Rapportage Evaluatie Samen Dichtbij 2025_Geredigeerd

Daarnaast is er aandacht voor door middel van

volgende stap is uitbreiding naar teams die ook behandelen en

een lokaal zorgnetwerk voor

het doorbraak team, procesregie en de

begeleiden. Echter, moet nog de afweging gemaakt worden of dit voor

multiprobleemhuishoudens.

implementatie van Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE). Lokaal heeft echter nog niet iedere

alle gemeenten en zorgverzekeraars haalbaar is. •

gemeente AVE geïmplementeerd.

In drie gemeenten wordt gewerkt met de wijk GGD (Berg en dal, Mook

Beide subregio’s hebben een nazorg-coördinator

en Middelaar en Heumen); een samenwerking tussen GGD en Ixta Noa, georganiseerd vanuit het sociaal domein. Deze vorm biedt laagdrempelige ondersteuning en versterkt het lokale netwerk met GGZ-expertise.

11. Op basis van analyse een verbetertraject opzetten voor nazorg ex-gedetineerden.

die aangesloten is bij het zorg- en veiligheidshuis. Bij een aantal gemeenten is er een protocol en een aandachtsfunctionaris. Er volgen gesprekken met de gemeenten om hier verder invulling aan te geven. Vanuit Nijmegen is deze borging verbreed naar de

Tabel 4 Wat is er bereikt per actiepunt bij Een sluitend netwerk Actiepunt

Wat is er al bereikt?

7. Iedere gemeente beschikt over een gereedschapskist ‘wijkgerichte GGZ’: sluitend professioneel

In 6 gemeenten in Rivierland wordt gewerkt met

netwerk, nauwe samenwerking

de wijk GGZ en is wijk GGD aangesloten bij de

met informeel netwerk,

sociale wijkteams.

casemanagement, voldoende ontmoetingsmogelijkheden. De time-outvoorzieningen zijn vanwege praktische redenen niet (meer) meegenomen in 8. Iedere subregio beschikt over time-outvoorziening(en).

de inkoop, mede door organisatorische/financiële knelpunten. De regio zet wel in op de samenwerking tussen zorgaanbieders.

regio. Het Kennis Kennisnetwerk in Sekswerk en 12. Borging regionale aanpak

seksualiteit (KiSS) ondersteunt sekswerkers en

zorgketen prostitutie.

kwetsbare doelgroepen binnen het sekswerk. Daarnaast houdt Kiss zich bezig met voorkomen en stoppen van seksuele uitbuiting.

13. Standaard gebruik crisiskaart, realisatie Interventieteam 2.0 en

Vanuit de Sluitende Aanpak zijn deze acties

multidisciplinaire

opgepakt; zo is er een hulpkaart ontwikkeld is het

Beoordelingskamer /gebundelde

interventieteam in een eerdere fase succesvol

crisiszorg en passend vervoer

gerealiseerd en is er een crisis beoordelingskamer

(Sluitende aanpak psychische

bij Pro Persona.

kwetsbaarheid– Spoedig dichtbij).

Aanbieders geven aan dat er nog wel behoefte is

3.4

voor deze voorzieningen.

In het beleidsplan is de ambitie uitgesproken dat iedereen die met of

9. Iedere subregio beschikt over

Het meldpunt Bijzondere Zorg van de GGD is het

zonder ondersteuning zelfstandig kan en wil (gaan) wonen een passende

een signaalpunt (gekoppeld aan

signaalpunt. Het meldpunt is niet regionaal

Wvggz).

georganiseerd.

woning krijgt in de eigen omgeving of in de omgeving waar de meeste kans

LJ/25/2097/evwn

Thema 2: Wonen

op herstel is. Door de aanhoudende krapte op de woningmarkt blijft

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 24

1 2 3 4

wonen een belangrijk knelpunt als het gaat om de beweging van intra-

Ontwikkeling

muraal naar extramuraal. De regio streeft daarbij naar een evenwichtige

doelgroepen. Er is op dit thema geen aandacht voor specifieke doelgroepen binnen BW Of MO. Vooral rondom de doelgroep dakloze EU-burgers zoeken aanbieders naar wat regionaal de visie is.

spreiding van woonvoorzieningen in de regio. Aansluiting bij ontwikkelingen Krapte op arbeidsmarkt

We zien weinig aandacht voor de impact van de krapte op de arbeidsmarkt en faciliteiten in de regio in het beleidsplan. Op dit thema zet het beleidsplan in op spreiding in de regio, terwijl vanwege deze twee ontwikkelingen uitdagend is om dit te realiseren, met name in de buitengebieden.

Krapte op de woningmarkt

Deze ontwikkeling speelde al toen het beleidsplan werd opgesteld. Hier is dan ook aandacht voor in het beleidsplan.

Veranderende samenleving

Draagkracht van buurten is vanwege deze ontwikkeling extra belangrijk. Het beleidsplan heeft hier aandacht voor, maar spreekt van een streven op de langere termijn. Vanwege de veranderende samenleving zou een duidelijkere ambitie passend zijn. In de gesprekken met cliënten BW komt naar voren dat mensen idealiter dicht bij de locatie van verblijf in BW uitstromen. Dit betekent dat de locatie van voorzieningen ook invloed heeft op de spreiding van uitstroom.

We zien de ontwikkelingen terugkomen die raken aan dit thema: Tabel 5 Aansluiting ontwikkelingen bij Wonen Ontwikkeling

Thema 2: voldoende aansluiting beleidsplan?

Integraal Zorg Akkoord (IZA)

Dit thema sluit goed aan bij het principe om zorg zoveel mogelijk dichtbij huis, in de eigen omgeving, te leveren.

& Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) Nationaal Actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis Regionaal actieplan Dak- en Thuisloosheid GelderlandZuid 2026-2032

We zien een verschuiving van zienswijze binnen de MO van een zorgprobleem naar primair een woonprobleem. In het beleidsplan wordt MO weinig expliciet genoemd binnen het thema Wonen. Daarnaast zien we dat de op p. 18 beschreven visie op de MO veel nadruk legt op herstel. Dit past onvoldoende bij de verschuiving in zienswijze.

Uitstel van de doordecentralisatie en

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

woonplaatsbeginsel Meer focus op integrale en domeinoverstijgende aanpak

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Openstelling Wlz

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Evaluatie DVO en CR

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Wonen en zorg

In het regionale afsprakenkader huisvesting aandachtsgroepen zijn er afspraken gemaakt over de verdeling van aandachtsgroepen. De uitgangspunten uit dit kader vinden nu weinig aansluiting met het beleidsplan.

Ontwikkeling doelgroep

In dit thema worden verschillende tussenliggende woonvormen benoemd bedoeld voor kwetsbare

LJ/25/2097/evwn

Thema 2: voldoende aansluiting beleidsplan?

