Ruimtelijke Onderbouwing Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

3.5.7

Stikstofdepositie

Eind mei 2019 heeft de Raad van State een belangrijke uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). De Raad van State heeft een streep gezet door het PAS. Iets specifieker: de Raad van State heeft geoordeeld dat het PAS niet meer gebruikt mag worden voor het geven van toestemming voor activiteiten die leiden tot een toename van de stikstofdepositie ter plaatse van stikstofgevoelige habitattypen in een Natura 2000-gebied. Er moet per geval een stikstofbeoordeling worden gemaakt om in beeld te brengen of wordt voldaan aan de Wet natuurbescherming (Wnb). Volgens de stikstofstukken is de stikstofdepositietoename van deze ontwikkeling niet groter dan 0,00 mol/ha/jr (zie bijlage). Significant negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied (Rijntakken e.a.) zijn op voorhand uit te sluiten. De Wnb staat dus niet aan de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan in de weg. 3.5.8

Opsporing Ontplofbare Oorlogsresten

Op basis van de tekeningen zoals nu bekend onder Winkelsteeg NDW21 variant I hoeft er geen opsporing naar ontplofbare oorlogsresten plaats te vinden. Binnen het plangebied zijn weliswaar enkele zones verdacht op dumpmunitie maar deze vallen buiten de nu geplande werkzaamheden. Onder het huidige gebouw van het Regionaal Werkbedrijf bevond zich een aantal geschutsstellingen, maar aangezien dit gebouw blijft staan (inclusief het parkeerterrein aan de voorzijde) speelt dit in relatie tot de bouwplannen geen rol. Verder is daarbij het uitgangspunt dat waar na de oorlog grondroerende activiteiten hebben plaatsgevonden er geen verdenking op explosieven meer is.

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

35

Voor de beeldvorming hieronder nog een luchtfoto van 6 februari 1945 waarop de stellingen zichtbaar zijn:

3.5.9

Klimaat

Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast, hitte, droogte en overstromingen toe. De afgelopen zomers zijn er verschillende hitterecords en droogteperiodes gebroken en hevige regenval komt steeds frequenter voor. Dat levert risico’s op voor onze economie, gezondheid en veiligheid.

36

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

Landelijk & regionaal beleid Anticiperend op het veranderende klimaat heeft de rijksoverheid het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie in het leven geroepen. Hierdoor hebben gemeenten, waterschappen en provincie de verplichting de opgave voor ruimtelijke adaptatie in beeld te krijgen en te bepalen welke maatregelen noodzakelijk zijn voor een klimaatbestendige en water robuuste inrichting. De regio is aan de slag gegaan om middels stresstesten en risicodialogen een klimaatadaptatiestrategie op te stellen. De regio is gevoelig tot zeer gevoelig voor hitte, droogte en wateroverlast. In 2018 heeft de regio deze kwetsbaarheden digitaal in kaart gebracht in een regionale klimaateffectatlas, de storymap: https://climadapserv.maps.arcgis.com/apps/MapSeries/index.html?appid=141dc8934ba849 cfb1dac8e8da5a94e3 De regio’s Rijk van Nijmegen en Land van Maas & Waal hebben met de Provincie Gelderland, het Waterschap Rivierenland en met regionale stakeholders de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) opgesteld (zie link verderop). In de RAS zijn zes actiethema’s benoemd om de uitdagingen aan te pakken. De ambitie is om het liefst in 2035 en uiterlijk 2050 een klimaat bestendige regio te zijn. Lokaal beleid De gemeente Nijmegen is gestart met het vertalen van de RAS naar een Lokaal Klimaatplan met lokale ambities en opgaven.

In 2021 moet duidelijk zijn welke maatregelen we moeten nemen om de negatieve effecten van de klimaatverandering beter op te kunnen vangen in de stad. Daarnaast ontwikkelen we nieuwe normen op het gebied van klimaatadaptatie en stellen we prioriteitsgebieden vast als uitwerking van de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie staat specifiek: We willen de negatieve effecten van klimaatverandering en hittestress zoveel mogelijk minimaliseren. Bij het ontwikkelen van de stad is klimaatadaptatie dus een randvoorwaarde. Nijmegen is uiterlijk in 2050 een klimaatbestendige stad, goed voorbereid op de gevolgen van hitte, droogte en wateroverlast. In het GRP 2017-2023 ligt het accent op klimaatadaptatie en op de visie om als stad klimaatbestendig te zijn in 2050. Daarom zal extra aandacht aan duurzame stedelijke ontwikkeling worden gegeven, die rekening houdt met meer groen in de stad om hittestress tegen te gaan en minder verharding om beter met hevige regenval om te kunnen gaan. Nijmegen heeft de basisrichtlijnen voor de inrichting van de openbare ruimte ondergebracht in het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR). Deze is te vinden onder https://nijmegen.hior.nl/ Een voorbeeld van een richtlijn is: Pas alleen verharding toe waar nodig (Operatie Steenbreek). Plangebied De thema’s ‘Groenblauwe stad’ en ‘Klaar voor de hitte’ van de RAS zijn van toepassing op dit gebied.

Kijk voor de volledige tekst van deze thema’s op pagina 13 en 15 van het RAS rapport: https://klimaatadaptatienederland.nl/actueel/actueel/nieuws/2019/rijk-maas-waal/ Door klimaatverandering komen er extra risico’s in de toekomst: meer piekbuien en langere perioden van hitte en droogte. De stad is extra gevoelig voor hitte. Door steen, beton en hoge gebouwen wordt warmte langer vastgehouden. Ook zijn er plekken in de stad waar regenwater zich ophoopt, waardoor wateroverlast kan ontstaan. En de afgelopen drie jaar hebben we ervaren wat droogte doet met onze groenvoorzieningen in de stad. Hieronder per effect wat in dit plangebied specifiek van toepassing is.

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

37

Wateroverlast Het afstromingsgebied van dit plangebied heeft een groot bergingstekort. Dat wordt in belangrijke mate veroorzaakt door de overstortingen vanuit rioleringssystemen ten noorden en zuiden van het plangebied veroorzaakt door teveel verharding t.o.v. de beschikbare waterberging in dit gebied. Deze zogenaamde NBW-opgave is vastgesteld door de stuurgroep Onderstaande figuur zijn de waterdieptes bij een hevige neerslag situatie (70 mm/uur) weergeven, dit betreft de bovengrondse afstroming. Te zien is dat in het midden van het plangebied er een lagere punt is waar water zich verzameld. Hierdoor is er ook binnen in dit plan gebied kwetsbaarheid van wateroverlast en dient bij de planvorming hiermee rekening te worden gehouden.

Op onderstaand figuur is te zien op welke plekken in de huidige situatie overstroomd op basis van de analyse vanuit de NBW-opgave. In kwantitatieve zin gaat het om een waterberging opgave van ca. 17.800 m³ die in de huidige situatie optreedt. Dit komtneer op een oppervlaktebeslag van ruim 2 voetbalvelden (ca. 1,8 ha) aan oppervlaktewater bij een diepte van 1m. Hierin is de invloed van nieuwe ontwikkelingen en bijbehorende bebouwing en verharding nog niet opgenomen.

38

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

Overstroming van het maaiveld met in verschillende kleurenblauw de waterdiepte aangegeven Afbeelding uit Rapport NBW opgave Winkelsteeg, Hatert, en Malden

Met de afvoer van water uit dit gebied mag het bergingstekort niet groter gemaakt worden. Er moet dus een grotere opgave in het plangebied gerealiseerd worden dan alleen voldoen aan de eisen vanuit bouwbesluit en aangekoppelde beleidsregels. Voor deze grote ontwikkeling in de stad is bepaald dat we uitgaan van het verwerken van 60 mm per m2 verharding binnen de grenzen van het plangebied. Vanwege het bergingstekort is meer berging dan 60 mm/m2 mogelijk gewenst. Vanwege de omvang opgave moet gedacht worden aan groene daken waarop het water geborgen wordt en de wadi’s/infiltratievelden voor het verwerken van het water dat op de overige oppervlakken valt. De specifieke beschrijving van de regels en richtlijnen ten aanzien van de waterhuishouding in dit plangebied alsmede de riolering staat in de waterparagraaf. Hittestress Het plangebied is zeer gevoelig voor hittestress door de veelheid aan verharding. Het is daarmee een van prioriteitsgebieden voor hittestress in de stad. Voornamelijk door de bedrijventerrein met de veelheid aan verharding en platte daken maakt dit deel van de stad gevoelig voor hittestress (zie onderstaand figuur). In dit plangebied zijn er plannen voor meerdere gebouwen. Zaak is dat gebouwen en de omgeving worden ontworpen rekening houdend met het toekomstige klimaat.

