OVV Rapport Industrie en omwonenden

3.3.3 Rechtszaken over de vergunningvoorschriften In de rechtszaken over de omgevingsvergunning van Tata Steel spelen de toegestane emissies 67 een grote rol. Met de komst van de Europese BREF (zie onderstaand blauw kader) verandert dat niet. In 2012 wordt de BREF IJzer- en staalproductie vastgesteld en begint de provincie Noord-Holland, en vanaf 1 januari 2014 de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, met het aanpassen van de vergunningvoorschriften van Tata Steel.

BREF’s BREF’s zijn BAT Reference documents, waarbij BAT staat voor Best Available Techniques. De BAT zijn vergelijkbaar met wat in Nederland Beste Beschikbare Technieken (BBT) wordt genoemd. In lijn met de naam, is een BREF een document dat een overzicht geeft van technieken. De nadruk ligt op het effect van de verschillende technieken op de emissie van schadelijke stoffen en op de bijbehorende kosten. BREF’s bestaan zowel voor industrieën (zoals ijzer- en staalproductie) als voor functies (zoals koelsystemen). Anders dan de naam doet vermoeden, bevatten de overzichten meestal niet alle technisch beste technieken, maar vooral reeds toegepaste technieken.

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

65 66 67

De vier partijen zijn: Coöperatie Mobilisation for the Environment U.A., de Stichting Natuur en Milieu, de vereniging Milieufederatie Noord-Holland en de stichting Dorpsraad Wijk aan Zee. Raad van State, ECLI:NL:RVS:2008:BD2643, 28 mei 2008. https://www.raadvanstate.nl/@30379/200701617-1/. Emissies van onder meer over geur, NOX, fijnstof, cadmium, arseen, chroom, lood en de emissie van ZZS (Zeer Zorgwekkende Stoffen) in het algemeen.

- 48 -

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

De BREF’s zijn het resultaat van de EU richtlijn voor industriële emissies. De Europese Commissie stelt de BREF-documenten vast. Voor Tata Steel zijn er meerdere BREFdocumenten van toepassing, waarvan de BREF IJzer- en staalproductie de belangrijkste is. De huidige BREF IJzer- en staalproductie is op 8 maart 2012 vastgesteld. De Europese Commissie moet ernaar streven om elke BREF na acht jaar te hebben herzien, geteld vanaf de publicatiedatum van de BREF, zodat deze weer aan de laatste stand van de techniek voldoet. Na publicatie moet het bevoegd gezag zorgen dat de emissie van de bedrijven waar de BBT relevant voor is, binnen vier jaar in lijn is met wat mogelijk is met de technieken uit de BBT.68 Dat moet het bevoegd gezag doen door de vergunning aan te passen als dat nodig is, en te zorgen dat het bedrijf daaraan voldoet.

Om aanscherping van de milieuvergunning van Tata Steel af te dwingen gaat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) bij de rechter in beroep tegen het besluit om te vergunnen. Deze stap wordt gezet als de provincie adviezen of verzoeken van de ILT gericht op aanscherping van de vergunning niet opvolgt. In 2020 gaat de ILT twee keer in beroep bij de rechter tegen besluiten van de provincie Noord-Holland. Beide rechtszaken gaan over de wijze waarop een BBT-maatregel aan Tata Steel is opgelegd. De eerste rechtszaak gaat over de emissie van stikstofoxiden (NOx) bij het zogenaamde windverhitten.69 Ook de Dorpsraad Wijk aan Zee stelt beroep in tegen deze vergunning vanwege het niet voldoen aan de BBT emissie-eis voor NOx. De rechtbank stelt dat de Dorpsraad haar beroep niet goed onderbouwd heeft. Deze zaak is door de rechtbank ongegrond verklaard.70

NOX-eis van Hoogoven 7 De windverhitters van Hoogoven 7 voldeden niet aan de NOX-eis uit BBT conclusie 65. In de vergunning was door de omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) een emissiegrenswaarde voor NOX opgenomen die ruimer was dan de waarde uit BBT 65. Het argument daarvoor was dat het niet kosteneffectief zou zijn om Tata Steel de benodigde maatregelen te laten treffen om de voorgeschreven emissiewaarde te bereiken. De rechtbank heeft het beroep van de ILT hierover toegewezen. Uitgangspunt van de BBT-conclusies is onder meer dat deze kosteneffectief zijn. De maatschappelijke winst die wordt behaald met het toepassen van BBT-conclusies wegen altijd op tegen de kosten van de benodigde maatregel, aldus de rechtbank.71

68 69 70 71

Artikel 5.10 Bor. Een windverhitter is een warmtewisselaar. In een windverhitter wordt lucht voorverwarmd voordat het in de hoogovens wordt gebracht. Rechtbank Noord-Holland, ECLI:NL:RBNHO:2020:9875, 26 november 2020. https://uitspraken.rechtspraak.nl/inzie ndocument?id=ECLI:NL:RBNHO:2020:9875. Rechtbank Noord-Holland, ECLI:NL:RBNHO:2020:9876, 26 november 2020. https://uitspraken.rechtspraak.nl/inzie ndocument?id=ECLI:NL:RBNHO:2020:9876.

- 49 -

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

De tweede rechtszaak door de ILT gaat ook over de emissie van stikstofoxiden (NOx), nu bij de Pelletfabriek.

NOx-emissies van de Pelletfabriek De ILT had de OD NZKG verzocht om Tata Steel een verplichting op te leggen om een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren voor het bestrijden van NOx-emissies van de Pelletfabriek met een nageschakelde techniek (BBT conclusie 36). In dat haalbaarheidsonderzoek moest zowel een beschouwing van de technische haalbaarheid van relevante technieken worden uitgevoerd, alsook een kosteneffectiviteitsberekening hiervoor worden opgesteld. Omdat Tata Steel het kosteneffectiviteitsonderzoek al had uitgevoerd in de periode dat het bezwaar en beroep door ILT liep, heeft de rechtbank deze zaak niet verder in behandeling genomen.72

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

De BBT-conclusies IJzer en Staal hadden in 2016 in de vergunning en bij Tata Steel geïmplementeerd moeten zijn. Dit is volgens de OD NZKG niet gebeurd door capaciteitsgebrek bij vergunningverlening. De OD NZKG stelt uiteindelijk in juli 2022 dat de vergunning voor Tata Steel op korte termijn aan de Beste Beschikbare Technieken IJzer en Staal voldoet.73 De twee laatste actualisatieprocedures zijn in juli 2022 in voorbereiding.

3.4

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

Grafietregens

3.4.1 De rol van Harsco Metals In 2018 ontstaat ophef onder de omwonenden van het Tata Steel terrein over stofemissies van Harsco. Deze stofemissies zijn bekend geworden als de grafietregens74. Deze grafietregens zijn niet vergund en worden daarom geclassificeerd als ‘ongewone voorvallen’. Een ongewoon voorval is een gebeurtenis binnen een bedrijf die afwijkt van het normale bedrijfsproces en die nadelige gevolgen voor het milieu kan opleveren.

Harsco Metals Holland B.V. Op het terrein van Tata Steel in IJmuiden zijn verschillende andere bedrijven gevestigd. Eén van die bedrijven is Harsco Metals Holland B.V.75 Harsco is gelegen aan de noordwestkant van het Tata Steel terrein. Aan de westkant grenst het bedrijf aan de duinen en aan de noordkant ligt het dorp Wijk aan Zee.

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

72 73 74 75

Rechtbank Noord-Holland, ECLI:NL:RBNHO:2020:8919, 15 oktober 2020. https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziend ocument?id=ECLI:NL:RBNHO:2020:8919. Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Minder stikstofruimte voor Tata Steel, 13 juli 2022. De grafietregens worden ook wel grafietemissies genoemd. Beide benamingen worden gebruikt in dit rapport. In dit rapport wordt de naam Harsco gebruikt om Harsco Metals Holland B.V. aan te duiden.

