een juiste balans tussen de drie uitgangspunten (hardware, software, orgware) moet zijn. Per wijk, buurt of gebied kunnen de lokale opgaven echter verschillen. Specifieke interventies en maatwerk is wenselijk en noodzakelijk. Gebieds- en wijkgericht werken is de basis waarbij het vertrekpunt de samenwerking en kracht op lokaal niveau is. Vanuit programma Sport sluiten we met onze ambities aan bij de stadsdeelagenda’s, preventieprogramma’s en het wijkgerichte werken in de sterke sociale basis, zoals wordt beschreven in de gemeentelijke Visienota ‘Samen sterker, samen sterk’. Dit doen we gezamenlijk met de partners en inwoners zodat we toewerken naar een overzichtelijke en toegankelijke basis voor iedere inwoner. Het wijkgericht werken, de hulp- en ondersteuningsvraagstukken signaleren en de stimulering

en toeleiding naar structureel sporten en bewegen blijft de komende jaren centraal staan. Om vanuit Sport met onze personele inzet via het gemeentelijk Sportbedrijf meer focus, duidelijkheid en structuur te bieden werken we de komende jaren middels een drietal pakketten: • het basispakket • het wijkpakket en • het overstijgend pakket. Met de aanpak van de verschillende pakketten willen we (nog) beter aan sluiten bij de leefwereld van onze inwoners. Het basispakket bestaat uit algemene interventies/ondersteuning die wij in alle stadsdelen aanbieden en/ of uitvoeren, ongeacht de lokale opgave. Het wijkpakket omvat het zogenaamde maatwerk (bovenop het basispakket) én vindt haar aansluiting bij de stadsdeelprogrammering en het wijkgericht werken. Het wijkpakket is aan de voorkant daarmee niet uitgekristalliseerd en wordt per gebied in overleg met de partners, en waar mogelijk gebaseerd op data47, samengesteld en uitgevoerd. De uitvoering sluit daarmee aan op de lokale opgaven die per wijk, buurt en/ of gebied kunnen verschillen. Tot slot richt het overstijgend pakket zich tot interventies waar de reikwijdte, het bereik of de doelgroep gebied overstijgend is. Er wordt in de basis uitgegaan van de volgende pakketten met bijbehorende ondersteuning, doch niet limitatief.

Sport- en beweegnota 2022

Basispakket

Wijkpakket

Overstijgend pakket

Binnen het basispakket vallen taken en werkzaamheden die we vanuit het gemeentelijk Sportbedrijf structureel uitvoeren zoals het verkrijgen van inzicht in de beweeg-, zwem-, en fietsparticipatie. Hiermee bepalen we de inzet van (erkende) sport- en beweeginterventies. We voeren beweegadviesgesprekken in de toeleiding naar (structureel) sporten beweegaanbod. We ondersteunen overal en creëren waar nodig pedagogisch verantwoord sport- en beweegaanbod (gericht op inclusie, pedagogiek en cultuur) en stimuleren het gebruik van de openbare ruimte. Tot slot gaat het om profilering, communicatie en inzet rondom evenementen en initiatieven als de Nationale Sportweek.

Binnen het wijkpakket analyseren we de specifieke behoeften en problematieken in de wijk (bijvoorbeeld rondom de doelgroep met de grootste sport- en/of beweegachterstand, eenzaamheid en/ of overgewicht). Als sport en bewegen een bijdrage kan leveren aan de wijk, zetten we hier sport- en beweeginterventies voor in. Dit kan zowel preventief als curatief. Verenigingen in de wijk kunnen hier in bepaalde gevallen ook een bijdrage aan leveren door bv. specifiek aanbod te ontwikkelen. De wijkgerichte aanpak vertaalt zich daarmee door in onze verenigingsondersteuning wat kan betekenen dat we in de ene wijk meer personele en/of financiële inzet plegen dan in de andere wijk.

Binnen het overstijgend pakket gaan we in de basis uit van een gebiedsoverstijgende aanpak. De stadsbrede buurtsportcoach of sportconsulent is hier vanuit het gemeentelijk Sportbedrijf voor verantwoordelijk. In samenwerking en afstemming met de lokale gebiedsteams bepalen we vervolgens welke stadsdelen we intensief betrekken in de uitvoering. In de praktijk focussen we ons daarmee niet op één wijk of stadsdeel, maar richten we ons juist op daar waar de behoefte bestaat. Een voorbeeld hiervan is het fietsproject voor kinderen die niet fietsvaardig zijn. Dit vond plaats in Dukenburg, maar georganiseerd vanuit een gebied overstijgende aanpak en daarmee toegankelijk voor de hele stad.