Aandachtspunten Uit de gesprekken met cliënten BW blijkt dat veel cliënten de exacte locatie van een voorziening in de regio minder belangrijk vinden dan de aanwezigheid van faciliteiten in de directe omgeving. Denk hierbij aan winkels, een supermarkt, bereikbaarheid met het openbaar vervoer en een rustige leefomgeving. Ook de voorzieningen op de locatie zelf spelen een rol, zoals een gezamenlijke ontmoetingsruimte en goede geluidsisolatie om overlast te beperken. Veel cliënten die dicht bij het eigen netwerk verblijven noemen dit een belangrijk pluspunt, wat in lijn is met het streven Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 25

1 2 3 4

van de regio om zoveel mogelijk spreiding te realiseren met als doel om

In Rivierenland is er het Manifest uitstroom Beschermd Wonen. Hierin

zorg dicht bij de inwoner te kunnen realiseren. Opvallend is dat cliënten

zijn afspraken opgenomen tussen gemeenten, woningcorporaties en

waarbij het eigen netwerk verder van de BW-locatie ligt dit niet als groot

zorgpartijen omtrent uitstroom vanuit BW naar een zelfstandige

minpunt benoemen. Sommigen vinden het juist een voordeel om weg te

woning.

zijn uit het netwerk waar ‘het mis ging’ en hebben ook expliciet de wens

Er is een uitstroompunt in de regio Rivierenland. Er zijn mogelijkheden

•

om hier niet naar terug te keren na verblijf binnen BW. Wat is er al bereikt? Een aantal voorbeelden van wat op dit thema is bereikt: •

Tabel 6 Wat is er bereikt per actiepunt bij Wonen Actiepunt

Wat is er al bereikt?

14. Regionaal ontwikkelprogramma Weer

Huisvestingsprojecten zijn vormgegeven

thuis met afspraken over realisatie meer

vanuit het convenant ‘weer thuis’.

worden gesteld. Na het traject kan de woning op eigen naam worden

woonvarianten (trainingshuizen, woon-

In alle gemeenten zijn afspraken gemaakt

gezet. Een ander voorbeeld is Skaeve Huse. Deze woonvorm is

units jongvolwassenen, etc.), bijzondere

met woningcorporaties.

Beide subregio’s zijn bezig met het implementeren van verschillende woonvormen, zoals Housing first waarbij er woningen beschikbaar

voornamelijk bedoeld voor mensen met ernstige gedragsproblemen of psychiatrische aandoeningen die niet goed functioneren in reguliere woonvormen. Het doel is rust, veiligheid en structuur bieden aan mensen die elders overlast veroorzaken of zelf geen rust vinden. In Nijmegen en Tiel is de voorbereiding van deze woonvorm gestart, met een geplande opening in 2026. •

voor verdere uitbreiding/doorontwikkeling.

Via de Werkgroep Bijzonder Bemiddeling (WBB) wordt gekeken naar een passende woonruimte bij uitstroom. Bewoners met zicht op uitstroom kunnen aangemeld worden, zij krijgen dan een passende plek toegewezen die na twee jaar begeleiding omgezet kan worden naar een zelfstandige woonruimte. Dit wordt als waardevol gezien voor respondenten; begeleiders BW geven aan dat dit bijdraagt aan een goede doorstroom. Uit enkele gesprekken met bewoners blijkt echter dat WBB niet passend voor hen is, bijvoorbeeld omdat zij niet

bemiddeling, spreiding en leefbaarheid – hieraan gekoppeld prestatieafspraken tussen gemeenten en woningcorporaties.

3.5

Thema 3: Werk en dagbesteding

De regio streeft ernaar dat alle mensen met (psychische) kwetsbaarheid duurzaam (beschut/begeleid) werk of zinvolle dagbesteding hebben, of in een opleidings- of leerwerktraject zitten. Verder beschrijft het beleidsplan voornamelijk wat er al is georganiseerd op dit thema. De ambitie van de regio op dit vlak zou nog explicieter geformuleerd kunnen worden om richting en focus te versterken. Aansluiting bij ontwikkelingen We zien de volgende ontwikkelingen terugkomen die raken aan dit thema:

lang genoeg ingeschreven staan in de gemeente Nijmegen. Uitstroom vanuit BW naar een eigen woning is voor deze groep erg lastig.

LJ/25/2097/evwn

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 26

1 2 3 4

Tabel 7 Aansluiting ontwikkelingen bij Werk en dagbesteding Thema 3: voldoende aansluiting beleidsplan?

Ontwikkeling Integraal Zorg Akkoord (IZA) & Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) Nationaal Actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis Regionaal actieplan Dak- en Thuisloosheid Gelderland-Zuid 20262032 Uitstel van de doordecentralisatie en woonplaatsbeginsel Meer focus op integrale en domeinoverstijgende aanpak

In de actieplannen ligt de nadruk op een eigen woning als startpunt, voordat iemand de stap kan zetten naar onder andere het vinden van werk. Vanuit dit perspectief kan het thema werk en dagbesteding niet losgezien worden van het thema wonen.

Ook werk en dagbesteding is onderdeel van een integrale en domeinoverstijgende aanpak. Hier geeft het beleidsplan op actiepuntniveau voldoende aandacht.

Evaluatie DVO en CR

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Wonen en zorg

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Ontwikkeling doelgroep

Aanbieders hebben behoefte aan beleid en visie op de doelgroep dakloze EUburgers. Dit ontbreekt bij het thema werk en dagbesteding.

LJ/25/2097/evwn

Veranderende samenleving

Uit interviews met cliënten BW komt naar voren dat veel van hen, bij uitstroom uit BW, deel willen blijven nemen aan dagbesteding, of andere dagactiviteiten waarin zij participeren. Daarnaast hebben respondenten de wens dat de dagactiviteit op goede reisafstand is van de plek waar zij naartoe uitstromen. Dit betekent dat locaties voor dagactiviteiten invloed kunnen hebben op de plek van uitstroom. Spreiding in relatie tot dagactiviteit wordt nu niet genoemd in het beleidsplan.

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Krapte op de woningmarkt

Thema 3: voldoende aansluiting beleidsplan?

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Openstelling Wlz

Krapte op arbeidsmarkt

Ontwikkeling

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema. Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Aandachtspunten •

Uit de interviews met cliënten en begeleiders BW blijkt dat het belangrijk is dat de dagbesteding laagdrempelig is en aan moet sluiten bij de persoonlijke behoeften en mogelijkheden van de cliënt. Dit

1 2

betekent dat er ruimte moet zijn voor maatwerk, variatie in activiteiten en flexibiliteit in deelname. •

We spraken meerdere cliënten BW die op dit moment actief deelnemen aan dagbesteding. Allemaal hadden ze voorkeur om deze dagbesteding voort te zetten op het moment van uitstroom uit BW. Dit omdat zij zich goed op hun plek voelen en omdat dan een vaste basis in het leven blijft bestaan.

•

De preventiescanner geeft als aanbeveling dat zes gemeenten kunnen investeren in werkplaatsen en dat zeven gemeenten kwetsbare inwoners in dienst kunnen nemen voor onderhoud van publieke ruimten.

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 27

3 4

Wat is er al bereikt?

Aansluiting bij ontwikkelingen

Tabel 8 Wat is er bereikt per actiepunt bij Werk en dagbesteding

We zien de volgende ontwikkelingen terugkomen die raken aan dit thema:

Actiepunt

Wat is er al bereikt?

