Sport- en beweegnota 2022

Sport- en beweegnota 2022

Een Nimweegs hert veur sport en bewegen!

1

nijmegen.nl

Nijmegen sport- en beweegstad

Een leven lang met plezier sporten en bewegen voor iedere inwoner van Nijmegen

Colofon OPMAAK/GRAPHICS Wunderbar Visuele Communicatie UITGAVE Gemeente Nijmegen MEER INFORMATIE Kijk op www.gemeentenijmegen.nl

2

Sport- en beweegnota 2022

1

NIJMEGEN, EEN INCLUSIEVE SPORT- EN BEWEEGSTAD

2

VITALE NIJMEEGSE SPORT- EN BEWEEGAANBIEDERS

3

DE NIJMEEGSE JEUGD IS SPORTIEF EN VAARDIG

Inclusieve sporten beweegstad Groot en veelzijdig sport- en beweegaanbod

Breed motorisch ontwikkelen

Sportplezier

4

BEWEEGVRIENDELIJKE INRICHTING VAN NIJMEGEN

5

TALENTONTWIKKELING EN TOPSPORT INSPIREERT

Vitaal en toekomstbestendig: sterke aanbieders

Beweegvriendelijke stad

De avond van de Nijmeegse sport

Topsport als inspiratiebron

Beweegplan 0-4 jaar Open sportparken

Talentontwikkeling

E-sports en gaming

Sportevenementen Zwemveiligheid

Focus op grootste sport- en beweegachterstand

Binnen- en buitensportaccommodaties en inrichting openbare ruimte

Verbinding/platform/crossovers

Beweegroutes

Urban Sports

Clubkadercoaching

(On)beperkt wijksporten Sport- en beweegaanbod nieuwe doelgroepen

Zorgdragen voor verbinding/ samenwerking Sport en inburgering

Beweegadviesgesprek buurtsportcoach met inwoners

3

Nijmegen sport- en beweegstad

Inhoud 1. Nijmegen sport- en beweegstad 1.1 Sport- en beweegvisie Nijmegen 1.2 Vanuit een collectieve aanpak: we doen het samen!

6 6 6

2. Uitdagingen, trends en ontwikkelingen 2.1 Sport- en beweeglandschap maakt een verandering door

8 8

3. Ambities en focus sport- en bewegen 3.1 Uitgangspunten Nijmeegse ambities 3.2 Ambitie 1: Nijmegen, een inclusieve sport- en beweegstad 3.3 Ambitie 2: Vitale Nijmeegse sport- en beweegaanbieders 3.4 Ambitie 3: De Nijmeegse jeugd is sportief en vaardig 3.5 Ambitie 4: Beweegvriendelijke inrichting van Nijmegen 3.6 Ambitie 5: Talentontwikkeling en topsport inspireert

10 10 10 13 15 18 22

4. Strategiebepaling 4.1 Samenwerkingskracht 4.2 Basis, wijk- en overstijgend pakket 4.3 Sport- en beweeginterventies 4.4 Uitvoeringsagenda 4.5 Monitoring en evaluatie 4.6 Indicatoren en cijfers die we volgen

26 26 26 28 28 28 28

5. Financieel kader

30

6. Bijlage 6.1 Terugblik Beleidsplan Sport en Bewegen 2017-2020. De tweede helft.

4

Sport- en beweegnota 2022

Samenvatting Een leven lang met plezier sporten en bewegen voor iedere inwoner van Nijmegen, dat is het motto. Nijmegen is een sport- en beweegstad die wordt gedragen door een bloeiende verenigingscultuur, een gevarieerd (commercieel) sport- en beweegaanbod en die tegelijkertijd is voorzien van een prachtige sporten beweeginfrastructuur. Sport en bewegen vervult een unieke (maatschappelijke) rol die we blijvend moeten stimuleren en ondersteunen. Dit doen we vanuit de gemeente niet alleen, maar samen met onze partners. Vanuit een collectieve aanpak waarbij sporten en bewegen hoog in het vaandel staat.

Een veranderend sport- en beweeglandschap We constateren dat de sport- en beweegsector al enige tijd in beweging is. De gevolgen van de coronacrisis heeft die beweging op enkele onderdelen versneld. Zo zien we dat sport en bewegen steeds belangrijker wordt (als middel) binnen onze samenleving in het kader van een positieve gezondheid. Laagdrempelige sport- en beweegactiviteiten bieden de mogelijkheid om actief deel te nemen aan de samenleving. Maar we constateren ook dat nog niet iedereen mee kan doen, waardoor er bepaalde groepen zijn die helaas, tot op heden, een sport- en beweegachterstand ervaren. Ook de jongste jeugd is steeds minder beweegvaardig en bewegen

veelal eenzijdig. Diverse oorzaken, waaronder digitalisering, spelen hierin een rol. Daarnaast zien we veranderd sport- en beweeggedrag wat nadrukkelijk vraagt om multifunctionele sportaccommodaties en een beweegvriendelijke inrichting van de openbare ruimte. Tot slot constateren we een toenemende behoefte en ontwikkeling op het gebied van urban sports. Om aansluiting te (blijven) vinden bij deze ontwikkelingen continueren we de ingezette koers en scherpen we deze tegelijkertijd, daar waar nodig, aan. Ambities op het gebied van sporten en bewegen Met de hardware, software en orgware als uitgangspunten hebben we een vijftal ambities geformuleerd die aansluiting vinden bij de doelenboom Sport. We blijven gaan voor een inclusieve stad met sport- en beweegmogelijkheden voor iedereen. We brengen hierbinnen een focus aan op de groepen met de grootste sport- en/of beweegachterstand. We blijven bouwen aan een positieve en open sport- en beweegcultuur. Daarnaast ambiëren we in Nijmegen een gezonde sport- en beweegsector met vitale en toekomstbestendige sport- en beweegaanbieders. Dit is nodig om iedere inwoner van onze stad met plezier, veilig en zorgeloos te laten sporten en bewegen. We oriënteren ons op de professionalisering van sportverenigingen

en leggen een focus op inclusie, pedagogiek en een veilig sportklimaat. We zetten daarbij onder andere actief in op clubkadercoaching. Om ieder kind op te laten groeien in een gezonde en veilige leefomgeving met een gevarieerd sporten beweegaanbod omarmen we in Nijmegen de visie op breed motorisch ontwikkelen. We gaan hierbij uit van verschillende manieren van bewegen, waarbij we spel en plezier koppelen aan motorisch leren. Uiteraard is voor dit alles een kwalitatief sterke sport- en beweeginfrastructuur nodig. Dit vraagt om open sportaccommodaties met een breder en intensiever (multifunctioneler) gebruik. We volgen hiervoor primair de vastgestelde beleidslijnen uit de nota binnensportaccommodatiebeleid en nota buitensportaccommodatiebeleid. Het gaat bij een beweegvriendelijke inrichting van onze stad ook specifiek om (de inrichting van) een beweegvriendelijke openbare ruimte. Die inwoners van onze stad, al dan niet onbewust, uitnodigt, motiveert en stimuleert om te sporten, bewegen spelen en ontmoeten. We hebben in de basis een focus op de breedtesport met talentontwikkeling als brug naar topsport. In het kader van talentontwikkeling omarmen we het Gelders model voor talentontwikkeling en het daarbij behorende programma Sportief Groot Worden. We pakken een faciliterende en verbindende rol om de aanwezige kennis en expertise op het gebied van talentontwik-

keling bij elkaar te brengen en als zodanig te versterken. Tot slot blijven we onze talenten en toppers eren en waarderen en gebruiken we de inspirerende kracht van (top)sport. Hoe gaan we dit bereiken Op basis van de uitgangspunten en de gestelde ambities bieden we iedere inwoner van onze stad de mogelijkheid om te kunnen sporten en bewegen. Samenwerking met onze partners is de sleutel tot succes. We sluiten met onze ambities aan bij lokale en stedelijke opgaves. Om meer duidelijkheid en structuur te bieden, ook in relatie tot onze gemeentelijke ondersteuning, werken we de komende jaren vanuit programma Sport met een drietal pakketten: het basispakket, het wijkpakket en het overstijgend pakket. Door daarnaast gebruik te maken van (erkende) sport- en beweeginterventies zijn we in staat om met onze inzet en ondersteuning in samenwerking met partners aansluiting te (blijven) vinden bij de (lokale) wensen en behoeften.