27

Nijmegen sport- en beweegstad

4.3 Sport- en beweeginterventies In Nederland zijn veel verschillende interventies die een bijdrage kunnen leveren aan de ambities en doelen op het gebied van sporten en bewegen. Interventies worden beoordeeld via een erkenningstraject, wat duidelijk maakt of een interventie goed beschreven, onderbouwd en/of effectief is. Een erkende sport- en beweeginterventie geeft dus nadrukkelijk aan wat werkt en voor wie 48. Maar daarnaast zijn er ook interventies die in de praktijk goed lopen maar die nog niet door een landelijk orgaan zijn erkend. Op basis van bestaande erkende interventies en in de praktijk goed werkende sport- en beweeginterventies laden we vanuit programma Sport een menukaart aan interventies per doelgroep/meerdere doelgroepen op. Vervolgens zijn we in staat om met onze inzet en ondersteuning vanuit de verschillende pakketten in samenwerking met partners (erkende) sport- en beweeginterventies te raadplegen die aansluiting vinden bij de (lokale) wensen en behoeften.

48 Kenniscentrum sport & bewegen. Interventies.

28

4.4 Uitvoeringsagenda Deze sport- en beweegnota biedt de kaders voor de uitvoering. We benoemen bewust niet alle activiteiten, op wie deze zijn gericht en wat het uiteindelijke resultaat moet zijn. Per ambitie hebben we wel aangegeven wat onze belangrijkste (nieuwe) inzet zal zijn. Bij de vaststelling van deze beleidslijnen vertalen we vervolgens per ambitie de (algemene) beleidsdoelstellingen naar specifieke uitvoeringsdoelstellingen. In een beknopte uitvoeringsagenda presenteren we een set van concrete activiteiten met de hoogste urgentie/noodzaak waar we de komende jaren, al dan niet gefaseerd, op in gaan zetten. We nemen dit vervolgens mee in de jaarplannen van het gemeentelijk Sportbedrijf die we afstemmen met onze partners. 4.5 Monitoring en evaluatie We willen het (maatschappelijk) effect en de doelmatigheid kunnen meten. Hiervoor hanteren we indicatoren die de voortgang op de gestelde ambities beschrijven. Enerzijds om de middelen te legitimeren, anderzijds om te kunnen beoordelen of we gezamenlijk met onze partners het juiste doen. Op basis van de doelenboom sport leggen we via de reguliere voortgangrapportages zowel financieel als inhoudelijk verantwoording af over de voortgang op de gestelde ambities en doelen. Met betrekking tot de uitvoering van beleid blijven

we daarnaast, om de voortgang inzichtelijk te maken, gezamenlijk met onze partners werken volgens de PDCA cyclus. In de combinatie van kwantitatieve en kwalitatieve data wordt duidelijk hoe we ervoor staan en waarop we eventueel moeten bijsturen. Bij vaststelling van beleid willen we gezamenlijk met onze kennispartner(s) het lerend evalueren verkennen en mogelijk vormgeven. Kortom, het inrichten van een proces waarbij we voortdurend evalueren. Dit continu doorlopend proces maakt het mogelijk dat we de opgedane kennis gebruiken voor de uitvoering en verdere beleidsontwikkeling. 4.6 Indicatoren en cijfers die we volgen De indicatoren zijn meetbare gegevens die de voortgang op de gestelde ambities/doelen beschrijven. Om ervoor te zorgen dat de indicatoren aansluiting blijven vinden bij waar we als gemeente op sturen (vastgesteld beleid) stellen we de volgende indicatoren, vooruitlopend op de nieuwe bestuursperiode, voor. Met de nieuwe bestuursperiode wordt namelijk gemeentebreed de doelenboom en bijbehorende indicatoren waar nodig herijkt en geherformuleerd. Mochten we op basis hiervan de indicatoren heroverwegen, dan komen we daar bij de raad op terug. Indicatoren geven zicht op het gewenste maatschappelijke effect. In hoeverre dit bereikt wordt, is veelal afhankelijk

van meerdere factoren en zeker niet alleen van gemeentelijk beleid. Er worden daarom bewust geen streefcijfers gehanteerd. Met onderstaande indicatoren willen we aan de hand van tijdreeksen aantonen op welke wijze deze zich ontwikkelen. Daarmee geven ze indicaties voor de bijdrage van het gemeentelijk beleid aan die ontwikkeling. En nodigt daarmee uit tot (bij)sturing. Verschillende indicatoren worden één keer in de twee of vier jaar gemeten bijvoorbeeld via de gezondheidsmonitor van de GGD (kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen), de stadsen wijkmonitor, de sportverenigingsmonitor en/ of informatie via Topsport Gelderland.

