Rapport BMC ontwikkelingsperspectief museum De Bastei april 2022

| 58 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

● ●

is dat leden van deze raad de directeur-bestuurder met raad en daad moeten bijstaan bij bepaalde activiteiten. De formele governance-documenten zijn op orde en actueel. Wij vinden het verstandig dat De Bastei beschikt over een Comité van Aanbeveling en een Bastei Adviesraad.

Wat gaat niet goed genoeg? ● Wij zien geen concrete aandachtspunten voor verandering. Waar liggen kansen? ● Wij zien geen concrete kansen. Waar liggen bedreigingen? ● Wij zien geen concrete bedreigingen.

4.2 Relatie met externe zeggenschap Feiten ● De gemeente Nijmegen is verstrekker van de exploitatiesubsidie en van diverse projectsubsidies. Zij is tevens eigenaar van het museumgebouw, opdrachtgever voor het eigenaarsdeel van het onderhoud aan dat gebouw en verstrekker van een (privaatrechtelijke) vergoeding voor dat onderhoud. ● De exploitatiesubsidie die de gemeente verstrekt wordt deels bekostigd uit het begrotingsprogramma Cultuur en Cultureel Erfgoed en deels uit het begrotingsprogramma Openbare Ruimte. ● De gemeente formuleert het doel dat zij met die exploitatiesubsidie wil bereiken als volgt: De Bastei levert tegen een betaalbare prijs prestaties op collectie- en gebouwbeheer, publiekspresentaties en educatie op het gebied van cultuurhistorie, natuur en milieu en landschap. De focus ligt op het gebied rondom de rivier in het Rijk van Nijmegen. Ze werkt hierbij samen met andere instellingen en ondernemers en in het bijzonder met de deelnemers die in De Bastei zijn gehuisvest en kernpartners in het Valkhofkwartier.

● De gemeente stelt daarbij zogenaamde prestatie-eisen op de volgende gebieden: ○ exposities en publieksprogramma gericht op cultuurhistorie, natuur en milieu en landschap in relatie tot de locatie van De Bastei; ○ behoud en beheer van de natuurhistorische collectie; ○ behoud en beheer van de historische Bastei; ○ vervullen van een centrumfunctie voor cultuurhistorie, natuur en milieu en landschap; ○ fungeren als onderwijsmakelaar en coördinatie van natuur en milieueducatie; ○ onderhoud, uitleen en actualisatie van middelen voor natuur- en milieueducatie (NME-servicepunt); ○ Cultural Governance; ○ Implementeren Social Return.

| 59 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

● ●

De uitwerking van die eisen en de bijbehorende rapportageverplichtingen zijn opgenomen in de bijlage. Jaarlijks zijn er gesprekken tussen De Bastei en de gemeente: ○ een formeel gesprek tussen de directeur-bestuurder en de betrokken wethouders; ○ twee formele gesprekken tussen de directeur en ambtenaren van cultuur over voortgang, met daarnaast regelmatig informerende gesprekken; ○ diverse informele overleggen, meestal tussen medewerkers van De Bastei met ambtenaren van de gemeente, over het project Steenbreek, NME, het waterservicepunt, et cetera; ○ een formeel overleg tussen de directeur-bestuurder met een ambtenaar van Vastgoed Nijmegen, over de voortgang en eventuele aanpassing van het meerjarenonderhoudsplan, met daarnaast veelvuldig informeel overleg tussen de huismeester van De Bastei en een projectadviseur van de gemeente over maatregelen ter nazorg van de bouw: het restaureren van een kanonspoort aan de Waalzijde, boktor in een dragende douglasspar-pijler, lekkages, et cetera.

Wat gaat goed? ● De gemeente voelt zich als subsidieverstrekker en huisbaas verantwoordelijk voor het goede functioneren van De Bastei en waardeert de waarden die De Bastei levert voor de stad en de regio. Wat gaat niet goed genoeg? ● De hoogte van de exploitatiesubsidie is gebaseerd op de voormalige situatie voor de fusie tot de huidige Bastei. Zie hiervoor verder onder 6.2 Exploitatierekening. ● De prestatie-eisen die de gemeente stelt zijn nogal procedureel geformuleerd en weinig output-gericht. Verantwoording over de realisatie van deze eisen leidt daarom tot een papieren werkelijkheid die tijdrovend is en weinig zicht biedt op de maatschappelijke waarde die De Bastei bijdraagt aan de stad en de regio. ● Er lijkt aan gemeentelijke zijde weinig interne afstemming te zijn tussen het culturele domein en het groene domein waar het gaat om de relatie met De Bastei. De Bastei ervaart het culturele domein (exploitatie museum) als meer betrokken en meer programmatisch opererend en het groene domein als meer informeel en improviserend opererend. Waar liggen kansen? ● Het zou voor De Bastei en de gemeente meerwaarde bieden om het onderlinge contact te focussen op de maatschappelijke waarde van De Bastei en de mogelijkheden om die waarden te consolideren en steeds verder te versterken.

Waar liggen bedreigingen? ● Het risico bestaat dat de gemeente onvoldoende waardering en betrokkenheid toont bij de maatschappelijke waarden die De Bastei kan toevoegen aan de gemeenschap en De Bastei onvoldoende faciliteert bij het leveren van die potentiële maatschappelijke waarden.

| 60 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

4.3 Organisatiewaarden Feiten ● De Bastei hanteert de volgende organisatiewaarden (‘kernwaarden’): ○ maatschappelijk betrokken; ○ eigentijdse, creatieve en toegankelijke thema’s, met innovatieve mediatechnieken en met creatieve partners; ○ educatieve waarde; ○ sociale inclusiviteit in bezoekersgroep, in de eigen organisatie, in de catering en schoonmaak en in andere samenwerkingen met partners die deze waarden onderschrijven. Wat gaat goed? ● Deze waarden lijken ons passend bij De Bastei. ● De Bastei past deze waarden ook daadwerkelijk toe. Wat gaat niet goed genoeg? ● De andere kant van de medaille is dat een dergelijke lijst van organisatiewaarden ook redelijk abstract is en niet toetsbaar wat betreft de vraag of het niveau op orde is en de vraag in hoeverre ontwikkeling wordt doorgemaakt. Waar liggen kansen? ● In onze ogen verdient het de voorkeur om de doelstellingen die De Bastei wil bereiken (toetsbaar, realistisch en tijdgebonden) scherper te formuleren, samen met de doelgroepen die De Bastei wil bereiken. Waar liggen bedreigingen? ● Wij zien geen concrete bedreigingen.

4.4 Interne besturing Feiten ● De Bastei beschikt over een Visiedocument uit 2011, een Meerjarenbeleidsplan 2021 – 2024, een jaarlijkse begroting, een jaarlijkse jaarrekening en tussentijdse voortgangsrapportages over de voortgang van de uitvoering van de begroting. ● Het Meerjarenbeleidsplan 2021 – 2024 bevat in het algemeen globale omschrijvingen van doelstellingen en activiteiten, maar geen toetsbare, realistische en tijdgebonden geformuleerde doelstellingen en activiteiten om die doelstellingen te bereiken. De begroting en jaarrekening bevatten geen directe informatie om te sturen op verbanden tussen baten en lasten van verschillende soorten van output-producten. ● Voor diverse taken bestaat jaarlijks wel een budget voor materiële uitgaven en voor projecten die worden bekostigd uit projectsubsidies bestaat eveneens inzicht in het budget (in de vorm van de voorlopig vastgestelde projectsubsidie, waaruit in enkele gevallen eveneens personele lasten kunnen worden bekostigd). In het algemeen kan dus wel goed worden gestuurd op het vermijden van een exploitatietekort.

| 61 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

●

De Bastei beschikt over een managementteam en een personeelsvertegenwoording.

