Programma laadinfrastructuur Nijmegen

6.1

Werkagenda 2021-2023

De opgave waar Nijmegen voor staat voor de realisatie van laadinfrastructuur voor personenvoertuigen en overige voertuigsegmenten, betekent dat de gemeente op een aantal vlakken het heft in handen neemt om de transitie naar zero-emissie vervoer mogelijk te maken op een manier die past bij de ambities en kenmerken van de stad. Tabel 3 geeft de activiteiten weer die zijn voorzien om de ambities waar te maken, inclusief een inschatting van het benodigde budget hiervoor en een prioritering van activiteiten. De prioriteit ligt de komende 2 jaar nadrukkelijk op het beleid op orde krijgen voor de opschaling van elektrisch vervoer. De focus in mensen en middelen is dus ook hierop gericht en veel minder op innovatieprojecten die hiervan afleiden. Tabel 3: Werkagenda Programma Laadinfrastructuur Nijmegen 2021-2023

Activiteiten Programma Laadinfrastructuur Nijmegen

Inschatting budget13

Prioritering

€ 25.000

1

€ 50.00015

1

€ 10.000

2

€ 30.000

2

€ 150.00016

1

€ 25.000 € 25.000 -

1 1 2

€ 10.000

3

€ 15.000

2

Private en semipublieke laadinfrastructuur Inventarisatie en voorbereiding inkoop laadinfrastructuur in gemeentelijke parkeergarages en -terreinen Inkoop laadinfrastructuur gemeentelijke parkeergarages en -terreinen (100 laadpalen met 2 laadpunten14) Commerciële uitbaters van parkeergelegenheden informeren en evt. stimuleren m.b.t. de inkoop en realisatie van laadinfrastructuur VvE’s en bedrijven informeren over realisatie laadinfrastructuur en waar mogelijk stimuleren Publieke laadinfrastructuur Inkoop publieke laadinfrastructuur door aansluiting bij concessie GO-RAL (300 laadpalen met 2 laadpunten) Plaatsingsbeleid publieke laadinfrastructuur Prognose- en plankaarten reguliere en snellaadpunten Monitoring publieke laaddata in het kader van proactief plaatsen Ondersteunen initiatieven m.b.t. laadinfrastructuur die bijdragen aan andere mobiliteits- of duurzaamheidsdoelstellingen Snellaadinfrastructuur Plaatsingsbeleid voor snelladers

13

Raming van budget is gebaseerd op informatie van de gemeente Nijmegen en ervaringen van EVConsult bij andere gemeenten. Bedragen zijn exclusief BTW. 14 Uitgaande van ca. 4.000 semipublieke parkeerplaatsen op basis van gegevens van de gemeente, waarvan 5% een laadpunt behoeft in 2025. 15 Investering voor periode van minimaal 2 jaar. Deze inschatting is afhankelijk van de wijze waarop de aanbesteding wordt vormgegeven en het daaruit volgende resultaat van inschrijvingen door aanbieders. 16 Investering voor periode van naar verwachting 3 jaar. Deze inschatting is afhankelijk van de wijze waarop de aanbesteding vanuit de GORAL wordt vormgegeven en het daaruit volgende resultaat van inschrijvingen door aanbieders.

Programma Laadinfrastructuur Nijmegen

24

Nieuwbouwplannen ‘EV ready’ Richtlijnen, normering en aandachtspunten voor laadinfrastructuur bij gebiedsontwikkeling uitwerken

€ 10.000

2

€ 50.000

3 2

-

3

€ 10.000 € 40.000

3 2

-

3

Inpassing laadinfrastructuur in energiesysteem Ontwikkelingen vanuit de NAL-werkgroep ‘anders laden’ volgen Proeftuinen voor innovatieve laadtrajecten Onderzoeken waar technische innovaties een oplossing kunnen vormen voor slimme inpassing in het energiesysteem Laadinfrastructuur voor overige vervoersegmenten Locatieonderzoek laadinfrastructuur e-bussen in de publieke ruimte Laadbehoefte voor logistiek in kaart brengen en waar nodig faciliteren of stimuleren van de laadbehoefte Ontwikkelingen elektrisch varen volgen en waar nodig verdieping op rol en verantwoordelijkheid vanuit programma laadinfrastructuur