5

Nijmegen sport- en beweegstad

1

Nijmegen sport- en beweegstad

Nijmegen is een sportieve stad, zo bleek uit de Atlas voor gemeenten in 20201. En daar zijn we natuurlijk trots op. De afgelopen beleidsperiode bestempelen we als een succesvolle ‘tweede helft’. We kunnen na een moment van bezinning met elkaar constateren dat we mooie teamprestaties hebben geleverd. Maar we constateren ook dat we er nog niet zijn. We hebben namelijk te maken met verschillende trends, ontwikkelingen en uitdagingen. Maar we hebben ook nieuwe ambities. We blijven vooruitkijken.

1 Atlas. (2020). Atlas Research. Atlas voor gemeenten - thema Sport. 2 Gezondheidsagenda 2021 – 2024. Samenwerken aan gezondheid. 3 Onder andere met Vastgoed, Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg, Onderwijs, Werk en Inkomen, Stadsbeheer, Economische Zaken en Stadsontwikkeling 4 Omgevingsvisie Nijmegen Stad in beweging 2020-2040. 5 Nijmeegse Kennisagenda Sport & Bewegen (2018). 6 Nijmeegs Sportakkoord. Een leven lang met plezier sporten en bewegen (2020). 7 Lokaal Preventieakkoord Nijmegen ‘Wij zijn groen gezond en in beweging Nijmegen’ (2019). 8 Wij zijn groen gezond en in beweging (2021).

6

1.1 Sport- en beweegvisie Nijmegen We willen de goede lijn voortzetten en duurzaam presteren. Een volledige koerswijziging is niet nodig. Op basis van de evaluatie (terugblik Beleidsplan Sport en Bewegen 2017-2020. De tweede helft) continueren we de succesvolle aanpak en pakken we de leerpunten anders aan. We bouwen daarmee verder op de fundamenten die reeds zijn gelegd en zorgen met onze ambities, focus- en strategiebepaling voor de gewenste aanscherping en vernieuwing/innovatie. We willen samen met onze partners in de stad verder blijven bouwen aan Nijmegen als echte sport- en beweegstad. Met deze sport- en beweegnota formuleren wij het lange termijn beleidskader voor sport en (sportief) bewegen in onze stad. Een leven lang met plezier sporten en bewegen voor iedere inwoner van Nijmegen. Dat is ons motto. We zijn een sport- en beweegstad die wordt gedragen door een bloeiende verenigingscultuur, een gevarieerd (commercieel) aanbod en die tegelijkertijd is voorzien van een prachtige sport- en beweeginfrastructuur. We erkennen het belang van sport en bewegen aangezien het voor eenieder, op geheel eigen wijze, belangrijk kan zijn. Het kan refereren aan winnen, competitie en verbetering. Maar het werkt ook verbindend, geeft plezier, zorgt voor ontmoeting en het levert een positieve bijdrage aan de gezondheid.

De Nijmeegse gezondheidsagenda 2021-20242 omschreef het al: gezond zijn, je gezond voelen én gezond blijven is belangrijk. Actieve sport- en beweegdeelname draagt hier aan bij en leidt bijvoorbeeld tot een betere conditie, meer spierkracht en een gezonde leefstijl. Tegelijkertijd verkleint sporten en bewegen het risico op diverse gezondheidsklachten. Bewegen zorgt niet alleen voor lichamelijke fitheid, maar ook voor mentale fitheid, meer eigenwaarde, zelfvertrouwen en (sociale) vaardigheden. Kortom, de unieke (maatschappelijke) rol die sport en bewegen in onze Nijmeegse samenleving vervult moeten we blijvend stimuleren en ondersteunen. Mogelijk volgt er in de toekomst de sportwet, welke het wettelijk kader voor sport en bewegen regelt en een impuls geeft aan de beschikbaarheid en kwaliteit hiervan. Los daarvan is het voor nu van belang om de kaders en strategie te bepalen, waarbij we ons aansluiten bij en verbinden met andere thema’s zoals die op het gebied van gezondheid en preventie. We zetten een aantal ambities centraal waarop we de komende jaren het accent gaan leggen. Dit doen we uiteraard niet alleen, maar samen met onze partners in de stad.

Sport- en beweegnota 2022

1.2 Vanuit een collectieve aanpak: we doen het samen! De samenwerkingspartners De sport- en beweegsector levert een belangrijke bijdrage aan een energieke en gezonde stad. Sport en bewegen als middel speelt ook steeds meer en vaker een belangrijke rol binnen andere beleidsprogramma’s van de gemeente. Samenwerking en een integrale aanpak tussen verschillende beleidsprogramma’s3 en onze partners in de stad is daarmee de basis. In samenwerking met Publieke Gezondheid streven we gezondheidswinst voor specifieke doelgroepen binnen onze samenleving na. Een ander mooi voorbeeld betreft de samenwerking met Vastgoed, waarin we zorgdragen voor veilige, toegankelijke, multifunctionele en duurzame gemeentelijke sportaccommodaties. Daarnaast trekken we gezamenlijk op met Stadsontwikkeling, Stadsbeheer, Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg en Onderwijs om te blijven werken aan een omgeving die uitnodigt tot (structureel) sporten en bewegen. We sluiten hiermee onder meer aan bij de Omgevingsvisie 4 en het speerpunt ‘gezonde leefomgeving’ uit de Nijmeegse gezondheidsagenda. Uiteraard blijven we ook intensief samenwerken met lokale, stedelijke en regionale partners. Het netwerk is divers en groot. Via de integrale benadering blijven we samenwerken met inwoners, (sport)professionals, vrijwilligers en maatschappelijke partners

om de inwoners van onze stad een leven lang met plezier te laten sporten en bewegen. Met de aanscherping op onze ambities en bepaling van onze focus zorgen we voor het kader waarmee we de komende jaren aan de slag gaan. Belangrijk hierbij om aan te geven is dat dit aansluiting vindt op reeds bestaande samenwerkingen, initiatieven en akkoorden als het Gelders Sportakkoord 2.0, het Nijmeegs Sportakkoord, het Lokaal Preventieakkoord Nijmegen, de gemeentelijke Beweegagenda, de Nijmeegse kennisagenda Sport en Bewegen5 en het netwerk van Groen gezond en in beweging. Kortom, dit beleidskader staat hiermee niet op zichzelf, maar is onderdeel van een brede beweging in Nijmegen die sporten en bewegen hoog in het vaandel heeft staan. Nijmeegs Sportakkoord en Lokaal Preventie Akkoord Nijmegen In navolging op het Nationaal en Gelders Sportakkoord hebben we in Nijmegen, in samenwerking met partners zoals sport- en beweegaanbieders, het onderwijs, kennisinstellingen en partijen binnen de zorg- en welzijnssector het Nijmeegs Sportakkoord6 opgesteld. Uiteraard zijn we als gemeente partner van dit akkoord. In het Nijmeegs Sportakkoord is een vijftal ambities geformuleerd om de komende jaren te zorgen voor een extra impuls op het gebied van sporten en bewegen. Voor de uitvoering hiervan zijn rijksmiddelen beschikbaar gesteld door

Een leven lang met plezier sporten en bewegen voor iedere inwoner van Nijmegen middel van uitvoeringsbudgetten. En er zijn services beschikbaar gesteld voor het versterken van sportclubs. Het Nijmeegs Sportakkoord en haar doelstellingen fungeert daarmee als extra uitvoeringslijn om de Nijmeegse ambities op het gebied van sport en bewegen de gewenste impuls te geven. Hiermee dragen we bij aan de positieve gezondheid van het individu en Nijmegen als collectief. Zo leveren we met sport en bewegen als middel ook een bijdrage aan de thema’s uit het Lokaal Preventieakkoord7 Nijmegen, waarin tal van partijen samenwerken aan het gezonder maken van Nijmegen. Dit heeft onder andere betrekking op de realisatie van een rookvrije generatie, het tegengaan van overgewicht, mentale gezondheid en een gezonde leefomgeving.

aan een gezonde leefstijl. Om een structurele en collectieve impact te realiseren zijn zowel het Nijmeegs Sportakkoord als het Lokaal Preventieakkoord Nijmegen ondergebracht en aangesloten bij Groen gezond en in beweging8 waarin we met elkaar streven naar gezonde inwoners, in een gezonde stad. Een Nijmegen waarin we samen groene, gezonde keuzes stimuleren en actief bijdragen aan het welbevinden van alle inwoners van onze stad. Hierdoor borgen we de continuïteit rondom de uitvoering van het Nijmeegs Sportakkoord en het Lokaal Preventieakkoord Nijmegen. Deze aanpak is daarmee ook de solide basis voor (de uitbreiding van) samenwerkingen en netwerken.