Wat gaat goed? ● Het museum bevindt zich in een transitiefase, waarin er op enig moment meer ruimte kan komen om te evalueren en plannen voor de toekomst te maken. ● Er ligt al veel resultaat van eerder denkwerk over de koers die De Bastei zou kunnen varen en de aanpak die daarvoor nodig is. ● In de dagelijkse praktijk functioneert De Bastei goed, ondanks alle beperkingen in personeel en budget. Wat gaat niet goed genoeg? ● De basis is nog niet op orde. Denk daarbij aan de visie, tentoonstellingsbeleid, focus op taken, heldere taakverdeling en financiële verslaglegging. Naar verwachting is hiervoor nog één à twee jaar nodig. ● Het MT is nog te veel ad hoc bezig. Een meer strategische blik voor de lange termijn is nodig, met het besef dat die lange termijn moet worden vertaald naar een fasering die begint bij het op orde brengen van de basis. ● Er was een hoofd Bedrijfsvoering vanuit de gemeente gedetacheerd. Dit hoofd is weg en er is nog geen opvolging. Opvulling van deze vacature leidt voor De Bastei tot structureel extra kosten. ● Er zijn nog geen heldere omschrijvingen per personeelslid van taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden (hetgeen overigens iets anders is dan traditionele functiebeschrijvingen). De directeur-bestuurder werkt overigens aan een begin hiervan.

Waar liggen kansen? ● De kracht van de interne besturing kan worden versterkt door doelstellingen (realistisch, toetsbaar en tijdgebonden) en doelgroepen scherper te formuleren, en vervolgens die doelstellingen te vertalen naar activiteiten die ook realistisch, toetsbaar en tijdgebonden zijn geformuleerd, met (personele en materiële) kosten per activiteit. ● Daarnaast is het van belang om de doelen en activiteiten uit een dergelijk meerjarig plan te voorzien van verantwoordelijke functionarissen in de organisatie. Waar liggen bedreigingen? ● Het niet uitwerken van de besturing, zoals hiervoor bedoeld, levert het risico op dat de werklast, in combinatie met onvoldoende uitgekristalliseerde taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden, ertoe leidt dat medewerkers zich overbelast voelen en op den duur ook gedemotiveerd. ● Het uitwerken van de besturing en het op orde houden ervan vergt extra financiële middelen.

| 62 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

4.5 Ondernemen en innoveren Feiten ● Museum De Bastei verkeert in een situatie waarin het alleen maar kan overleven door bijzondere ingrepen. Het museum zet vrijwilligers in en mensen die werken op basis van een bekostiging op basis van de Participatiewet, op bedrijfsactiviteiten die andere musea zouden beschouwen als cruciale posities die alleen met regulier betaald personeel zouden moeten worden bezet. Het verwerft jaarlijks diverse projectsubsidies waarvoor het activiteiten kan verrichten die bijdragen aan zijn maatschappelijke waarden, zonder afbreuk te doen aan de financiële exploitatie die mogelijk wordt gemaakt door het bestaan van een jaarlijkse exploitatiesubsidie. In die zin is De Bastei steeds ondernemend en innoverend. Medewerkers beschikken ook over een redelijke mate van veerkracht die helpt om tegenvallers te overwinnen. ● De Bastei beschikt echter niet over een financiële positie die het gemakkelijk maakt om te investeren in fondswerving, in experimenteren met nieuwe verdienvarianten en inzicht te creëren in kostendekkendheid, wat voor die experimenten essentieel is. Hier speelt mee dat het museum vanwege zijn beperkte exploitatiesubsidie ook niet in staat is om personeel aan te trekken of in te huren dat ervaren is in cultureel ondernemen.

Wat gaat goed? ● De Bastei werkt met enthousiasme en creativiteit aan zijn dagelijkse activiteiten en bereikt daarmee goede resultaten. Ondernemen en innoveren is gericht op overleven. Wat gaat niet goed genoeg? ● De Bastei komt, gezien zijn financiële mogelijkheden, niet echt toe aan ondernemen en innoveren om te groeien. De Bastei heeft immers alle energie nodig om te overleven. Waar liggen kansen? ● Kansen moeten in eerste instantie worden gezocht in meer exploitatiesubsidie, of in een toevallige ontvangst van erfstellingen en legaten. Waar liggen bedreigingen? ● Indien De Bastei het stadium van overleven niet te boven komt en dus niet toe kan komen aan ondernemen en innoveren, zal de veerkracht van de medewerkers op enig moment omslaan in gelatenheid en zal achteruitgang optreden in maatschappelijke en exploitatieresultaten.

| 63 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

H5 | Waardering vastgoed en depotruimte In dit hoofdstuk gaan we in op het vastgoed dat Museum De Bastei in gebruik heeft.

5.1 Eigendoms- en gebruikersverhouding In deze paragraaf gaan we in op de eigendoms- en gebruikersverhouding voor de gebouwen, de terreinen, de inbouw en de vaste installaties. Feiten, algemeen ●

De Bastei maakt gebruik van drie panden: een museumgebouw met tevens kantoorruimte, een collectiedepot en een opslagruimte voor materialen.

Feiten museumgebouw ●

●

●

● ●

●

● ●

●

Het museumgebouw bevindt zich aan de Nijmeegse Waalkade en omvat Waalkade 83-84 (de voormalige Stratemakerstoren) en de Lange Baan 4 en 11, respectievelijk het entreegebouw en de kantoren. Het gebouw kent een driedeling: ○ archeologische resten onder de straat (rijksmonument); ○ resten van de Basteitoren (gemeentelijk monument); ○ nieuwbouw (entreegebouw, museum en kantoren). Een deel van de nieuwbouw maakt deel uit van appartementencomplex De Veerpoort, waarvoor een vereniging van eigenaren (VvE) functioneert. Met deze VvE is een convenant gesloten (28 juli 2014) over de privacy van bewoners, de beperking van geluid en horeca-activiteiten, toegang tot het pand, laden/lossen en wederzijdse informatievoorziening. Het museumgebouw is eigendom van de gemeente Nijmegen. Er is een huurovereenkomst afgesloten tussen de gemeente en De Bastei (9 maart 2018). De Bastei is en blijft eigenaar van de keuken, de data-installatie en de inbraakbeveiliging die in het gehuurde deel is aangebracht. Alle lusten en lasten van deze zaken komen voor rekening en risico van De Bastei. De huurovereenkomst is aangegaan voor een periode van circa vijftien jaar en loopt tot en met 1 januari 2033. Daarna wordt deze voortgezet voor een aansluitende periode van drie jaar, dus tot en met 1 januari 2036. Deze huurovereenkomst wordt vervolgens voortgezet voor aansluitende perioden van steeds twee jaar.

Het gehuurde is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt als museumlocatie met bijbehorende kantoorruimte en op de bovenste verdieping ondersteunende horeca. De Bastei heeft een huurverplichting van € 108.243,- in 2020. Over de huurprijs wordt omzetbelasting in rekening gebracht. De verhuurder verzorgt geen zaken of diensten aan huurder (behalve nazorg voor de bouw). De huurprijs wordt jaarlijks geïndexeerd (volgens de Algemene bepalingen huurovereenkomst kantoorruimte, model ROZ). In de huurprijs zijn tevens vergoedingen van De Bastei aan de verhuurder opgenomen, die betrekking hebben op alle zakelijke lasten, waaronder – maar niet uitsluitend – de onroerend zaakbelasting gebruikersdeel en de vergoeding voor de kosten van de

| 64 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

opstalverzekering (die is gesloten door de verhuurder). De Bastei is verplicht zelf een glasverzekering af te sluiten. Feiten depot 3e Walstraat 55 ●

● ●

●

●

● ●

●

●

●

●

●

Het depot is een bedrijfsruimte die sinds 2002 wordt gehuurd van een particuliere eigenaar. De huurprijs bedraagt in 2020 € 16.800,-. De eigenaar is verantwoordelijk voor het eigenaarsonderhoud. De Bastei is verantwoordelijk voor het gebruikersonderhoud. Het pand bevindt zich op loopafstand van het museumgebouw. Het wordt gebruikt als depot voor de collectie en voor de lesmiddelencollectie van de NME-uitleenservice (uitleen van leskisten en andere lesmaterialen) en als atelier (werkruimte voor het dagelijks collectiebeheer). Het depot bestaat uit twee verdiepingen. De begane grond heeft een vloeroppervlak van ongeveer 150 mᒾ. De hoogte bedraagt ongeveer 4 meter. De kelderverdieping heeft eenzelfde oppervlakte als de begane grond, maar is niet hoger dan 2,2 meter, plaatselijk verlaagd tot 1,8 meter. Het totale vloeroppervlak depot (begane grond en kelder) bedraagt 2x150 mᒾ = 300 mᒾ. De geschatte inhoud bedraagt in totaal 930 m³. In 2016 gebruikte de collectie daarvan 152 m³. Uitgaande van een jaarlijkse toename van 4,7 m³, levert dat voor 2022 een totaal van ongeveer 180 m³ op. Dit getal is exclusief ongeveer 12% permanent uitgeleende objecten. Op de begane grond bevinden zich drie ruimtes: het atelier, collectieruimte 1 en de NME-uitleenservice. Het atelier beslaat de grootste oppervlakte. De conservator heeft hier een werkplek.