Het totaalbudget voor de activiteiten in het Programma Laadinfrastructuur bedraagt € 450.000 excl. btw, waarvan € 250.000 is voorzien voor de inkoop van laadinfrastructuur in de publieke ruimte en bij semipublieke gemeentelijke parkeergarages en -terreinen. Een investering van € 200.000 is voorzien voor beleidsontwikkeling en uitvoering voor de komende 2 jaar.

6.2

Organisatie

Gegeven de huidige situatie van de laadinfrastructuur en de opgave waar Nijmegen voor staat voor de komende jaren, rekening houdend met een sterke groei van elektrisch vervoer en de laadbehoefte in de stad, is structurele capaciteit van mensen nodig ten behoeve ontwikkeling, beheer en realisatie. Gemeentelijke organisatie Voor de ontwikkeling van beleid en de inkoop en realisatie van laadinfrastructuur in Nijmegen is de volgende capaciteit voorzien in de komende 2 jaar (dit is inclusief huidige FTE’s): • Stadsontwikkeling (beleid): 1,0-1,5 FTE o Implementatie Programma Laadinfrastructuur en plaatsingsbeleid o Beleidsontwikkeling overige voertuigsegmenten, i.h.b. logistiek o Volgen ontwikkelingen laadinfrastructuur en slim laden o Contractbeheer op beleidsdoelen o Coördinatie innovatieprojecten o Inhoudelijk opdrachtgever aan Stadsrealisatie en Stadsbeheer o Politiek-bestuurlijke afstemming o Ambtelijke coördinatie met overige beleidsdossiers (Omgevingsvisie, SLA, etc.) o Regionale afstemming GO-RAL

Programma Laadinfrastructuur Nijmegen

25

•

Stadsrealisatie (gem. Ingenieursbureau): 0,8-1,0 FTE o Projectleiding Programma Laadinfrastructuur o Monitoring laaddata i.h.k.v. strategische of datagestuurde uitbreiding van het laadnetwerk o Anterieure overeenkomsten gebiedsontwikkeling o Inkoopproces laadinfrastructuur in gemeentelijke parkeergarages/-terreinen o Externe communicatie VvE’s en uitbaters commerciële garages o Opdrachtgever aan Stadsbeheer voor uitvoeringskant laadinfrastructuur

•

Stadsbeheer (parkeren en verkeersmanagement + Bureau Toezicht) – 0,5-0,8 FTE o Toepassen plaatsingsbeleid publiek laden en snelladen o Operationeel contractbeheer, waaronder o.a. valt: § Afstemming proces en voortgang met concessiehouder § Opdrachtverstrekking aan wijkservice § Afhandelen bezwaren en meldingen § Monitoring beheer en onderhoud laadinfrastructuur § Optimaliseren van operationeel proces o Handhaving en afstemming met Bureau Toezicht

Samenwerking en afstemming Om de doelen uit ons Programma Laadinfrastructuur te behalen, is het belangrijk dat wordt samengewerkt tussen gemeentelijke afdelingen. Daarnaast werken we samen met verschillende partners, zoals de NAL-samenwerkingsregio GO-RAL. Dit is een samenwerkingsverband tussen provincies Gelderland en Overijssel en de netbeheerders Liander en Enexis in dit gebied. De samenwerkingsregio ondersteunt gemeenten bij de uitrol van laadinfrastructuur, onder andere door het delen van kennis en het organiseren van aanbestedingen voor laadpunten in de publieke ruimte.17 Daarnaast zijn de bewoners, netbeheerder en de (markt)partijen die de laadinfrastructuur plaatsen, belangrijke partijen waar we mee samenwerken en afstemmen.