Groen gezond en in beweging De netwerken en de samenwerkingspartners van deze akkoorden en initiatieven hebben ieder een eigen identiteit, maar kennen ook een gedeeltelijke overlap. We hebben immers voor een (groot) deel dezelfde ambities, namelijk dat – naast andere interventies – sport en bewegen (als middel) een (preventieve) bijdrage levert

7

Nijmegen sport- en beweegstad

2

Uitdagingen, trends en ontwikkelingen

Impact van de coronacrisis in een bewegend sport- en beweeglandschap Met de coronacrisis werd een groot deel van de wereld en dus ook de Nijmeegse sport- en beweegsector van de ene op de andere dag stilgelegd. Iedereen werd verzocht om zoveel mogelijk thuis te blijven. Dit heeft er onder andere voor gezorgd dat de sport- en beweegsector hard is geraakt. Individuele sporters, sportverenigingen, commerciële sportaanbieders, organisatoren van sportevenementen en exploitanten hebben gedurende een lange periode de activiteiten (deels) moeten staken. Hoewel dit de trend van individualisering en het meer ongeorganiseerd sporten heeft versterkt, is de impact groot. Het wegvallen van de mogelijkheid om bij de vereniging actief te kunnen zijn betekende automatisch ook voor veel inwoners het wegvallen van sociale contacten. Daarnaast zijn veranderingen met betrekking tot de financiële situatie van

9 Alles over sport. De waarde van sport en bewegen (2020). 10 Alles over sport. De maatschappelijke waarde van sport en bewegen: Nederland versus Engeland (2021). 11 NOC*NSF (2021). Iedereen sport samen. Ongeacht leeftijd, lichamelijke/ geestelijke gezondheid, etnische achtergrond, seksuele geaardheid, sociale positie. 12 NOC*NSF. Inclusieve sport: sport voor iedereen. 13 Kenniscentrum sport & bewegen. Vaardig in bewegen. 14 Kennisbank Sport en Bewegen. Van jongs af aan vaardig in bewegen (2020). 15 Kennisbank sport en bewegen. Gamen en e-sports in Nederland (2019). 16 Rapportage sportverenigingsmonitor 2020. Bureau Onderzoek en Statistiek, gemeente Nijmegen (2021). 17 Nationaal Sportakkoord. Sport verenigt Nederland. 18 Sport en strategie. Overheden moeten meer durven met Urban Sports (2019). 19 Kennisbank sport en bewegen. Urban sport is cool en hot (2020).

8

sport- en beweegaanbieders, ledenaantallen, sportbehoefte en gebruik van (sport) accommodaties zichtbaar. Alleen al in onze stad zijn meer dan 80.000 Nijmegenaren actief in de georganiseerde sport. En dan constateren we nog een stijgend aantal inwoners dat ongeorganiseerd sport in de openbare ruimte. Kortom, de coronacrisis heeft impact op de totale breedte van de sporten beweegsector. Tegelijkertijd constateren we, al dan niet versneld door de gevolgen van de coronacrisis, dat het sport- en beweeglandschap al enige tijd op verschillende onderdelen in beweging is. Deze trends en ontwikkelingen zijn belangrijk in de aanscherping van onze ambities, focus en inzet. 2.1 Sport- en beweeglandschap maakt een verandering door Om goed aan te (blijven) sluiten bij de wensen en behoeften van het individu én de partners waarmee we samenwerken in de stad houden we bij het formuleren van de ambities rekening met de ontwikkelingen op het gebied van sport en bewegen. Maatschappelijke waarde van sport en bewegen steeds meer evident Sport en bewegen neemt steeds meer een centrale plek in binnen onze samenleving. Onderzoek laat zien dat sport en bewegen de potentie heeft bij te dragen aan tal van maatschappelijke

thema’s9. Zo groeien de gezondheidszorg en de sport- en beweegbranche steeds meer naar elkaar toe. Dit betekent dat sport en bewegen een belangrijke preventieve en voorwaardenscheppende rol kan vervullen. De uitdaging zit erin om te zorgen dat we met elkaar de maatschappelijke waarde van sport en bewegen nog meer benutten. Specifiek gaat het dan over de inzet van sport en bewegen als middel in het kader van diverse maatschappelijke thema’s als eenzaamheid, terugdringen van overgewicht, sociale cohesie, integratie en in haar algemeenheid de realisatie van een gezonde leefstijl. Uiteraard is sport en bewegen niet alleen het antwoord op onze maatschappelijke uitdagingen, maar levert wel een zinvolle bijdrage aan de bestrijding hiervan. Sport- en beweegactiviteiten zorgen namelijk op laagdrempelige wijze voor actieve deelname aan de samenleving. Het maatschappelijk rendement van de investeringen in sport en bewegen wordt landelijk geschat op ruim 2,5 keer. De maatschappelijke opbrengsten zijn dus ruim 2,5 keer zo hoog dan de kosten10. Nog niet iedereen kan meedoen Inclusie11 is een landelijk thema en in Nijmegen hebben we inclusie hoog in het vaandel staan. Iedereen doet mee en iedereen mag er zijn. Ook op het gebied van sporten en bewegen. Het landelijke en lokale beeld is echter nog steeds dat individuen binnen diverse doelgroepen in som-

mige gevallen een beweegachterstand ervaren en/of mee willen doen maar waarbij dit nog niet altijd vanzelfsprekend is12. Het gaat dan met name om doelgroepen voor wie extra aandacht nodig is voor meer inclusief sporten en bewegen zoals LHBTI+, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, mensen met migratieachtergrond, laaggeletterden, mensen met lage inkomens, ouderen en mensen met een beperking in de breedste zin van het woord. De uitdaging is hier om, door middel van extra ondersteuning en inzet, belemmeringen zoveel als mogelijk weg te nemen. We omarmen dit beleidsmatig en dit vraagt vervolgens om structurele bewustwording en blijvende aandacht. Uiteindelijk met als doel om gezamenlijk laagdrempelig en toegankelijk sport- en beweegaanbod en een veilig sportklimaat te creëren. De jongste jeugd minder beweegvaardig Steeds meer onderzoeken tonen aan dat we landelijk te maken hebben met kinderen en jeugd die minder bewegen, minder fit zijn en steeds meer kans hebben op overgewicht en chronische aandoeningen13. Belangrijk gegeven hierin is dat er veelal eenzijdig sport- en beweegactiviteiten wordt beoefend. Maar ook dat kinderen opgroeien in een periode waarin bewegen in de openbare ruimte minder vanzelfsprekend is, onder andere door de verleiding om te gamen. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor de

Sport- en beweegnota 2022

motorische en sociale ontwikkeling van een kind. En dit kan weer leiden tot minder plezier bij deelname aan sport- en beweegactiviteiten. De kans dat kinderen hierdoor meer belemmeringen ervaren en/of vroegtijdig stoppen met sporten en bewegen wordt groter14. Kortom, de uitdaging ligt er om in Nijmegen, gezamenlijk met partijen die hier invloed op hebben, zorg te dragen voor een breed motorische ontwikkeling van het kind. We constateren tegelijkertijd in toenemende mate aandacht voor e-sports en gaming15. E-sports is het competitief spelen van games, terwijl gaming meer recreatief van aard is. Het is belangrijk om hier actief op in te spelen en in relatie tot de sport- en beweegsector van een min een plus te maken. Veranderend sport- en beweeggedrag en steeds meer ondernemende sportaanbieders Er is steeds meer en al langer sprake van een veranderende wens en behoefte van het individu c.q. de sporter. De beleving wordt steeds belangrijker. En de trend van de individualisering zet door: steeds meer en vaker individueel of in zelfgeorganiseerde groepen sporten op momenten dat het goed uit komt. Circa de helft van de volwassen Nijmegenaren sport ongeorganiseerd en doet dat alleen of met iemand anders16. Denk hierbij bijvoorbeeld aan wandelen, zwemmen, hardlopen, fietsen en urban sports zoals skaten.