Naast de basisvoorzieningen (elektriciteit, toilet, een keuken met warm en koud stromend water, extra spoelbakken) staan hier zes grote werktafels, twee werkstations, een inloop vriescel, enkele dossierkasten, een boekenkast met een handbibliotheek en een zoldertje met ruimte om materialen op te slaan. Het atelier wordt regelmatig gebruikt om leskisten te controleren en schoon te maken. Collectieruimte 1 is afsluitbaar en bevat negen stalen archiefkasten waarvan zeven verrijdbaar. In deze kasten worden de deelcollecties Entomologie, Herbarium en Vertebraten bewaard. De kelderverdieping werd in 2020 enigszins opgeknapt (wandje plaatsen, schilderen, en een paar stellingkasten plaatsen, op kosten van De Bastei) en opgedeeld in twee afzonderlijke ruimtes: een kleine werkplaats en collectieruimte 2. Collectieruimte 2 bestaat uit drie kleine collectieruimtes voor de deelcollectie Geopaleo (gesteenten, mineralen, fossielen en pleistocene botten). De objecten van deze deelcollectie liggen opgeslagen in houten rekken en in ladenblokken. In het atelier en collectieruimte 2 worden noodgedwongen in de gangpaden objecten opgeslagen (van de collectie Diversen, Vertebraten, Entomologie en nog niet geselecteerde schenkingen: o.a. opgezette dieren, koloniale waren, schelpen, beschrijvende literatuur, modellen, schoolplaten en de uitleencollectie Entomologie).

Het gebouw voldoet niet aan algemeen aanvaarde normen voor het bewaren van een museale collectie en voor veiligheid. Een veiligheidsadviseur heeft onlangs aangeraden het pand te sluiten. We gaan daarop hieronder nader in, in paragraaf 5.2 .

| 65 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

●

‘Notitie Depot opgesteld in 2019, update januari 2021’ bevat een opsomming van voorwaarden waaraan het depot zou moeten voldoen.

Feiten opslagruimte Gorterplaats 34A ● ● ●

Het pand aan de Gorterplaats dient als opslagplaats van materialen. Het is in particuliere handen. De eigenaar heeft een huurovereenkomst gesloten met De Bastei. De huurprijs bedraagt in 2020 € 3.960,-. Er is ruimte genoeg, ook voor reparatiewerkzaamheden.

Feiten inventaris en apparatuur hoofd- en nevenvestigingen ●

●

Op de balans 2020 staan geen activa ter zake van inventaris (van museum, kantoor en depot) en apparatuur (zoals keukenapparatuur, displays, beamers en diepvrieskasten in het depot). Dit komt omdat De Bastei het geld hiervoor bij de start heeft opgehaald bij diverse fondsen en diverse eenmalige acties heeft gehouden. Om vervanging mogelijk te maken, tien à vijftien jaar na ingebuikname, voegt De Bastei jaarlijks vanuit het exploitatieresultaat € 50.000,- toe aan de bestemmingsreserve De Bastei 3.0. De Bastei gaat hierbij uit van een globale berekening van een bedrag van € 1,2 miljoen, dat benodigd is als herinvestering, en een bekostiging op dat moment voor de helft uit deze bestemmingsreserve en de helft uit bijdragen van fondsen en sponsoren. De Bastei werkt nog aan een inzichtelijke berekening hiervoor.

Wat gaat goed? ● ●

Het museumgebouw en de ligging ervan zijn van grote waarde voor de huidige en toekomstige exploitatie van De Bastei. De Bastei heeft betrekkelijk weinig kosten aan de huur van het depot en de opslagruimte.

Wat gaat niet goed genoeg? ● De Bastei is voor toekomstige herinvestering in inventaris en apparatuur voor de helft afhankelijk van middelen die dan moeten worden vergaard bij externe fondsen. Dat is een bekostiging die weliswaar denkbaar is, maar ook onzeker. Waar liggen kansen? ● Wij zien geen concrete kansen. Waar liggen bedreigingen? ● Er zou over vijftien à twintig jaar niet voldoende geld kunnen zijn voor vervanging van inventaris en apparatuur.

5.2 Onderhoud en toekomstbestendigheid vastgoed In deze paragraaf gaan we in op het onderhoud en de toekomstbestendigheid van het vastgoed, de inbouw en de vaste installaties.

| 66 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

Feiten museumgebouw ●

●

●

●

●

●

●

●

De demarcatie tussen de onderhoudsverantwoordelijkheid tussen de monumentale delen van het museumgebouw (de archeologische resten onder de straat en de resten van de Basteitoren) en de nieuwbouw is tot op heden niet overeengekomen tussen de gemeente en De Bastei. Vaststaat in elk geval dat De Bastei niet verantwoordelijk kan en wil zijn voor de monumentale delen. De stichting is verantwoordelijk voor het verhuurdersonderhoud en het huurdersonderhoud van de nieuwbouw. Het betreft wettelijk, periodiek, planmatig, correctief (storings) en vervangingsonderhoud, instandhouding en, zo nodig, aanpassingen van het gehuurde. Het betreft ook alle maatregelen om te voldoen aan de huidige en toekomstige wet- en regelgeving. Het onderhoud gebeurt op basis van een meerjarig onderhoudsplan (MJOP) dat moet worden goedgekeurd door de verhuurder. Het huidige, goedgekeurde, MJOP is opgesteld door de Van Kessel Groep. Het MJOP wordt jaarlijks door De Bastei geactualiseerd en daarna in de maand november tussen partijen besproken. Het MJOP wordt ten minste elke twee jaar getoetst door de gemeente en indien nodig aangepast op basis van nieuwe inzichten. In overleg tussen de gemeente en De Bastei wordt op dit moment gewerkt aan een aantal actualisaties; feitelijk gaat het om het verwijderen van enkele onderhoudsposten. Het vigerende MJOP heeft een looptijd van veertig jaar (2018 tot en met 2057).

De bedragen zijn jaarlijks geïndexeerd vanaf 2019 met 1,5%. Het totaalbedrag aan kosten over veertig jaar bedraagt € 4.075.641,- exclusief btw en € 4.931.526,- inclusief btw. Gemiddeld per jaar betreft het dus € 101.891,-, respectievelijk € 123.288,- per jaar. De Bastei ontvangt jaarlijks van de gemeente naast een exploitatiesubsidie een afzonderlijke bijdrage (op basis van facturatie) voor de uitvoering van dit MJOP (€ 77.888,-, exclusief btw, in 2020). Dit betreft volgens de gemeente de vergoeding voor het eigenaarsonderhoud. De voorwaarde voor de gemeentelijke bijdrage is het aantoonbaar afdoende reserveren voor toekomstige onderhoudsposten. De bijdrage mag uitsluitend ingezet worden voor onderhoud. De vergoeding voor onderhoud wordt jaarlijks geïndexeerd (volgens de Algemene bepalingen huurovereenkomst kantoorruimte, model ROZ). De gemeentelijke bijdrage voor onderhoud van het museum wordt jaarlijks gedoteerd aan een voorziening op de balans, na aftrek van de werkelijke kosten van onderhoud in dat jaar. De voorziening MJOP op de balans per einde 2020 bedraagt € 155.638,-.

Feiten archeologische resten in museumgebouw ● ●

De gemeente heeft in 2017 een offerte gevraagd aan expertbureau Restaura voor het monitoren en onderhouden van de opgegraven structuren. De Bastei geeft, volgens de huurovereenkomst, opdracht tot monitoring van de archeologische resten die zich bevinden in het gehuurde, met als uitgangspunt het voorstel van Restaura van 11 september 2017. Voor de vergoeding van kosten voor de monitoring en eventueel aanvullende kosten die voortvloeien uit de monitoring zullen met Verhuurder nadere afspraken worden gemaakt. Die zijn echter nog niet gemaakt.

| 67 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

Feiten groen dak entreedeel van museumgebouw ● ●

De Bastei is verantwoordelijk voor het onderhoud aan het groendak van het entreegebouw. De Bastei zal hiertoe, volgens de huurovereenkomst, een separate overeenkomst sluiten met een nader te bepalen partij waarmee de verhuurder dient in te stemmen. Verhuurder zal de kosten voor redelijk onderhoud op factuurbasis vergoeden, als afzonderlijke vergoeding naast die voor het MJOP. De Bastei heeft een dergelijke overeenkomst nog niet gesloten.