- 50 -

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

Het bedrijf opereert zelfstandig en heeft een eigen omgevingsvergunning. De huidige omgevingsvergunning stamt uit 2009 met een herziening in 2010. Harsco verwerkt verschillende soorten staalslakken van Tata Steel. De slak, inclusief de daaruit teruggewonnen producten blijven eigendom van Tata Steel. Een gedeelte van wat er tijdens de verwerking bij Harsco gebeurt, wordt direct beïnvloed door de samenstelling van het materiaal dat Tata Steel levert. Dat Harsco op hetzelfde terrein staat als Tata Steel maakt de aan- en afvoerlijnen kort, wat logistiek gezien praktisch is voor beide bedrijven.

Samenvatting

Beschouwing

De grafietregens ontstonden door een verandering in het productieproces. Dit staat in meer detail uitgelegd in onderstaand blauw blok.

Aanbevelingen

Het ontstaan van grafietregens76 Om van ijzererts ruwijzer en later staal te maken, moet de zuurstof uit het ijzererts worden gehaald. Dat gebeurt in de hoogovens van Tata Steel door verhitting met kooks (bestaande uit koolstof). Bij dit proces komt een deel van de koolstof in het ruwijzer terecht. Deze koolstof moet er in een aantal stappen weer uit worden gehaald.

Lijst van afkortingen

Het ruwijzer koelt af tijdens het transport van de Hoogovens naar de Oxystaalfabriek waarbij het steeds meer koolstof afscheidt. Dit afgescheiden koolstof is grafiet. In de Oxystaalfabriek wordt het ruwijzer ontzwaveld. Tijdens dit proces vormt de zogenoemde ROZA-slak (ROZA staat voor ruwijzerontzwaveling). Deze ROZA-slak wordt afgeschraapt en opgevangen in een slakpan waarbij wat ruwijzer en uitgescheiden grafiet meekomen. De slakpannen met ROZA-slak gaan in wagons vanaf de Oxystaalfabriek naar Harsco. Vanaf 2014 werden de nog warme slakpannen bij Harsco gekiept en bij dat leegkiepen van de slakpannen kwam veel warmte vrij. Dat zorgde sindsdien voor opstijgende warme lucht. In 2018 is Tata Steel grondstoffen met minder zwavel gaan gebruiken. Omdat zwavel koolstof vasthoudt, kwam er toen meer grafiet mee bij het kiepen. Daardoor stegen meer grafietdeeltjes op in de warmte lucht, waarvan een deel door de wind neersloeg in Wijk aan Zee. Dit is bekend komen te staan als de grafietregens.

In 2018 trekken Tata Steel en Harsco, vanwege de verwevenheid van de bedrijfsprocessen, gezamenlijk op om het probleem van de grafietemissies aan te pakken. Om de grafietregens te voorkomen passen zij vanaf november 2018 de werkwijze als volgt aan: alle slakken krijgen een minimale koeltijd, de hoeveelheid slak per pan wordt beperkt en het aantal slakpannen wordt uitgebreid. Dit is een tijdelijke oplossing totdat de ROZA-hal wordt gebouwd. Deze hal wordt in juni 2020 in gebruik genomen. De aanpassing van de

76

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

Tata Steel, Factsheet Grafiet, september 2020.

- 51 -

Bijlagen

Inhoud

werkwijze heeft volgens Tata Steel direct effect doordat de grafietoverlast ‘drastisch vermindert’. Wel vindt er tot april 2019 nog drie keer een beperkte grafietemissie plaats in de omgeving. Op het terrein van Harsco wordt een overkoepelende hal, de ROZA-hal, met een grote afzuiginstallatie gebouwd om grafietregens te voorkomen. In de ROZA-hal wordt met platte bakken in plaats van pannen gewerkt. Hierdoor kan de ROZA-slak zich over een grotere oppervlakte verspreiden en dit zorgt voor een snellere koeling waardoor het grafiet als het ware in de slak wordt opgesloten. De slak kan afgedekt worden vervoerd, en kan worden verwerkt in de ROZA-hal. De verandering van pannen naar platte bakken betekent ook dat Tata Steel de Ruwijzerontzwavelingsinstallaties van de Oxystaalfabriek, die de slak in pannen gieten, moet ombouwen. Deze aanpassingen worden door de bedrijven gezamenlijk ontwikkeld en, nadat de veranderingen in de omgevingsvergunning zijn verwerkt, worden deze ingevoerd en in de praktijk gebracht vanaf 2 juni 2020. 3.4.2 Onderzoeken naar aanleiding van de grafietregens Na de grafietregens voert het RIVM in opdracht van de provincie Noord-Holland onderzoek uit naar de gezondheidsrisico’s van de grafietregens.77 Het RIVM onderzoekt hiertoe de samenstelling van het grove stof, het stof dat mensen zien liggen, uit de grafietregen van 29 maart 2019.

In het grove stof treft het RIVM meerdere metalen, lood en PAK’s aan. Een deel van de aangetroffen stoffen in het grove stof zijn zogenoemde ‘Zeer Zorgwekkende Stoffen’ (ZZS). Het nationale emissiebeleid is erop gericht om deze ZZS zoveel mogelijk uit de leefomgeving te weren. Daarom hebben bedrijven de verplichting om de emissie van ZZS naar de lucht zoveel mogelijk te voorkomen en, als dat niet mogelijk is, de emissie tot een minimum te beperken.78 Voornoemd onderzoek van het RIVM, dat in juni 2019 wordt gepubliceerd, beantwoordt niet alle vragen en zorgen van omwonenden over de grafietemissies. Omwonenden zijn namelijk ongerust over het grove stof in hun omgeving, vragen zich af wat daar in zit en wat het betekent voor hun gezondheid. Het RIVM heeft advies over vervolgonderzoek gegeven. Naar aanleiding van dit advies geven de provincie Noord-Holland en de IJmondgemeenten het RIVM opdracht om aanvullend onderzoek te doen naar de gezondheid in de IJmond. Het RIVM start in de tweede helft van 2019 met het project ‘Grafietregens en gezondheid’. In dit project wordt in drie deelonderzoeken onderzoek gedaan naar de gezondheid in de IJmond. De resultaten van deze drie deelonderzoeken worden hieronder kort toegelicht.

Deelonderzoek I - Tussentijdse resultaten Gezondheidsonderzoek in de IJmond Uit het eerste deelonderzoek 79, uitgevoerd in opdracht van de provincie Noord-Holland en de IJmondgemeenten, komt naar voren dat de fijnstofconcentratie op leefniveau in de IJmond vaker als ‘matig’ en ‘onvoldoende’ wordt geclassificeerd in vergelijking met achtergrondconcentraties. Deze classificering van de gemeten luchtkwaliteit is weergegeven in tabel 2. Het RIVM stelt dat de classificering in de IJmond laat zien dat de IJmond een relatief zwaar belast gebied is en dat met name bepaalde groepen (kinderen,

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

77 78 79

RIVM, Inschatting gezondheidsrisico’s grafietregen Wijk aan Zee, juni 2019. Artikel 2.4, lid 2 Abm. RIVM, Tussentijdse resultaten Gezondheidsonderzoek in de IJmond, april 2021.

- 52 -

Bijlagen

Inhoud

ouderen, mensen met luchtwegklachten) hier gezondheidseffecten van kunnen ondervinden.