Tegelijkertijd constateren we in Nijmegen dat veel mensen die ongeorganiseerd sporten ook nog steeds in georganiseerd verband actief zijn (bij een sportvereniging of sportschool). Gezien de veranderende wens en behoefte constateren we de noodzaak vanuit

sportverenigingen om daar op in te spelen met hun lidmaatschap en aanbod om aantrekkelijk te blijven. Maar de sportvereniging is ook al lang niet meer de enige sportaanbieder. We kennen inmiddels een sterke en veelzijdige sport- en beweeginfrastructuur, met ontzettend veel vrijwilligers, zelforganiserende groepen en ook steeds meer professionals die ondersteuning bieden17. Sportverenigingen staan daarom voor de uitdaging om te anticiperen op de veranderende (sport)behoefte van het individu. En om gezamenlijk met andersoortige sport- en beweegaanbieders een duurzame en toekomstbestendige sportinfrastructuur neer te zetten. De openbare ruimte als sport- en beweegpark De veranderende wens en behoefte heeft tevens effect op de ruimte die wordt gebruikt voor sport- en beweegactiviteiten. We constateren een stijgende behoefte aan multifunctionele sportaccommodaties waar voorzieningen worden geclusterd. Anderzijds vraagt dit om een openbare ruimte die uitnodigt tot sporten en bewegen. Sporten en bewegen in de openbare ruimte wordt namelijk steeds populairder. De digitalisering binnen de sport heeft onder andere een impact op de mate en manier van bewegen. Zo zorgen beweegapps ervoor dat we altijd en overal kunnen sporten en bewegen. De uitdaging hier is om als stad ervoor te zorgen dat deze grote groep sporters wordt gefaciliteerd.

Zowel ten aanzien van de inrichting, maar ook in het kader van fysieke en sociale veiligheid. Tegelijkertijd constateren we ten aanzien van deze ontwikkeling een toenemende behoefte op het gebied van urban sports18, een verzamelnaam

voor sporten die je op straat beoefent zoals skaten, freerunnen, 3x3 basketbal en BMX-en. Kortom, het is in trek bij diverse doelgroepen. De trend op het gebied van urban sports vindt haar aansluiting bij de Omgevingswet en biedt kansen in relatie tot de inrichting van een beweegvriendelijke openbare ruimte. Deze wet geeft namelijk de ruimtelijke kaders weer wat uiteindelijk moet leiden tot een duurzame ontwikkeling van de gezonde beweegvriendelijke leefomgeving. Vanuit de gestelde kaders van de Omgevingsvisie hebben we gezamenlijk de opdracht om te komen tot een aantrekkelijke, beweegvriendelijke openbare ruimte. Dit stimuleert een gezonde, actieve leefstijl en meedoen in de samenleving.

Urban Sports Urban sports is een verzamelnaam voor sporten beweegactiviteiten, die zich kenmerken door een vrij expressief en creatief karakter, waarbij je je vaardigheden laat zien in de bebouwde omgeving. Denk hierbij aan skateboarden, BMX-en, stuntsteppen, freerunning, calisthenics en 3x3 basketbal19. Urban Sports maakt onderdeel uit van de brede urban culture, die zich in Nijmegen op verschillende plekken manifesteert. Het biedt daarmee kansen op het gebied van inclusie, bewegen, gezonde leefstijl, sportparticipatie, talentontwikkeling en rondom het ruimtelijk domein ten aanzien van de inrichting van een beweegvriendelijke openbare ruimte.

9

Nijmegen sport- en beweegstad

3

Ambities en focus sport- en bewegen

Om aan te (blijven) sluiten bij de trends en ontwikkelingen zorgen we voor een volgende stap in de reeds ingezette koers. Om een leven lang met plezier sporten en bewegen mogelijk te maken stellen we onszelf, op basis van een aantal uitgangspunten, een vijftal ambities, welke aansluiting vinden bij de doelenboom Sport20. Tegelijkertijd benoemen we verschillende thema’s waarop we de komende jaren het accent leggen. We gaan in op wat we willen bereiken, hoe we dit gaan doen en wat daarbinnen onze focus wordt. 3.1 Uitgangspunten Nijmeegse ambities We streven naar inclusie, waardoor iedereen naar eigen vermogen mee kan doen. Een drietal uitgangspunten staat centraal: de hardware, software en orgware21. Kortom, als de mogelijkheid, het sport- en beweegaanbod en het proces van samenwerking op een juiste wijze op elkaar zijn afgestemd wordt het sport- en beweeggedrag ook maximaal gestimuleerd.

20 Gemeente Nijmegen. Doelenboom Sport (2021). 21 Kenniscentrum sport en bewegen. Model beweegvriendelijke omgeving (2021). 22 Nationaal Sportakkoord. Deelakkoord 1: inclusief sporten & bewegen. 23 RIVM. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De beweegrichtlijnen. 24 Voor kinderen van 0-4 jaar kent Nederland nog geen beweegrichtlijnen, momenteel wordt daar een advies voor ontwikkeld. 25 Armoede agenda Nijmegen 2020-2024. 26 Actieprogramma Inclusie 2021-2024.

10

1. Hardware: de fysieke (sport) infrastructuur werkt faciliterend De hardware bestaat uit de totale fysieke (sport) infrastructuur die voor iedereen toegankelijk is. Dit betekent dat we in Nijmegen streven naar een fysieke basis die op orde is en dit vanuit de gemeente faciliteren en/of hiervoor samenwerken met andere partijen binnen de sport- en beweegsector. Dit vraagt onder andere om gemeentelijke binnen- en buitensportaccommodaties (volgens de normen en uitvoeringsplannen in de nota binnen- en buitensportaccommodaties), maar tegelijkertijd ook om sport- en beweegplekken in de beweegvriendelijke openbare ruimte (zoals groene sociale knooppunten, openbare innovatieve sportplekken en beweegroutes). 2. Software: het inclusief sport- en beweegaanbod Naast een sterke sport- en beweeginfrastructuur is de sportstimulering- en activering minstens net zo belangrijk. Gezamenlijk met onze partners oriënteren we ons op succesvolle (erkende) sport- en beweeginterventies en sportstimuleringsactiviteiten die aansluiting vinden bij de wensen en behoeften van het individu en de sportaanbieders. Daarnaast is begeleiding, coaching, communicatie en voorlichting net zo belangrijk om te enthousiasmeren en motiveren.

3. Orgware: het proces om te komen tot succes We hebben te maken met een veelzijdig en complex netwerk. We gaan door met het verder versterken van de samenwerking. Dat wil zeggen dat we de aanwezige orgware (zoals buurtbewoners, (informele) sportaanbieders, kinderopvang en het onderwijs, welzijnswerk, kenniscentra, de buurtsportcoach en projectontwikkelaars) meer effectief willen inzetten en benutten. Uiteindelijk met als doel om ervoor te zorgen dat het potentiéle sport- en beweeggedrag gemaximaliseerd kan worden. Als basis hanteren we hiervoor de wijkgerichte benadering. 3.2 Ambitie 1:

Nijmegen, een inclusieve sport- en beweegstad Onze ambitie is dat Nijmegen een inclusieve sport- en beweegstad is, blijft en dit ook uitstraalt. Of het nu de lessen zijn waar vrouwen met een migratieachtergrond aan deelnemen, de bootcamp lessen op de Spiegelwaal, de EuroGames in Nijmegen in 2022, trainingen van onze (jonge) toptalenten in de SportQube, het Parateam bij N.E.C. Maatschappelijk, kleutergym voor de allerkleinsten of het wekelijks tafeltennisuurtje voor de ouderen: sport is er voor iedereen en is belangrijk voor iedereen. Inclusie gaat namelijk over meedoen, verbondenheid en erbij horen. En waar de mogelijkheid wordt gecreëerd om vitaal oud te worden. Een inclu-

sieve samenleving is wenselijk, maar zeker niet eenvoudig. Voor inclusie in de totale breedte is meer onderling begrip in de Nijmeegse samenleving (als collectief) nodig. Daarnaast vraagt dit om extra ondersteuning van mensen (individueel) en sportaanbieders. Meedoen en het plezier aan sporten en bewegen ervaren is ook niet voor eenieder vanzelfsprekend. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat er binnen bepaalde groepen nog steeds hinder wordt ervaren op het gebied van sporten en bewegen door bijvoorbeeld leeftijd (ouderen), lichamelijke of geestelijke gezondheid, etnische achtergrond, seksuele geaardheid, gender(identiteit) of sociale positie22. Daarnaast blijkt uit de stads- en wijkmonitor (2021) dat het aandeel dat te weinig sport en beweegt het hoogst is bij de 75-plussers. En dat bij laagopgeleide volwassenen en kinderen van ouders met een lagere sociaaleconomische status het meer voorkomt dat ze weinig sporten en bewegen. Over de gehele linie constateren we voor deze doelgroepen verschillende belemmeringen waardoor de sport- en beweegdeelname achterblijft. Praktische, fysieke en financiële belemmeringen, het niet thuis voelen bij de sportaanbieders en/of het ontbreken van deskundig kader of passend aanbod.