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

39

Gebouw Oververhitting van de omgeving en de binnenruimtes dienen zoveel mogelijk op een natuurlijk wijze te worden voorkomen. Dat betekend geen airco’s i.v.m. de energieambities en opwarming van de omgeving. Daarnaast dient rekening gehouden te worden met gebouw oriëntatie, materiaalgebruik met lichte kleur en die weinig warmte vasthoud. Mogelijke maatregelen zijn groendaken, gevelgroen, spui/ventilatie-mogelijkheden in de woning, type en hoeveelheid glas, zonwering, KWO-systeem, etc (Voorkoming van oververhitting in de woning is vanaf 1 januari 2021verplicht vanuit de T0juli-eis in het bouwbesluit). Ook het materiaalgebruik in de openbare ruimte heeft invloed op de opwarming van de omgeving, het liefst wordt er zo min mogelijk verhard maar indien nodig dient er gebruikt gemaakt te worden van materialen van een lichte kleur. Openbare ruimte Hittestress speelt ook in de openbare ruimte op de loop- en fietsroutes en verblijflekken een rol. Een toekomstige landelijke richtlijn voor de schaduw op loop- en fietsroutes kan zijn dat 30% schaduw op gewone routes en 40% schaduw op belangrijke routes aangeraden wordt. Daarnaast dient de afstand tot een koele plek binnen een redelijk termijn (max 5 minuten bij 2km/uur). Het is zaak om de nieuwe woongebieden dusdanig in te richten dat aan deze richtlijnen wordt voldoen.

In onderstaande figuur hieronder is te zien wat in de huidige situatie de afstand tot koelteplekken is

40

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

Huidige Koelteplekken en per woonpand aangegeven de afstand tot koelte. In het projectgebied zijn enkele woning aangegeven waarbij het op dit moment niet mogelijk is om koele plek binnen 5 minuten te halen.

Het plangebied maakt onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Winkelsteeg. In het ambitiedocument dat daarvoor is opgesteld is verwoord dat het groen in de Kanaalzone-zuid (zie onderstaande afbeelding) kansen biedt voor mens, natuur en een klimaatbestendige omgeving. De groene verbindingen geven invulling aan de grotere stedelijke groenstructuur die geschetst wordt in de Omgevingsvisie. Zo ontstaan oost-west verbindingen tussen droge en natte natuur en voor noord-zuid verbindingen tussen de rivieren. Dit vergroot de samenhang tussen losse groengebieden te vergroten en biedt zo kansen voor de biodiversiteit in de stad. Daarnaast kan binnen deze groen structuur functies als waterberging, verlaging van de omgevingstemperatuur en schaduw een plek krijgen.

Droogte Droogte wordt een steeds groter probleem in Nijmegen, vooral in de oude stad waar het grondwater diep zit en de bodem zeer doorlatend is. In dit gebied is de grondwaterstand wat minder laag dan de oostelijke delen van Nijmegen. Maar het groen is nog steeds gevoelig voor droogte, bij langdurige periodes waarbij neerslag afwezig is. Daarom dient bij de nieuwe ontwikkelingslocaties zoveel mogelijk water te worden vastgehouden, welke ten goede komt aan de groenvoorzieningen in dit plangebied. Tevens dient bij de plant/boomkeuze en de bijbehorende groeiplaatsen rekening gehouden te worden met het toekomstig klimaat.

3.6

Water

1.

De watertoets

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

41

Voor de ruimtelijke aspecten heeft het Nationaal Waterplan de status van structuurvisie. Hierin zijn water en ruimtelijke ontwikkelingen geïntegreerd, conform de nieuwe Wet ruimtelijke ordening, de Woningwet, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, het Bouwbesluit 2012 en de Waterwet. Binnen het Besluit ruimtelijke ordening (21 april 2008) is de watertoets verankerd. 2.

Algemeen

Het plan behelst de realisatie van een aantal grote en kleine woongebouwen op het voormalige terrein van de Compaq dat op het bestaande bedrijventerrein Winkelsteeg ligt. De gebouwen worden gerealiseerd op delen van het terrein die nu in gebruik zijn als parkeerterrein of braak liggen. Andere gebruikers van het terrein zijn de gemeente en de brandweer. Rondom het terrein liggen andere bedrijven. Aan de noordzijde van het plangebied ligt de Nieuwe Dukenburgseweg. Aan de westzijde van het plangebied ligt een sportpark en ten zuiden van dat sportpark liggen de vijvers Winkelsteeg. Het plangebied maakt deel uit van de waterhuishoudkundige inrichting van het gebied Hatert. Voor dit gebied zijn het Gemeentelijk Rioleringsplan Nijmegen 2017 tot en met 2023 en de nota ‘Afkoppelen en infiltreren hemelwaterafvoer’ (2013) relevant. Er vinden wijzingen plaats als gevolg van de voorgenomen bestemming. Het beleid van het waterschap Rivierenland is beschreven in het waterbeheerprogramma 2016-2021 Koers houden, kansen benutten. Daarnaast beschikt het waterschap over een verordening, de Keur voor waterkeringen en wateren. Daarin staan de geboden en verboden die betrekking hebben op waterkeringen en watergangen. Voor het uitvoeren van werkzaamheden in of nabij waterkeringen of watergangen kan een vergunning nodig zijn. De werkzaamheden worden getoetst aan de beleidsregels. 3.

Oppervlaktewater

Nabij het plangebied liggen de vijvers Winkelsteeg. Deze vijvers staan in verbinding met de watergang die parallel aan het Maas-Waalkanaal ligt. De vijvers zijn op de legger de watergang met nummer A 111005. De watergang waarnaar de vijvers afvoeren, heeft het nummer A 097050 ten noorden van de aansluiting en het nummer A 111017 ten zuiden van de aansluiting. De volgende figuren tonen een gedeelte van de legger wateren van Waterschap Rivierenland.

42

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

Figuur 1 Gedeelte legger wateren Waterschap Rivierenland overzicht

Figuur 2 Gedeelte legger wateren Waterschap Rivierenland met nummers watergangen

De vijvers en de watergang parallel aan het kanaal hebben in de notitie Streefbeelden als uitwerking van het waterplan de typering “kijkend” meegekregen. In de Beheervisie Watersysteem Nijmegen (2013) zijn de verschillende streefbeelden meer gedetailleerd beschreven.

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

43

De gemeente heeft het oppervlaktewater overgedragen aan het Waterschap Rivierenland. Aan de lozing van water stelt het waterschap eisen. Als kwantitatief gezien sprake is van een toename van verhard oppervlak kleiner dan 500 m 2 hoeft geen extra berging te worden gerealiseerd. In de bestaande situatie is ongeveer 21.155 m 2 verhard oppervlak aanwezig. In de nieuwe situatie wordt met de huidige inzichten ongeveer 38.905 m 2 verhard oppervlak aangelegd. De toename van het verharde oppervlak volgens de huidige inzichten bedraagt 16.750 m2. Voor die toename moet compenserende waterberging gemaakt worden. Vanwege de omvang van het plan moet tevens een goedgekeurd waterhuishoudkundig plan bij het waterschap ingediend worden. Bij het waterschap dient vanwege de toename van verhard oppervlak een watervergunning aangevraagd te worden. 4.