Samenvatting

Tabel: 2 Luchtkwaliteitsindex (eenheden in microgram per kubieke meter lucht).80 Klasse

Stikstof­ dioxide Uur­­ gemiddelde

Ozon Uur­­ gemiddelde

Fijnstof (PM10) Uur­ gemiddelde

Fijnstof (PM10) Dag­ gemiddelde

Fijnstof (PM2.5) Uur­ gemiddelde

Goed

0 – 30

0 – 40

0 – 30

0 – 15

0 – 20

Matig

31 – 75

41 – 100

31 – 75

16 – 38

20 – 50

Onvoldoende

76 – 125

101 – 180

76 – 125

38 – 70

50 – 90

Slecht

125 – 200

180 – 240

125 – 200

70 – 100

90 – 140

> 200

> 240

> 200

> 100

> 140

Zeer slecht

Onderdeel van het eerste deelonderzoek is tevens een verkenning van het Nivel over de gezondheidsproblemen in de regio IJmond gericht op acute lichamelijke symptomen die aan de huisarts worden gemeld.81 Uit de verkenning blijkt dat door bewoners van de IJmond, in vergelijking met de controlegroepen, een relatief groot aantal symptomen statistisch significant vaker gemeld wordt bij de huisarts. Het gaat hierbij om misselijkheid, symptomen van het oog, hoofdpijn, benauwdheid, jeuk en pijn op de borst. In het rapport worden geen oorzaak-gevolg relaties gelegd. Dit betekent dat er in de verkenning niet wordt ingegaan waar deze symptomen op duiden en er wordt ook geen verband gelegd met de emissie vanaf het Tata Steel terrein. Er spelen verschillende factoren een rol bij het ontwikkelen van gezondheidsklachten. Dit zijn factoren uit de leefomgeving zoals de aanwezigheid van Tata Steel, wegverkeer en scheepvaart. In de bijbehorende haalbaarheidsstudie stelt het RIVM dat weten hoe de situatie van de leefomgeving in de IJmond is, niet direct leidt tot verbetering van deze leefomgeving. Het inzicht in de acute gezondheidsklachten en de dagelijkse luchtkwaliteit geven wel aanleiding tot verbetering van de leefomgeving. Het RIVM geeft aan dat voor het behalen van gezondheidswinst het van groot belang is om emissies van verschillende bronnen te verlagen en de luchtkwaliteit te verbeteren.

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

80 81

Bron tabel: RIVM, Briefrapport 2021-0061, Tussentijdse resultaten Gezondheidsonderzoek in de IJmond, 14 april 2021. Nivel, Gezondheidsproblemen in de regio IJmond; een verkenning, maart 2021.

- 53 -

Bijlagen

Inhoud

Reactie op resultaten Deelonderzoek I Naar aanleiding van dit eerste deelonderzoek van het RIVM doet de provincie Noord-Holland in april 2021 een beroep op de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (IenW).82 De boodschap luidt dat de provincie zich maximaal inspant binnen zijn wettelijke bevoegdheden en kaders, maar daar niet voldoende mee bereikt. De provincie vraagt het rijk om scherpere regelgeving op te stellen en aanvullende maatregelen mogelijk te maken. De staatssecretaris reageert op 26 augustus 2021 en schrijft dat de ILT aangeeft dat er op basis van de huidige regelgeving mogelijkheden zijn om strengere normen op te leggen aan Tata Steel en dat het niet nodig is om op langdurige trajecten te wachten zoals het wijzigen van nationale en/of Europese wet- en regelgeving.83 Verder schrijft de staatssecretaris dat Nederland op Europees niveau pleit voor aanscherping van verschillende normen.

Deelonderzoek II - Depositieonderzoek IJmond 2020 In het tweede deelonderzoek, gepubliceerd in september 2021, doet het RIVM depositieonderzoek.84 Dit onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van de provincie Noord-Holland en de IJmondgemeenten, in het kader van het project ‘Grafietregens en gezondheid’. Hierbij wordt neergedaald stof verzameld en wordt onderzocht wat er in het stof zit. Uit dit onderzoek blijkt dat er meer polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) en metalen aanwezig zijn in het neergedaalde stof, in vergelijking met stof buiten de IJmond. In Wijk aan Zee worden de hoogste waarden gemeten. Metalen zoals ijzer, mangaan, vanadium, chroom, en stoffen als PAK’s zijn daar twintig tot honderd keer meer gemeten dan op plekken buiten de IJmond (Castricum, De Zilk, De Rijp en Amersfoort). Naast dit onderzoek wordt ook een risicobeoordeling uitgevoerd om in te schatten wat voor kinderen blootstelling aan het neergedaalde stof kan betekenen voor hun gezondheid. Uit dit onderzoek komt naar voren dat voor PAK’s geldt dat de depositie op de buitenlocaties van meerdere IJmondclusters is verhoogd ten opzichte van de depositie op de referentielocaties. De risicobeoordeling voor PAK’s, uitgevoerd door het RIVM, gebruikt als uitgangspunt de levenslange totale blootstelling.

Hieruit komt naar voren dat het extra kankerrisico als gevolg van levenslange blootstelling aan PAK’s via het gedeponeerde stof tussen 1 extra geval op 400.000 tot 4 miljoen personen bedraagt.85 Deze geschatte risico’s liggen voor de verschillende IJmondclusters ruim onder het Maximaal Toelaatbaar Risiconiveau, dus ruim beneden het niveau van één extra geval van kanker per tienduizend levenslang blootgestelde individuen. De clusters Velsen-Noord, IJmuiden oost en IJmuiden sluizen liggen zelfs onder het Verwaarloosbaar

82 83

84 85

Provincie Noord-Holland, Brief provincie Noord-Holland aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, Tussentijdse resultaten gezondheidsonderzoek lJmond, Kenmerk: 1606307/1610498, 14 april 2021. Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, Brief staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat naar provincie Noord-Holland, Tussentijdse resultaten gezondheidsonderzoek IJmond, Kenmerk IENW/BSK2021/220589, 26 augustus 2021. RIVM, Rapport 2021-0110, Depositieonderzoek IJmond 2020, september 2021. De Onderzoeksraad heeft het extra kankerrisico berekend op basis van de volgende data: RIVM, Rapport 20210110, Depositieonderzoek IJmond 2020, september 2021, pagina 71: ‘Vergelijking van de blootstelling met de unit risks van 1,43×10 -3 en 9,46×10 -4 per μg/kg lg/d voor respectievelijk de orale en dermale route, laat zien dat het extra kankerrisico als gevolg van levenslange blootstelling aan PAK via gedeponeerd stof 2,6×10 -7 tot 2,4×10 -6 bedraagt.’ De berekening is: 1/2,4×10 -6 ≈ 400.000 en 1/2,6×10 -7 ≈4 miljoen. De Onderzoeksraad heeft ervoor gekozen om deze berekende waarden te gebruiken in zijn rapport om de leesbaarheid te vergroten.

- 54 -

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

Risiconiveau, dus beneden het niveau van één extra geval van kanker per miljoen levenslang blootgestelde individuen. De clusters Wijk aan Zee en Beverwijk liggen net daarboven. Het RIVM stelt dat naast emissie van stof er ook nog diverse andere bronnen zijn, waaronder voeding, die bijdragen aan de totale blootstelling en dus ook aan de eventuele gezondheidsrisico’s van PAK’s. Voor PAK’s is voedsel de belangrijkste bron bij de algemene niet-rokende bevolking. Het RIVM merkt op dat de bijdrage van blootstelling aan PAK’s via gedeponeerd stof ten opzichte van de inname via voeding beperkt is. Desondanks dient additionele blootstelling gelimiteerd te worden.

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Voor lood wordt in de risicobeoordeling door het RIVM de blootstelling vergeleken met de blootstellingswaarde die toxicologisch gezien acceptabel is (gezondheidskundige grenswaarde van 0,05 microgram per kilogram lichaamsgewicht per dag86,87). Voor lood is de geschatte jaargemiddelde blootstelling via gedeponeerd stof voor de verschillende IJmondclusters 0,035-0,34 microgram per kilogram lichaamsgewicht per dag. Deze blootstelling aan lood is hoger dan de gehanteerde gezondheidskundige grenswaarde. Dit geldt voor alle IJmondclusters met uitzondering van Beverwijk waar de berekende jaargemiddelde blootstelling 0,035 microgram per kilogram lichaamsgewicht per dag is. De gezondheidskundige grenswaarde voor lood is gebaseerd op neurologische ontwikkelingsstoornissen, effecten waar kinderen (inclusief het ongeboren kind via blootstelling van de moeder) het meest gevoelig voor zijn omdat hun hersenen en zenuwstelsel nog in ontwikkeling zijn. Volgens gegevens van het RIVM is van lood bekend dat de dagelijkse blootstelling in Nederland via onder andere voeding en drinkwater al hoger is dan wat als veilig wordt beschouwd (0,74 - 1,0 microgram per kilogram lichaamsgewicht per dag; gemiddelde inname in kinderen van twee tot zes jaar88). Het RIVM waarschuwt dan ook dat additionele blootstelling gelimiteerd dient te worden.