Dit leidt er onder andere toe dat nog niet iedereen aan de beweegrichtlijnen23 voldoet én dus ook niet het maximale uit het sociale aspect en zijn of haar potentiële sport- en beweeggedrag kan halen.

Sport- en beweegnota 2022

Beweegrichtlijnen Kinderen van 4 tot 18 jaar Minstens 1 uur per dag matig intensief bewegen. Daarnaast is het belangrijk om minstens drie keer per week spier- en botversterkende activiteiten uit te voeren, zoals volleybal, dansen, buiten spelen en fietsen. Stilzitten moet worden voorkomen én meer bewegen betekent extra gezondheidsvoordeel!

Volwassenen en ouderen van 18 jaar en ouder Minimaal 150 minuten per week matig tot intensieve inspanning verspreid over meerdere dagen. Daarnaast is het belangrijk om minimaal twee maal per week spier- en botversterkende activiteiten uit te voeren. Voor ouderen gecombineerd met balansoefeningen. En ook hier geldt dat stilzitten moet worden voorkomen en meer beweging leidt tot een betere gezondheid!

Een inclusieve stad met sport- en beweegmogelijkheden voor iedereen! Het doel is om zoveel mogelijk inwoners van onze stad actief te krijgen. Dit begint bij gelijke kansen om te sporten, bewegen en te spelen. Een inclusieve sport- speel en beweegomgeving waar iedereen kan meedoen. Waar we beter leren bewegen en daarmee de kansen op sporten beweegparticipatie vergroten. Maar ook waar iedere inwoner van Nijmegen zich welkom voelt, erbij hoort en geaccepteerd wordt. We blijven daarom werken aan Nijmegen als een inclusieve stad waarin sporten en bewegen voor iedereen mogelijk en toegankelijk is. Daarvoor kennen we in onze stad reeds een breed en divers sport- en beweegaanbod. Gezamenlijk waar dit kan (regulier aanbod), specifiek waar dit moet. We stellen onszelf vanuit de inclusieve gedachte tot doel dat meer inwoners voldoen aan de gestelde beweegrichtlijnen24. We doen dit niet alleen en zoeken hierbij in samenwerking met partners uit de stad de verbinding met ander beleid en verschillende thema’s als de Nijmeegse gezondheidsagenda, armoede agenda25, Groen, gezond en in beweging Nijmegen, het Nijmeegs Sportakkoord en het actieprogramma inclusie – iedereen doet mee26. Hoe gaan we hier met elkaar voor zorgen? We blijven met de inzet van het gemeentelijk Sportbedrijf in samenwerking met onze part-

ners in de stad sporten en bewegen zowel stadsbreed en wijkgericht stimuleren. We brengen een focus aan op de mensen binnen de Nijmeegse samenleving met (de grootste) sport- en/of beweegachterstand die belemmeringen ervaren bij het meedoen. We oriënteren ons op wat er voor nodig is om Nijmegenaren, die nu teveel barrières in relatie tot sport- en beweegdeelname ervaren, actief mee te kunnen laten doen. We doen dit niet alleen en bepalen samen met (vertegenwoordigers) van eerder genoemde groepen én met sport- en beweegaanbieders welke ondersteuning, inspanning en/of aanpassingen hiervoor nodig zijn. We streven ernaar om zoveel mogelijk succesvolle en bijpassende (erkende) sporten beweeginterventies in te zetten. Met onze partners bouwen we op deze manier verder aan een positieve en open sport- en beweegcultuur waarin sportiviteit, respect en inclusiviteit de norm is. Waar we drempels wegnemen bij mensen die graag willen sporten en bewegen, maar hier tot op heden nog niet (voldoende) aan toe komen. We continueren onze succesvolle inzet en bestaande interventies zoals het afnemen van beweegadviesgesprekken, de inzet van Stichting Leergeld en de Meedoenregeling, verenigingsondersteuning op thema’s als veilig sportklimaat en subsidiëring van sport- en beweegaanbieders voor nieuwe initiatieven en trainingsuren speciale doelgroepen.

Daarnaast leveren we onder andere ook de volgende (nieuwe) inzet.

Vanuit een inclusieve benadering hebben we de ambitie dat alle inwoners van Nijmegen met plezier een leven lang kunnen sporten bewegen

11

Nijmegen sport- en beweegstad

Inzet Om bewustwording en inclusie te vergroten en beleidsmatig te verankeren blijven we actief in gesprek met de sport- en beweegsector en leveren we verenigingsondersteuning op thema’s als veilig sportklimaat, positieve coaching en inclusie. We continueren in samenwerking met Fonds Gehandicaptensport de aanpak van Uniek Sporten regio Nijmegen, het samenwerkingsverband rondom sportstimulering voor mensen met een beperking. We leiden hierbij individuen met een beperking naar (structureel) sport- en beweegaanbod. Daarnaast faciliteren, stimuleren en ondersteunen we sport- en beweegaanbieders om passend sport- en beweegaanbod voor mensen met een beperking te ontwikkelen en te versterken. In samenwerking met WerkBedrijf, NEC Maatschappelijk én verschillende sport- en beweegaanbieders werken we het concept ‘sport beweegt naar werk’ verder uit. Hierbij worden inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt gestimuleerd om fysiek te bewegen en een stap te zetten richting betaald werk. We onderzoeken de mogelijkheid om het huidig sporten beweegaanbod voor volwassenen en ouderen, dat momenteel nog door het Sportbedrijf wordt uitgevoerd,

27 Motie: lekkah sporten (2021). 28 Motie: ik game, jij gamet, wij gamen (2021). 29 Sportverenigingsmonitor 2020. Opgesteld door bureau Onderzoek en Statistiek, gemeente Nijmegen. 30 Sport en strategie. Met professionals bij sportverenigingen valt veel te winnen.

12

af te bouwen en onder te brengen bij bestaande sporten beweegaanbieders. Hiermee vergroten we de impact voor de doelgroep én de kracht van sport- en beweegaanbieders. We blijven de wensen en behoeften van ouderen in kaart brengen (bv. door beweegadviesgesprekken) en deze bespreekbaar maken met sport- en beweegaanbieders. Daarnaast continueren we in samenwerking met partners binnen het sociaal domein de valpreventie trainingen en verhogen we de participatie van ouderen door een doorontwikkeling (Walking Sports Academy) van walking sports plaats te laten vinden. Tot slot hebben we meer aandacht voor de denksporten, omdat deze een belangrijke sociale functie vervullen. In juli 2022 is Nijmegen gaststad van de EuroGames, een meerdaags inclusief sportevenement. In aanloop naar dit evenement vindt er in samenwerking met de Provincie Gelderland een stimuleringsprogramma ‘Gelderland loves to move’ plaats om inclusie in de sport te vergroten. We erkennen dat de acceptatie van LHBTI+ in de sport een lang bewustwordingsproces betreft. Ook na de EuroGames blijven we actief aan de slag om de acceptatie van LHBTI+ in de sport en beweegsector te vergroten. We verankeren dit in ons beleid, sluiten aan bij de Regenboog-agenda van de gemeente Nijmegen en blijven investeren in een veilig sport- en beweegklimaat.

Tot slot oriënteren we ons op de kansen en mogelijkheden om de methodiek van SchoolsOUT toepasbaar te maken op de sport- en beweegsector.