Sport- en beweegnota 2022

Nijmegen, een inclusieve sport- en beweegstad

Vitale Nijmeegse sport- en beweegaanbieders

De Nijmeegse jeugd is sportief en vaardig

Beweegvriendelijke inrichting van Nijmegen

Talentontwikkeling en topsport inspireert

% inwoners dat lid is van een sportvereniging/sportaanbieder

% verenigingen met een stabiel of stijgend aantal leden

% inwoners dat lid is van een sportvereniging/sportaanbieder

Gebruikerservaringen gemeentelijke binnensportaccommodaties

Ervaringen Gelders model voor talentontwikkeling / Sportief Groot Worden

% inwoners dat buiten sportvereniging en commerciële sportaanbieders om aan sport doet

% verenigingen dat tevreden is over (de kwaliteit en bezetting) het kader

% inwoners dat buiten sportvereniging en commerciële sportaanbieders om aan sport doet

Gebruikerservaringen gemeentelijke buitensportaccommodaties

Sportevenementen met een (inter)nationale en/of stedelijke uitstraling waar de gemeente Nijmegen in participeert

% inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijnen

% verenigingen dat tevreden is over de bezetting van het bestuur

% inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijnen

% inwoners dat tevreden is over het sport- en beweegaanbod in de stad

Sportstimuleringsactiviteiten/ interventies door gemeentelijk Sportbedrijf in samenwerking met partners

Sportstimuleringsactiviteiten/ interventies door gemeentelijk Sportbedrijf in samenwerking met partners

% verenigingen waar de financiële situatie gezond, niet gezond of niet ongezond is

Aantallen afsluiting basisschoolperiode met minimaal zwemdiploma A

% inwoners dat tevreden is over het sport- en beweegaanbod in de wijk/buurt

% verenigingen dat aandacht besteed aan maatschappelijke thema’s

Sportstimuleringsactiviteiten/ interventies door gemeentelijk Sportbedrijf in samenwerking met partners

% inwoners tevreden over de inrichting van de openbare ruimte als stimulerende sport- en/of beweegomgeving Aantal (nieuwe) beweegroutes Aantal (nieuwe) sociale knooppunten Aantal (nieuwe) initiatieven die een bijdrage leveren aan de inrichting van een beweegvriendelijk Nijmegen

29

Nijmegen sport- en beweegstad

5

Financieel kader

Inwoners van Nijmegen in beweging krijgen en houden is een uitdagende opgave. Om onze ambities te realiseren moeten we in ieder geval de komende jaren de fysieke basis in stand en op orde houden. We hebben fantastische sportfaciliteiten, maar we hebben ook de zorg c.q. verantwoordelijkheid voor het toezicht op en het in stand houden van het onderhoud, de kwaliteit en de veiligheid van de gemeentelijke sportaccommodaties. Het grootste gedeelte van het budget van programma sport gaat naar de hardware: het bouwen, onderhouden en beheren van de gemeentelijke sportaccommodaties. Het restant van het budget van programma sport gaat naar sportbeleid en activering om de sport- en beweegdeelname onder de Nijmegenaren te verhogen. Primair leggen we in dit hoofdstuk op hoofdlijnen de koppeling tussen de ambities op inhoud en financiën.

30

1. Planning en Control cyclus In eerste instantie gaan we aan de slag binnen de bestaande programmabegroting van Sport. We hebben hierbinnen de bewegingsvrijheid om bijvoorbeeld programmamiddelen om te zetten naar uitvoeringskosten (en vice versa), het structurele subsidiebudget aan de hand van gewijzigde beleidsregels op een andere manier in te zetten of aan de slag te gaan met verschillende pilots binnen één van onze ambities. Maar we verwachten dat de nieuwe ambities niet allemaal (structureel) binnen de bestaande programmabegroting van Sport gerealiseerd kunnen worden. Daarvoor zijn mogelijk extra (structurele) financiële middelen nodig. De reguliere P&C cyclus is het instrument om hier concreet invulling aan te geven. De inhoudelijke ambities vertalen we naar het koersdocument om vervolgens de daaraan gekoppelde financiële investeringsclaim op te laden via de stadsbegroting. Na toekenning en vaststelling van de claim door de raad nemen we de extra financiële middelen op in de programmabegroting van Sport om verdere invulling te geven aan de uitvoering van beleid. Via de reguliere voortgangsmonitoren informeren we over de voortgang van de stadsbegroting in het lopende jaar én eventuele wijziging(en) daarop.

De stadsrekening is tot slot het jaarverslag, waarin we verantwoording afleggen over de uitvoering en laten zien of onze inzet is geslaagd en of het nodig is om bij te sturen.

2. Subsidies programma Sport Gemeentelijke sportaccommodaties worden beschikbaar gesteld tegen een niet-kostendekkend tarief, wat als indirecte subsidie gezien kan worden. Daarnaast verstrekken we als gemeente directe sport- en beweegsubsidies, conform de huidige beleidsregels, waar sportverenigingen en sportorganisaties een beroep op kunnen doen. Voor de komende jaren stellen wij de directe subsidies wederom beschikbaar. De subsidies dienen echter expliciet gekoppeld te zijn aan de beleidsdoelen. Dit betekent concreet dat na het vaststellen van deze beleidsnota de relatie tussen de beleidsdoelstellingen en subsidies opnieuw wordt geanalyseerd. Wanneer uit de analyse blijkt dat de huidige beleidsregels onvoldoende aansluiten bij onze ambities en doelstellingen, zal er een herijking van de beleidsregels plaatsvinden.

Sport- en beweegnota 2022

6

Bijlage

31

Nijmegen sport- en beweegstad

32