Grondwater

Het plangebied bevindt zich grondwaterbeschermingsgebied.

niet

in

een

grondwaterwingebied

of

Het uitgangspunt bij stedelijke uitbreidingen is grondwaterneutraal bouwen. Dat wil zeggen dat de oorspronkelijke grondwaterstanden en stromen in de omgeving niet wijzigen. Dit kan bereikt worden door een aan grondwater gerelateerde keuze van de locatie (bijvoorbeeld geen stedelijke uitbreidingen in gebieden met (kans op) hoge grondwaterstanden), door maatregelen tijdens bouwrijp maken en bouwen (bijvoorbeeld ophogen, goede structuur oppervlaktewatersysteem, voorkomen verdichting bodemstructuur) of door een waterbestendig bouwkundig ontwerp van woningen en gebouwen (bijvoorbeeld kruipruimteloos bouwen). Om grondwateroverlast in bestaand stedelijk gebied te beperken zet de gemeente in eerste instantie in op bouwkundige maatregelen. Pas als die onvoldoende soelaas bieden, komen drainerende of onttrekkende oplossingen in beeld. Dit sluit ondergronds bouwen niet uit. Dat is mogelijk mits voldoende technische maatregelen worden getroffen zodat de bouw waterdicht is. In de Waterwet is naast de gemeentelijke zorgplicht voor regenwater ook een zorgplicht voor grondwater opgenomen. Gelet op de verantwoordelijkheden van particulieren strekt deze zorgplicht niet zover dat gemeenten ook gehouden zijn (ter voorkoming van grondwateroverlast) maatregelen te nemen op percelen die in particulier eigendom zijn.

Eigenaren moeten zelf zorgen voor een goede staat van de bij hen in eigendom zijnde percelen en gebouwen. Zij moeten in dat kader zelf bouwkundige maatregelen treffen. Dit speelt vooral bij ondergronds bouwen. Voor indicatieve informatie over de grondwaterstanden wordt verwezen naar de milieuatlas van de gemeente Nijmegen die te vinden is via http://kaart.nijmegen.nl/milieu/. De grondwaterstand is van belang voor de eventuele bouw van een kelder of een verdiepte parkeervoorziening en het (tijdelijk) lozen van het bronneringswater. Op de milieuatlas is ook informatie te vinden over (resultaten en onderzoek naar) de waterdoorlatendheid van de bodem. 5.

Riolering/ hemelwater

De riooltechnische ontsluiting van het plangebied bevindt zich naar de bestaande riolering in het gebied. De riolering is uitgevoerd als verbeterd gescheiden stelsel. Afvalwater en hemelwater worden apart ingezameld en afgevoerd. Het afvalwater wordt afgevoerd naar het gemengde stelsel van Hatert. Ook het hemelwater wordt naar het gemengde stelsel van Hatert afgevoerd. Naast de riolering in het gebied hoort ook de riolering in de Hulzenseweg bij dit verbeterd gescheiden stelsel. Een wervelventiel in een put in de Hulzenseweg zorgt voor beperking van het debiet hemelwater naar het gemengde stelsel. Bij hevige neerslag kan hemelwater vanuit het verbeterd gescheiden stelsel naar de vijvers Winkelsteeg overstorten. De riolering in de Winkelsteegseweg is onderdeel van het gemengde stelsel van Hatert. Een rioolgemaal nabij de kruising van de Winkelsteegseweg en de Opaalstraat pompt het water verder. Om het plan mogelijk te maken moet ook riolering in het gebied verlegd worden.

44

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

Figuur 3 Overzicht riolering

Vanuit het bouwbesluit 2012 geldt de verplichting om afvalwater en hemelwater op verantwoorde wijze te verwerken. Afvalwater moet verplicht op de openbare riolering aangesloten worden. Op grond van het Bouwbesluit (artikel 6.18) moet hemelwater van daken en andere verharding in beginsel op eigen terrein verwerkt worden. Van die verplichting kan afgeweken worden als de gemeente het afstromende hemelwater in openbare hemelwatervoorzieningen kan en wil ontvangen. Voor dit plan is dat het geval onder de voorwaarde dat in de openbare ruimte een duurzaam gescheiden systeem met voldoende berging gerealiseerd kan worden. Schoon hemelwater dient in de bodem te worden geïnfiltreerd. De gemeente Nijmegen hanteert bij de duurzame omgang met hemelwater de nota ‘Afkoppelen en infiltreren hemelwaterafvoer’. Voor het plangebied Winkelsteeg waarbinnen het plangebied ligt, legt de gemeente voor de inzameling en afvoer van het afstromende hemelwater maatwerk op. Bij de infiltratie van hemelwater dient waar mogelijk conform het convenant ‘Duurzaam bouwen in het KAN’ (2000) gebruik te worden gemaakt van duurzame bouwmaterialen. Het niet toepassen van uitlogende materialen is een voorbeeld. Het convenant is in 2013 geactualiseerd als Het groene akkoord. Voor plannen waarbij hemelwater in de bodem geïnfiltreerd wordt moet een waterhuishoudkundig plan bij de gemeente worden ingediend.

Bij de aanvraag van de omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen moet een goedgekeurd waterhuishoudkundig plan gevoegd zijn. En dat geldt ook voor de aanvraag van de watervergunning bij het waterschap.

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

45

Het plangebied ligt in het gebied Winkelsteeg. Dit gebied watert via overstorting vanuit een verbeterd gescheiden stelsel af naar een watergang die parallel aan het kanaal ligt en het water in zuidelijke richting afvoert. Naar die watergang wateren bijvoorbeeld ook de bemalingsgebieden Neerbosch-Oost en Hatert af. In het afwateringsgebied is sprake van een bergingsopgave voor water. Voor het gebied Winkelsteeg wordt een gebiedsvisie opgesteld. De omgang met hemelwater in dat gebied is nog onduidelijk. Van belang is wel dat de afwatering vanuit het gebied niet mag leiden tot een grotere bergingsopgave voor het afwateringsgebied en bij voorkeur moet bijdragen aan het verkleinen van de bergingsopgave. Uitgangspunt voor het plan is daarom het verwerken van 60 mm in het gebied bij voorkeur in bovengrondse infiltratievoorzieningen. In het plangebied is na realisatie van het plan volgens de huidige inzichten ongeveer 38.905 m2 verhard oppervlak aanwezig. In het gebied wateren nog enkele andere gebouwen en terreinen hemelwater via de verbeterd gescheiden riolering. Uitgangspunt voor het ontwerp van de hemelwatervoorzieningen in de openbare ruimte is de afwatering naar infiltratievoorzieningen van de daken van de bestaande gebouwen. Met de daken van archeologisch depot en brandweerkazerne bedraagt het afwaterende verharde oppervlak ongeveer 49.915 m2.

Met een opgave van 60 mm berging in een voorziening bedraagt de in het gebied te realiseren berging tenminste 2.995 m 3. In het waterhuishoudkundige plan moet invulling gegeven worden aan deze opgave. Met een infiltratievoorziening in de groene zone in het plangebied kan in belangrijke mate in de berging voorzien worden. Met taluds 1:3 en een diepte van 1 m lijkt in die zone maximaal 3.830 m 3 berging gerealiseerd te kunnen worden. Voor de afvoer van het afstromende hemelwater naar de bergingsvoorziening zijn er globaal twee opties. De eerste optie is bovengrondse afvoer echter op die manier kan zeker niet al het afstromende hemelwater naar de voorziening afgevoerd worden. De tweede optie is ondergrondse afvoer via het bestaande regenwaterriolering. De gemeente onderzoekt die optie inclusief onderzoek naar de foutaansluitingen ter voorkoming van de afvoer van niet schoon water naar de infiltratievoorziening. Daartoe behoren uiteraard de afvoeren van afvalwater. Ook de terreinen van de brandweerkazerne en de gemeentewerf moeten niet naar de infiltratievoorziening afgevoerd worden. Voor gebouwen op grotere afstand van de grote groene zone hebben infiltratievoorzieningen dichterbij de betreffende gebouwen de voorkeur omdat niet alleen de infiltratievoorziening voldoende capaciteit moet hebben maar ook de riolering. De afwatering wordt uitgewerkt in een waterhuishoudkundig plan.