We benutten de regierol van de gemeente bij de nieuwe wet inburgering door sport en bewegen een (structureel) onderdeel te laten vormen van het inburgeringstraject. Hierdoor werken we gezamenlijk met inburgering proactief aan een integrale en activerende aanpak door sport en bewegen op een laagdrempelige manier een plek te geven in de inburgeringsfase. Als partner blijven we betrokken bij de uitvoering van het Nijmeegs Sportakkoord. Zo ondersteunen en stimuleren we gezamenlijk met de partners het thema ‘sport en bewegen is mogelijk voor iedereen’. Dit betreft het verhogen (van de zichtbaarheid) van (aangepast) sporten beweegaanbod voor de kwetsbaren en de deskundigheidsbevordering van professionals en vrijwilligers. We organiseren in samenwerking met partners vakantiewijksporten. Dit aanbod is inclusief en voor iedereen toegankelijk. In het kader van een duidelijke communicatie gaan we in gesprek met de betrokken organisaties over wat er voorhanden is en eventueel aanvullend noodzakelijk wordt geacht. De uitgangspunten zoals verwoord in het manifest ‘iedereen doet mee’ en het ‘VN-Verdrag handicap’ nemen we hierbij als leidraad27.

We sluiten als partner aan bij de E-sportshub van de provincie en oriënteren ons vanuit een breder perspectief op de koppeling tussen e-sports en gaming en de breedtesport met als doel inclusie, voorlichting en preventie en passende combinaties met de lokale sport- en beweegsector en haar activiteitenaanbod te maken28.

Sport- en beweegnota 2022

E-sports en gaming in Nijmegen

3.3 Ambitie 2:

Vitale Nijmeegse sport- en beweegaanbieders We hebben de ambitie om een gezonde, toekomstbestendige sport- en beweegsector met vitale Nijmeegse sport- en beweegaanbieders te realiseren. In Nijmegen kennen we meer dan 150 grote en kleine sportverenigingen. Maar de sportvereniging is al geruime tijd niet meer de enige sportaanbieder. Ze zijn onderdeel van een sterke en veelzijdige sport- en beweeginfrastructuur. Naast sportverenigingen zijn veel andere sport- en beweegaanbieders actief die een diversiteit aan sport- en beweegaanbod creëren. Zij dragen allen bij aan ontmoeting, sociale interactie, spelen een rol bij opvoeding en ontplooiing en bieden een podium voor de ontwikkeling van talent en bestuurders. En daar zijn we trots op. We constateerden ook al eerder dat sportverenigingen het steeds lastiger krijgen om deze rol te (blijven) vervullen. Sportverenigingen worden geconfronteerd met uitdagingen die effect kunnen hebben op het bestaansrecht in de (nabije) toekomst. Het aantrekken van voldoende leden en het binden van voldoende vrijwilligers is een veel voorkomend en lang gekende problematiek 29. Daarbij wordt duidelijk dat er vanuit sportverenigingen ook steeds meer behoefte aan professionele kennis/expertise bestaat. Bekwaamheid, kennis en kunde en professionele kwaliteit op verschil-

Wereldwijd wint e-sports en gaming aan populariteit en dit zal de komende jaren alleen nog maar verder doorgroeien. De term e-sports staat voor competitief spelen van games. Gaming is daarentegen meer recreatief van aard. Hoewel het aannemelijk is dat e-sports en gaming in eerste instantie primair niet bijdragen aan een gezonde leefstijl, zijn er wel degelijk positieve effecten die e-sports en gaming bieden. Het is daarom belangrijk om de innovatiekracht en de sociale meerwaarde van e-sports en gaming op slimme wijze te koppelen aan de sport- en beweegsector zodat we van een min een plus maken. In de provincie Gelderland is reeds vanuit een collectief van betrokken partners het initiatief genomen om een E-sportshub te openen. De basis ligt op Papendal, maar een instroom-/ ontwikkelprogramma in Nijmegen biedt een kans. De E-sportshub wordt de plek waar talentontwikkeling, (wetenschappelijk) onderzoek, innovatie en voorlichting van kinderen en jongeren en hun ouders rondom het thema e-sports en gaming wordt verbonden. Kortom, de E-sportshub wordt opgezet om gamende kinderen te verleiden en te stimuleren tot een vitale leefstijl en een kansrijke, veilige ontwikkelomgeving te bieden voor e-sports talenten. In Nijmegen willen we de werelden van gaming en sport en bewegen nog dichter bij elkaar brengen.

Niet alleen voor de kinderen en potentiële talenten, maar voor alle doelgroepen, juist in het kader van inclusiviteit. Hiervoor dienen we e-sports en gaming op een slimme manier aan de sport- en beweegsector te koppelen. De ‘oude’ manier van sporten is niet altijd meer voldoende en/of vanzelfsprekend. Alternatieven zijn interessant en bieden kansen. De digitalisering van de sport en sportbeleving zijn daarbij belangrijke pijlers. We sluiten daarom als partner aan bij de E-sportshub van de provincie en oriënteren ons tegelijkertijd vanuit een breder perspectief op de wijze waarop we e-sports en gaming, al dan niet lokaal, kunnen koppelen aan de breedtesport. Met als doel om inclusie en ontmoeting te bevorderen en passende combinaties met de lokale sport- en beweegsector en haar activiteitenaanbod te maken. Hierdoor wordt het mogelijk om, naast voorlichting en preventie, e-sports en gaming te koppelen aan fysiek bewegen.

lende gebieden van trainen, techniek, pedagogische en didactische vaardigheden is noodzakelijk om een toekomstbestendige vereniging te zijn en te blijven30. Maar we merken ook dat de ondernemende (semi) commerciële sport- en beweegaanbieders steeds meer maatschappelijk actief en betrokken worden. Kortom, het gaat om een verschuiving en een veranderende hulpvraag. Hoewel de vraagstukken complexer worden, bieden deze tegelijkertijd ook kansen op het gebied van kruisbestuiving.

Nijmegen kent diverse, vitale en toekomstbestendige sport- en beweegaanbieders! Het doel is om gezamenlijk toe te werken naar een versterking van de vitaliteit van de sport- en beweegsector. We hebben gezonde sportverenigingen en (semi) commerciële sport- en beweegaanbieders nodig om onze ambities waar te maken. Zij vormen immers de solide basis, staan midden in de maatschappij en maken het mogelijk dat iedere inwoner van onze stad dagelijks in beweging kan komen. Om de gestelde ambitie

te bereiken oriënteren we ons in de basis op wat er voor nodig is om sportverenigingen te laten professionaliseren, op welke wijze er innovatief sport- en beweegaanbod gecreëerd kan worden en hoe we kennisdeling en samenwerking, onder andere met de (semi) commerciële sport- en beweegaanbieders, kunnen stimuleren door te verbinden.

13

Nijmegen sport- en beweegstad

We gaan in Nijmegen voor diverse, vitale en toekomstbestendige sport- en beweegaanbieders zodat iedere inwoner van onze stad met plezier, veilig en zorgeloos kan sporten en bewegen

Clubkadercoaching Plezier en ontwikkeling zijn belangrijke factoren als het gaat om beginnen met sporten en bewegen en blijven sporten en bewegen. Trainers en coaches spelen hierbij een belangrijke rol. De waarde van een positieve sportcultuur wordt steeds meer erkend: sociaal veilig, inclusief en pedagogisch sterk. Dat vraagt om trainers/coaches die niet alleen sportinhoudelijk sterk zijn, maar juist ook pedagogischdidactisch bekwaam zijn. Clubkadercoaching is daarvoor de oplossing en ondersteunt trainers/begeleiders door hen structureel op te leiden en te begeleiden. De clubkadercoach wordt veelal uitgevoerd door een buurtsport-coach die de club voor een periode ondersteunt bij het opzetten en normaliseren van trainersbegeleiding. In Nijmegen hebben we hier inmiddels goede ervaringen mee. Dit blijven we continueren aangezien we op deze wijze een bijdrage leveren aan het vergroten van het aantal vitale sportverenigingen met een positieve sportcultuur.

31 NOC*NSF. Maatschappelijke thema’s. Clubkadercoaching. 32 Mulier Instituut. Monitor Sport en corona II. De gevolgen van coronamaatregelen voor de sportsector (2020).