15. Alle mensen met (psychische)

Instrumenten als IPS (Individuele Plaatsing

kwetsbaarheid hebben duurzaam

en Steun), waarbij werk en behandeling

(beschut/begeleid) werk, zinvolle

gelijktijdig worden opgepakt, worden als

dagbesteding, of zitten in een

waardevol gezien. Er zijn in de regio meer

opleidings- of leer-werktraject.

trajecten dan het landelijk gemiddelde. Er wordt gekeken naar de uitbreiding van de doelgroep (nu alleen EPA en P-wet, verbreden voor mensen met IOAZ en IOAW

Tabel 9 Aansluiting ontwikkelingen bij Maatschappelijke participatie en sociaal netwerk Ontwikkeling

Integraal Zorg Akkoord (IZA) & Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)

Een aantal cliënten die we gesproken hebben, wordt naar werk begeleid via IPS. Deze cliënten zijn tevreden over de ondersteuning.

Nationaal Actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis

16. De regionale werkbedrijven bieden

Op dit moment is er een gevarieerd scala

een gevarieerd scala aan

aan mogelijkheden. Werkbedrijven kopen

Regionaal actieplan Dak- en Thuisloosheid

instrumenten aan om kwetsbare

IPS-trajecten in (Individuele Plaatsing en

Gelderland-Zuid 2026-2032

groepen toe te leiden naar (begeleid

Steun). Aandachtspunt is dat niet alle

of beschut) werk.

gemeenten in Rivierenland zijn aangesloten bij de werkbedrijven.

17. Behandeling en begeleiding

Dit gebeurt door middel van IPS-trajecten.

worden zo snel mogelijk gecombineerd met toeleiding naar (beschut/begeleid) werk of

Uitstel van de doordecentralisatie en woonplaatsbeginsel Meer focus op integrale en domeinoverstijgende aanpak

samenleving. Regiogemeenten en betrokken organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in een breed participatieaanbod voor mensen met (psychische) kwetsbaarheden.

LJ/25/2097/evwn

De inzet van ervaringsdeskundigen in de uitvoering sluit aan bij het Nationaal Actieplan, al mist aandacht voor ervaringsdeskundigheid in de gehele beleidscyclus. Daarnaast is er aandacht voor de-stigmatisering, waarvoor in het Nationaal Actieplan ook aandacht is binnen in actielijn 2, Preventie. Geen concrete aanknopingspunten op dit thema. Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Openstelling Wlz Evaluatie DVO en CR

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Wonen en zorg

In de woonzorgvisie is er aandacht voor ontmoetingsruimten en voorzieningen in de wijk. Dit sluit aan bij het beleidsplan.

Ontwikkeling doelgroep

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Thema 4: Maatschappelijke participatie en sociaal netwerk

Dit thema richt zich op het ontwikkelen en versterken van een inclusieve

Sector en domeinoverstijgende samenwerking is belangrijk in de akkoorden, met name ook rondom de informele zorg. Op deze samenwerking kan het beleidsplan nog duidelijker een ambitie uitspreken

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

dagbesteding.

3.6

Thema 4: voldoende aansluiting beleidsplan?

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 28

1 2 3 4

Ontwikkeling

Thema 4: voldoende aansluiting beleidsplan?

Krapte op arbeidsmarkt

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Krapte op de woningmarkt

Veranderende samenleving

Tabel 10 Wat is er bereikt per actiepunt bij Maatschappelijke participatie en sociaal netwerk Actiepunt

Wat is er al bereikt?

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

18. Iedere gemeente beschikt over een

De regio zet hierop in door middel van

divers participatieaanbod voor mensen

een gevarieerd aanbod. Er zijn diverse

Deze ontwikkeling sluit aan bij het belang van maatschappelijke participatie en een sociaal netwerk.

met (psychische) kwetsbaarheid:

inloopvoorzieningen en respijt-

steunpunt mantelzorgers, toegankelijke

voorzieningen, activiteiten en projecten.

voorzieningen (Uniek sporten en toegankelijke wijkactiviteiten, bijvoorbeeld), maatjesproject(en),

Aandachtspunten •

Uit interviews met cliënten BW horen we dat zij het prettig vinden dat er laagdrempelige inloopvoorzieningen beschikbaar zijn in de wijk wanneer zij uitstromen en zelfstandig gaan wonen.

•

Er worden veel verschillende initiatieven genoemd in het beleidsplan

ingevingsactiviteiten, inloopvoorzieningen en dagbesteding. 19. Opzet regionale inclusiecampagne

Er is een regionale inclusiecampagne

met ruimte voor lokale inkleuring.

uitgewerkt (Hoe is ‘t), en is er aandacht voor o.a. door MHFA, verschillende

en de evaluatie. Het vinden van de juiste ondersteuning kan voor

communicatiemiddelen, lokale trainingen

mensen lastig zijn, een goed overzicht van de mogelijkheden is daarom

en bijeenkomsten, regionale & lokale campagnes.

belangrijk. •

Ervaringsdeskundigheid blijft belangrijk. Er wordt gekeken op welke onderdelen dit (nog) meer ingezet kan worden.

Wat is er al bereikt? • Er zijn diverse initiatieven opgezet, variërend van maatjesprojecten tot

3.7

Thema 5: Inkomen en schuldhulpverlening

De regio streeft ernaar om schulden te voorkomen en snel te reageren op signalen van financiële problematiek. Daarbij zijn de toegankelijkheid van minimavoorzieningen en een warme overdracht bij verhuizingen van groot

toegankelijke wijkactiviteiten. Daarnaast is er structurele inzet op

belang. Dit vraagt om korte lijnen tussen hulpverlening en

inclusie via regionale en lokale campagnes (zoals Hoe is ’t), en zijn er

inkomensondersteuning. In veel gemeenten zijn signaleringsnetwerken

trainingen en bijeenkomsten (zoals de MHFA-bijeenkomsten (Mental

ingericht en wordt er gewerkt aan een betere samenwerking.

Health First Aid).

LJ/25/2097/evwn

Aansluiting bij ontwikkelingen We zien de volgende ontwikkelingen terugkomen die raken aan dit thema:

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 29

1 2 3 4

Tabel 11 Aansluiting ontwikkelingen bij Inkomen en schuldhulpverlening Thema 5: voldoende aansluiting beleidsplan?

Ontwikkeling Integraal Zorg Akkoord (IZA) & Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) Nationaal Actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis

Regionaal actieplan Dak- en Thuisloosheid Gelderland-Zuid 20262032

Uitstel van de doordecentralisatie en woonplaatsbeginsel

Meer focus op integrale en domeinoverstijgende aanpak

Openstelling Wlz Evaluatie DVO en CR

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema. Het voorkomen van dakloosheid heeft prioriteit in de actieplannen. Bij het thema schulden wordt in de ambitie echter geen aandacht gegeven aan het voorkomen van dakloosheid vanwege schuldenproblematiek. Daarnaast noemt het beleidsplan dat het oplossen van schulden een voorwaarde lijkt om te komen tot participatie. In het geval van dakloosheid zou dit vanuit de visies van de actieplannen omgekeerd moeten zijn: wonen eerst, vanuit die basis kan men werken aan herstel en dus schuldenproblematiek. Geen concrete aanknopingspunten op dit thema. Vanuit de integrale aanpak zou aanpak van schuldenproblematiek altijd een integraal onderdeel moeten zijn van de hulpverlening. Het beleidsplan noemt al wel de korte lijnen tussen inkomensondersteuning, schuldhulpverlening en wijkgerichte GGZ. Hier mist in de visie/ambitie het werken met een integrale aanpak op het moment dat schulden worden gesignaleerd. Dit kan instroom in MO voorkomen.