17 Zie voor meer informatie de Gelders-Overijsselse Regionale Aanpak Laadinfrastructuur (GO-RAL)

Programma Laadinfrastructuur Nijmegen

26

Bijlage I

Overzicht gerelateerde beleidsdocumenten

Het Programma Laadinfrastructuur Nijmegen is gerelateerd aan de volgende beleidsdocumenten: ● Nijmegen goed op weg. Ambitiedocument Mobiliteit 2019-2030. Bouwsteen voor de omgevingsvisie. https://www.slimschoononderweg.nl/wpcontent/uploads/2019/07/AmbitiedocumentMobiliteitNijmegen.pdf ● Omgevingsvisie Nijmegen 2040: stad in beweging. ● Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit: Uitvoeringsprogramma 2020-2030 (juli 2020). https://www.nijmegen.nl/over-de-gemeente/dossiers/30-maatregelen-voor-schonere-lucht/ ● Ambitiedocument duurzame mobiliteit - Regio Arnhem Nijmegen. https://www.regioan.nl/media/Ambitiedocument-duurzame-Mobiliteit-en-Bereikbaarheidregio-AN.pdf ● Programmaplan 2019-2022 Slim en Schoon Onderweg. https://www.slimschoononderweg.nl/programmaplan-2019-2022-slim-en-schoononderweg/ ● Parkeren in Nijmegen auto en fiets 2020-2030 (december 2020). https://www.nijmegen.nl/fileadmin/bestanden/bestuur/bestuursdossiers/Parkeernota/Parke ervisie-Nijmegen-Vastgesteld-met-amendament-201217.pdf ● Rapport Verkenning Milieuzone (maart 2020). ● Uitvoeringsagenda Zero-Emissie Stadslogistiek. Op weg naar zero-emissie (9 februari 2021).

Programma Laadinfrastructuur Nijmegen

27

Bijlage II Beleidskaders verduurzaming vervoersegmenten DEELMOBILITEIT De doelstelling is om in 2025 50% van de huidige deelauto-vloot te elektrificeren en daarna brandstofdeelauto’s volledig uit te faseren. • Om dit doel te halen worden met de bestaande ‘klassieke’ deelauto-aanbieders (Greenwheels en MyWheels) afspraken gemaakt om op korte tot middellange termijn de deelauto’s te vervangen door elektrische auto’s. De gemeente zorgt dat de nieuwe concessie voor openbare laadinfrastructuur anticipeert op deze ontwikkeling. • Nieuwe aanvragen die binnenkomen worden vanaf 2024 alleen nog gehonoreerd indien het volledig elektrische auto’s betreft. Zo wordt het deelaanbod op een voor de markt werkbare manier verduurzaamd en behoudt de consument keuzevrijheid. De maatregelen en verwachtingen over de groei van deelmobiliteit zijn opgenomen in het kader met regels voor deelmobiliteit. In dit programma laadinfrastructuur ondersteunen we de verduurzaming van 0-emissie deelauto’s door aan te geven dat we voorzien in de benodigde laadpalen om de vlootverduurzaming te ondersteunen. Dit zal gebeuren door het plaatsen van laadpalen uit een lopende concessie voor laadpalen. TAXI’S Door beperkte publiekrechtelijke mogelijkheden heeft Nijmegen geen actief beleid op de verduurzaming van taxi’s. De opgave voor het voorzien in laadinfrastructuur voor de taxivloot is daardoor niet inzichtelijk.