De aanvragen van de omgevingsvergunningen activiteit bouwen moeten een goedgekeurd waterhuishoudkundig en rioleringsplan bevatten. De nota ‘Afkoppelen en infiltreren hemelwaterafvoer’ geeft de inhoud van een dergelijk plan weer. Hiertoe is onderzoek naar bodemgesteldheid en grondwaterstanden nodig. Het onderzoek naar de doorlatendheid van de bodem wordt momenteel uitgevoerd. De grondwaterstand vormt geen belemmering voor de voorgenomen plannen ten aanzien van de infiltratie van hemelwater. Geen bijgevoegd goedgekeurd plan betekent een niet-ontvankelijke bouwaanvraag. Het is niet uitgesloten dat voor de afvoer van het afvalwater van nieuwe gebouwen van bestaande aansluitingen gebruik gemaakt kan worden. Voor het maken van nieuwe aansluitingen op de riolering in de openbare ruimte vanaf de perceelgrens tot aan de riolering moet een aanvraag worden ingediend bij Kwaliteitsbeheer Riolering (zie www.nijmegen.nl > Diensten > Bouwen en wonen > Rioolaansluiting aanvragen). Op grond van de 'Verordening éénmalig rioolaansluitrecht' worden de kosten voor het maken van deze aansluiting op de aanvrager verhaald. Indien voor de afvoer van bestaande aansluitingen gebruik gemaakt kan worden, zijn geen kosten verschuldigd. Bouwen boven gemeentelijke riolering is niet toegestaan en kan betekenen dat riolering verlegd of dat de inrichting gewijzigd moet worden.

46

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

Afvalwater en hemelwater moeten zowel in als buiten gebouwen gescheiden ingezameld en afgevoerd worden. Het verdient aanbeveling afvalwater per woning of bedrijf via eigen aansluitingen op de riolering af te voeren. Het verdient tevens aanbeveling goede afspraken te maken over de afvoer van afvalwater en hemelwater over de percelen van derden als die situatie zich voordoet en die afspraken goed vast te leggen. Voorzieningen voor de afvoer van afvalwater en hemelwater dienen op particulier terrein te liggen. In alle voorzieningen moet op particulier terrein een controleput geplaatst worden. Inpandige controleputten zijn toegestaan. Let op bij gescheiden stelsels dat foutieve aansluitingen voorkomen worden omdat deze de waterkwaliteit nadelig beïnvloeden.

3.7

Natuur & Groen

Wet natuurbescherming De Wet natuurbescherming vormt het toetsingskader voor zowel de beschermde soorten, de beschermde gebieden (Natura 2000-gebieden), als houtopstanden. De Wet natuurbescherming is 1 januari 2017 in werking getreden. Deze wet staat in het teken van de verbinding tussen ecologie en economie en bescherming van natuur. Het uitgangspunt van de wet is dat geen schade mag worden gedaan aan beschermde dieren of planten, tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan. Onder de Wet natuurbescherming geldt dat onderzocht moet worden of (ruimtelijke) ingrepen effect hebben op beschermde gebieden, beschermde soorten en beschermde bosopstanden. Beschermde soorten De soortenbescherming regelt de bescherming van dier- en plantensoorten. De Wet natuurbescherming kent drie aparte beschermingsregimes: Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn (Europees); Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn (Europees); en Beschermingsregime andere soorten (Nationaal). Elk van deze beschermingsregimes kent zijn eigen verbodsbepalingen en vereisten voor vrijstelling of ontheffing van de verboden. De wet hanteert daarbij het "nee, tenzij principe". Alle schadelijke handelingen ten aanzien van beschermde planten- en diersoorten zijn in principe verboden.

Dit betekent dat voor nieuwe ontwikkelingen waar negatieve effecten niet zijn uit te sluiten, een oriënterend onderzoek moet worden uitgevoerd: een quick scan 'flora en fauna' en zo nodig een vervolgonderzoek. Alleen onder strikte voorwaarden zijn afwijkingen van de verbodsbepalingen mogelijk. Hiertoe moet een Wet natuurbescherming ontheffing voor soorten bij de Provincie aangevraagd worden. Daarnaast is in de wet een zogenaamde 'algemene zorgplicht' opgenomen. De zorgplicht houdt in dat een ieder voldoende zorg in acht moet nemen voor de in het wild levende dieren en planten, alsmede voor hun directe leefomgeving. Bij uitvoering van activiteiten moeten negatieve gevolgen zoveel mogelijk worden voorkomen dan wel beperkt of ongedaan gemaakt worden. Quick scan Voor het plangebied is een quickscan uitgevoerd (Quickscan Wet natuurbescherming Nieuwe Dukenburgseweg 21 Nijmegen, 8 maart 2021, Bureau Waardenburg). Daaruit blijkt dat de werkzaamheden algemeen voorkomende amfibieën (gewone pad en kleine watersalamander) en algemeen voorkomende zoogdieren (veldmuis, bosmuis en egel) kunnen treffen. Voor deze soorten geldt een vrijstelling in het kader van ruimtelijke ontwikkeling en is geen ontheffing nodig. Voor andere grondgebonden zoogdieren heeft het plangebied geen essentiële functie. Het plangebied is geschikt leefgebied voor verschillende algemene soorten vogels.

Bij de planning en uitvoering van de werkzaamheden dient rekening te worden gehouden met de aanwezigheid van broedende vogels om negatieve effecten op deze soorten – en daarmee overtreding van verbodsbepalingen van de Wnb – te

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

47

voorkomen. Voor andere beschermde soorten heeft het plangebied geen essentiële betekenis of zijn negatieve effecten van de voorgenomen ingreep uitgesloten. Randvoorwaarden voor werkzaamheden in het kader van de voorgenomen ingreep.  Het verstoren van vogelnesten die in gebruik zijn moet voorkomen worden om overtreding van verbodsbepalingen te voorkomen. Dit kan door werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren. Voor het broedseizoen wordt in het kader van de Wnb geen standaard periode gehanteerd. De lengte en de aanvang van het broedseizoen verschilt per soort. Globaal moet voor het broedseizoen rekening gehouden worden met de periode maart – augustus.  Indien tijdens de werkzaamheden grondgebonden zoogdieren (muizen en egel) of amfibieën of verblijfplaatsen van deze dieren worden aangetroffen, worden maatregelen genomen om te zorgen dat deze dieren niet worden gedood. Verplaats dieren naar een beschutte locatie buiten het bereik van de werkzaamheden.

Aanbevelingen Met name het struweel met ruigtegroei op verschillende locaties aan de rand van het plangebied en de bomen in het plangebied bieden leefgebied en schuilplaatsen voor verschillende soorten algemene grondgebonden zoogdieren en vogels. Om de natuurwaarden van het plangebied te behouden of te verbeteren is een aantal aanbevelingen gedaan. Daarnaast zijn er ook kansen voor natuurinclusief bouwen in de gebouwen.  Zorg tijdens de bouw dat zo veel mogelijk groenelementen behouden blijven. Met name het struweel met ruigtegroei langs de rand van het plangebied en de bomen in het plangebied zijn van belang. Voorkom ook verstoring van het groenelementen op en rondom het plangebied. Gebruik alleen bestaande paden voor aanvoer en afvoer van materialen/werktuigen en werk alleen tussen zonsopgang en zonsondergang. Indien het nodig is verlichting te gebruiken, zorg dat deze alleen uitstraalt naar het werkgebied en materiaaldepots en niet naar de omgeving.  Indien het niet mogelijk is het struweel en de bomen te behouden tijdens de werkzaamheden, wordt geadviseerd in de nieuwe situatie langs de randen struweel,

48

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

hagen, takkenrillen, bomen en bloemenweides aan te brengen.  In de nieuwbouw wordt geadviseerd nestkasten voor gierzwaluw, huismus en vleermuizen te implementeren. Zie hiervoor de bijlage ‘Oplegnotitie Toolbox natuurinclusief ontwikkelen en bouwen Streekweg 21’.