Feiten depot 3e Walstraat ●

●

●

●

●

●

● ●

●

Het betreft een pand dat niet is gebouwd als collectiedepot. De eigenaar van het pand voert slechts het meest noodzakelijke onderhoud uit. Er is daarom sprake van een bedrijfspand met achterstallig groot onderhoud. Collectieobjecten (en nog niet geselecteerde collecties) worden opgeslagen in ruimtes die daarvoor absoluut niet geschikt zijn, waaronder technische ruimtes, werkruimte en ruimte van de NME-uitleenservice. Er is sprake van chronisch ruimtegebrek. Sommige deelcollecties kunnen niet als geheel opgeslagen worden en staan noodgedwongen verspreid door het gebouw. De opslagcapaciteit wordt voor de huidige deelcollecties geheel benut en er is geen ruimte meer voor groei, wat collectievorming voor de toekomst in de weg staat. De voorzieningen voor werknemers en vrijwilligers zijn minimaal. Eten en drinken vindt in dezelfde ruimte plaats waar ook aan de collectie wordt gewerkt. Voedselresten trekken echter ongedierte en schimmels aan die schadelijk kunnen zijn voor de collectie. Zomers lopen de temperaturen in het atelier op tot boven de 35°C. Het gebouw is dusdanig verouderd dat het lastig is om de verschillende werkruimtes en collectieruimte schoon te houden. Er zijn met enige regelmaat lekkages in het dak, dit veroorzaakt schimmelgroei achter de kasten. Ramen en deuren sluiten slecht waardoor er last is van ongedierte.

Het schoonhouden van de collectie en het werken aan de collectie wordt hierdoor sterk bemoeilijkt. Daarnaast is het gebouw slecht geïsoleerd, waardoor er onnodig hoge energiekosten zijn. Het binnenklimaat is minimaal te reguleren (verouderde cv-installatie). Ondanks aanvullende maatregelen met behulp van ontvochtigingsapparatuur voldoen de bewaaromstandigheden van de verschillende deelcollecties niet aan de gangbare museale eisen op het gebied van relatieve vochtigheid en temperatuur. De huidige bewaaromstandigheden voldoen momenteel alleen aan een norm voor het licht (donker en alleen uv-arm kunstlicht). De verlichtingsinstallaties zijn verouderd en niet energiezuinig. Vervanging door led-verlichting met als aanvullende maatregel het gebruik van uv-werende folies op de ramen zijn gewenst. De natuurhistorische collectie wordt vrijgehouden van insectenvraat door objecten volgens een vast schema te ontsmetten in een vriescel. De installatie van de vriescel veroorzaakt veel warmte, omdat de ventilatoren achteraan het pand in een kelderruimte zijn ondergebracht. De installatie produceert veel geluid en verbruikt onnodig veel energie. Hierdoor is de temperatuur van de inloop vriescel noodgedwongen lager

| 68 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

●

ingesteld. Een betere koelventilatie met een afvoer boven het dak zou dit probleem kunnen verhelpen. Het depot is niet veilig. Zie hiervoor paragraaf 5.4.

Feiten opslagruimte Gorterplaats ●

De eigenaar van het pand voert slechts het meest noodzakelijke onderhoud uit. Er is daarom sprake van een bedrijfspand met achterstallig groot onderhoud.

Feiten over baten en lasten museumgebouw ● De baten en niet-personele lasten van het museumgebouw in 2019 zijn als volgt: Lasten museumgebouw 2019

Baten

Lasten

Huur Bijdrage gemeente in onderhoud

€ 105.449,€ 76.895,-

Kosten planmatig onderhoud

€

8.975,-

Toevoeging aan voorziening MJOP

€

72.731,-

Schoonmaak en klein onderhoud

€

41.674,-

0,- €

22.036,-

Belastingen/heffingen

€

1.019,-

Verzekeringen huisvesting

€

4.068,-

Nutskosten en teruggave energiebelasting

Subtotaal lasten museumgebouw

€

€ 76.895,- € 255.952,-

Saldo lasten museumgebouw

€ 179.057,-

Wat gaat goed? ● Het museumgebouw vergt vanwege zijn recente bouw op de middellange termijn nog betrekkelijk weinig onderhoud. ● De verantwoordelijkheid voor het eigenaarsonderhoud en het huurdersonderhoud zijn in één hand, namelijk van De Bastei. Dit betekent onder meer dat De Bastei zelf de programmering en timing van het onderhoud kan bepalen, zodat deze niet onnodig in conflict kan komen met de museale belangen. Wat gaat niet goed genoeg? ● Uit het meerjarig onderhoudsplan voor het geheel van het eigenaars- en het gebruikersonderhoud blijkt dat gedurende veertig jaar jaarlijks € 101.891,- (exclusief btw, inclusief indexering) nodig is voor de uitvoering ervan. De Bastei krijgt voor het eigenaarsonderhoud van de gemeente een jaarlijkse vergoeding van € 77.888,-, die overigens wel jaarlijks wordt geïndexeerd.

| 69 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

●

●

●

De Bastei voegt de jaarlijkse vergoeding minus de feitelijke jaarlijkse uitgaven aan (eigenaars- en gebruikers)onderhoud toe aan een balansvoorziening. Dit betekent dat De Bastei geen overeenkomstige jaarlijkse toevoeging pleegt voor het gebruikersonderhoud en in de toekomst dus geld te kort gaat komen voor onderhoud aan het museumgebouw: de balansvoorziening zal binnen de periode van veertig jaar tekortschieten. Er is geen ruimte binnen de exploitatie van De Bastei om de jaarlijkse toevoegingen aan de voorziening te doen die voor het gebruikersonderhoud benodigd zijn: afgerond € 24.000,- (= € 101.891 - 77.888) per jaar over de periode van veertig jaar vanaf 2019. De demarcatie tussen de verantwoordelijkheden van de gemeente en De Bastei waar het gaat om de archeologische resten en de Basteitoren zijn nog steeds niet vastgelegd en vertaald naar financiële consequenties. De kwaliteit en toekomstbestendigheid van het depot is ver onder de maat. Het voldoet op veel punten niet aan de huidige normen die aan een museaal depot worden gesteld. Dit is een groot risico. Het depot kent te weinig werkruimte voor de collectiebeheer-vrijwilligers.

Waar liggen kansen? ● Een nieuw te bouwen of te huren depot zou tevens kunnen voorzien in voldoende opslagruimte, zodat het pand aan de Gorterplaats ook zou kunnen worden verlaten. ● Een nieuw depot zou geschikt moeten zijn voor het ontvangen van schoolklassen en het geven van cursussen. ● Tegenover het voordeel dat het gehele beheer van het museumgebouw nu in handen ligt van De Bastei, staat dat gebouwbeheer voor een museum een activiteit is van een ‘buitencategorie’: het staat ver af van zijn corebusiness. Indien de gemeente het gehele gebouwbeheer op zich zou nemen, zou dat voor De Bastei een mogelijkheid zijn om zich te kunnen concentreren op zijn cultureel ondernemerschap1. De gemeente bezit immers veel vastgoed; vastgoedbeheer is voor haar een van haar vele gebruikelijke activiteiten. Bij een eventuele overgang van de beheersverantwoordelijkheid moet wel worden geregeld dat beide partijen steeds vooraf overleggen over planning en realisatie van concrete beheershandelingen in of aan het museumgebouw. Waar liggen bedreigingen? ● De collectie met grote (nationale, regionale en lokale) maatschappelijke waarde zal vroeg of laat schade oplopen als gevolg van de huidige bewaaromstandigheden. ● De museumregistratie komt eveneens in gevaar.

5.3 Publiekstoegankelijkheid museumgebouw In deze paragraaf gaan we in op de publiekstoegankelijkheid van het museumgebouw, in de zin van vindbaarheid, bereikbaarheid, toegankelijkheid en veiligheid.