Van de andere in het onderzoek van het RIVM gevonden metalen (zoals ijzer, mangaan, vanadium en chroom) wordt geen gezondheidsrisico verwacht.

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

86 87 88

ECHA, Committee for Risk Assessment (RAC), Opinion on an Annex XV dossier proposing restrictions on lead and lead compounds in jewellery, 10 maart 2011. ECHA, Committee for Risk Assessment (RAC). Opinion on an Annex XV dossier proposing restrictions on lead and its compounds in articles intended for consumer use, 10 december 2013. RIVM, Dietary exposure to lead in the Netherlands, 2016-0206, 2017.

- 55 -

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

Reactie op Deelonderzoek II Naar aanleiding van het rapport Depositieonderzoek IJmond 2020 van het RIVM stuurt de provincie Noord-Holland weer een brief naar de staatssecretaris met een nieuwe vraag om hulp.89 In reactie daarop stuurt de staatssecretaris een brief naar de Eurocommissaris waarin gepleit wordt voor luchtkwaliteitsnormen die meer in overeenstemming zijn met de strengere WHO-advieswaarden uit 2021.90 Zowel bij de herziening van de Richtlijn industriële emissies als bij de Luchtkwaliteitsrichtlijn vindt Nederland, zo schrijft de staatssecretaris in deze brief, dat de normen voor industriële emissies naar lucht en water, waar mogelijk moeten worden aangescherpt. Dit betekent dat het bereik van de toegestane emissiegrenswaarden moet worden verkleind, om niet alleen een gelijker speelveld te creëren, maar ook om bedrijven te stimuleren om schonere productiemethoden te gebruiken. De WHO-advieswaarden voor stikstofdioxide (NO2), fijnstof (PM10 en PM2,5) en benzeen zijn aanmerkelijk strenger dan de in 2021 geldende Europese grenswaarden. Daarnaast pleit de staatssecretaris voor een herziening van de Best Available Techniques Reference Documents (BREF91) IJzer en Staal en andere, inmiddels verouderde, BREF’s. De Tweede Kamer verzoekt de regering om samen met de provincie Noord-Holland een plan van aanpak ten aanzien van Tata Steel op te stellen.

Dit plan moet als doel hebben dat de bewoners in de IJmondregio geen onacceptabel gezondheidsrisico meer lopen. De Kamer vraagt de regering om het plan op de kortst mogelijke termijn naar de Kamer te sturen, in elk geval voor 1 december 2021.92 Uiteindelijk komt het ministerie van IenW op 1 december 2021 met een plan van aanpak in het dossier Tata Steel. De doelstelling in het plan is als volgt geformuleerd: ‘Het doel van dit plan van aanpak is om de gezondheidsrisico’s voor omwonenden in de IJmond-regio versneld te verminderen’.93 De acties en maatregelen in dit plan zijn gericht op het aanpassen van fabrieken en productieprocessen door Tata Steel. Daardoor zal, zo is het uitgangspunt, de luchtverontreinigende emissie omlaag gaan en de leefomgeving in de IJmond-regio gezonder worden. Het ministerie stelt dat dit plan de samenwerking tussen de betrokken overheden intensiveert. In het plan van aanpak is het Europese speelveld het uitgangspunt. Het plan gaat niet in op hoe het Europese speelveld eruit ziet en waarom dit het uitgangspunt is. Wel stelt het ministerie in het plan dat de vergunningen van Tata Steel gebaseerd zijn op Europese normen voor emissies van stoffen en maximale concentraties in de lucht. In het plan wordt gekeken naar de mogelijkheden om lokaal strengere normen op te stellen dan de Europese regelgeving in het kader van de Richtlijn Industriële Emissies.

89 90 91

92 93

Provincie Noord-Holland, Brief provincie Noord-Holland aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, RIVM-rapport Depositieonderzoek IJmond 2020, Kenmerk: 1665703/1694133, 2 september 2021. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Brief Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat naar Eurocommissaris, EU Environmental law in relation to Tata Steel Netherlands, Kenmerk:- , 27 september 2021. BREF is een BBT-referentiedocument ten behoeve van de toepassing van de Beste Beschikbare Technieken. De zogenoemde BBT-conclusies uit deze BBT-referentiedocumenten vormen de basis voor de vergunnings­ voorwaarden. Zie voor meer details bijlage D en blauwe kader in paragraaf 2.3. Kamerstukken II 2020/21, 32 813, nr. 827. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Naar een gezonde leefomgeving in de IJmond, Aanpak voor het beperken van de luchtverontreinigende emissie van Tata Steel Nederland, december 2021.

- 56 -

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

Deelonderzoek III - Onderzoek naar de herkomst van neergedaald stof en stoffen in de lucht in de IJmond regio In het derde deelonderzoek, uitgevoerd in opdracht van de provincie Noord-Holland en de IJmondgemeenten en gepubliceerd in januari 2022, wordt onderzocht waar het stof in de lucht en op de grond vandaan komt.94 Hiervoor wordt onder meer gebruik gemaakt van informatie die is verzameld via het luchtmeetnet.

Luchtmeetnet IJmond Het luchtmeetnet in de IJmond monitort sinds 1991 de blootstelling aan bepaalde stoffen op de meetpunten in de IJmond.95 Het doel van het luchtmeetnet is om de luchtkwaliteit in de IJmond te monitoren. Het meetnet bestaat uit zes meetstations. GGD Amsterdam beheert het luchtmeetnet.96 Daarnaast wordt meetstation De Rijp gebruikt als achtergrondstation. Het aantal meetlocaties in de IJmond is hoog in vergelijking met andere gebieden in Nederland en het oppervlak dat ze beslaan. De meetstations meten continu fijnstof, PM10 en PM2.5. Daarnaast worden op een aantal meetstations de stoffen roet (black carbon), stikstofmonoxide (NO), stikstofdioxide (NO2), koolmonoxide (CO), waterstofsulfide (H2S), zwaveldioxide (SO2), benzeen (C6H6), Tolueen (C7H8), Xyleen (C8H10), Naftaleen (C10H8), benzo(a)pyreen (BaP), Arseen (As), Nikkel (Ni), Cadmium (Cd) en lood (Pb) gemeten. Vanaf 2012 staan de rapporten online op de website van het luchtmeetnet.97 De meetresultaten vormen een belangrijke bron voor trendanalyse, vergelijking met model­ berekeningen en voor verder onderzoek naar de relatie tussen lucht­ verontreiniging en gezondheid. De meetresultaten worden getoetst aan de wettelijke grenswaarden uit bijlage 2 van de Wet Milieubeheer. Uit de meetresultaten blijkt dat de luchtkwaliteit voldoet aan de wettelijke grenswaarden.

Daarnaast worden sinds 2017 de meetwaarden voor NO2, PM10 en PM2.5 vergeleken met de WHO-advieswaarden uit 2005 voor deze stoffen. In eerste instantie was het streven om per 2050 aan de WHO-advieswaarden te voldoen.98 In 2020 is in het Schone Lucht Akkoord het streven opgenomen om, in Nederland, in 2030 aan deze WHO-advieswaarden te voldoen. De WHO heeft echter de advieswaarden voor deze stoffen uit 2005 aangescherpt in 2021.99 Dit betekent dat Nederland op dit moment nog de oude WHO advieswaarden uit 2005 nastreeft in plaats van de nieuwe WHO advieswaarden uit 2021.