Beschermde gebieden (Natura 2000-gebieden) Het plangebied maakt geen deel uit van een Natura 2000-gebied en ligt hemelsbreed op ongeveer 4,3 kilometer afstand van het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied Rijntakken. De ingreep veroorzaakt geen aantasting van relevante soorten en begroeiingen in Natura 2000gebieden (bijvoorbeeld als gevolg van geluid, trilling etc.). Significant negatieve effecten op Natura 2000-gebieden zijn uitgesloten. Een beoordeling van effecten van stikstofdepositie op beschermde gebieden maakt geen onderdeel uit van dit rapport. Houtopstanden Het plangebied bevindt zich binnen de bebouwde kom van Nijmegen. De regels ten aanzien van houtopstanden (hoofdstuk 4 van de Wnb) zijn daarom niet van toepassing.

Provinciale Omgevingsverordening Gelderland In de Omgevingsverordening Gelderland staan de hoofdlijnen van het provinciale beleid over onderwerpen als ruimte, water, mobiliteit, economie, natuur en landbouw. In de omgevingsvisie zijn de waardevolle natuurgebieden opgenomen: het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO). Natuurnetwerk Nederland Het plangebied maakt geen onderdeel uit van het Natuurnetwerk Nederland (NNN; in Gelderland bestaande uit het Gelders Natuurnetwerk en Groene Ontwikkelingszones). Op grond van de aard van de ingreep en afstand tussen NNN en plangebied zijn effecten op het NNN uitgesloten.

Gemeentelijk beleid Uitgangspunten Omgevingsvisie 

We nemen de natuur mee in onze plannen en kiezen voor 'natuurinclusief bouwen'. Dat betekent dat we bewust ruimte creëren voor de natuur in de groenstructuur. (bijvoorbeeld door planten te gebruiken die als voedselbron voor dieren dienen) en in gebouwen (bijvoorbeeld door schuil- en nestelgelegenheden in het gebouw te integreren).



We realiseren een aantrekkelijke en groene buitenruimte in de stad en in de wijken, die uitnodigt om te ontmoeten en te spelen. Bijvoorbeeld door met woningen in een hofje en gezamenlijke ontmoet- en speelplekken in de buurt.



Gezamenlijk versterken we de groenkwaliteiten. Groen draagt bij aan onze gezondheid en ons welzijn, het zorgt voor vermindering van hitte stress en voor een betere luchtkwaliteit. Stadslandbouw initiatieven zorgen voor gezond voedsel en sociale cohesie. Groen maakt de huizen meer waard en zorgt voor een betere werkomgeving.



We willen de biodiversiteit in de stad behouden en versterken door natuurparels (groene gebieden met een hoge biodiversiteit) onderling en met de natuurgebieden buiten de stad te verbinden.



We willen een groene stad met ruimte voor diverse soorten groen, zowel in de wijken als

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

49

in en om de stad. Zo is groen nooit ver weg voor inwoners en creëren we ook voldoende ruimte voor dieren. We willen de negatieve effecten van klimaatverandering en hittestress zoveel mogelijk minimaliseren. Coalitieakkoord 2018- 2022, Nijmegen: samen vooruit Inwoners en toekomstige inwoners van Nijmegen stellen hogere eisen aan de kwaliteit van hun woon- en leefomgeving, mensen kiezen in toenemende mate hun woonplaats op grond van de kwaliteit van de leefomgeving en kijken van daaruit welke banen bereikbaar zijn. Een groene gemeente met goede voorzieningen en een aantrekkelijke stedelijke woon- en leefomgeving heeft de toekomst. De kwaliteit van de stedelijke omgeving is voor ons een prioriteit. Wij richten de woonstraten groen en duurzaam in. Parkjes en groenvoorzieningen blijven we aan de stad toevoegen. We hebben bij de inrichting hiervan oog voor het gebruik van het groen en voor de ecologische waarde. We willen een overheid zijn die inwoners en organisaties de ruimte biedt de eigen leefomgeving vorm te geven. Topindicator groen (2010) In 2010 heeft de raad voor groen de topindicator “binnen 300 meter van iedere woning 0,5 hectare aaneengesloten vlakgroen” vastgesteld. De topindicator refereert aan onderzoeken van Alterra waarin 300 meter als realistische loopafstand naar groen voor kinderen en ouderen wordt geadviseerd.

De 0,5 hectare komt daarbij voort uit ervaringscijfers. Na nuancering en verfijning van de topindicator is in 2013 een overzicht gemaakt van gebieden waar de toevoeging van groen gewenst is. We passen de topindicator toe bij veel plannen en beleidsstukken. Bijvoorbeeld in de nota 'Samen gezond verder. Lokaal gezondheidsbeleid Nijmegen 2013-2016' wordt het belang van groen genoemd en is de topindicator onderdeel van het beleid. De indicator is nuttig om gebieden te identificeren waar een groentekort is. Het is zaak om nieuwe woongebieden dusdanig in te richten dat aan de topindicator groen wordt voldaan en dat er voldoende groen op loopafstand beschikbaar is. Het plangebied maakt onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Winkelsteeg. In het ambitiedocument dat daarvoor is opgesteld is verwoord dat het groen in de Kanaalzone-zuid (zie onderstaande afbeelding) kansen biedt voor mens en natuur. De groene verbindingen geven invulling aan de grotere stedelijke groenstructuur die geschetst wordt in de Omgevingsvisie. Zo ontstaan oost-west verbindingen tussen droge en natte natuur en voor noord-zuid verbindingen tussen de rivieren. Dit vergroot de samenhang tussen losse groengebieden te vergroten en biedt zo kansen voor de biodiversiteit in de stad. De aanwezigheid van het groen nodigt uit tot verblijven en gebruik.

Groenplan De groene draad (2007) Het groenbeleid is vastgelegd in "De groene draad - kansen voor het Nijmeegse groen" en heeft als doelstelling: 

inzicht te geven in het totaal van groene ontwikkelingen in en om de stad en hun onderlinge samenhang;



een sturingsinstrument voor het bestuur te zijn voor groene ontwikkelingen in de stad;

50

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)



vanuit een groen toekomstperspectief een gids of leidraad te zijn voor toekomstige stedelijke ontwikkelingen;



de groene ambities te benoemen voor de komende jaren die vertaald worden in een uitvoeringsprogramma.

De hoofdgroenstructuur is de basis van het groen in Nijmegen en opgebouwd uit groene vlakken (parken en groengebieden) en de hoofdboomstructuur. De hoofdboomstructuur bestaat uit lijnen (bomen langs wegen en cultuurhistorische lijnen) en punten (bijzondere en monumentale bomen en boomgroepen). We streven er naar om de hoofdgroenstructuur in stand te houden en de ambities te verwezenlijken. In bestemmingsplannen gaat het dan om de bestemmingen Groen, Natuur en Bos. Daarnaast kennen ook andere plekken een groene bestemming bijvoorbeeld kleinere groenplekken op wijkniveau.

In het voormalige bosrijke Jonkerbosch tussen de Burgemeester Daleslaan en de Tarweweg heeft zich een institutenzone ontwikkeld. Doordat bosdelen en bosstroken behouden zijn, is het bosachtige karakter behouden. Een brede bosstrook vormt een natuurlijke grens tussen de instituten en de bedrijven aan de zijde van de Nieuwe Dukenburgseweg. De restanten van het voormalige landgoed, de monumentale bomenlanen, de brede bermen en de restanten van het bosgebied sluiten prachtig aan op het bosrijke karakter van de omgeving. Het vormt een groene verbinding tussen het Goffertpark en het Maas-Waalkanaal. Het sportcomplex aan de Vossendijk sluit hier mooi op aan. De zone langs het Maas-Waalkanaal bezit een bijzondere kwaliteit en vormt de verbindende lijn tussen de verschillende onderdelen. De monumentale bomenrijen zijn hier bijzonder karakteristiek.