• Aangenomen wordt dat elektrisch taxi’s ‘s nachts op depot laden en overdag gebruik maken van het netwerk van snellaadstations in de stad en de regio. • Uitbreiding van het aantal snellaadstations in Nijmegen en de regio zal bijdragen aan de versnelling van de overstap op elektrische taxi’s. • Zeker als deze snellaadstations zich bevinden in de buurt van een taxistandplaats. • In ambitiedocumenten voor ruimtelijke ontwikkelingen en de strategische opgave voor laadinfrastructuur onderzoeken we daarom de mogelijkheden voor snelladers ook nabij de taxistandplaatsen op (of nabij) stations. Het succes zal onder andere afhankelijk zijn van de gemaakte keuzes in de OV busconcessie. • Multimodaal gebruik bijvoorbeeld met elektrische OV-bussen, doelgroepenvervoer en touringcars heeft daarbij de voorkeur. • We onderzoeken ook de mogelijkheden voor multimodaal gebruik (o.a. voor taxi’s) op logische punten zoals transferia. ZES-ZONES Gemeente Nijmegen gaat per 2025 een zero emissiezone voor stadslogistiek invoeren in het centrum van de stad. Er komt ook een zero emissiezone in Hof van Holland en we onderzoeken op dit moment of dit ook mogelijk is op de campus Heijendaal. Het uitgangspunt is dat stedelijke logistiek geen directe uitstoot meer veroorzaakt om de lokale luchtkwaliteit en daarmee onder meer het leef- en verblijfsklimaat te verbeteren.

We sluiten daarbij aan op de landelijke richtlijnen, waarbij voor de trucks een overgangsregeling is afgesproken tot 2030 vanwege het feit dat elektrische trucks op dit moment nog moeilijk te verkrijgen zijn.

Programma Laadinfrastructuur Nijmegen

28

Logistieke bedrijven kunnen ervoor kiezen hun eigen wagenpark om te vormen naar zero emissie, maar men kan er ook voor kiezen om zich aan te sluiten bij een logistieke hub aan de stadsrand, waarvandaan de last mile zonder uitstoot wordt verzorgd. Het heeft onze voorkeur dat vervoer van goederen zoveel mogelijk gebundeld wordt, zodat het totaal aantal voertuigen in het centrum verminderd en daarmee de druk op de openbare ruimte en belasting voor de omgeving vermindert. In gesprekken met ondernemers horen we dat de investering in elektrische voertuigen nog wel te financieren is, maar dat geschikte laadinfra erg kostbaar is. • Voor (binnenstads)distributie wordt gezocht naar oplossingen om elektrische vrachtvoertuigen te kunnen (bij)laden om zo lokale uitstoot van uitlaatgassen te verminderen. Om zo min mogelijk kostbare tijd te verliezen, wordt bij voorkeur de accu geladen op het moment dat het voertuig stil staat om goederen over of in te laden. • Gemeente Nijmegen onderzoekt samen met de HAN en betrokken bedrijven en instanties op het vlak van logistiek naar mogelijk locaties voor logistieke hubs. Daarvoor is een Denktank Logistiek Nijmegen opgericht. Doel is om tot een netwerk van hubs te komen voor diverse doelen. Dat onderzoek is bijna gereed, het adviesrapport wordt in Q2 van 2021 opgeleverd, waarna we aan de slag gaan met de implementatie van dit netwerk.

Dan wordt ook bekeken wat de behoefte is aan laadinfrastructuur en waar die zou moeten komen. • De gemeente werkt daarbij samen met het programma Slim & Schoon Onderweg van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en provincie Gelderland. Gelderland zal samen met Overijssel een onderzoek doen naar de mogelijkheden voor regionale logistieke hubs. Daarbij wordt de relatie met de stedelijke hubs expliciet meegenomen en wordt tevens gekeken naar de noodzaak van laadinfrastructuur. • De regio Arnhem Nijmegen heeft logistieke makelaars die bedrijven helpen om hun wagenpark te verduurzamen en minder ritten te maken. Zij ondersteunen onder meer bij de aanvraag van DKTI-subsidies voor elektrische voertuigen, waarbinnen laadinfrastructuur eveneens subsidiabel is. De kennis van de logistiek makelaars kan eveneens worden ingezet voor de detaillering van de visie op laadinfrastructuur voor stadslogistiek. Naast logistieke hubs, komen er ook steeds meer hubs voor personenvervoer. Regio Arnhem Nijmegen en de provincie Gelderland hebben hier begin 2021 een visie voor geschreven. Mogelijk kan dit worden gecombineerd met laadinfrastructuur. Daarnaast is sprake van elektrificatie van het openbaar busvervoer, waarvoor ook laadinfrastructuur nodig is.