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies 94 95 96 97 98 99

RIVM, Rapport 2021-0216, Onderzoek naar de herkomst van neergedaald stof en stoffen in de lucht in de IJmond regio, januari 2022. GGD Kennemerland, Onderzoeken, 18 maart 2022. Meetstations: Beverwijk – Creutzberglaan, IJmuiden – Kanaalstraat, Velsen – Reyndersweg, Velsen – Staalstraat, Wijk aan Zee – Bosweg, Wijk aan Zee - De Banjaert en De Rijp – Oostdijkje. De oudste rapportage die is terug te vinden op de website www.luchtmeetnet.nl stamt uit 2012. PvdD, CU, SGP, 50 Plus, Ouderenpartij NH, Motie Omgevingswaarden, 9 oktober 2017. World Health Organization, WHO global air quality guidelines, Particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulphur dioxide and carbon monoxide, 2021.

- 57 -

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

Het RIVM concludeert in het derde deelonderzoek dat de in de lucht aanwezige PAK’s en metalen grotendeels van het Tata Steel terrein komen. Daarnaast is onderzocht of de hoeveelheid aangetroffen stoffen in de lucht overeenkomt met berekeningen op basis van de emissie die weergegeven is in de openbare emissiejaarverslagen (elektronisch Milieujaarverslag oftewel e-MJV100) van Tata Steel101. Voor fijnstof komt dit overeen, maar voor PAK’s en metalen blijkt dit niet het geval. Het RIVM heeft gebruik gemaakt van de door Tata Steel aangeleverde data in het e-MJV voor de berekeningen om de verwachte concentratie op leefniveau uit te rekenen. De berekende concentraties PAK en metalen waren veel lager dan de hoeveelheid die daadwerkelijk in de lucht is gemeten door het luchtmeetnet van GGD Amsterdam. Het RIVM geeft hiervoor in het derde deelonderzoek een aantal mogelijke oorzaken, maar deze oorzaken zijn door het RIVM in deze studie niet onderzocht, omdat dit buiten de opdracht van het onderzoek lag.

Reactie op deelonderzoek III De conclusie uit het derde deelonderzoek van het RIVM, dat de door Tata Steel aangeleverde hoeveelheid PAK’s en metalen in het e-MJV veel lager is dan de hoeveelheid die daadwerkelijk is gemeten door de GGD Amsterdam, leidt tot grote onrust onder omwonenden en overheden.102,103 Daarom zijn er op initiatief van de provincie Noord-Holland twee expertmeetings georganiseerd met betrokken partijen104 om het geconstateerde verschil te verklaren.105,106 Tijdens deze expertmeetings is gekeken naar drie specifieke PAK’s107 en metalen. De experts stellen dat het verschil grotendeels verklaard kan worden door de brongegevens die voor de berekening in het rekenmodel worden ingevoerd. Tata Steel stelt dat deze brongegevens in de inventarisatie van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) (versie geleverd aan het RIVM in mei 2022) op verschillende punten anders ingevoerd zijn dan in het elektronisch Milieujaarverslag. Tata Steel ziet daarom ruimte voor verbetering en zegt naar aanleiding van de uitkomsten van de expertmeeting het volgende elektronisch Milieujaarverslag zoveel als mogelijk aan te passen zodat deze in lijn is met de ZZS-inventarisatie.108 Hiermee komen de door Tata Steel berekende hoeveelheid PAK’s en de door het RIVM gemeten hoeveelheid PAK’s, voor het jaar 2019, meer met elkaar overeen.

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen 100 Voor een verdere toelichting zie: https://www.infomil.nl/onderwerpen/lucht-water/meten-en-rapporteren/ integraal-prtr/. 101 Dit is te vinden via: https://www.emissieregistratie.nl/data/bedrijfsrapporten. Gebruik de zoekterm Tata Steel IJmuiden. 102 NOS, Veel reacties op rapport Tata, ‘onafhankelijke instantie moet uitstoot meten’, 21 januari 2022. 103 RTL Nieuws, RIVM: Tata Steel stoot veel meer kankerverwekkende stoffen uit dan verwacht, 21 januari 2022. 104 Provincie Noord-Holland, RIVM, Tata Steel, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, en de Inspectie Leefomgeving en Transport. 105 Gedeputeerde Staten provincie Noord-Holland, Brief Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Uitkomsten expertmeetings RIVM-Tata Steel naar aanleiding van het RIVM rapport Onderzoek naar de herkomst van neergedaald stof en stoffen in de lucht in de lJmond regio, Kenmerk: 1866229/1866236, 13 juli 2022. 106 Provincie Noord-Holland, Expertmeeting over RIVM-rapport stoffen Tata Steel: Eisen voor registratie in Milieujaarverslag moeten nauwkeuriger, 13 juli 2022. 107 Benzo[a]pyreen (BaP), benzo[g,h,i]peryleen (BgP) en indeno[1 ,2,3-cd]pyreen (IND). 108 Tata Steel, Reactie op verslag expertsessies met RIVM, 13 juli 2022.

- 58 -

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

Naar aanleiding van het derde deelrapport van het RIVM stuurt de provincie NoordHolland op 21 januari 2022 een brief naar de staatssecretaris.109 Ditmaal met de vraag of de staatssecretaris kan bekijken of het huidige stelsel van emissieregistratie nog voldoet. De OD NZKG stuurt op 1 april 2022 een brief naar het Ministerie van IenW om een aantal knelpunten te agenderen. Dit zijn dezelfde knelpunten die de provincie Noord-Holland al eerder, op 14 april 2021 en 2 september 2021, in brieven aan de staatssecretaris heeft benoemd.110 Het gaat hier onder andere over: • De knelpunten die de OD NZKG ziet op het gebied van Zeer Zorgwekkende Stoffen: - De structuur van regelgeving voor ZZS is complex; er is sprake van verschillende regelingen die geen juridisch sluitend geheel vormen en daardoor is de toepasbaarheid onvoldoende. - Een landelijk beoordelingskader voor het Vermijdings- en Reductieprogramma ZZS ontbreekt. - Voor een aantal ZZS zijn geen landelijk uniforme Maximaal Toelaatbare Risico waarden vastgesteld. - De effecten van cumulatie zijn onvoldoende in beeld en er zijn onvoldoende handvatten om op te treden als er effecten van cumulatie zijn. • Dat de OD NZKG vanuit gezondheidskundig oogpunt de huidige normstelling en regelgeving op Europees en Rijksniveau onvoldoende acht in een complex gebied met cumulatie van emissies en piekbelasting zoals de IJmond.

Het verzoek aan het ministerie is om de wetgeving aan te passen. • Dat het bevoegd (provincie Noord-Holland) gezag geen strengere normen kan opleggen dan de Europese voorgeschreven normen in de BBT-conclusies en dat ook het Schone Lucht Akkoord hier geen handvatten voor geeft. De OD NZKG stelt dat als de Rijksoverheid scherper vergunnen voorstaat en standaard de onderkant van de BBT-range wil voorschrijven, dat de wetgeving moet worden aangepast. Daarnaast wil de OD NZKG betrokken worden bij de herziening van de BREF IJzer en Staal. De OD NZKG vraagt het ministerie om de genoemde beleidstekorten op korte termijn op te lossen. Het is ten tijde van het schrijven van dit rapport nog onduidelijk wat de reactie van het ministerie is.

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

109 Provincie Noord-Holland, Brief provincie Noord-Holland aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, Onderzoek naar de herkomst van neergedaald stof en stoffen in de lucht in de IJmond regio, Kenmerk: 1768137/1768192, 21 januari 2022. 110 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Brief OD NZKG aan Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Knellende wet- en regelgeving mede i.r.t. Tata Steel, Kenmerk: 11084596, 1 april 2022.