Naar wij hebben begrepen was het ten tijde van de bouw de bedoeling van de gemeente om het gehele gebouwbeheer op zich te nemen, maar zou De Bastei moeten betalen voor het huurdersdeel van het onderhoud. De toenmalige directeur kwam tot de conclusie dat deze onderhoudskosten lager zouden uitvallen als De Bastei die in eigen beheer zou uitvoeren. 1

| 70 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

Feiten ● De Bastei is een zeer complex gebouw, met nieuwbouw en historische bouw, waarbij er diverse verbindingen worden gemaakt tussen verschillende niveaus. ● De entree bevindt zich op een plek die niet direct zichtbaar is. ● De entree is door de winkelinrichting met Staatbosbeheerproducten niet voor iedereen herkenbaar als museum. ● Gemeentewegwijzers verwijzen niet naar de ingang van het museum, maar naar een (nood)uitgang aan de Waalkade. ● Voor bezoekers is het lastig om zich te oriënteren in het gebouw. ● Het museum is een uitdaging voor bezoekers die slecht ter been zijn of slecht zicht hebben. ● Voor elektrische rolstoelgebruikers blijkt de lift te klein; zij moeten gebruikmaken van de aanwezige rolstoelen. ● Er is geen goede plek om fietsen te stallen bij de ingang van het museum. Wat gaat goed? ● De medewerkers van het museum zijn zich zeer bewust van de lastige oriëntatie en zijn daarom alert en behulpzaam. ● De ‘eenrichtingsverkeersroute’, die op grond van de vereiste coronamaatregelen verplicht was, blijkt de bezoeker houvast te geven. Deze wordt gehandhaafd. Wat gaat niet goed genoeg? ● De vindbaarheid van het museum voor automobilisten, fietsers en voetgangers laat te wensen over. Waar liggen kansen? ● Zorg voor duidelijke, eenduidige bewegwijzering in het museum, die regelmatig terugkomt.

● Zorg voor goede afspraken met de gemeente over bewegwijzering naar de ingang van De Bastei. ● Het complexe gebouw is niet gemakkelijk toegankelijk voor mensen met bepaalde beperkingen. Het is belangrijk om de juiste vorm te vinden om dit duidelijk te maken in museumuitingen. ● Sommige musea hebben aparte programma’s voor bepaalde doelgroepen, bijvoorbeeld rondleidingen voor slechtzienden met speciaal opgeleide gidsen, waarbij collectie ook gehanteerd mag worden, of speciale dagen waarbij krachtsporters helpen om bezoekers in rolstoelen naar niet goed toegankelijke delen van een museum te brengen.

Waar liggen bedreigingen? ● Er zijn geen directe bedreigingen.

| 71 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

5.4 Veiligheid museumgebouw en depot Feiten ● In opdracht van De Bastei heeft Stupers Security&Safety Consultancy een veiligheidsdoorlichting van het museumgebouw uitgevoerd en daarover een rapport opgeleverd. In de doorlichting is gekeken naar organisatorische, bouwkundige en elektronische maatregelen, in onderlinge samenhang. ● Het rapport laat zien dat op elk van de drie aspecten aanvullende maatregelen nodig zijn. ● Het expertisebureau heeft naar aanleiding daarvan een offerte uitgebracht. Dit betreft het opstellen van een securityplan, het inhuren van een externe securitymanager en het laten uitvoeren van een opening en sluitronde door een externe beveiliger. ● Hetzelfde bureau heeft ook een rapport opgeleverd over de de veiligheid van het depot. ● Het bureau somt de onderstaande aandachtspunten op om duidelijk aan te geven dat het op dit moment onverantwoord is om nog werkzaam te zijn in bovengenoemd depot: ○ brandgevaarlijke situatie; ○ geen brand-meldsysteem; ○ geen vluchtweg-aanduiding; ○ geen noodverlichting; ○ geen BHV-plan; ○ niet altijd een BHV’er aanwezig; ○ geen instructie brand/sluitronde; ○ schimmels aanwezig op plafonds en wanden; ○ lekkages/vochtige ruimtes/lekkage rioolbuizen; ○ te veel opslag in kelder; ○ onoverzichtelijke ruimtes; ○ documentatieruimtes vol met brandbare materialen; ○ onveilige gevoel van medewerkers.

Wat gaat goed? ● Er zijn in het museumgebouw en in het depot nog geen ernstige veiligheidsincidenten voorgevallen. ● De beveiliging in het museumgebouw omvat al diverse van de noodzakelijke voorzieningen. Wat gaat niet goed genoeg? ● Voor het museumgebouw bestaat er nog geen veiligheidsplan. Opstellen ervan vereist deskundigheid die het museum niet in huis heeft. ● Urgent zijn met name organisatorische maatregelen van beveiliging bij opening, sluiting en tijdens openingstijden. Deze vergen naast inzet van eigen mensen ook een externe beveiliger. Het gaat hierbij om extra kosten van € 36.500,- per jaar. Daarnaast zou het goed zijn als er dagelijks een beveiliger aanwezig is. De extra personele kosten komen daarmee globaal op € 60.000,- per jaar.

| 72 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

●

Het depot is ronduit onveilig en de huidige situatie staat eigenlijk alleen sluiting toe en overgang naar een veilig depot.

Kansen ● Zonder gemeentelijke hulp is er geen kans op een oplossing. Duidelijk is dat De Bastei zeker op dit aspect een ‘valse start’ heeft gemaakt. Bedreigingen ● De veiligheidssituatie in het museumgebouw en het depot brengt directe gevaren met zich mee voor de gasten, het personeel, de collectie, het gebouw en de omgeving. ● Het oplossen ervan vergt incidentele en structurele extra financiële middelen.

| 73 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

H6 | Waardering bedrijfsvoeringskracht 6.1 Vermogen Feiten ● Het eigen en vreemd vermogen van De Bastei ziet er volgens de jaarrekening 2020 als volgt uit: Eigen vermogen

Einde 2020

Einde 2019

Algemene reserve

€

28.297,-

€

44.029,-

Bestemmingsreserve Investeringsplan

€

51.724,-

€

57.406,-

Bestemmingsreserve Aankoop collectie

€

1.095,-

€

1.095,-

Bestemmingsreserve Overschot

€

51.580,-

€

51.580,-

Bestemmingsreserve De Bastei 3.0

€ 100.000,-

€

50.000,-

Totaal eigen vermogen

€ 204.399,-

€ 160.081,-

Idem als % totaal baten exploitatiejaar 14

12

Idem exclusief reserve De Bastei 3.0

7

8

Vreemd vermogen

Einde 2020

Einde 2019

Voorziening MJOP

€ 155.638,-

€ 94.606,-

Totaal vreemd vermogen

€ 155.638,-

€ 94.606,-

●

● ●

De bestemmingsreserve ‘Investeringen’ wordt gebruikt om investeringen (in 2020 € 5.682,- en 2021 - voorlopig - ongeveer € 17.000,-) mee te financieren (die dus niet worden geactiveerd en waarop dus ook niet wordt afgeschreven. De bestemmingsreserve ‘Overschot’ dient geen actueel doel meer. De bestemmingsreserve ‘De Bastei 3.0’ heeft tot doel voldoende middelen te genereren om toekomstige vervanging van inventaris en apparatuur te kunnen betalen. Hieraan wordt jaarlijks € 50.000,- toegevoegd voor toekomstige herinvestering in inventaris en apparatuur. Zie hiervoor ook paragraaf 5.1.

Wat gaat goed? ● Het eigen vermogen groeit licht (van € 160.081,- eind 2019 naar € 204.399,- naar eind 2020). ● Voor de korte en middellange termijn zal voldoende geld beschikbaar zijn voor het onderhoud van het museumgebouw.

| 74 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

Wat gaat niet goed genoeg? ● Het eigen vermogen is nog zodanig klein dat het De Bastei geen armslag biedt om te kunnen ondernemen en innoveren. De helft van het eigen vermogen (de bestemmingsreserve De Bastei 3.0) is bovendien bestemd om te dienen als (deel van de) dekking voor toekomstige herinvestering van inventaris en apparatuur en zou dus evenals de voorziening MJOP eerder moeten worden behandeld als vreemd vermogen. Het huidige eigen vermogen vormt slechts een minimale buffer om tegenvallers op te kunnen vangen. Een redelijke norm voor een financiële buffer is 25% van het totaal aan baten (de omzet), uitgaande van de aanname dat de gemeente als verstrekker van een structurele exploitatiesubsidie bereid zal zijn om bij te springen in geval van onvoorzienbare grote tegenvallers. Die buffer is nu 7%. Het percentage van 25 is gebaseerd op de norm die de meeste gemeenten in Nederland hanteren bij het subsidiëren van culturele en maatschappelijke instellingen. Wij zien die norm als een minimumnorm, omdat 25% in de praktijk alleen al nodig is als buffer voor normale, betrekkelijk kleine, tegenvallers en daarmee nog geen armslag biedt om te kunnen ondernemen en innoveren. ● De meeste van de bestemmingsreserves hebben geen duidelijke doelstelling. De Bastei is zich daarvan overigens bewust en is al van plan hierin nadere duiding te brengen.