LJ/25/2097/evwn

Thema 5: voldoende aansluiting beleidsplan? voorkomen, en snel inspelen op signalen die duiden op het ontstaan van schulden.

Ontwikkeling doelgroep

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Krapte op arbeidsmarkt

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Krapte op de woningmarkt

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Veranderende samenleving

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Aandachtspunten • De regio streeft naar meer inzet ervaringsdeskundigen en onafhankelijke clientondersteuners. Wat is er al bereikt? Tabel 12 Wat is er bereikt per actiepunt bij Inkomen en schuldhulpverlening Actiepunt

Wat is er al bereikt?

20. Iedere gemeente zorgt voor een

Iedere gemeente heeft eigen afspraken en

contactpersoon inkomen &

maatregelen voor inkomen en schuldhulp-

schuldhulpverlening voor mensen

verlening. Bij uitstroom uit BW en MO worden

die uitstromen uit Beschermd

de financiële veranderingen voor de inwoner

Wonen en Maatschappelijke

goed in kaart gebracht. Hoe dit is geregeld

Opvang.

kan per gemeente verschillen, maar dat het is geregeld, is een afspraak.

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

21. Iedere gemeente zorgt voor

Er zijn verschillen tussen gemeenten, maar er

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

korte lijnen tussen inkomens-

is een nauwe samenwerking tussen

ondersteuning & schuldhulp-

consulenten en experts in de wijk

verlening en de wijkgerichte GGZ.

(zorgaanbieders en sociale teams)

22. Een signaleringsnetwerk

Bij de meeste gemeenten is het signalerings-

schulden in elke gemeente.

netwerk ingericht via de sociale teams of via

De ambities in het beleidsplan sluiten aan op de woonzorgvisies. Schulden zoveel mogelijk

Wonen en zorg

Ontwikkeling

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 30

1 2 3 4

Actiepunt

Wat is er al bereikt?

Ontwikkeling

een separaat programma vroeg signalering.

Meer focus op integrale en

Gemeenten werken in dit programma samen

domeinoverstijgende aanpak

met woningcorporaties, zorgverzekeraars en nutsbedrijven.

3.8

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Evaluatie DVO en CR

Uit de evaluatie van de DVO komt naar voren dat er op een aantal onderwerpen behoefte is aan meer duidelijkheid over de verdeling van taken en verantwoordelijkheden. In het beleidsplan staat wel dat het belangrijk is dat er goede onderlinge afspraken komen over welke taken en verantwoordelijkheden aan de centrumgemeente worden gemandateerd en welke langs de regiogemeenten moeten. De afspraken hierin zijn nog niet definitief, maar de ambitie om deze taken te verhelderen is er.

Wonen en zorg

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Ontwikkeling doelgroep

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Krapte op arbeidsmarkt

Vanwege deze ontwikkelingen is het voor sommige gemeenten lastiger om aanbod te creëren. Hierom is samenwerking in de regio noodzakelijk, hetgeen ook in het beleidsplan wordt benoemd.

Krapte op de woningmarkt

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Veranderende samenleving

Deze ontwikkeling geeft aanleiding om te komen tot een inhoudelijke visie op spreiding van voorzieningen, dagactiviteiten en uitstroom in de regio. Dit thema beperkt zich nu voornamelijk op financiering vanuit solidariteit, maar kan met het oog op het belang van draagkracht breder getrokken worden.

De 13 gemeenten in de regio Nijmegen en Rivierenland hebben Beschermd Thuis), MO, Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ), verslavingszorg en de centrale toegang voor BW en MO. Gemeente Nijmegen voert daarbij als centrumgemeente taken uit namens alle gemeenten. Er is daarbij voortdurende afstemming in ambtelijk en bestuurlijk overleg tussen gemeente Nijmegen en de regionale gemeenten. Aansluiting bij ontwikkelingen We zien de volgende ontwikkelingen terugkomen die raken aan dit thema: Tabel 13 Aansluiting ontwikkelingen bij (overige) organisatorische onderwerpen Ontwikkeling

Thema 6: voldoende aansluiting beleidsplan?

Integraal Zorg Akkoord (IZA) & Aanvullend Zorg- en Welzijns-

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

akkoord (AZWA) Nationaal Actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Regionaal actieplan Dak- en Thuisloosheid Gelderland-Zuid

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

Openstelling Wlz

Thema 6: (overige) organisatorische onderwerpen

uitgesproken om samen te werken op het gebied van BW, (inclusief

Thema 6: voldoende aansluiting beleidsplan?

Geen concrete aanknopingspunten op dit thema.

2026-2032 Uitstel van de doordecentralisatie en woonplaatsbeginsel

Het beleidsplan neemt al een voorschot op de toekomstige doordecentralisaties.

LJ/25/2097/evwn

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 31

1 2 3 4

Wat is er al bereikt?

Integraal Zorg Akkoord/Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord

Tabel 14 Wat is er bereikt per actiepunt bij (overige) organisatorische onderwerpen

In het IZA en AZWA wordt ook veel aandacht gegeven aan het inzetten van

Actiepunt

Wat is er al bereikt?

slimme oplossingen (zoals domotica en AI) om de werkdruk onder zorg-

23. Voor de uitvoering (inkoop,

Vastgelegd in DVO en CR. Deze zijn

personeel te verminderen. In het beleidsplan wordt niets beschreven over

contractmanagement, kwaliteit &

onlangs geëvalueerd en worden

deze slimme oplossingen, en op welke manier deze een rol kunnen spelen

handhaving, toegang, verantwoording)

momenteel aangepast.

in de zorg en ondersteuning voor mensen.

van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang tot 2020 Nijmegen

Uitstel van de doordecentralisatie en woonplaatsbeginsel

als centrumgemeente aan te wijzen. 24. Een financiële regionale werkgroep de opdracht geven om met een voorstel te komen voor gezamenlijke financiering van Beschermd Wonen en Maat-

De wijze van financieren is vastgelegd in het DVO. Deze is onlangs geëvalueerd en moet nog worden aangepast met het oog op de toekomstige doordecentralisaties.

Ten tijde van het opstellen van het beleidsplan was al bekend dat er doordecentralisaties zouden komen. Het beleidsplan heeft daarom al aandacht voor hoe dit eruit zou moeten zien. Nationaal en regionaal Actieplan Dakloosheid Inhoudelijk zien we dat er een aantal punten zijn waarop het beleidsplan

schappelijke Opvang na 2020, inclusief een rekenmodel waarin de gevolgen van de ambulantisering per gemeente zijn

niet meer actueel is:

verwerkt. 25. Opzet van gezamenlijke regionale

Uit de evaluatie van het DVO komt naar

monitoring – kwalitatief (genomen acties,

voren dat er behoefte aan meer

uitbreiding activiteiten, voorzieningen en

afstemming over welke informatie in

•

De focus ligt op herstel in de MO, waar we nu zien dat het gedachtengoed zich verplaatst naar MO in beginsel als woonprobleem (actielijn 3 ‘Wonen Eerst’).

•

De inzet van ervaringskennis in de gehele beleidscyclus één van de zes

samenwerkingsvormen) en kwantitatief

rapportages moet landen en met welke

(afbouw intramurale zorg parallel aan

frequentie. Het advies is om vooraf

actielijnen uit het actieplan. Hoewel in het beleidsplan ervarings-

opbouw ambulante zorg).

concrete indicatoren vast te stellen en de

deskundigheid vaak wordt genoemd, ontbreekt een heldere visie om

informatiebehoefte gezamenlijk te definiëren.