Om de investering in laadinfrastructuur zo goed mogelijk te laten renderen, is het gewenst om onderzoek te doen of laadinfrastructuur voor logistieke hubs, hubs voor personenvervoer en/of voor het openbaar vervoer gecombineerd kunnen worden, zodat dubbelgebruik mogelijk is. Daarbij moet dan wel goed gekeken worden naar de beschikbaarheid op de momenten dat de verschillende doelgroepen de stroom nodig hebben, zodat de exploitatie geen gevaar loopt.

Programma Laadinfrastructuur Nijmegen

29

OV BUSSEN Op dit moment bereidt de provincie een nieuwe concessie voor het OV-busvervoer in de regio voor. Gemeente Nijmegen heeft geen directe invloed op de duurzaamheidseisen voor deze concessie, omdat de provincie concessieverlener is. • In december 2022 zou de nieuwe concessie in gaan, maar als gevolg van COVID-19 is gekozen voor een noodconcessie tot december 2024. Er was al wel een Nota van Uitgangspunten vastgesteld voor de nieuwe concessie die in december 2022 in zou gaan. Hierin stond dat al het toekomstvaste stadsvervoer emissieloos moet zijn vanaf de start van de concessie. Als nieuwe bussen worden aangeschaft voor de overige lijnen moeten deze vanaf 2025 zero emissie zijn. Op dit moment wordt overwogen of de Nota van Uitgangspunten herijkt moet worden. • Gemeente Nijmegen maakt op diverse wijze haar wens voor zero emissie busvervoer vanaf de nieuwe concessie die in december 2024 in gaat kenbaar bij de provincie. • Afhankelijk van de mate van inzet op zero emissie busvervoer zal wel of geen noodzaak zijn voor laadinfra voor EV-bussen. Dat ligt aan de keuze voor bv. waterstof, bussen met pantograaf (trolley) of batterij-elektrische bussen. • In samenwerking met de regionale gemeenten, provincie en concessiehouder zal in het geval van batterij-elektrische bussen worden gezocht naar de meest geschikte locaties voor de benodigde laadinfrastructuur.

Hierbij is multimodaal gebruik, met betrekking tot de maatschappelijke investering en beslag op de publieke ruimte, een nadrukkelijke wens. VAARTUIGEN Gemeente Nijmegen heeft ambities om de verduurzaming en elektrificatie van binnenvaart verder te helpen. In ‘Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit’ Uitvoeringsprogramma 2020–2030, zijn hiervoor maatregelen opgenomen. Zoals de aanleg van walstroom en deelname aan het project CLINSH (Clean Inland Shipping). Omdat er nu nog geen duidelijke opgave ligt voor elektrificatie van de binnenvaart neemt gemeente Nijmegen een faciliterende en onderzoekende rol op zich. Een uitwerking voor het ontwikkelen, realiseren en exploiteren van een laadstation voor batterijcontainers voor binnenvaart is het project ET-Hub. Deze uitwisselbare batterijcontainers zijn in eerste instantie bedoeld voor elektrificatie van de binnenvaart, maar hoeft daartoe niet beperkt te zijn. De businesscase wordt juist beter als de batterijcontainers ook ingezet kunnen worden voor andere doelgroepen. Denk daarbij aan de inzet van het laadstation voor het laden van EV-logistiek, netstabilisatie, kortdurende stroombehoefte of gebruik van batterijcontainers voor walstroom, evenementen of op bouwplaatsen. De uitwerking en financiering van de bovenstaande projecten vindt plaats buiten het programma laadinfrastructuur.