Waar liggen kansen? ● Het inzicht in de financiële positie is ermee gediend als de algemene reserve en de bestemmingsreserves worden samengevoegd tot één algemene reserve. We tekenen daarbij aan dat het wel wenselijk is om in de toelichting van die reserve aan te geven welke norm voor de hoogte ervan De Bastei nastreeft om welke redenen (al was het maar om te vermijden dat subsidieverstrekkers een verkeerde interpretatie zouden kunnen geven aan de betekenis van die algemene reserve). Waar liggen bedreigingen? ● De Bastei mist wat betreft vermogenspositie ieder ‘vet op de botten’, wat betekent dat de financiële exploitatie jaarlijks ruimte zal moeten bieden om die positie te verbeteren en, omgekeerd, dat er geen sprake van kan zijn dat het eigen vermogen behulpzaam kan zijn bij het ondernemen en innoveren.

6.2 Exploitatierekening Feiten ● De Bastei beschikte ten tijde van onze analyse over realisatiecijfers over 2019 en 2020, een prognose voor 2021 en een begroting van 2022, alle volgens eenzelfde indeling en opgenomen in het systeem Exact. De cijfers over 2018 zijn niet opgenomen in dit systeem en daarmee niet goed vergelijkbaar. ● Wij hebben de indeling van de baten en lasten over de jaren 2019 tot en met 2022 omgezet in een indeling die meer output-gericht (productgericht) is en meer aansluit bij de waarden volgens de Culturele Waardenkaart. Wij hebben daarbij personele lasten, bij gebrek aan voldoende gegevens daarvoor, niet toebedeeld aan de producten. Het gehele overzicht is te vinden in bijlage 1 (Exploitatie 2019 t/m 2022) bij dit rapport.

| 75 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

●

● ●

Voor de analyse van het functioneren van De Bastei hebben wij met name gekeken naar de baten en lasten in 2019. Dit is namelijk het laatste volledige jaar voor het uitbreken van de coronapandemie in Nederland. Het is daarmee het meest representatieve exploitatiejaar voor het functioneren van De Bastei (en ook voor de musea waarmee we De Bastei hebben vergeleken). In deze paragraaf gaan we nader in op het exploitatiesaldo en het aandeel van de eigen inkomsten en subsidies in het totaal van de baten en lasten (de omzet). De ontwikkeling van het exploitatiesaldo vanaf 2019 is als volgt:

Exploitatiesaldo (- is tekort, + is overschot)

Realisatie 2019

Realisatie 2020

Prognose 2021 (november 2021)

Begroting 2022

€ 7.555,-

€ -15.731,-

€ -12.180,-

€ -57.781,- *)

*) Bij een raming van 40.000 bezoeken; 10.000 extra bezoeken leveren een saldo op van € 0,-.

●

De eigen inkomsten en subsidies zijn in 2019 als volgt: Bedrag

Als aandeel in totaal aan baten

Als bedrag per museumbezoeker

Eigen inkomsten 2019 (niet zijnde subsidies, bijdrage in onderhoud vastgoed en geoormerkte bijdragen derden)

€ 434.081,-

38%

€ 10,69,-

Subsidies (exploitatie- en projectsubsidies, exclusief overheidsfondsen)

€ 606.189,-

53%

€ 12,17,-

● ● ●

●

Zie ook de tabel in paragraaf 2.6 (Niet-museale activiteiten) waarin we laten zien dat de helft van de exploitatie- en projectsubsidies bestaat uit incidentele middelen. Uit diezelfde tabel blijkt dat in 2022 de structurele subsidie voor de museale activiteiten een derde uitmaakt van de subsidies voor de niet-museale activiteiten. Over het jaar 2022 ontvangt De Bastei een aanvulling op de exploitatiesubsidie van € 200.000,-. Dit is een eenmalige aanvulling, in afwachting van de resultaten van voorliggend onderzoek. De subsidies van De Bastei, uitgedrukt als subsidie per museumbezoeker, zijn in verhouding tot vergelijkbare musea als volgt: Museum De Bastei

Subsidies van overheden én overheidsfondsen, per museumbezoeker 2019

| 76 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

€ 12,93,-

Vergelijkbare musea € 33,61,- (exclusief hoogste en laagste waarde € 25,73,-)

●

Daarbij tekenen we wel aan dat vier van de vergelijkbare musea geen huur betalen. Dat betekent dat het verschil nog groter is dan in de tabel wordt vermeld: het verschil in financiële mogelijkheden die de subsidiëring oplevert tussen De Bastei en het gemiddelde van de vergelijkbare musea is feitelijk een behoorlijke onderschatting.

Wat gaat goed? ● Zoals aangegeven bij het vermogen, is de financiële positie van De Bastei zwak, maar niet beroerd. Exploitatietekorten zoals gerealiseerd in 2019 en verwacht voor 2021 kunnen worden opgevangen zonder in een technisch faillissement te belanden. ● De verhouding tussen de eigen inkomsten die De Bastei verwerft en de subsidies die De Bastei ontvangt is gezond in vergelijking met andere musea en andere culturele instellingen in Nederland. ● De Bastei weet net voldoende projectsubsidies te verwerven om zijn vaste lasten geheel of bijna geheel te kunnen dekken. ● De Bastei weet te overleven met een totaal aan subsidie van overheden en overheidsfondsen per museumbezoeker die twee derde is van wat vergelijkbare musea ontvangen. Wat gaat niet goed genoeg? ● De financiële exploitatie is wankel. De bestaande vaste lasten worden voor een aanmerkelijk deel gedekt met incidentele middelen (projectsubsidies) en middelen die anderszins niet bij voorbaat structureel zijn (bijdragen van Staatsbosbeheer en Rijkswaterstaat). De personeelslasten moeten noodgedwongen op een niveau worden gehouden waarbij er onvoldoende personeel (in kwantitatief en kwalitatief opzicht) is om het cultureel en zakelijk ondernemerschap op toekomstbestendige wijze vorm te geven.

Waar liggen kansen? ● Als de gemeente Nijmegen haar exploitatiesubsidie aan De Bastei zodanig zou verhogen dat De Bastei met zijn totaal aan jaarlijkse overheidssubsidies op het niveau zou komen van vergelijkbare musea (zonder er overigens rekening mee te houden dat vier van de vergelijkbare musea geen huur betalen) zou dat een inkomstenverhoging van De Bastei betekenen van afgerond € 664.000,- à € 1.072.000,- per jaar (berekend als marge tussen het verschil van € 33,61,- respectievelijk € 25,73,- en de € 12,93,- van De Bastei per bezoeker). Waar liggen bedreigingen? ● De kans is groot dat de huidige wijze van exploiteren, op basis van het huidige niveau en de huidige vorm van subsidiëren, niet houdbaar zal blijken te zijn. Dat zal zich naar onze verwachting eerst uiten in diverse verschijnselen van personele overbelasting en in een gebrek aan mogelijkheden om bij te sturen op basis van voldoende inzicht in stuurvariabelen, en vervolgens in afname van het eigen vermogen dat nu al minimaal is.

| 77 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

6.3 Personeel Feiten ● We hebben de personeelsbezetting begin 2022 in onderstaande tabel gerangschikt naar soorten functie/taken. Omdat een aantal medewerkers zich bezighouden met meer dan een van de onderscheiden taken, kunnen zij op verschillende plaatsen in de tabel voorkomen. Personele invulling naar functie/taak, begin 2020

Functie/taak

Dienstverband

Inzet in fte Waarvan tijdelijk, gedetacheerd of ingehuurd

Collectiebeheer en onderzoek

1,3

Conservator (MT-lid)

Vast

0,55

Tijdelijk (twee jaar door bijdrage Mondriaanfonds)

0,35

0,35

Gedetacheerd

0,4

0,4

Presentatie en publieksbegeleiding

3,7

1,5

Hoofd publiek en presentatie

Vast

0,5

Projectleider tentoonstellingen

Vast

0,7

Medewerker balie/BHV

Vast

0,8

Baliemedewerker

Vast

0,2

Baliemedewerker

Gedetacheerd

0,7

0,7

Baliemedewerker

Gedetacheerd

0,8

0,8

Medewerker educatie/prepareren/vz PVT

| 78 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

0,75

Educatie en publieksactiviteiten

1,8

Hoofd publiek en presentatie

Vast

0,4

Projectleider tentoonstellingen

Vast

0,2

Educatief medewerker

Tijdelijk (twee jaar door bijdrage Mondriaanfonds)

0,7

0,7

Medewerker educatie/prepareren/vz PVT

Gedetacheerd

0,5

0,5

0,1 + PM uitbesteed

-

Horeca, winkel en verhuur

Horecateam

Uitbesteed

N.v.t.