3.9

Reflectie per ontwikkeling

In voorgaande paragrafen staat beschreven hoe de ontwikkelingen raken aan de thema’s van het beleidsplan en in hoeverre het beleidsplan aansluit bij deze ontwikkelingen. In deze paragraaf reflecteren we op de ontwikkelingen en of deze voldoende aan bod komen in het beleidsplan.

LJ/25/2097/evwn

ervaringsdeskundigheid in de gehele beleidscyclus te borgen. •

In het nationale actieplan is ook speciale aandacht voor bijzondere doelgroepen, zoals (dreigend) dakloze jongeren, dakloze LHBTIQ+’ers en dakloze EU-burgers. In het beleidsplan is onvoldoende aandacht voor deze doelgroepen. De regio werkt aan een regionaal actieplan dak- en thuisloosheid, dat een afgeleide is van het nationale actieplan.

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 32

1 2 3 4

In paragraaf 3.10 gaan we nader in op de positie van de MO in het

Preventiescanner

beleidsplan.

Vanuit de Preventiescanner zijn een aantal punten waarop het beleidsplan niet meer actueel is of wat ontbreekt:

Meer focus op integrale en domeinoverstijgende aanpak Er zijn meerdere landelijke ontwikkelingen die gericht zijn op een integrale

•

De Preventiescanner geeft de aanbeveling dat voorkomen moet worden dat mensen instromen in de MO, óók niet vanuit een

en domeinoverstijgende aanpak. Het beleidsplan bevat veel elementen die

verblijfsinstelling. Op dit moment mist in het beleidsplan een vertaling

bij deze ontwikkeling aansluiten, met name binnen het thema een sluitend

naar concrete maatregelen in de praktijk. De vraag is echter of dit

netwerk. Bijvoorbeeld als het gaat om een lokaal zorgnetwerk voor multi-

passend is in het beleidsplan, of een plek moet vinden in een

probleemhuishoudens waarbinnen, indien nodig, wordt gewerkt met dwang en drang.

uitvoeringsplan. •

De preventiescanner geeft als aandachtspunt het bieden van meer maatwerk bij inkomensondersteuning. Maatwerk mist op dit thema in

Evaluatie DVO en CR

het beleidsplan.

Uit de evaluatie van de DVO komt naar voren dat er op een aantal

1

onderwerpen behoefte is aan meer duidelijkheid over de verdeling van

Ontwikkelingen doelgroep

taken en verantwoordelijkheden. In het beleidsplan staat wel dat het

Het beleidsplan zal rekening moeten houden met de verwachte toename

belangrijk is dat er goede onderlinge afspraken komen over welke taken

van de doelgroep en de gesignaleerde toename in complexiteit. Daarnaast

en verantwoordelijkheden aan de centrumgemeente worden gemanda-

is er behoefte aan een visie op de inzet voor specifieke doelgroepen, denk

teerd en welke langs de regiogemeenten moeten. De afspraken hierin zijn

aan dakloze EU-burgers, kinderen, vrouwen en ouderen. Dit onderwerp zal

nog niet definitief, maar de ambitie om deze taken te verhelderen is er.

daarbij ook aandacht moeten hebben in de uitvoering van het beleidsplan.

3

Wonen en zorg In de diverse documenten rondom wonen en zorg – o.a. Regionale

Krapte op de arbeidsmarkt De krapte op de arbeidsmarkt heeft consequenties voor de haalbaarheid

4

Woonagenda Rivierenland 2020-2030, Regionale Woondeal 2022-2023

en uitvoering van het beleidsplan. Daarbij ontbreekt een visie op het

Regio Rivierenland, Diverse omgevingsvisies, Woonzorganalyse Regio

inzetten van slimme oplossingen om de druk op de arbeidsmarkt te

Rivierenland, Woonzorgvisie Nijmegen, huisvesting van aandachtsgroepen

verlichten.

in de Groene Metroolpoolregio – is veel aandacht voor ambulantisering en spreiding in de wijk. Dit sluit aan bij het beleidsdoel uit Samen Dichtbij.

Krapte op de woningmarkt Dit onderwerp speelde al in de periode van het opstellen van het beleidsplan en heeft daarmee een prominente plek in het beleidsplan.

LJ/25/2097/evwn

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 33

2

Wel zou er meer integraal naar dit thema gekeken kunnen worden,

bijbehorende thema’s elkaar nauw raken en niet los van elkaar kunnen

vanwege de constatering van een veranderende samenleving. Spreiding

worden gezien.

ten behoeve van draagkracht is nog belangrijker geworden. Het onderzoek onder cliënten BW laat zien dat de locatie van verblijf binnen BW en de

Inhoudelijk sluit het beleidsplan niet overal aan op de recente

locatie van dagactiviteit invloed heeft op de uitstroomwensen van cliënten.

ontwikkelingen rondom deze doelgroep. Het belangrijkste verschil is te

Deze onderwerpen kunnen dus niet los van elkaar worden gezien.

zien in de beknopte visie op de MO die wordt beschreven in het beleidsplan. De eerste zin is: “ook bij Maatschappelijke Opvang staan het

Veranderende samenleving Respondenten en deelnemers aan de reflectiebijeenkomst pleiten voor

maatschappelijk herstel, versterking van de eigen kracht en samenwerking met

meer aandacht voor het creëren van een inclusieve samenleving, door te

zien dat het gedachtengoed zich verplaatst naar MO in beginsel als

werken aan samenlevingsopbouw, welzijnswerk te versterken en meer te

woonprobleem (actielijn 3 ‘Wonen Eerst’).

het sociale netwerk centraal”. De focus ligt op herstel in de MO, waar we nu

normaliseren in de wijk. Het doel daarbij is om zoveel mogelijk vraagstukken preventief op te vangen en de druk op de zorg te verminderen.

Zodra dit is opgelost kan worden gewerkt aan de hierboven genoemde

Concreet worden welzijn en samenlevingsopbouw als thema gemist in het

punten. In het regionale actieplan (dat nog in ontwikkeling is) is hier wel

beleidsplan.

aandacht voor. Dit staat beschreven als één van de vier hoofddoelen.

3.10 Integratie MO in beleidsplan

In het nationale actieplan is ook speciale aandacht voor bijzondere

In deze paragraaf geven wij antwoord op deelvraag: Is de MO voldoende

doelgroepen, zoals (dreigend) dakloze jongeren, dakloze LHBTIQ+’ers en

geïntegreerd in het beleidsplan en sluiten de Visie MO en het plan van aanpak

dakloze EU-burgers. In het beleidsplan is onvoldoende aandacht voor deze

dak- en thuisloosheid voldoende aan op de uitgangspunten uit het beleidsplan?

doelgroepen, terwijl de toename van deze doelgroepen wel als knelpunt is benoemd door respondenten. In het regionale actieplan (nog in

We horen van respondenten dat een concrete visie op het gebied van MO

ontwikkeling) is wel aandacht voor jongeren, maar ontbreekt expliciete

mist. Op pagina 18 in het beleidsplan staat zeer beknopt een visie

aandacht voor de andere doelgroepen.

beschreven. Op dit moment wordt gewerkt aan het regionaal actieplan Dak- en Thuisloosheid Gelderland-Zuid 2026-2032. De concepten van dit

3.11 Positie en aansluiting beleidsplan

actieplan komen tegemoet aan het gebrek aan visie waar behoefte aan is.