Om die reden zijn de maatregelen en financiering niet in dit programma opgenomen. Voor zover er in de toekomst laadinfra benodigd is voor de ondersteuning van EV binnenvaart zal, in samenwerking met de betrokken partijen, worden onderzocht wat de meest doelmatige aanpak is om te voorzien in laadinfra. Bijvoorbeeld als alternatief voor walstroom.

Programma Laadinfrastructuur Nijmegen

30

Bijlage III Europese wet- en regelgeving m.b.t. elektrisch vervoer Op Europees niveau wordt door middel van wetgevende instrumenten en beleidsplannen ingezet op een klimaatneutraal Europa in 2050, waarbij voor de mobiliteitssector ingezet wordt op het stimuleren van emissievrij vervoer en het gebruik van duurzame hernieuwbare brandstoffen. De volgende Europese richtlijnen en normen zijn hierbij van belang: • De Europese Renewable Energy Directive II (RED II) stelt als bindend doel dat hernieuwbare energie 32% uitmaakt van het totale energieverbruik binnen de EU in 2030. Op basis van bestaande transitiemogelijkheden en verwachte ontwikkelingen is dat doel voor Nederland vertaald naar 14% van de totale bruto energieconsumptie in 2030. Een subdoel uit RED II is de verplichting om 14% van de energieconsumptie van de transportsector te laten bestaan uit hernieuwbare energiebronnen in 2030.18 • De Europese Clean Vehicles Directive heeft als doel om het gebruik van schone, energieefficiënte voertuigen te bevorderen door middel van publieke inkoop. Voor overheden en semi-publieke instellingen betekent dat dat tot 2030 bepaalde percentages van alle nieuw aan te besteden voertuigen schone voertuigen moeten zijn.19 • De Fuel Quality Directive heeft als doel het reduceren van de belangrijkste vervuilende emissies tijdens de productie en het gebruik van brandstoffen.

Het stelt doelen voor de stapsgewijze vermindering van broeikasgasintensiteit van de door brandstofleveranciers te leveren brandstoffen.20 • Verder zijn Europese CO2-reductienormen ingevoerd voor fabrikanten. In 2025 moet de uitstoot van CO2 door nieuwe vrachtauto’s van producenten met gemiddeld 15% zijn teruggebracht ten opzichte van 2019. In 2030 moet de emissie van de nieuwverkoop nog eens verder zijn verlaagd tot 30% ten opzichte van 2019.21 • De doelstellingen uit de Europese Green Deal worden met een investeringsplan ondersteund, door een beoogde investering van 1 biljoen euro tot 2030. Een deel van deze investeringen zal gaan naar duurzame en slimme mobiliteit, voor het ondersteunen van beleidsvoorstellen om de CO2-reductie van transport te versnellen en om het gebruik van duurzame alternatieve brandstoffen te stimuleren.

18

2018/2001/EU 2019/1161/EU 20 2009/30/EG 21 2019/1242/EU 19

Programma Laadinfrastructuur Nijmegen

31

Bijlage IV Landelijke prognose laadinfrastructuur tot 2030

Figuur 9: Prognose aantal laadpunten per type in Nederland (Nationale Agenda Laadinfrastructuur, 2019)

Programma Laadinfrastructuur Nijmegen

32

Bijlage V Landelijke prognose ZE-vrachtwagens tot 2030 50000

Aantal ZE-vrachtauto's

45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000

2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050

0

LDT

MDT

HDT

Figuur 10: Transitiepad naar ZE-vrachtvervoer voor Light Duty (LDT) Medium Duty (MDT) en Heavy Duty Transport (HDT) (EVConsult in opdracht van Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2020)

Programma Laadinfrastructuur Nijmegen

33