Medewerker winkel

Vast

0,1

Niet-museale projecten

1,2

2,3

1,1 0,4

Coördinator project Steenbreek

Extern

0,4

Medewerker project Steenbreek

Vast

0,5

Medewerker Natuur- en Milieu Educatie/project Steenbreek

Vast

0,7

Medewerker Natuur- en Milieu Educatie

Tijdelijk (één jaar, vooruitzicht op vast)

0,7

0,7

4,8

1,6

Overhead directeur-bestuurder

Vast

1

| 79 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

Medewerker Marketing/communicatie

Vast

0,7

Huismeester

Tijdelijk (na pensioen, contract voor één jaar)

0,9

0,9

Controller

Tijdelijk (contract loopt af per 1 april 2022)

0,1

0,1

Administratief medewerker en Webbeheerder

Vast

0,7

Administratief medewerker

Vast

0,1

Medewerker boekingen

Vast

0,7

Medewerker boekingen

Gedetacheerd

0,1

0,1

Medewerker ICT

Gedetacheerd

0,5

0,5

Online-marketeer

Extern

N.v.t.

ICT-ondersteuning

Extern

N.v.t.

Totaal betaalde medewerkers

14,0

6,15

Idem exclusief externe inhuur (dus in dienst 13,6 - 5,75 = 7,85 fte)

13,6

5,75 (42%)

Vrijwilligerscoördinator/ publieksbegeleider/ rondleider

Coördinatie 0,1

Vrijwilliger

| 80 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

●

De omvang van het personeel in verhouding tot vergelijkbare musea is als volgt:

Personeelsomvang

Museum De Bastei

Vergelijkbare musea

Aantal fte op loonlijst in vaste dienst per 10.000 bezoeken

1,5

2,7

Som fte vrijwilligers en stagiairs per 10.000 bezoeken

0,7

1,9 (1,3 exclusief de hoogste waarde)

●

●

De arbeidsvoorwaarden van het personeel dat in dienst is bij De Bastei worden bepaald op basis van de CAO Sociaal Werk. De pensioenregeling is ondergebracht bij Pensioenfonds Zorg & Welzijn. De baten en lasten van het personeel van De Bastei in 2019 zijn als volgt:

Personeelslasten 2019

Baten

Lasten

Lonen, sociale lasten en pensioenlasten personeel in dienst

€ 503.717,-

Overige personeelskosten

€

26.885,-

Vrijwilligerskosten

€

9.620,-

Subtotaal personeelslasten

€ 540.222,-

●

De lasten van inhuur van zzp’ers worden geboekt op de posten waarop zij worden ingezet. Dat betreft project Steenbreek, marketing en ICT. De totale inzet aan zzp’ers in 2019 blijft ruim onder 1 fte.

Wat gaat goed? ● Er is sprake van personeel dat werkt met enthousiasme en toewijding. ● De Bastei spant zich in om naast regulier-betaald personeel ook kansen te geven aan mensen die op diverse wijzen worden bekostigd op basis van de Participatiewet. ● De Bastei werkt met een grote groep van enthousiaste vrijwilligers. ● Na de fusie is er vanaf 2018 een PVT gekomen met vier leden. Hun termijn loopt dit jaar af. ● De samenvoeging van twee organisaties met vrijwilligers in een nieuw pand heeft energie gekost, maar nu de basis staat, wordt opnieuw gekeken naar de organisatiestructuur. ● Er is vertrouwen in de kennis, de ervaring en het netwerk van de nieuwe directeur-bestuurder. ● Een lid van de Raad van Toezicht treedt op als vertrouwenspersoon. Het protocol hierover wordt nog verder ontwikkeld.

| 81 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

Wat gaat niet goed genoeg? ● Het huidige personeelsbestand en de huidige exploitatiesubsidie zijn gebaseerd op de situatie van de twee zeer kleine musea die bestonden voor de fusie tot De Bastei. In verhouding tot het verleden kent De Bastei daarom een tekort aan personeel. ● Cruciale museale functies worden bemenst door mensen die worden bekostigd op basis van tijdelijk geld uit het Mondriaanfonds, door mensen die werken op basis van de Participatiewet en door vrijwilligers. ● Vergelijkbare musea hebben hebben in verhouding tot De Bastei en per 10.000 bezoeken 80% meer personeel in vaste dienst (2,7 tegenover 1,5 fte). De Bastei kent daarmee personele tekorten ten opzichte van vergelijkbare musea. ● Zoals aangegeven onder ‘Interne besturing’ is er nog te veel onduidelijkheid in de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden per personeelslid. ● De coronapandemie heeft negatieve effecten op de inzetbaarheid van een groot deel van de vrijwilligers. ● De CAO Sociaal Werk is, anders dan de Museum CAO, niet toegespitst op de werkzaamheden van De Bastei. ● De inschaling van het personeel kent een historische achtergrond, maar is na de fusie niet meer herijkt. ● De interne communicatie kan beter. Het is voor de medewerkers niet altijd duidelijk welke ontwikkelingen er zijn binnen het museum; er is behoefte aan een vast moment voor uitwisseling met het (betaalde) team.

De directeur-bestuurder is overigens al wel bezig met verbetering van de interne communicatie. ● Zowel intern als extern is niet altijd duidelijk hoe de NME-taken en -medewerkers zich verhouden tot de werkzaamheden van De Bastei. ● Vanuit de PVT wordt aandacht gevraagd voor de volgende thema’s: krappe formatie voor huidige ambities, overbelaste medewerkers, onduidelijkheid in functies, betere afstemming nodig binnen team, bijvoorbeeld op het gebied van educatie/NME. ● In de veelheid van eisen en wensen en de praktijk dat veel medewerkers verschillende taken uitvoeren, is het lastig om prioriteiten te stellen en alle medewerkers en vrijwilligers in hun kracht te plaatsen. Dat leidt regelmatig tot kleinere fricties, teleurstellingen en verlies van schaarse energie. Waar liggen kansen? ● Zoals aangegeven bij ‘Interne sturing’ werkt de directeur-bestuurder aan het verhelderen van functies en inschaling, en aan taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden per personeelslid. ● Herijking van de inschaling van de medewerkers kan worden gerealiseerd aan de hand van de Museum CAO. Daarna kan worden bezien of deze resultaten het beste kunnen worden terugvertaald naar de schalen van de CAO Sociaal Werk, dan wel dat een overgang wordt gemaakt naar de Museum CAO (afhankelijk van de knelpunten die daarbij daarna nog moeten worden overwonnen). ● De HRM-taken liggen nu bij directeur.

Het zou goed zijn om deze elders te beleggen (overbelasting bij directeur-bestuurder/terughoudendheid bij personeel).

| 82 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

●

Uit vergelijking met andere musea blijkt dat De Bastei in theorie mogelijkheden heeft om meer vrijwilligers en ook stagiairs aan zich te binden. Daarbij tekenen we aan dat onzeker is in welke mate die in de Nijmeegse context ook daadwerkelijk te vinden zijn.