7 Aanbevelingen

- 59 -

Bijlagen

Inhoud

3.5

Andere voorvallen

3.5.1 Inleiding Tata Steel moet een ongewoon voorval zo snel mogelijk melden bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG). Deze meldingsplicht volgt uit de Wet milieubeheer. De grafietregens waren niet het enige ongewone voorval. Tata Steel meldt zo’n 2.000 ongewone voorvallen per jaar bij de OD NZKG. Deze gemelde voorvallen zijn deels verstoringen in het fabrieksproces (met andere woorden een ongewoon voorval volgens de Wet milieubeheer) en deels vergunde processen die overlast kunnen veroorzaken. Tata Steel heeft de afspraak met de OD NZKG dat niet alleen ongewone voorvallen gemeld worden, maar ook activiteiten die onder het normale bedrijfsproces vallen, zoals bijvoorbeeld emissies bij een geplande stilstand. Een voorbeeld hiervan is dat als er een staalpan wordt opgestookt er een melding wordt gedaan bij de OD NZKG. Indien er dan stank zou ontstaan, dan weet de OD NZKG waardoor dat komt en kan de omgevingsdienst bij vragen of klachten van omwonenden daar uitleg over geven. Meldingen van overlast kunnen gemeld worden via het ‘Meldpunt Overlast Tata Steel’ op de website van de omgevingsdienst, bij Tata Steel via de website ‘Omgeving Tata Steel’ of, sinds november 2019, via het informatieloket van Tata Steel ‘Tata Steel in de Buurt’ in Wijk aan Zee. Er worden klachten ingediend over stof, stank, gekleurde wolken (rook) en geluid.

Deze klachten worden niet allemaal centraal verzameld bij één partij, waardoor een centraal overzicht ontbreekt. De OD NZKG heeft een dashboard overlastmeldingen en ongewone voorvallen veroorzaakt door Tata Steel op haar website gepubliceerd.111 Alleen de meldingen gedaan bij de OD NZKG worden in dit dashboard weergegeven.

Melden van overlast via Stofmelder.nl Omwonenden misten transparantie over hun meldingen van overlast. Via een burgerinitiatief en crowdfunding is hiervoor in december 2018 de website Stofmelder. nl opgericht.112 De oprichters hiervan willen de frustraties rondom de gebrekkige communicatie tussen bewoners en instanties oplossen. Daarnaast willen zij, door de mate van overlast openbaar en transparant te maken, meer inzicht en begrip creëren voor de druk die volgens hen op de regio staat. Stofmelder hoopte zo bij te dragen aan milieuverbeteringen in de regio IJmond. Het meldpunt gaf, na toestemming van de melder, de meldingen van stank, stof en geluidsoverlast door aan Tata Steel, de GGD Kennemerland en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Inmiddels is de website Stofmelder.nl niet meer actief door gebrek aan financiële middelen.

111 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Data visualisatie Tata Steel, https://loket.odnzkg.nl/data-visualisatietata-steel/ [geraadpleegd 11 augustus 2022]. 112 Dorpsraad Wijk aan Zee, Online klacht doorgeven, http://wijkaanzee.org/milieu/online-klacht-doorgeven/ [geraadpleegd 16 februari 2022].

- 60 -

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

In de volgende drie paragrafen wordt ingegaan op de beide Kooks- en gasfabrieken, de Sinterfabriek en het vermijdings- en reductieprogramma van Zeer Zorgwekkende Stoffen. In deze drie onderwerpen komen ongewone voorvallen, de overlast die omwonenden ervaren en de klachten die zij hierover indienen en het handelen van zowel Tata Steel als overheden naar voren. 3.5.2 Stankoverlast door kooks- en gasfabrieken Tata Steel heeft twee kooks- en gasfabrieken op zijn terrein staan, nummers 1 en 2. Kooks- en gasfabriek 1 is oorspronkelijk in de jaren 20 van de vorige eeuw gebouwd en in de jaren 80 van de vorige eeuw volledig herbouwd. Kooks- en gasfabriek 2 is in de jaren 70 van de vorige eeuw gebouwd. In beide fabrieken worden uit kolen kooks gemaakt. De kooks zijn nodig voor het maken van ruw ijzer. Bij de productie van deze kooks komen geuren vrij die door omwonenden als stank worden ervaren. Met name over Kooks- en gasfabriek 2 is veel te doen omdat deze stankoverlast veroorzaakt in Wijk aan Zee als er een zuidzuidwestenwind staat. Zo werden er in 2020 door omwonenden ongeveer 1.800 meldingen van stankoverlast ingediend bij de omgevingsdienst, waarvan ongeveer driekwart afkomstig door inwoners van Wijk aan Zee. Veel stankklachten gaan over Kooks- en gasfabriek 2.

Dat vooral over Kooks- en gasfabriek 2 wordt geklaagd komt volgens Tata Steel omdat de ovens van Kooks- en gasfabriek 2 hoger zijn dan bij Kooks- en gasfabriek 1 en dichter bij Wijk aan Zee staan.

Stankoverlast en actualisatie vergunningvoorschriften Kooks- en gasfabrieken De omgevingsdienst scherpt de vergunningsvoorschriften van de Kooks- en gasfabrieken op verschillende momenten in de tijd aan. Met betrekking tot stankklachten is daarbij het emissiekental belangrijk. In de revisievergunning uit 2007 is opgenomen dat voor Kooks- en gasfabriek 2 de totale emissie per batterijgroep het emissiekental113 (zichtbare emissies) van 20 niet mag overschrijden. Daarnaast is er een onderzoeksverplichting vastgelegd om het emissiekental terug te brengen naar 10.114 Bij het herstelbesluit uit 2008 is bepaald dat de totale emissie het emissiekental 10 niet mocht overschrijden en met ingang van 1 januari 2011 mocht de betreffende emissie het emissiekental 5 niet overschrijden. Bij het besluit tot wijzigen van de voorschriften uit 2013 is het emissiekental op verzoek van Tata Steel echter versoepeld naar 10 omdat 5 niet structureel naleefbaar was volgens Tata Steel.

113 De kooks- en gasfabrieken bestaan uit ovens met deuren waarin de kooks wordt gegaard. Indien er rond deze deuren van de ovens emissies (uitstoot) optreden is er sprake van een deuremissie. Deuremissies kunnen onder andere ontstaan doordat de constructie van de oven niet meer geheel afsluit. Aan de deuremissies, die zichtbaar zijn in de vorm van rook, is een emissiekental gekoppeld. Per batterij ovens mag dit emissiekental niet worden overschreden. Het emissiekental behelst de zichtbare lekkage bij kooksovendeuren. Een emissiekental van 10 houdt in dat maximaal 10% zichtbare lekkage bij kooksovendeuren mag optreden. Bron: Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Brief OD NZKG aan Tata Steel, Wijziging Omgevingsvergunning, Documentnummer: 20474409, 29 oktober 2021. 114 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Brief OD NZKG aan Tata Steel, Wijziging Omgevingsvergunning, Documentnummer: 20474409, 29 oktober 2021.

- 61 -

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft naar aanleiding van een ingesteld beroep van de Stichting Dorpsraad Wijk aan Zee, tegen dit wijzigingsbesluit geoordeeld dat het emissiekental 10 als maandgemiddelde waarde binnen de range van de BREF valt, zodat dit als emissiekental als maandgemiddelde mocht worden voorgeschreven.115 In het besluit uit 2013 is aangegeven dat een hernieuwde afweging zal plaatsvinden over de deuremissies van Kooks- en gasfabriek 2 waarbij het streefpunt zal zijn het voldoen aan het strengere emissiekental van 5. Uit de kwartaaloverzichten uit het eerste en tweede kwartaal van 2021 blijkt dat het emissiekental gedaald is tot onder de 5. Daarom heeft de OD NZKG besloten het emissiekental voor Kooks- en gasfabriek 2 aan te scherpen. In november 2021 is door de OD NZKG een definitieve ambtshalve wijziging aan Tata Steel opgelegd waarin het emissiekengetal voor de maandelijks toegestane deuremissies weer is verlaagd van 10 naar 5.116 De OD NZKG stelt dat hiermee de emissie van geur en ZZS gelimiteerd wordt.