In deze paragraaf gaan we in op de deelvraag: sluit het beleidsplan

De vraag is echter of dit de juiste plek is, omdat oorspronkelijk is beoogd

voldoende aan op andere domeinen en ontwikkelingen? Daarbij hebben

dat het actieplan voortkomt uit het regionale beleidsplan. Daarnaast

we aandacht voor wat de positie is en zou moeten zijn van het beleidsplan.

vinden respondenten een overkoepelend beleidsplan van grote meerwaarde voor zowel BW als MO. Dit omdat de doelgroepen en de LJ/25/2097/evwn

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 34

1 2 3 4

Uit de interviews en de documentenanalyse blijkt dat er onvoldoende

thuisloosheid, maar ook hoe het beleidsplan zich verhoudt tot bijvoorbeeld

eenduidigheid is over het doel van het beleidsplan en hoe deze zich

het fysieke domein.

verhoudt tot andere ontwikkelingen en plannen uit de regio. De gesprekken varieerden in mate van detaillering: sommige respondenten

Respondenten noemen als meerwaarde van een beknopt overstijgend

leggen de focus met name op het niveau van de actiepunten, waar andere

beleidsplan dat hiermee de visie op de doelgroepen GGZ, BW en MO

respondenten vooral oog hebben voor wat de visie is of zou moeten zijn

integraal wordt bekeken. Tegelijkertijd constateren respondenten dat de

vanuit de regio. Dit is een logisch gevolg vanuit de opbouw van het

focus nu veel ligt op de doelgroep BW. Er is daarom behoefte aan een

beleidsplan, waarin niet helder staat beschreven wat het doel is van het

bredere doelgroepomschrijving en een beleidsplan met een visie die

document en waar globaal een opgave wordt geschetst, maar op sommige

passend is voor de gehele doelgroep.

punten tot in detail een actie wordt uitgewerkt. Dit is ook terug te zien in de paragrafen 3.3 tot en met 3.8 van deze rapportage. Veel onderwerpen komen wel aan de orde in het beleidsplan, echter een beknopte visie ontbreekt vaak.

1

Ook is in het beleidsplan niet helder hoe het zich verhoudt tot andere

2

uitwerkingen in de regio. Om hiervan een overzicht te geven maakten we figuur 3. Kanttekening bij deze figuur is dat de positie van de verschillende

3

onderdelen kan verschillen vanuit andere perspectieven.

4

Respondenten en deelnemers aan de reflectiesessie noemen dat zij de behoefte hebben aan een beknopt beleidsplan waarin een heldere visie wordt uitgewerkt voor de toekomst. Onder dit beleidsplan kunnen vervolgens uitvoeringsplannen komen die het geheel meer concretiseren. Het beleidsplan biedt voor deze uitvoeringsplannen het kader. Daarnaast is er behoefte aan een overzicht waarin de samenhang duidelijk wordt met andere domeinen en ontwikkelingen binnen de regio, bijvoorbeeld uitwerkingen vanuit het IZA en het regionale actieplan dak- en

LJ/25/2097/evwn

Figuur 3 Schematische samenhang beleidsdocumenten

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 35

4. Conclusie en advies

4.1

Inleiding

In dit hoofdstuk beantwoorden we de onderzoeksvragen en de hoofdvraag en geven we suggesties voor aanpassingen.

In dit hoofdstuk geven we een conclusie met antwoord op de onderzoeksvragen. Bij de beantwoording van de hoofdvraag geven we

4.2

adviezen voor het vervolg.

In deze paragraaf geven we de conclusies van dit onderzoek weer door

Conclusie met antwoord onderzoeksvragen

eerst alle deelvragen en hierna de hoofdvraag te beantwoorden. Welke relevante maatschappelijke en beleidsmatige ontwikkelingen komen er op de regio af, zowel landelijk als binnen onze eigen regio? Er zijn diverse relevante ontwikkelingen (zowel landelijk als regionaal) die raken aan de doelgroep of het beleidsplan. We maken hierbij onderscheid naar beleidsmatige en autonome ontwikkelingen (ontwikkelingen waar beleidsmatig vanuit deze doelgroep geen of beperkt invloed is). Beleidsmatige ontwikkelingen Landelijk zijn de volgende beleidsmatige ontwikkelingen relevant: •

Het integraal Zorg Akkoord (IZA) is een samenwerkingsplan (uit september 2022) ondertekend door partijen uit de zorg, ondersteuning en welzijn. Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is een vervolg op het IZA, GALA en WOZO. Er ligt nadruk op preventie, en samenwerking voor een stevige, gezonde en sociale basis in de eigen wijk.

•

Het Nationale Actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis (2022) zet in op een paradigmashift in de manier waarop wordt gekeken naar en wordt omgegaan met dakloosheid. Het richt zich op het structureel terugdringen van dakloosheid, met als streven dat in 2030 niemand meer dakloos is.

•

De doordecentralisatie - waarbij gemeenten (in plaats van alleen de centrumgemeenten) verantwoordelijk worden voor de zorg en

LJ/25/2097/evwn

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 36

1 2 3 4

• •

ondersteuning van inwoners met een psychische kwetsbaarheid - en

Autonome ontwikkelingen

het woonplaatsbeginsel (dat gemeente van herkomst verantwoordelijk

Er spelen ook diverse autonome ontwikkelingen; ontwikkelingen waar

blijft voor de zorg en financiering) stond gepland voor 2023, maar is al

beleidsmatig vanuit deze doelgroep geen invloed is. De belangrijkste:

meerdere keren uitgesteld.

•

Vanuit meerdere ontwikkelingen wordt gevraagd om meer focus op

— Toename aanmeldingen MO (voorzieningen zitten regelmatig vol)

een integrale en domeinoverstijgende aanpak.

— Toename aandeel specifieke groepen binnen de MO (grotere

Door de openstelling van de Wlz voor mensen met een psychische

groep dakloze EU-burgers, kinderen en vrouwen)

aandoening heeft verschuiving plaatsgevonden van woonplekken die

— Toename in complexiteit zorgvragen (hierdoor lastig om passende

eerder onder de Wmo vielen, en nu zijn omgezet naar Wlz-

zorg en passende aanbieder te vinden)

gefinancierde plekken. Hierdoor is het aantal beschikbare bedden BW

— Door aanbieders gesignaleerde toename van de groep ouderen

voor Wmo meer dan gehalveerd. •

Het regionaal actieplan Dak- en thuisloosheid Gelderland-Zuid is

(hiervoor zijn andere faciliteiten nodig, waar een tekort aan is) •

gebaseerd op het Nationaal Actieplan Dakloosheid. Regionaal zijn de volgende beleidsmatige ontwikkelingen relevant: De Preventiescanner Dakloosheid (2024) biedt inzicht in de huidige

Krapte op de arbeidsmarkt (heeft impact op de uitvoering van het beleidsplan)

• •

Ontwikkelingen in de doelgroep, zoals een

Krapte op de woningmarkt (geen nieuwe ontwikkeling, maar zorgt voor knelpunten bij instroom en uitstroom)

•

preventieve aanpak van dakloosheid en ondersteunt gemeenten bij

Maatschappelijke ontwikkelingen waardoor draagvlak en draagkracht van netwerk en buurten onder druk staat.

het versterken van hun beleid. •

De afspraken voor de regionale samenwerking zijn vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst (DVO) en de centrumregeling (CR). Deze samenwerkingsafspraken zijn in 2024 geëvalueerd met als doel om de samenwerking te verbeteren en waar nodig bij te sturen. Op basis van deze evaluatie worden de regelingen in 2026 aangepast. De evaluatie laat zien dat het huidige construct in de basis functioneert en niet fundamenteel gewijzigd hoeft te worden. Wel is er ruimte voor verbetering in het samenspel tussen regiogemeenten en de centrumgemeente Nijmegen.