Waar liggen bedreigingen? ● Bij alle cruciale museale functies (presentatie, collectiebeheer, onderzoek, marketing, finance & control, vastgoedbeheer) is sprake van een bezetting van regulier betaald personeel die minimaal is en bij verschillende functies onvoldoende voor een toekomstbestendige exploitatie. ● Herijking van inschaling van de medewerkers gaat naar onze verwachting leiden tot per saldo hogere loonkosten voor het huidige personeelsbestand (omdat het waarschijnlijk zal leiden tot verhoging van inschaling en salaris van een of meer medewerkers, maar eventuele verlagingen van inschaling niet zullen leiden tot verlaging van salaris zolang de betrokken medewerkers in dienst blijven bij De Bastei).

6.4 Organisatie, administratie en kantoor Feiten ● Ondanks de beperkte personeelsomvang kent De Bastei een indeling van de organisatie. Het organonogram ziet er volgens het jaarverslag 2020 als volgt uit:

| 83 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

●

● ● ●

● ● ●

De eenheden Collectiebeheer en Publiekstaken hebben een hoofd. Het hoofd Collectiebeheer heeft geen medewerkers. Het hoofd Publiekstaken is leidinggevende, die functioneringsgesprekken voert met haar medewerkers. De eenheid Bedrijfsvoering wordt vooralsnog geleid door de directeur-bestuurder. De Bastei beschikt over een personeelsvertegenwoordiging, waarvan de leden zijn gekozen door het personeel. Medewerkers beschikken (nog) niet over een beschrijving van taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. De directeur-bestuurder is bezig met het opstellen van een handboek P&O, waarin de arbeidsvoorwaarden en de personeelsprocessen nader worden omschreven, met functiebeschrijvingen per medewerker en met een nieuw organogram dat is gebaseerd op wensen over de toekomst van het museum (met een ruimere structurele exploitatiesubsidie). De boekhouding wordt vanaf het jaar 2018 gevoerd in het systeem Exact. Het kassasysteem is TicketTeam. De baten en niet-personele lasten van de kantoorfunctie van De Bastei in 2019 zijn als volgt:

Kantoorlasten

Baten

Lasten

Materialen, telefoon, porto, printen

€

3.885,-

Materiële lasten ICT en internet

€ 17.522,-

Accountantskosten

€

9.728,-

Kosten bestuur en RvT

€

1.445,-

Lidmaatschappen en contributies

€

2.738,-

Subtotaal kantoorlasten

€ 35.318,-

Wat gaat goed? ● De organisatie houdt de exploitatie van De Bastei gaande. Wat gaat niet goed genoeg? ● Het organogram ziet er fraaier uit dan de werkelijkheid is. In de praktijk is er een kleine organisatie, waarin velen meer functies vervullen en waarbij sommige functies niet of onvoldoende zijn ingevuld (met regulier-betaald personeel). Waar liggen kansen en bedreigingen? ● Zie onder exploitatie en personeel.

| 84 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

H7 | Waardering bestaande samenwerkingskracht Feiten Museum De Bastei kent op dit moment verschillende soorten samenwerkingspartners. Hieronder rangschikken we ze in categorieën die zijn gebaseerd op de Culturele Waardenkaart. Tegelijk met het onderzoek naar het functioneren en de toekomstperpectieven van De Bastei, voeren we een onderzoek uit naar de mogelijkheden van (aanvullende) samenwerking met museum Het Valkhof-KAM. De resultaten hebben we beschreven in een afzonderlijk rapport. Primair op het gebied van programmering (presentatie, educatie, activiteiten) Gemeente Nijmegen als behartiger van maatschappelijke belangen: ● dWaalpunten, ter bevordering van recreatie langs de Waal ● Erfgoededucatie Nijmegen (voor het schoolaanbod over cultureel erfgoed, samen met Museum Het Valkhof, de Gebroeders van Lymborgh en ’t Van Lindenhoutmuseum) ● De Bastei is natuur- en mileucentrum en NME-makelaar voor vijftig organisaties die educatieaanbod hebben voor het onderwijs ● Operatie Steenbreek waarvoor De Bastei de campagne leidt in Nijmegen, Lingewaard en Berg en Dal en samenwerkt met het Waterschap Rivierenland ● ontwikkeling Valkhofkwartier ● expertgroep Vitaal Groen Nijmegen ● Staatsbosbeheer Primair op het gebied van collectie Provincie Gelderland: ● Erfgoed Gelderland ● CollectieGelderland ● SNNC (Stichting Nederlandse Natuurhistorische Collecties) ● KNNV-Nijmegen ● Radboud

Universiteit Grensoverschrijdend/internationaal: ● Green-Blue Rhine Alliance, gericht op verbetering van het grensoverschrijdende ecologisch netwerk van het rivierenlandschap ● het DiSSCo-project, een samenwerking van 119 collectiebeherende instituten in 21 Europese landen, die streeft naar een ‘free and open’ digitale toegang tot de collectiedatabases van alle deelnemers Primair op het gebied van paracommerciële activiteiten ondersteunend aan programmering ● Droom Elst BV Primair op het gebied van bedrijfsvoering (exploitatie en vastgoed) ● Gemeente Nijmegen als verstrekker van exploitatiesubsidie

| 85 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

●

Gemeente Nijmegen als eigenaar en verhuurder hoofdvestiging

Lidmaatschappen en samenwerkingen nationaal ● NME, de Museumvereniging, Vereniging Science Centra, Naturalis Biodiversity Center, Wageningen Environmental Research en Stichting Nederlandse Natuurhistorische Collecties (SNNC) Wat gaat goed? ● Het museum is zeer actief in het zoeken naar samenwerkingsverbanden. ● De komst van een nieuwe directeur-bestuurder zorgt voor een nieuwe visie op samenwerkingsverbanden. ● Het lidmaatschap van de SNNC (Stichting Nederlandse Natuurhistorische Collecties) heeft een grote meerwaarde, onder andere door het uitwisselen van kennis en het opzetten van gezamenlijke projecten. ● Mogelijke samenwerkingsvormen van De Bastei en Museum Het Valkhof worden nader onderzocht. ● Vanuit de NME-rol is er goed contact met het onderwijs (po, en steeds meer vo en mbo). Wat gaat niet goed genoeg? ● De grote diversiteit aan samenwerkingspartners zorgt voor versnippering van tijd en aandacht bij de medewerkers. ● De samenwerking met Staatsbosbeheer is soms moeizaam: de landelijke doelstellingen van deze organisatie zijn soms lastig in te zetten bij lokale doelen. ● Het grootste deel van de winkel wordt ingericht en beheerd door Staatsbosbeheer; De Bastei richt zich in een klein deel van de winkel op historische producten. Voor bezoekers is soms onduidelijk dat ze de museumentree binnengaan.

● Operatie Steenbreek levert budget en naamsbekendheid op, maar is ook belastend voor de organisatie. Waar zijn kansen? ● Er is een mogelijk samenwerking van De Bastei en Museum Het Valkhof. Met de miniconferentie op 17 februari 2022 hebben De Bastei en Museum Het Valkhof onderzocht welke kansrijke samenwerkingsmogelijkheden er zijn op de thema’s programmering, collectie, interne bedrijfsvoering en paracommerciële activiteiten. Dit leverde een groot aantal onderwerpen op waarop beide musea mogelijk kunnen samenwerken. In de komende periode wordt dit nader uitgewerkt. ● Kies strategisch een (beperkt?) aantal samenwerkingspartners, waarmee een langdurige band kan worden opgebouwd. ● Er zijn kansen voor een nadere samenwerking met en bijdrage van Rijkswaterstaat Oost-Nederland en Waterschap Rivierenland voor de presentatie over klimaatverandering en de gevolgen voor rivier, landschap en stad. ● Vanuit De Bastei zien medewerkers mogelijkheden om meer samen te werken met Museum Het Valkhof op het gebied van bijvoorbeeld PR, communicatie, marketing, ICT, HRM, bedrijfsvoering, beveiliging, administratie, educatie-aanbod.

| 86 | Ontwikkelperspectief De Bastei; van knelpunten naar kansen

●

Zorg voor een betere inrichting van het Valkhofgebied, gezamenlijk gebruik van de buitenruimte en verwijzing naar elkaars musea. Er zijn daarbij ook mogelijkheden voor een gezamenlijke randprogrammering, een verwijzing naar elkaars tentoonstellingen en het programmeren van thema’s in beide musea.