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

Intensief Toezicht Kooks- en gasfabriek 2 De OD NZKG heeft in april 2021 Kooks- en gasfabriek 2 voor zes maanden onder Intensief Toezicht117 geplaatst. Het doel van dit intensieve toezicht was dat Tata Steel de diffuse emissies en de daarmee samenhangende stankoverlast sterk zou reduceren. Mede door het ‘smeren’ van de ovendeuren lijkt de stankoverlast afgenomen te zijn in deze zes maanden. Emissieniveaus Kooks- en gasfabrieken De omgevingsdienst stelt, op basis van de BREF IJzer en Staal, BBT-conclusie 49, dat voor oudere installaties zoals de Kooks- en gasfabrieken geen (BBT-geassocieerde) emissieniveaus zijn vastgesteld.118 Uit de BBT-conclusie volgt volgens de omgevingsdienst geen verplichting om na afloop van een bepaalde termijn nieuwe installaties te plaatsen c.q. bestaande installaties zodanig te vervangen dat deze met nieuwe installaties overeenkomen (met de bijbehorende strengere emissiegrenswaarde). Daarom kan de omgevingsdienst naar eigen zeggen niet voldoen aan de doelstelling uit het Schone Lucht Akkoord om aan de onderkant van de BBT-bandbreedte te vergunnen. In plaats daarvan legt zij Tata Steel een onderzoeksverplichting op om te onderzoeken of met het toepassen van aanvullende maatregelen alsnog aan lagere emissiegrenswaarden kan worden voldaan.

De omgevingsdienst stelt ook dat er geen bijzondere (lokale of bovenlokale) milieuomstandigheden zijn rondom Tata Steel die maatregelen verlangen

115 Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State, ECLI:NL:RVS:2014:2190, 18 juni 2014, rechtsoverweging 3.1 t/m 3.5. https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@95801/201305955-1-a4/. 116 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Voortgangsrapportage Uitvoeringsprogramma VTH Tata Steel 2021-222, periode juni 2021 tot juni 2022, juli 2022. 117 De OD NZKG hield vanaf april 2021 voor zes maanden intensief toezicht houden op de Kooks- en Gasfabriek 2 op het aspect geur. De OD NZKG formeerde hiervoor een Kernteam dat zich focuste op Kooksfabriek 2 en zich specifiek richtte op alle geurrelevante activiteiten van dit bedrijfsonderdeel. Van Tata Steel verlangde de OD NZKG openheid te geven in relevante data, inzicht in ‘geur kritische’ processen en vergaande optimalisering van dagelijkse bedrijfsvoering alsmede het terugdringen van incidenten. Ook moest Tata Steel vooraf nadenken of bij werkzaamheden geuroverlast ontstaat en hoe ze dit gaat beperken. Daarnaast vond er periodiek overleg plaats tussen het management van de OD NZKG en Kooksfabriek 2. Bron: Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Kooksfabriek 2 onder Intensief Toezicht OD NZKG, 15 april 2021. 118 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Brief OD NZKG aan Tata Steel, Besluit tot wijziging omgevings­ vergunning, documentnummer: 21615328, 10 mei 2022.

- 62 -

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

om de NOx emissies verder te reduceren, omdat er geen sprake is van een (dreigende) overschrijding van de immissie-grenswaarden.

Het Schone Lucht Akkoord en vergunningen Het Schone Lucht Akkoord (SLA) heeft als doel de luchtkwaliteit in Nederland permanent te verbeteren teneinde gezondheidswinst voor iedereen in Nederland te realiseren. Daarbij wordt toegewerkt naar de WHO-advieswaarden uit 2005 voor stikstofdioxide en fijnstof in 2030. Met de aanpak van binnenlandse bronnen wordt er gestreefd naar een gezondheidswinst van minimaal 50 procent in 2030 ten opzichte van 2016. Het doel voor de industrie is om emissie en groei verder te ontkoppelen en een continue daling van emissies naar de lucht te realiseren. Het akkoord, dat juridisch niet bindend is, is gesloten tussen Rijk, provincies en een groot aantal gemeenten (waaronder Velsen, Heemskerk en Beverwijk). Vergunningen voor de industrie en dus voor Tata Steel moeten volgens Europese regelgeving voldoen aan BBT-niveau. De BBT-conclusies kunnen een bandbreedte bevatten waarbinnen sprake is van BBT. Het is aan de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied om de emissie-eisen af te stemmen op de specifieke situatie van Tata Steel. Eén van de maatregelen uit het Schone Lucht Akkoord is dat er in nieuwe of geactualiseerde vergunningen die vanaf 2020 worden afgegeven, emissieeisen worden opgenomen die zo dicht mogelijk aan de onderkant van de BBT-range liggen.

Toename ongewone voorvallen en klachten Kooks- en gasfabriek 2 in 2022 De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied stuurt op 19 augustus 2022 een brief naar Tata Steel over een toename van het aantal meldingen van ongewone voorvallen door Tata Steel die plaatsvinden bij de Kooks- en gasfabrieken, en over de toegenomen hoeveelheid geurklachten van omwonenden.119 De omgevingsdienst stelt in de brief dat hij van week 19 tot en met week 26 in 2022 gemiddeld circa vier ongewone voorvallen per week geregistreerd heeft bij Kooks- en gasfabriek 2. In de weken van 27 tot en met 32 in 2022 is dit gemiddelde gestegen naar circa 27 per week.120 Het gemiddelde aantal overlastmeldingen steeg in die weken van gemiddeld circa 19 naar 31. In zijn brief aan Tata Steel maakt de omgevingsdienst zijn verwachtingen kenbaar: ‘Wij verwachten van Tata Steel IJmuiden BV dan ook dat zij de Kooks- en gasfabrieken zodanig bedrijven dat deze conform de ontwerpspecificaties in bedrijf zijn en daardoor geen (geur)overlast veroorzaken voor de omgeving’. De omgevingsdienst stelt in zijn brief dat hij op dit moment volstaat met een waarschuwing wat betreft bestuurlijke handhaving en dat hij Tata Steel controleert of de overtredingen zijn beëindigd en de nodige maatregelen zijn getroffen.

119 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Brief OD NZKG aan Tata Steel, Bezoek KGF2 vanwege de toename ongewone voorvallen, documentnummer: 23092254, augustus 2022. 120 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Waarschuwing voor Tata Steel na fikse stijging meldingen, 30 augustus 2022.

- 63 -

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

De omgevingsdienst schrijft op 5 september 2022 dat hij Tata Steel een fors hogere last onder dwangsom oplegt dan in het verleden voor het uitstoten van rauwe kooks.121 De omgevingsdienst stelt dat als Tata Steel ook deze last onder dwangsom niet of onvoldoende naleeft, de omgevingsdienst wettelijk gezien verdergaande maatregelen kan treffen. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de mogelijkheden voor het intrekken van de vergunning van de Kooks- en gasfabrieken. Ook geeft de omgevingsdienst aan het toezicht en de controle op rauwe kooks te zullen intensiveren. 3.5.3 Stofemissies bij de Sinterfabriek Tata Steel informeert de omgevingsdienst in april 2019 dat tijdens eigen onderzoek naar de mogelijkheden om de sinterkoelers van de Sinterfabriek te vervangen, het vermoeden is ontstaan dat er waarschijnlijk meer stof wordt uitgestoten dan vergund.122 Tata Steel start na deze melding bij de omgevingsdienst nader onderzoek. De omgevingsdienst en de provincie Noord-Holland hebben de overschrijdingen zelf niet opgemerkt. Tata Steel brengt op 5 december 2019 zelf naar buiten dat de emissie van stof uit de Sinterfabriek al jaren veel te hoog was (anderhalf tot twee keer meer dan hetgeen dat was vergund).