•

Ook zijn er diverse documenten rondom wonen en zorg opgesteld, zoals woonzorgvisies en het afsprakenkader over de huisvesting van aandachtsgroepen. LJ/25/2097/evwn

Sluiten dit beleid en de 25 actiepunten voldoende aan op deze ontwikkelingen? • •

Op welke onderdelen wel? Wat is er al bereikt? Op welke onderdelen niet? Ontbreken er zaken?

Veel punten uit het beleidsplan Samen Dichtbij zijn nog steeds actueel en relevant. We zien dat de beweging geïntegreerde GGZ in de wijk in grote lijnen nog steeds aansluit bij de landelijke beleidsontwikkelingen en er al veel inzet is gepleegd om deze beweging in gang te zetten. De regio heeft zich de afgelopen jaren ingezet om meer voorzieningen dichter bij huis te organiseren, zoals toegankelijke wijkactiviteiten (o.a. dagbesteding en spreekuren in de wijk) en uitbereiding van wijknetwerken met wijkgerichte GGZ of wijk GGD. Ook zijn er regieteams multiprobleemhuishoudens Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 37

1 2 3 4

opgericht en zijn er ontwikkelingen geweest in bijzondere huisvestings-

en het afsprakenkader huisvesting aandachtsgroepen. Deze

projecten, zoals Housing First. In hoofdstuk 3 staat per thema een

ontwikkelingen zijn recenter, waardoor het beleidsplan hier nog

overzicht van wat er bereikt is ten aanzien van de actiepunten uit het beleidsplan.

onvoldoende op aansluit. •

De visie voor MO in het beleidsplan sluit onvoldoende aan op het Nationaal actieplan dak- en thuisloosheid en het regionale actieplan.

De uitwerking van het beleidsplan sluit niet op alle punten voldoende aan

Zie voor meer informatie het antwoord op de volgende deelvraag.

op de ontwikkelingen. We zien dat het scenario geïntegreerde GGZ in de wijk wordt bemoeilijkt door autonome ontwikkelingen, die buiten het beleidsveld MO en BW plaatsvinden (zoals krapte op de arbeidsmarkt en

Is de MO voldoende geïntegreerd in het beleidsplan en sluiten de Visie MO en het plan van aanpak dak -en thuisloosheid voldoende aan op

woningmarkt en een gebrek al faciliteiten in de regio). In het beleidsplan is

de uitgangspunten uit het beleidsplan?

nog onvoldoende aandacht voor de uitdagingen die deze autonome

De MO is onvoldoende geïntegreerd in het beleidsplan. Ook mist een

ontwikkelingen in de regio met zich meebrengen. Dit vraagt om slimme

duidelijke visie rondom deze doelgroep. Daarnaast sluit de huidige

oplossingen, zoals het inzetten van bijvoorbeeld domotica en kunstmatige

omschrijving onvoldoende aan op het nationale actieplan Dak- en

intelligentie (AI).

Thuisloosheid, met als visie Wonen Eerst. De regio ontwikkelt op dit moment het regionale actieplan Dak- en Thuisloosheid Gelderland-Zuid,

Ook zijn er inhoudelijke punten waar vanuit het onderzoek is gebleken dat

waarbij dit wel als één van de hoofddoelen staat beschreven. In het

het beleidsplan (en de uitwerking hiervan) beter kan aansluiten op

beleidsplan Samen Dichtbij is weinig aandacht voor bijzondere

beleidsmatige ontwikkelingen:

doelgroepen, zoals (dreigend) dakloze jongeren, dakloze LHBTIQ+’ers en

•

•

Het beleidsplan bevat veel elementen die aansluiten bij een integrale

dakloze EU-burgers, terwijl dit wel expliciet wordt benoemd als een van de

en domeinoverstijgende aanpak, vooral rond lokale netwerken voor

zes pijlers in het nationale actieplan. In het regionale actieplan is expliciet

multiprobleemhuishoudens. Echter ontbreekt aandacht voor de

aandacht voor specifieke doelgroepen, zoals dakloze arbeidsmigranten.

domeinoverstijgende aanpak op een aantal onderdelen, bijvoorbeeld

Daarnaast mist in het beleidsplan een visie op de inzet van

bij het betrekken van informele zorg en een integrale aanpak bij

ervaringsdeskundigheid in de gehele beleidscyclus, één van de pijlers van

schuldenproblematiek.

het nationale beleidsplan.

Preventie: concrete maatregelen worden gemist om te voorkomen dat mensen instromen in de MO en de term maatwerk wordt gemist. De concrete maatregelen passen het in uitvoeringsplan en het beleidsplan biedt hiervoor het kader.

•

Er zijn diverse ontwikkelingen geweest op het gebied van wonen en zorg, waarbij allerlei documenten zijn opgesteld, zoals woonzorgvisies LJ/25/2097/evwn

Sluit het beleidsplan voldoende aan op andere domeinen en ontwikkelingen? Het beleidsplan mist op dit moment een heldere en beknopte visie die de samenhang met andere domeinen en regionale plannen duidelijk maakt. Respondenten geven aan dat er behoefte is aan een overstijgend Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 38

1 2 3 4

beleidsplan met een brede doelgroepomschrijving en een duidelijke visie,

gecreëerd, die heldere kaders geeft aan de uitvoering. We hebben hierbij

waaruit concrete uitvoeringsplannen voortvloeien. Door deze integrale

aandachtspunten voor de structuur en scope van de visie:

benadering kan het beleidsplan beter aansluiten op actuele ontwikkelingen

•

Houd het vernieuwde beleidsplan bondig en strategisch.

en behoeften binnen de regio.

•

Haal actiepunten uit het document. Hierdoor blijft het document actueel indien beleidsmatige ontwikkelingen gelijk blijven (wat

4.3

momenteel wel de verwachting is).

Antwoord hoofdvraag

In deze paragraaf geven we antwoord op de hoofdvraag: In hoeverre is het

•

Toets of voor stakeholders helder is wat er met de visie wordt bedoeld.

regionaal beleidsplan Samen Dichtbij nog actueel en welke aanpassingen zijn nodig?

Formuleer een kernachtige regionale visie op de gehele doelgroep.