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

51

Door de grote bedrijvigheid in dit gebied is de dynamiek erg hoog en de druk op het gebied neemt hierbij steeds toe. De verdere ontwikkeling biedt kansen om de samenhang in het gebied te versterken. De sterkte van het gebied Winkelsteeg moet liggen in de combinatie van voorzieningen en de bosachtige uitstraling. De kansen moeten benut worden om de groene verbinding tussen de Goffert en het Kanaal te versterken. Geen verdere versnippering van het groen, maar juist behoud van grotere groene vlakken moet hierbij voorop staan. Handboek stadsbomen (2009) Het Handboek Stadsbomen is een uitwerking van het Groenplan “De Groene draad, kansen voor het Nijmeegse groen". Het Handboek Stadsbomen vormt het kader voor inrichtingsplannen en beheerplannen voor de openbare ruimte waar het bomen betreft. Het handboek is daarnaast te definiëren als toetsingskader voor ruimtelijke plannen en initiatieven en biedt inzicht in de beleidsuitgangspunten ten aanzien van bescherming, aanplant, beheer en kap van bomen. De hoofddoelstelling van het Handboek Stadsbomen is het waarborgen van de duurzame instandhouding van het Nijmeegs bomenbestand door middel van behoud én ontwikkeling. Hoofdbomenstructuur In het Handboek Stadsbomen is de hoofdbomenstructuur opgenomen en is onderdeel van de hoofdgroenstructuur.

De hoofdbomenstructuur leggen we niet vast in bestemmingsplannen maar wordt wel beschreven in de toelichting en speelt daarmee wel een rol in bestemmingsplannen.

Bijzondere bomen Monumentale bomen weerspiegelen net als monumentale gebouwen de geschiedenis van de stad. Om de cultuurhistorische betekenis van het groen in de stad te waarborgen, zijn de monumentale bomen geïnventariseerd. Van de gemeentelijke bomen zijn alle monumentale, bijzondere en waardevolle bomen opgenomen. Monumentale en waardevolle bomen zijn minstens 50 jaar oud, hebben een cultuurhistorische betekenis en hebben een goede levensverwachting. De waardebepaling van monumentale bomen ligt hoger dan bij de waardevolle bomen. Op onderstaande kaart zijn de waardevolle bomen met een groen symbool weergegeven en de monumentale bomen met een paars symbool.

52

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

De hoofdbomenstructuur en de waardevolle bomen zijn door middel van een omgevingsvergunningplicht beschermd. Ecologie van de stad De bijzondere ligging van Nijmegen op een kruispunt van het rivierengebied, de hogere zandgronden en het stuwwallencomplex zorgt ervoor dat niet alleen rondom Nijmegen, maar ook binnen de stadsgrenzen een verscheidenheid aan leefmilieus voor planten en diersoorten aanwezig is. Grootschalige natuurgebieden om de stad, zoals de Gelderse Poort, de uiterwaarden van de Waal, De Ooypolder, het Hatertse Vennengebied, Heumensoord fungeren hierbij als brongebied voor natuurwaarden in de stad. Ecologische structuren laten de relaties zien tussen natuurwaarden in de stad en natuurwaarden om de stad. Soorten kunnen zich hierlangs verplaatsen en hebben zo een gevarieerd leefgebied tot hun beschikking. Natuurinclusief bouwen Op 14 november 2018 heeft de gemeenteraad de motie Natuurinclusief bouwen aangenomen. Bij nieuwe ontwikkelingen zoals dit plangebied ontstaan kansen voor de natuur in de stad. Het bewust aanbrengen van schuil- en nestgelegenheden aan nieuwe gebouwen is een kans die veelal eenvoudig benut kan worden. Ook groene (binnen)tuinen en groene daken dragen hieraan bij. Nijmegen is een van de groenste steden van Nederland. Niet alleen door de aanwezigheid van veel groen, maar ook vanwege de groene bestuurlijke ambities.

In de stad moet duurzaam met oppervlaktewater worden omgegaan en moet een prettig leefklimaat zijn. Groen in het algemeen is goed voor het welzijn van bewoners. Door natuurinclusieve maatregelen wordt de leefomgeving voor gebouwbewonende diersoorten verbeterd en de biodiversiteit bevorderd. Ook hebben de maatregelen effect als anti-mug en anti-stress en geven belevingswaarden. Groen en gezondheid Groen heeft niet alleen een ecologische waarde, het draagt bij aan de gezondheid van mensen, het zorgt voor een aantrekkelijke omgeving voor wonen, werken en recreëren. Groen bevordert de gezondheid, het nodigt uit om te bewegen en patiënten herstellen sneller in een groene omgeving. Voor kinderen is het belangrijk om juist al op jonge leeftijd in contact te komen met een groene leefomgeving. Bij de inrichting van de (school-)omgeving is dit nadrukkelijk een aspect om rekening mee te houden. Met Nijmegen: Groen, gezond en in beweging (vastgesteld door het College op 14 maart 2017 en ook opgenomen in de gezondheidsagenda) werkt de gemeente aan gezonde inwoners in een gezonde omgeving.

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

53

3.8

Archeologie en Cultuurhistorie

3.8.1 Archeologie De gemeente Nijmegen heeft in het kader van de Woondeal samen met het Rijk en de provincie Gelderland afspraken gemaakt om in korte tijd een groot aantal woningen te bouwen in de regio, om op deze manier het grote woningtekort op te lossen. Het Project NDW21 is onderdeel van de grotere herstructurering en ontwikkeling van het plangebied Winkelsteeg. De nieuwbouw in NDW21 bestaat uit zogenaamde tijdelijke stapelwoningen die voor een periode van 15 jaar in het plangebied zullen blijven staan, om vervolgens verplaatst te kunnen worden naar andere locaties, wanneer de woningnood hier minder wordt. Om deze woningen te realiseren zal infrastructuur aangelegd moeten worden, zoals riolering, maar er zullen ook funderingen moeten worden gegraven. In de huidige visie zal na de periode van tijdelijke bewoning een fase ingaan met permanente bewoning en gebruik. De vorm daarvan is nu nog niet bekend. Op basis van het vigerende bestemmingsplan heeft een deel van het plangebied de dubbelbestemming Archeologie Waarde 3 en het overige deel is als waarde 1 geclassificeerd (een onbekende, lage of middelhoge verwachting). In het voor het hele projectgebied Winkelsteeg opgestelde bureauonderzoek (literatuur nr 2) heeft het plangebied een zg. basis archeologische verwachting gekregen, wat nog geen planologische gevolgen heeft.

Door de toekomstige bodemingrepen kunnen eventueel aanwezige archeologische resten verloren gaan. Om de verwachting in kaart te brengen en het waarde 3 gebied waar mogelijk nader te begrenzen, is in het afgelopen jaar bureau-en proefsleuvenonderzoek uitgevoerd conform het KNA proces van archeologische monumentenzorg. (onderstaande literatuurlijst nrs, 1, 2 en 3).

Resultaten vooronderzoeken a-Bureauonderzoek In het bureauonderzoek wordt het gebied aangemerkt met een “basis archeologische verwachting”. Vanwege de krappe planning van de bouw en de aanwezigheid van het eerder onderzochte IJzertijd- en Romeinse grafveld (literatuur lijst nr, 4 en 5) in het gebied is besloten om geen booronderzoek, als verkennende tussenstap te zetten maar direct proefsleuvenonderzoek (IVO_P) uit te voeren. b-IVO-P Uit het proefsleuvenonderzoek is gebleken dat in het projectgebied NDW21 drie behoudenswaardige vindplaatsen van archeologische waarde aanwezig zijn, zoals in de onderstaande tabel weergegeven. behoudenswaardig

diepte +NAP

diepte –mv

ijzertijd-

Ja

10,2 (zuid) - 11,2 (noord)

0,6 - 1,5

2

nederzetting Romeinse tijd

Ja

10,0 - 10,5

0,7 – 1,5 m

3

nederzetting of grafveld midden tot late ijzertijd

Ja

10,9 en 11,1

1,1 – 1,2 m

vindplaats

complextype datering

en

1

grafveld Romeinse tijd

Figuur: Een overzicht van de vindplaatsen van Nd10.