Vergunningaanvraag Sinterfabriek123 Tata Steel stelt dat zij bij de vergunningaanvraag voor de sinterkoelers in 2004 is uitgegaan van een indicatieve meting van de diffuse emissie van stof, op basis waarvan een berekening is gedaan voor de verwachte emissie. Op basis daarvan is de norm van 1 kg/uur vergund in de revisievergunning van 2007. In 2014 wordt een meetmethode voor de diffuse emissie van de Sinterfabriek met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) afgesproken. De resultaten volgens deze methode laten geen overschrijding van de norm zien. Begin 2019 komt Tata Steel er tijdens een eigen onderzoek naar de sinterkoelers achter dat de berekening voor de diffuse emissie volgens de met de OD NZKG afgesproken methode een onderschatting geeft van wat er daadwerkelijk wordt uitgestoten door de sinterkoelers. Het stof bevat onder meer lood en PM10, maar volgens een woordvoerder van Tata Steel worden de Europese grenswaarden voor de luchtkwaliteit door deze structureel te grote emissies niet overschreden. Dit komt overeen met data van het luchtmeetnet in de IJmond. De provincie Noord-Holland brengt op 5 december 2019 naar buiten dat zij besluit om de omgevingsvergunning van Tata Steel te vergelijken met de werkelijke situatie. De nadruk ligt daarbij, naast de Sinterfabriek, op de Pelletfabriek en de beide Hoogovens.

Kort daarna, op 10 december 2019, treedt de verantwoordelijk gedeputeerde af vanwege: ‘De recente ontwikkelingen inzake het Tata dossier’.124 In de nieuwsartikelen over zijn aftreden worden andere bewoordingen gebruikt: ‘Het toezicht op Tata Steel faalde’.125,126,127

121 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Verhoogde last onder dwangsom voor Kooksgasfabrieken Tata Steel, 5 september 2022. 122 Gedeputeerde Staten provincie Noord-Holland, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Reconstructie proces sinterkoelers Tata Steel, Kenmerk: 1324914/1341810, 15 januari 2020. 123 Tata Steel, Realisatie filterinstallatie sinterkoelers, 5 december 2019. 124 Brief van gedeputeerde van provincie Noord-Holland aan Commissaris van de Koning, Ontslagbrief, 10 december 2019. 125 Het Parool, Gedeputeerde Tekin treedt af om falend toezicht Tata, 10 december 2019. 126 AD, Gedeputeerde Tekin treedt af om falend toezicht Tata, 10 december 2019. 127 Trouw, De Noord-Hollandse gedeputeerde Adnan Tekin treedt af vanwege falend toezicht op staalbedrijf Tata Steel, 10 december 2019.

- 64 -

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

Bijlagen

Inhoud

In januari 2020 stelt het college van gedeputeerde staten van de provincie NoordHolland dat in het Nederlands bestel de capaciteit en middelen voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) gelimiteerd zijn, waardoor er voortdurend prioriteiten moeten worden gesteld. Dat betekent dat onderwerpen die in potentie een groot risico met zich meebrengen scherper worden gecontroleerd. Hierbij wordt uitgegaan van de juistheid van de door initiatiefnemers aangeleverde gegevens. Het college concludeert ‘dat vanwege deze werkwijze een norm voor de sinterkoelers in de vergunning terecht is gekomen die daarin niet op die manier terecht had moeten komen.’128 Op 19 maart 2020 heeft de OD NZKG Tata Steel een vergunning verleend voor het plaatsen en in gebruik nemen van een nieuwe elektrofilter bij de sinterkoelers van de Sinterfabriek.129 Het nieuwe elektrofilter zorgt voor een grote verlaging van de stofconcentratie vanaf de sinterkoelers. 3.5.4 Vermijdings- en reductieprogramma Zeer Zorgwekkende Stoffen In artikel 2.4 van het Activiteitenbesluit milieubeheer zijn verplichtingen opgenomen gericht op het terugdringen van het gebruik van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Dit artikel is in werking getreden op 1 januari 2016. De verplichting voor het terugdringen van het gebruik van ZZS geldt voor type C bedrijven en daarmee ook voor Tata Steel.

Op grond van artikel 2.4, lid 3, moet Tata Steel elke vijf jaar informatie aan het bevoegd gezag overhandigen over de mate waarin emissies van ZZS naar de lucht plaatsvinden en de mogelijkheden om emissies van die stoffen te voorkomen dan wel, indien dat niet mogelijk is, te beperken. Op grond van artikel 2.4, lid 4, onder b kan het bevoegd gezag, indien het belang van de bescherming van het milieu zich daartegen niet verzet, bij maatwerkvoorschrift toestaan dat de informatieverplichting, rekening houdend met de meest relevante ZZS, gefaseerd wordt uitgevoerd. Hierbij moet het bevoegd gezag per stof een redelijke termijn vaststellen waarbinnen die informatie wordt aangeleverd. Tabel 3 geeft de tijdlijn weer van de genomen stappen door de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied en Tata Steel omtrent de ZZS-inventarisatie en het vermijdingsen reductieprogramma van deze Zeer Zorgwekkende Stoffen.

Samenvatting

Beschouwing

Aanbevelingen

Lijst van afkortingen

1 Inleiding

2 Introductie systeem en normen

3 Tata Steel, IJmuiden

4 Chemours, Dordrecht

5 Asfalt Productie Nijmegen

6 Analyse en conclusies

7 Aanbevelingen

128 Gedeputeerde Staten provincie Noord-Holland, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Reconstructie proces sinterkoelers Tata Steel, Kenmerk: 1324914/1341810, 15 januari 2020. 129 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Vergunning voor nieuwe filter sinterkoelers Tata Steel, 19 maart 2020.

- 65 -

Bijlagen

Inhoud

Tabel 3: Tijdlijn ZZS-inventarisatie en Vermijdings- en reductieprogramma ZZS Samenvatting

Datum

Communicatie over ZZS-inventarisatie en het Vermijdings- en ­reductieprogramma ZZS

17 mei 2019

De OD NZKG verzoekt Tata Steel om informatie te verstrekken over de emissies van ZZS naar de lucht.130

30 december 2020

De OD NZKG ontvangt van Tata Steel de ZZS-inventarisatie.131

28 januari 2021

De OD NZKG vraagt de ILT om een advies uit te brengen op de ZZSinventarisatie van Tata Steel.

15 februari 2021

Naar aanleiding van het verzoek van de OD NZKG op 28 januari heeft de ILT een overleg met de OD NZKG. Tijdens dit overleg wordt naast de ZZSinventarisatie ook de minimalisatieplicht ZZS voor Tata Steel besproken.

10 maart 2021

De ILT stuurt haar bevindingen over de ZZS-inventarisatie en de minimalisatieplicht ZZS naar de OD NZKG.132

24 maart 2021

De OD NZKG stuurt een brief naar Tata Steel met de beoordeling van de ZZSinventarisatie.133 Bij de beoordeling voor emissies naar de lucht heeft de OD NZKG advies gevraagd aan de ILT. De conclusie is dat de verstrekte gegevens onvoldoende zijn. Tata Steel moet: - binnen een termijn van acht weken na verzending van de brief de ZZSinventarisatie aanvullen; - voor 1 oktober 2021 invulling geven aan de minimalisatieverplichting ten aanzien van artikel 2.4, 2e lid van het Activiteitenbesluit; - voor 1 oktober 2021 het verplichte vermijdings- en reductieprogramma indienen dat ten minste voldoet aan artikel 2.20 van de Activiteitenregeling.

19 mei 2021

Tata Steel stuurt een brief aan de OD NZKG als reactie op de brief van de OD NZKG van 24 maart 2021. Tata Steel vult in deze brief de door de OD NZKG gevraagde ZZS-inventarisatie aan en voldoet hiermee aan de door de OD NZKG gestelde termijn van 8 weken.134

10 september 2021

Tata Steel dient het rapport verspreidingsberekeningen ZZS in bij de OD NZKG.

29 september 2021

De OD NZKG stuurt een brief aan Tata Steel waarin hij verzoekt om een overzicht van de vrijgekomen ZZS over de afgelopen vijf jaar met een inschatting van de vrijgekomen hoeveelheden bij ongewone voorvallen.135 Daarnaast verzoekt de OD NZKG om op basis van een analyse van ongewone voorvallen een inschatting te maken hoeveel ZZS jaarlijks extra uitgestoten worden Ook dient Tata Steel mogelijke maatregelen te onderzoeken om de ‘niet reguliere’ ZZS-emissies verder te reduceren.