14

Hoe gaan we hier met elkaar voor zorgen? We ondersteunen in samenwerking met partners zowel sportverenigingen als ook (semi) commerciële sportaanbieders. We maken hierin wel een duidelijk onderscheid door het aanbrengen van een focus. De gemeentelijke ondersteuning richt zich primair op het professionaliseren van de sportvereniging. In de basis staan hier een drietal zaken centraal: inclusie, pedagogiek en cultuur. Met deze ondersteuning zetten we stappen in de richting van een toekomstbestendige, inclusieve, gezonde en open club die inspeelt op de veranderende sport- en beweegsector. En tegelijkertijd gericht op pedagogisch verantwoord sport- en beweegaanbod. We zien daarnaast een kans om onder andere de (semi) commerciële sportaanbieders en de sportvereniging aan elkaar te koppelen, bv. op het gebied van activiteiten/programmering of middels een (digitaal) platform. Met als doel om de aanwezige kennis en expertise in te zetten voor de versterking van de sport- en beweeginfrastructuur. We leveren extra inzet/maatwerk

wanneer we dit kunnen koppelen aan de opgave van de wijk. De wijkgerichte aanpak vertaalt zich op deze wijze door in onze verenigingsondersteuning. Ambities van sportaanbieders die aansluiting vinden bij en passen in deze lokale aanpak, ondersteunen we. Dit kan ook betekenen dat we bepaalde sport- en beweegaanbieders subsidie verstrekken of de opdracht geven om gezamenlijk met ons te werken aan wijkgerichte doelstellingen. Ze dragen immers bij aan de gezamenlijke ambities en doelen. Hierdoor sluiten we proactief aan bij de lokale en/of stadsbrede ontwikkelingen en zorgen we ervoor dat het mes aan twee kanten snijdt, met vitale sport- en beweegaanbieders in de toekomst. We continueren hiervoor onze succesvolle ondersteuning en bestaande interventies zoals het versterken van bestaand aanbod en de ontwikkeling van nieuw aanbod voor nieuwe doelgroepen en/of doelgroepen met een sporten/of beweegachterstand. Daarnaast leveren we onder andere ook de volgende (nieuwe) inzet.

Sport- en beweegnota 2022

Inzet We koppelen sportverenigingen en (semi) commerciële sport- en beweegaanbieders actief aan elkaar om daarmee hun positie en de onderlinge samenwerking te versterken. Met als doel de versterking van de lokale sport- en beweeginfrastructuur door terugkerende vraagstukken rondom vrijwilligers, leden, kader en sponsoring op te pakken. Als partner blijven we actief betrokken bij de uitvoering van het Nijmeegs Sportakkoord om te werken aan toekomstbestendige sportverenigingen via het thema ‘Optimaliseren en vernieuwen binnen sportverenigingen’. Dit uit zich in deskundigheidsbevordering en coaching van bestuurlijk kader, werving en behoud van vrijwilligers en de ontwikkeling van flexibel sport- en beweegaanbod. We ondersteunen en stimuleren sport- en beweeg aanbieders om bestaand aanbod te versterken en nieuw sport- en beweegaanbod te ontwikkelen voor nieuwe (kwetsbare) doelgroepen. We stimuleren de mogelijkheid om, in overleg met sportverenigingen, de kantines tevens in te zetten als ontmoetingsplek in de wijk. Met als doel om meer sociale interactie te creëren en andere doelgroepen te bereiken.

3.4 Ambitie 3:

De Nijmeegse jeugd is sportief en vaardig We werken aan een pedagogisch verantwoord sport- en beweegaanbod én wij continueren Clubkadercoaching31 indien we mogelijkheden en energie constateren bij de sportvereniging. Hiermee ondersteunen we verenigingen gericht met het opzetten, uitvoeren en borgen van trainersbegeleiding. Ten gevolge van de veranderende hulpvraag oriënteren wij onszelf op welke specifieke competenties in het kader van verenigingsondersteuning nodig zijn. Indien noodzakelijk breiden wij de verenigingsondersteuning uit. Dit kan zijn door inhuur van de benodigde kennis/ expertise of uitbreiding van de ondersteuning vanuit het gemeentelijk Sportbedrijf met het gewenst type competentieprofiel. Hiermee sluiten we aan bij het veranderd sport- en beweeglandschap. Tweejaarlijks voeren we via bureau Onderzoek en Statistiek (O&S) de sportverenigingsmonitor uit om te achterhalen hoe het met de sportverenigingen gaat. De uitkomsten van de sportverenigingsmonitor delen we met de sportverenigingen en het gemeentelijk Sportbedrijf om op basis van de uitkomsten tot nog meer specifieke en gewenste ondersteuning te komen. We gaan na of en in welke vorm we hier ook de (semi) commerciële sport- en beweegaanbieders bij kunnen betrekken.

In Nijmegen hebben we de ambitie dat ieder kind opgroeit in een gezonde en veilige leefomgeving, met plezier in het sporten en bewegen, waarbij de ontwikkeling van het kind centraal staat. We vinden het namelijk belangrijk dat kinderen al vanaf jonge leeftijd met plezier actief zijn om zo de gewenste basis te creëren voor langdurige sportbeoefening en sportbeleving. Sporten en bewegen maakt kinderen fitter, leert kinderen omgaan met winnen en verliezen en geeft ze het gevoel dat ze erbij horen. Onderzoek van het Mulier Instituut toont echter aan dat kinderen steeds minder (eenzijdig) bewegen, minder buitenspelen, minder fit en minder motorisch vaardig zijn dan enkele jaren geleden32. Diverse factoren waaronder minder veilige en relatief saaie buitenspeelplekken, armoede en de verleiding om te gamen, internetten of televisie kijken zorgen ook in Nijmegen voor een (potentiële) beweegachterstand bij een grote groep kinderen. Motorische vaardigheden nemen af en dit komt het sportplezier niet ten goede. Dit kan er uiteindelijk toe leiden dat in verschillende daaropvolgende levensfasen sneller en relatief eenvoudiger wordt gestopt met actieve sportof beweegdeelname. Kortom, het vraagt de nodige aandacht, energie en ondersteuning om kinderen in beweging te krijgen én te houden.

15

Nijmegen sport- en beweegstad

Breed motorische ontwikkeling Wanneer het maar bij één sport blijft, ontwikkel je slechts specifieke sportcompetenties. Het éénzijdig bewegen leidt vaker tot het krijgen van blessures en zorgt tevens voor het ervaren van minder plezier ten opzichte van een vroege diversificatie. De kans op uitval wordt ook groter. Een veelzijdige motorische ontwikkeling is de basis voor een leven lang met plezier in sport en bewegen. Door op jonge leeftijd breed te ontwikkelen zijn er op latere leeftijd meer ontwikkelingsmogelijkheden en is de kans groter om langer actief te blijven. De fundamentele vaardigheden bestaan uit wandelen, rennen en sprinten, springen, glijden, klimmen, gooien, draaien en/of rollen, steunen, ontwijken, balanceren, schieten en/of passen, slaan en/ of stoten, stuiteren en/of dribbelen, duwen en/ of trekken en zwaaien. Dit kan worden toegepast in de praktijk door het combineren van meerdere sporten tegelijk, het stimuleren van buitenspelen in een veelzijdige openbare omgeving, een apart programma te ontwikkelen met diverse sporten en/of integratie in de training van één sport.

33 Sportknowhowxl. Een breed motorische ontwikkeling als sleutel tot een leven lang plezier in sport en bewegen.

16

In Nijmegen streven we ernaar dat ieder kind opgroeit in een gezonde en veilige leefomgeving, met plezier in het sporten en bewegen, waarbij de ontwikkeling van het kind centraal staat Ieder kind groeit op in een gezonde en veilige leefomgeving, met plezier en gevarieerd aanbod Ons doel is om aan te sluiten bij de interesse en belevingswereld van kinderen en hen op te laten groeien in een rijke ontwikkelomgeving. Daarbij stimuleren we jeugd hun sporttalenten te ontdekken en te blijven sporten en bewegen. Hoe eerder en veelzijdiger je begint, des te groter de kans op een leven lang met plezier sporten en bewegen. Dit betekent dat kinderen de mogelijkheid moeten hebben om in een vroegtijdig stadium kennis te maken met verschillende vormen van sporten en bewegen. Een breed motorische ontwikkeling gaat gepaard met een gezonde leefstijl, waaronder goede voeding en verantwoord alcoholgebruik zoals we dit hebben bekrachtigd in de Nijmeegse gezondheidsagenda onder de pijler ‘veilig en gezond opgroeien’. Daarnaast erkennen we het belang van zwemveiligheid en blijven we dit

actief ondersteunen en stimuleren, zoals het leren (behalen zwemdiploma A) en vervolgens blijven zwemmen. Uiteraard doen we dit niet alleen, maar gezamenlijk met onze partners zoals de sport- en beweegaanbieders, het onderwijs en de betrokken professionals en vrijwilligers in de betreffende branche en/of wijk/stad. Hoe gaan we hier met elkaar voor zorgen? Samen met onze partners in de stad zorgen we voor de juiste basis zodat ieder kind de mogelijkheid krijgt om de sport- en/of beweegactiviteit te vinden die aansluit bij de wens/behoefte en de mogelijkheid biedt om talent te ontdekken en eventueel verder te ontwikkelen. In de basis is het bewegingsonderwijs de verantwoordelijkheid van het onderwijs. De gemeente Nijmegen c.q. het gemeentelijk Sportbedrijf is hierin adviserend en ondersteunend om middels diverse trajecten de kwaliteit van een impuls te voorzien. Het is belangrijk voor kinderen dat ze zich