54

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

De vindplaatsen van archeologische waarde zijn weergegeven op de onderstaande kaart (visualisatie) met daaronder de geplande stedenbouwkundige invulling.

Figuur aangetroffen archeologische gebieden van waarde (rood) NDW21

Op basis van de waardestelling (behoudenswaardigheid) van de vindplaatsen wordt geadviseerd door BABN om deze locaties ter plaatse te behouden (in situ), eventueel door middel van planaanpassingen. Indien bodemingrepen dieper zullen reiken dan 30 cm boven de aangegeven verticale vindplaatsbegrenzing = archeologisch peil, wordt geadviseerd de vindplaats te onderzoeken door middel van een opgraving. Per locatie kan verschillen hoe diep gegraven kan worden voordat het archeologische niveau verstoord wordt. De sporenniveaus zijn aangeven in de rapportage. Het totale (aanbevolen) vondsten areaal zoals op de kaart aangegeven heeft een oppervlak van ca. 16.400m². Het betreft hier die delen die binnen de grenzen van het projectgebied liggen, de archeologische vindplaatsen lopen namelijk ook nog buiten het projectgebied door. Afgezien van de rode contouren zijn in het plangebied geen behoudenswaardige vindplaatsen aanwezig. Daarom wordt geadviseerd om de witte oppervlaktes op de bovenstaande kaart van het plangebied vrij te geven voor bouwwerkzaamheden. Het archeologische niveau is hier volledig verstoord of er zijn geen behoudenswaardige archeologische resten aangetroffen. c- dynamisch afwegingskader Winkelsteeg en selectie Voor de gehele Winkelsteeg wordt een zogenaamd dynamisch erfgoed afwegingskader opgesteld.

Dat betekent dat, voorafgaand aan de ontwikkeling, voor het gehele plangebied, de erfgoed waarden in kaart worden gebracht en daarna gewogen op archeologische waarde. Dat biedt de mogelijkheid voor een plan-brede waardeafweging op erfgoed thema’s. Met deze aanpak kan een beter onderbouwde selectie worden gemaakt van de belangrijke archeologie en kunnen de middelen gerichter worden besteed. De inventarisatie van het gehele gebied is echter nog gaande.

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

55

NDW21 loopt, als onderdeel van Winkelsteeg, voor in tijd op de totale ontwikkeling Winkelsteeg. Dat betekent dat de selectie van belangrijke archeologie, volgens de afgesproken procedure in dit deelproject eveneens eerder moet worden gedaan, dus voordat inzicht is gekregen over het geheel van waarden in geheel Winkelsteeg. Consequentie is dat door deze aanpak waarden kunnen worden geselecteerd die elders in Winkelsteeg mogelijk beter zijn vertegenwoordigd en achteraf niet geselecteerd hadden hoeven worden. De selectie van NDW21 maakt dus geen onderdeel uit van het afgesproken dynamisch afwegingskader. Conclusie Vanuit pragmatisch oogpunt adviseren we de kaart met archeologische waarden integraal over te nemen in de planvorming. Daarmee zijn ze in ieder geval, vooralsnog geborgd in de verdere procedure. De kosten en consequenties zijn niet enorm groot en kunnen nog worden bijgestuurd gedurende de uitwerking van het ontwerp. Daarbij zijn de archeologische waardevolle oppervlaktes beperkt en de bodemingrepen mogelijk eveneens, waardoor schuiven met bebouwing en of bodemingrepen nog mogelijk is. De rode gebieden op de kaart kunnen worden opgenomen als archeologie Waarde 3, daarmee de schaal volgend van het vigerende facetbestemmingsplan archeologie 2014. In deze gebieden zijn ingrepen dieper dan het archeologisch peil en groter dan 10 m2 niet toegestaan en vergunningplichtig.

De ondergrens voor wat betreft het oppervlak is hiermee strikter dan algemeen, maar op basis van het uitgevoerde onderzoek is er makkelijker maatwerk mogelijk voor wat betreft de diepteligging. vindplaats complextype en datering 1 grafveld ijzertijd-Romeinse tijd 2 nederzetting Romeinse tijd nederzetting of grafveld midden 3 tot late ijzertijd

behoudens archeologisch waardig diepte +NAP diepte –mv buffer peil - MV Ja 10,2 (zuid) - 11,2 (noord) 0,6 - 1,5 0,3 0,3 Ja 10,0 - 10,5 0,7 – 1,5 m 0,3 0,4 Ja

10,9 en 11,1

1,1 – 1,2 m

0,3

-1,4

Omgang met archeologie Bij de verlening van de benodigde vergunningen wordt rekening gehouden met: a) de hier gepresenteerde contouren van de behoudenswaardige vindplaatsen; b) dat daarbij de regels horende bij waarde 3 van het facetbestemmingsplan archeologie 2014 gelden, waarbij c) de vrijstelling van 50 m 2 verlaagd wordt naar 10 m2. Voor het overige deel van het plangebied zal de waarde 0 toegepast worden. Eventuele toevalsvondsten zullen conform art. 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet behandeld worden, waarbij de eventuele kosten voor rekening van de ontwikkeling komen.

Literatuur 1.

Rapportage Evaluatie- en selectierapport Nieuwe Dukenburgseweg (Winkelsteeg)

Gemeente Nijmegen. Inventariserend Veldonderzoek, proefsleuven (IVO-P) Archis3zaakidentificatienummer: 4945604100 Bureau Archeologie en Bodemkwaliteit (SR40) Gemeente Nijmegen Matthijs van Kooten 15-04-2021; Versie: 1.6 2.

56

Archeologische Berichten Nijmegen – Briefrapport 303 Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek plangebied Winkelsteeg te Nijmegen projectcode: Wn6 zaakidentificatienr.: 4827377100 Matthijs van Kooten, Eckhart Heunks, Pepijn van de Geer Gemeente Nijmegen

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

3.

Archeologische Berichten Nijmegen – Briefrapport 321 Aanvullend bureauonderzoek plangebied Winkelsteeg – station Nijmegen-Goffert en Helicon projectcode: Wn7 zaakidentificatienr.: 4943490100 Matthijs van Kooten 01-03-2021

4.

Haalebos, J.K., 1990: Het grafveld van Nijmegen-Hatert – een begraafplaats uit de eerste drie eeuwen na Chr. op het platteland bij Noviomagus Batavorum, Nijmegen (Beschrijvingen van de verzamelingen in het Provinciaal Museum G.M. Kam te Nijmegen, II).

5.

Broeke, P. van den, 2006: Het inheems-Romeinse grafveld van Nijmegen-Hatert. Een terugblik door de bril van een prehistoricus, Westerheem 55, 80-91.

6.

Broeke, P.W. van den, 2013: Vuursteen, in Braven, J.A. den: Archeologisch onderzoek (IVOP en AB) aan de Winkelsteegseweg in Nijmegen. Resten uit de steentijd, bronstijd, ijzertijd, middeleeuwen en nieuwe tijd (Archeologische Berichten Nijmegen – Briefrapport 135).

3.8.2

Cultuurhistorie

3.8.2.1. Cultuurhistorisch beleidskader

Rijksbeleid Cultuurhistorie speelt een belangrijke rol bij de ruimtelijke inrichting van ons land. Het geeft identiteit en kwaliteit aan een gebied. Om deze redenen heeft het rijk de beleidslijn ingezet om cultuurhistorie onderdeel te laten zijn van het afwegingskader bij het opstellen van bestemmingsplannen. Deze beleidslijn is verwoord in de beleidsbrief Modernisering Monumentenzorg uit 2009 en heeft geleid tot wijziging van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) sinds 1 januari 2012. Met het gewijzigde Bro zijn gemeenten wettelijk verplicht cultuurhistorie deel uit te laten maken van het afwegingskader voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het rijk vraagt hiermee aan gemeenten om bij het opstellen van bestemmingsplannen, projectafwijkingsbesluiten en beheersverordeningen cultuurhistorische gebouwen, objecten en structuren te inventariseren en daaraan conclusies te verbinden en die in het bestemmingsplan te verankeren. De Erfgoedwet 2016 vormt de basis voor de monumentenzorg. Rijksmonumenten worden op basis van deze wet aangewezen, evenals rijksbeschermde stadsgezichten. Voor het wijzigen en slopen van rijksmonumenten is een ‘Omgevingsvergunning voor de activiteit monumenten’ nodig.