•

Maak een heldere doelgroep-beschrijving. De visie kan vervolgens gaan over de gehele doelgroep, omdat er veel inhoudelijke overlap is

In het beleidsplan Samen Dichtbij staan inhoudelijk relevante punten

en een groot deel van de doelgroep in zowel BW als MO zou kunnen

beschreven die actueel zijn. Echter sluit het beleidsplan niet geheel meer

passen (afhankelijk van het moment waarop zij in beeld komen).

aan bij de behoefte. We hebben geconstateerd dat het beleidsplan te

•

Stel duidelijke uitgangspunten en doelen op. Deze moeten inhoudelijk

uitgebreid is en dat visie en uitvoeringsplannen door elkaar lopen. Er is

richting geven aan het beleid in de komende jaren en aansluiten op

een duidelijke wens voor een visie-document, waaruit een uitvoeringsplan

landelijke kaders/beleidsplannen.

met actiepunten volgt.

•

Zorg dat het visie-document aansluit bij de beleidsmatige en autonome ontwikkelingen die zijn genoemd in hoofdstuk 2 en maak

Het scenario geïntegreerde GGZ in de wijk is nog steeds wenselijk. Het sluit

gebruik van de in advies 3 genoemde inhoudelijke suggesties voor

aan bij de landelijke beleidsontwikkelingen en respondenten en deel-

actualisatie.

nemers aan de reflectiebijeenkomst zien het als een wenselijke beweging. Echter zijn er vraagtekens bij de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van het

Hoewel het scenario geïntegreerde GGZ in de wijk vanuit respondenten

scenario, voornamelijk vanwege autonome ontwikkelingen. Er is behoefte

gewenst blijft als basis voor het visiedocument en aansluit bij landelijke

aan meer duidelijkheid rondom dit scenario, zodat helder is wat ermee

inzichten, zijn er vraagtekens over de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van

wordt bedoeld en waar naartoe wordt gewerkt.

het scenario. Daarnaast horen we verschillende interpretaties van het scenario. Wij raden daarom aan om stil te staan bij in hoeverre het

Wij geven hiervoor de volgende adviezen:

scenario geïntegreerde GGZ in de wijk het vergezicht blijft waar de regio naartoe wil werken en om – afhankelijk van de wenselijkheid - te werken

1.

Transformeer het beleidsplan naar een visiedocument

aan eenduidigheid in de interpretatie.

Transformeer het beleidsplan naar een visiedocument dat als basis dient voor verdere uitvoeringsplannen. Hiermee wordt een duurzaam document LJ/25/2097/evwn

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 39

1 2 3 4

Er zijn ook een aantal inhoudelijke punten waar vanuit het onderzoek is

— Inzet ervaringskennis, met als doelstelling dat ervaringskennis

gebleken dat het huidige beleidsplan of de verdere uitwerking van het

wordt ingezet in de hele beleidscyclus.

beleidsplan - afhankelijk van hoe beknopt het document gaat worden -

— Speciale aandacht voor bijzondere doelgroepen, met als

beter kan aansluiten bij beleidsmatige en autonome ontwikkelingen. De

doelstelling om indien nodig extra inzet te kunnen plegen voor

volgende aanpassingen kunnen wenselijk zijn, indien de regio wil

(dreigend) dakloze jongeren, LHBTIQ+’ers en dakloze EU-burgers.

aansluiten bij deze ontwikkelingen: •

•

ontwikkeling is, wordt ook gewerkt aan een visie rondom de

aanpak, bijvoorbeeld bij het betrekken van informele zorg en een

doelgroep. Diverse punten waar het beleidsplan Samen Dichtbij niet

integrale aanpak bij schuldenproblematiek. Zorg hierbij ook voor inzet

meer actueel is, hebben wel aandacht in dit regionale actieplan. Er

op de implementatie van afspraken ter voorkoming van escalatie (met

moet daarom goed worden afgestemd hoe dit actieplan gebruikt kan

casusregisseurs en procesregisseurs).

worden in de eventuele doorontwikkeling van Samen Dichtbij, en hoe

Op het gebied van preventie zijn een aantal verbeterpunten. Er

deze documenten zich tot elkaar verhouden.

worden concrete maatregelen gemist om te voorkomen dat mensen

•

•

In het regionale actieplan dak- en thuisloosheid, dat nog in

Heb meer aandacht voor een integrale en domeinoverstijgende

•

Over het algemeen dient meer rekening gehouden te worden met

instromen in de MO en de term maatwerk wordt gemist. De concrete

autonome ontwikkelingen in het beleidsplan, om te beoordelen of

maatregelen passen in het uitvoeringsplan en het beleidsplan biedt

visies en uitgangspunten haalbaar zijn. Denk aan de krapte op de

hiervoor het kader.

arbeidsmarkt en woningmarkt en de ontwikkeling van de doelgroep.

Zorg voor een betere inhoudelijke aansluiting met regionale kaders,

Waar nodig moeten oplossingen gezocht worden om hiermee om te

zoals het regionale actieplan dak- en thuisloosheid dat nog in

gaan. Bijvoorbeeld:

ontwikkeling is en het regionale afsprakenkader huisvesting

— Inzet van (zorg)technologie en slimme oplossingen: ontwikkel een

aandachtsgroepen. Heb daarbij ook expliciet aandacht voor elementen

visie op het gebruik van domotica en AI in woonvoorzieningen om

uit opgestelde woonzorgvisies in de regio.

de werkdruk te verlagen. Heb in het uitvoeringsplan aandacht voor

Hoewel het nationale actieplan dak- en thuisloosheid specifiek is

de inzet van deze middelen, waarbij nagedacht wordt over

opgesteld voor MO, is onze ervaring in regio’s elders dat deze kapstok

structurele financiering/middelen om dit te realiseren.

ook passend is voor BW. Indien de regio aan wil sluiten bij het Nationale actieplan is het raadzaam om meer focus te leggen op de

2.

Maak een uitvoeringsplan met heldere actiepunten

actielijnen:

Werk een meerjarig actie- en uitvoeringsplan uit met concrete

— Wonen Eerst, met als doelstelling dat iedereen een stabiele

maatregelen, projecten en verantwoordelijken. Dit kunnen ook meerdere

woonplek heeft of wordt begeleid naar een zo thuis mogelijke

plannen zijn, verdeeld over verschillende onderwerpen. Het regionaal

oplossing.

actieplan dak- en thuisloosheid kan bijvoorbeeld worden gezien als en van de uitvoeringsplannen onder het beleidsplan, net als de strategische LJ/25/2097/evwn

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 40

1 2 3 4

agenda Gelderland-Zuid. Het is dan wel belangrijk dat (ook voor de lezer

Het uitvoeringsprogramma volgt uit het visie-document en kan flexibeler

van een individueel plan) duidelijk is hoe de verschillende plannen zich tot

worden aangepast aan nieuwe ontwikkelingen. Formuleer actiepunten

elkaar verhouden en tot het overkoepelende beleidsdocument. Sluit bij het

zoveel mogelijk SMART en plan momenten (bijvoorbeeld elke twee jaar)

verdelen van de projecten en verantwoordelijkheden zoveel mogelijk aan

waarop het plan geëvalueerd wordt, waarna bijstelling kan plaatsvinden op

bij de bestaande structuur van de werkgroepen MO/BW in de regio en pas

punten die zijn behaald. Denk hierbij vooraf na over hoe er gemonitord

deze structuur waar nodig aan.

wordt, door op te schrijven hoe resultaten gemeten worden en op welke manier data verzameld wordt.

1 2 3 4

LJ/25/2097/evwn

Evaluatie beleidsplan Samen Dichtbij| © bureau HHM 2025 | 41