Sport- en beweegnota 2022

Inzet veelzijdig ontwikkelen. In Nijmegen omarmen we daarom de visie op breed motorisch ontwikkelen en gaan hierbij uit van verschillende manieren van bewegen, waarbij spel en plezier wordt gekoppeld aan motorisch leren33. We werken hierin primair samen met onze kennispartners Radboud Universiteit en HAN Sport en Bewegen en hanteren als basis een wetenschappelijk onderbouwd veelzijdig ontwikkelingsmodel voor alle bewegers. We passen dit bijvoorbeeld toe bij de inrichting van onze gemeentelijke sportaccommodaties, wijksporten en stimuleren dit ook bij onze partners. We maken hierbij ook gebruik van de verschillende speelplekken in de wijk. We leggen de focus binnen de (jongste) jeugd op kinderen en jongeren met een lage(re) sport- en/of beweegvaardigheid. We richten ons daarnaast op de relatie met de wijk/buurt en de bestrijding van bewegingsarmoede. Tegelijkertijd verbreden we de komende jaren de focus naar de doelgroep 0-4 jaar rondom de stimulering van een motorische ontwikkeling. Met de kennis over plezier en vaardig bewegen kunnen we gezamenlijk met ouders, professionals in opvang en sport- en beweegaanbieders veel betekenen voor deze doelgroep. Uiteraard verliezen we de betere bewegers niet uit het oog en blijven we deze uitdagen om te blijven door ontwikkelen (zie ook ambitie 5 specifiek talentontwikkeling in Nijmegen).

Succesvolle interventies en ondersteuning zetten we door. Hiernaast onze belangrijkste (nieuwe) inzet.

We blijven in gesprek met het onderwijs om de kwaliteit van het bewegingsonderwijs te verhogen. Dit doen we door ondersteuning aan vakleerkrachten te bieden om met elkaar te zorgen voor voldoende, kwalitatief en gedifferentieerd bewegingsonderwijs. Daarnaast dagen we het (bewegings)onderwijs uit om ook gebruik te maken van de openbare ruimte zoals speel- en sportplekken en zwembaden om de breed motorische ontwikkeling van kinderen te stimuleren. In samenwerking met het onderwijs en de sport- en beweegaanbieders maken we laagdrempelig kennis met verschillende vormen van sport en bewegen mogelijk door middel van het sportstimuleringsprogramma Sjors Sportief. We gaan door met de inzet van de aanpak van bijvoorbeeld Beweeg je fit en doen dit in samenwerking met GGD, onderwijs, fysiotherapeuten en diëtisten. Doel is om kinderen plezier in bewegen te laten ervaren en gezamenlijk het eetpatroon te wijzigen. We gaan door met de inzet van N.E.C. United. We doen dit in samenwerking met N.E.C. Maatschappelijk en Bindkracht10. Doel van het project is de binding met de wijk vergroten en het ontwikkelen van competenties van getalenteerde jongeren. We blijven ons actief inzetten op het thema zwemveiligheid met een specifieke focus en uitbreiding op ‘leren en blijven zwemmen’ (vervolgaanbod na het behalen van het zwemdiploma) en ‘risicobewustzijn’ (brede voorlichting).

We stimuleren veelzijdig sporten, buitenspelen en bewegen onder de (jongste) jeugd door de inzet van het gemeentelijk Sportbedrijf. We brengen de beweeg-, zwem- en fietsparticipatie in beeld om gepaste interventies te kunnen bepalen met als doel om meer kinderen aan de beweegrichtlijnen te laten voldoen. Wanneer er geen kwalitatief aanbod beschikbaar is en/ of de sport- en beweegsector wil of kan dit niet oppakken dan zorgen wij in de uitvoering voor (onbeperkt) wijksporten, met breed motorisch opleiden als uitgangspunt. Op basis van de behoefte gaan we verder aan de slag om met ouders, kinderdagverblijven, consultatiebureaus, professionals in opvang en de sport- en beweegaanbieders om een beweegplan voor 0-4 en ouders/verzorgers op te stellen. In samenwerking met kennisinstituten en het onderwijs testen en meten we jaarlijks, via de BLOC testen, het beweegniveau en de sport- en beweegvoorkeur van kinderen op school. We continueren gezamenlijk met programma Werk en Inkomen de inzet en subsidiëring van Stichting Leergeld, specifiek rondom het zwemfonds zodat we de mogelijkheid creëren om kinderen van inwoners met financiële problemen eerder en beter te bereiken en het zwemdiploma A te laten behalen.

17

Nijmegen sport- en beweegstad

3.5 Ambitie 4:

Beweegvriendelijke inrichting van Nijmegen We hebben de ambitie op een beweegvriendelijke inrichting van Nijmegen. Dit vraagt enerzijds om te investeren en faciliteren in duurzame, multifunctionele (gemeentelijke) binnen- en buitensport accommodaties en anderzijds om een uitdagende, beweegvriendelijke inrichting van de openbare ruimte. In Nijmegen beschikken we over een breed gevarieerd aanbod aan binnen- en buitensportaccommodaties. We kennen hierin gemeentelijke en niet-gemeentelijke binnensportaccommodaties (bv. eigendom van het onderwijs, kennisinstituten en/of commerciële sportscholen). De gemeentelijke binnensportaccommodaties worden in bijna alle gevallen beheerd en geëxploiteerd door de gemeente. Met betrekking tot de buitensport hebben we naast gemeentelijke, ook geprivatiseerde accommodaties (tennis

34 Alles over sport. Iedereen heeft baat bij bewegen in de buurt (2019). 35 Nota Binnensportaccommodatiebeleid Nijmegen. Niet meer, maar anders! (2021). 36 Nota Buitensportaccommodatiebeleid Nijmegen. Accommodatie en hun gebruikers 2018-2022. 37 Motie: meer ruimte voor zelfbeheer van sportverenigingen in Nijmegen (2021). 38 Alles over sport. Open sportpark voor een gezonde leefomgeving (2021).

18

en hockey). In de basis zijn sportverenigingen die beschikken over een private accommodatie zelf verantwoordelijk voor investering, vervanging, onderhoud en beheer. Met elkaar hebben we de taak om blijvend moderne sport- en beweegaccommodaties te realiseren die aantrekkelijk, veilig en toegankelijk zijn en gezamenlijk sporten en bewegen mogelijk maakt. Tot slot wordt sporten en bewegen in de openbare ruimte steeds belangrijker, zoals de stijgende behoefte aan ommetjes, (laagdrempelige) beweegroutes, sociale knooppunten waar ontmoeting, sporten, bewegen en spelen plaats kan vinden, bootcampen en urban sports. Dit vraagt nadrukkelijk om (de inrichting van) een beweegvriendelijke openbare ruimte die mensen op de juiste manier verleidt om in beweging te komen34. Vanuit Sport leveren we hier graag een bijdrage aan. Nijmegen, een beweegvriendelijk ingerichte stad! Het doel is om zorg te dragen voor kwalitatief goed bereikbare voorzieningen en een fijne, inspirerende sport- en beweegomgeving voor alle Nijmegenaren. We streven hierbij naar positieve gebruikerservaringen en een hoge tevredenheid over het sport- en beweegaanbod en de inrichting van de openbare ruimte als stimulerende omgeving. Sportaccommodaties en voorzieningen zijn namelijk één van