Gemeentelijk beleid Monumentenverordening De aanwijzing van gemeentelijke monumenten, bouwhistorie monumenten, identiteitsbepalende objecten en beschermde stadsbeelden met stadsbeeldobjecten geschiedt op basis van de monumentenverordening. Afhankelijk van de beschermingsvorm is voor wijziging, verbouw en sloop al dan niet een ‘Omgevingsvergunning voor de activiteit monumenten’ nodig. Aandachtslijst Cultureel Erfgoed

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

57

De aandachtslijst betreft een inventarisatie van onbeschermd waardevol erfgoed en is bedoeld om ongewenste sloop van cultureel erfgoed te voorkomen en herbestemming te stimuleren. De lijst is globaal getoetst aan de selectiecriteria uit de Monumentenverordening. Er is nog geen uitgebreid onderzoek gedaan. Pas als er sprake is van een beschermingsprocedure zal dit onderzoek worden gedaan en worden de exacte cultuurhistorische waarden vastgesteld. Het college heeft de mogelijkheid om bij sloopplannen een beschermingsprocedure te starten. Op 18 maart 2015 is de Aandachtslijst Cultureel Erfgoed door de gemeenteraad van Nijmegen vastgesteld. Nota Cultureel Erfgoed Het gemeentelijk erfgoedbeleid is vastgelegd in de Nota Cultureel Erfgoed (vastgesteld 15 mei 2013). Deze nota beschrijft op welke manier erfgoed kan bijdragen aan de ambitie van de gemeente Nijmegen om de identiteit van de stad te behouden en te versterken. Hiervoor worden drie strategieën ingezet: duurzame ruimtelijke ontwikkeling, kennis & inspiratie en bescherming & instandhouding. De strategie duurzame ruimtelijke ontwikkeling heeft betrekking op een toekomstbestendige stad, waar erfgoed ingezet wordt om bij ruimtelijke ontwikkelingen de eigen identiteit te behouden of te versterken.

De verplichtingen vanuit het Besluit ruimtelijke ordening en de daaruit voortvloeiende beleidsvrijheid die we als gemeente hebben, zetten we in om deze ambitie te kunnen realiseren. Erfgoed is namelijk een factor die mede kwaliteit geeft aan de ruimte en daarmee ruimtelijke ontwikkelingen kan verrijken. De cultuurhistorische elementen die onderdeel zijn van de identiteit van de stad kan men niet allemaal als beschermd monument of gezicht aanwijzen, maar zijn wel onderdeel van de manier waarop we onze stad beleven, inrichten en gebruiken. De cultuurhistorische beleidskaart is de basis voor de cultuurhistorische inbreng bij het opstellen van ruimtelijke plannen.

Figuur Uitsnede cultuurhistorische beleidskaart met in groen de indicatie van het bestemmingsplangebied

3.7.2.2. Cultuurhistorische waarden in het plangebied

58

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

Het betreffende bestemmingsplangebied NDW21valt binnen gebiedstype 1 van de cultuurhistorische beleidskaart. Bij gebiedstype 1 gaat het om gebieden waarin cultuurhistorisch waardevolle elementen in mindere mate aanwezig zijn. De belangrijkste objecten en gebouwen zijn reeds aangewezen als monument of staan op de Aandachtslijst Cultureel Erfgoed. Bij ruimtelijke plannen wordt daarom alleen gestreefd naar behoud en herkenbaarheid van historische structuren. Voor dit gebiedstype wordt in het bestemmingsplan een regeling met betrekking tot bescherming van cultuurhistorische waarden opgenomen, indien sprake is van cultuurhistorisch waardevolle structuren.

3.8.2.3. Cultuurhistorische analyse In het plangebied bevinden zich geen beschermde monumenten of objecten die op de Aandachtslijst Cultureel Erfgoed zijn geplaatst. Het bestemmingsplangebied ligt tussen de Nieuwe Dukenburgseweg, de Tarweweg, de Hulzenseweg en een sportveldencomplex. Het gebied lag lang buiten de stad, tussen het voormalige landgoed bij Huis Hulsen en het Jonkerbosch, en had tot ver in de twintigste eeuw een agrarisch karakter. De hoofdstructuur van de verkaveling was zuidwest-noordoost georiënteerd, deze stroken waren vervolgens opgedeeld in kleinere akkers (kampen). Pas in de tweede helft van de twintigste eeuw raakt het terrein bebouwd en wordt het opgenomen in het huidige bedrijventerrein Winkelsteeg. De historische verkaveling is uitgangspunt bij de inrichting van het gebied waardoor de richting hiervan tegenwoordig nog enigszins herkenbaar is. In of direct grenzend aan het bestemmingsplangebied bevinden zich de volgende historisch waardevolle structuren:

Cultuurhistorisch waardevolle wegen Hulzenseweg Historische weg met laanbeplanting die het landgoed Hulsen verbond met het Jonkerbosch. Tarweweg Oude weg over het landgoed De Winkelsteeg en Jonkerbos. Het plangebied in blauw op de topografische kaart van 1879. Direct ten zuiden ervan ligt het landgoed De Hulsen, in het noordoosten het uitgestrekte Jonkerbosch

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

59

Het plangebied op de luchtfoto uit 1964. Het is in gebruik als agrarisch land. In het zuiden het landgoed De Hulsen, helemaal rechts overblijfselen van het Jonkerbosch

Het plangebied in 2020, de oriëntatie van de oorspronkelijke verkaveling is nog zichtbaar in het beloop van de wegen

Conclusie Omgevingsvergunning Met deze omgevingsvergunning wijzigt het beloop van de historische wegen niet. Vanuit cultuurhistorisch oogpunt zijn er daarom geen bezwaren tegen de voorgestelde omgevingsvergunning.

60

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

Hoofdstuk 4 Uitvoerbaarheid 4.1

Economische uitvoerbaarheid

Exploitatieplan De nieuwe ontwikkelingen betreffen alleen gronden die in eigendom zijn van de gemeente Nijmegen. De gemeente hoeft daarom geen exploitatieplan vast te stellen conform artikel 6.12, lid 1 Wro..

4.2

Maatschappelijke uitvoerbaarheid

Participatie Met de huidige gebruikers in en rond het projectgebied is reeds enige malen overleg geweest over de voorgenomen ontwikkelingen. Deze werkwijze zal gedurende het ontwikkelproces blijven plaatsvinden. Naast de individuele gesprekken heeft er een plenaire bijeenkomst plaatsgevonden in de Jan Massinkhal. Procedure De omgevingsvergunning (met projectafwijkingsbesluit) zal gedurende 6 weken ter inzage worden gelegd. Binnen deze termijn is eenieder in de gelegenheid gesteld om zienswijzen tegen het besluit kenbaar te maken. De tervisielegging is gepubliceerd op de gemeentelijke website, in het elektronische Gemeenteblad en in de "Staatscourant".

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)

61

Bijlagen

Bijlage

memo “Parkeerbalans en verkeersgeneratie t.b.v. tijdelijke woningen Nieuwe Dukenburgseweg 21” van d.d. 29-04-2021

Bijlage

akoestisch onderzoek Gebiedsontwikkeling NDW 21, tijdelijke woningbouw in de Winkelsteeg van 25 mei 2021.

Bijlage

Stikstofrapport NDW21

Bijlage

Quickscan Wet natuurbescherming met kansentabel

Bijlage

‘Oplegnotitie Toolbox natuurinclusief ontwikkelen en bouwen Streekweg 21’

62

omgevingsvergunning Nijmegen Goffert-Winkelsteeg 2017 - 2 (NDW21)