Nota Binnensportaccommodatiebeleid Nijmegen

Nota Binnensportaccommodatiebeleid Nijmegen Niet meer, maar anders!

Maart 2021

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Inleiding 1. Samenvatting 2. Beleidslijnen en uitvoeringsplan 2.1. Beleidslijnen 2.2. Uitvoeringsplan beleidslijnen 2.3. Monitoring en evaluatie 3. Trends en ontwikkelingen 3.1. Vergrijzing en groei in de stad 3.2. Sport en bewegen 3.3. Breed motorisch opleiden 3.4. Veranderend gebruik van sportaccommodaties 3.5. Onderwijs 3.6. Samenvatting 4. Bestaande situatie 4.1. Het aanbod Nijmeegse binnensportaccommodaties 4.2. Spreiding van binnensportaccommodaties 4.3. Bezetting 4.4. Gebruikers 4.5. Reeds geplande uitbreidingen in Nijmegen-Noord 4.6. Jan Massinkhal 4.7. Topsport 4.8. Beheer en exploitatie 4.9. Samenvatting 5. Kwaliteit 5.1. Klanttevredenheid 5.2. Kwaliteitsniveau 5.3. Duurzaamheid 5.4. Toegankelijkheid 5.5. Samenvatting Bijlagen Bijlage 1. Ruimte voor binnensport 2020-2035, Mulier Instituut Bijlage 2: Eerste verkenning aanpak verouderde Bijlage 3. Cijfers binnensportaccommodaties 2019 Bijlage 4: ‘Regeling ingebruikgeving gemeentelijke binnensportaccommodaties’ Bijlage 5: Samenvatting input uit de overleggen met de gebruikers Bijlage 6: Uitslag enquête Binnensport

1 2 4 7 7 7 11 12 12 13 14 14 15 16 17 17 19 20 22 23 24 24 25 26 26 27 28 30 30 30 31 32 32 33 36 38 39

1

Inleiding Voor u ligt de eerste nota binnensportaccommodaties van de gemeente Nijmegen. Niet eerder hebben we beleidslijnen opgesteld, op basis waarvan wij in de komende jaren keuzes kunnen maken. Hierbij gaat het om de wijze waarop we onze accommodaties gebruiken, inzetten en onderhoud prioriteren. Op basis hiervan bepalen we welke investeringen er nodig zijn in de komende jaren. Hieraan hebben we een uitvoeringsagenda gekoppeld, met de acties die we de komende jaren willen gaan uitvoeren. Nijmegen is een echte sport- en beweegstad. In 2020 stonden we landelijk op de vierde plek als het gaat om de gemeente met de meeste sportdeelname in Nederland. In Nijmegen vinden we het belangrijk dat we sporten en bewegen. Het motto van het Nijmeegs sportakkoord is niet voor niets: “Een leven lang met plezier sporten en bewegen voor iedere Nijmegenaar”. Nijmegen kent zowel gemeentelijke als niet-gemeentelijke binnensportaccommodaties. Bij niet gemeentelijke binnensportaccommodaties gaat het om bijvoorbeeld de gym-, sportzalen en sporthallen die in eigendom zijn van scholen, Radboud sportcentrum en commerciële sportscholen en fitnesscentra. Al deze binnensportfaciliteiten dragen samen met de gemeentelijke binnensportaccommodaties bij aan de doelen uit ons sportbeleid. Daarnaast hebben we de wettelijke verplichting om het bewegingsonderwijs te faciliteren.

Daar waar in het verleden vooral de focus lag op het faciliteren van het bewegingsonderwijs, vinden we het tegenwoordig ook belangrijk om de breedtesport te faciliteren. Kijken we naar de huidige ontwikkelingen, gaan we onze binnensportaccommodaties in de toekomst steeds vaker multifunctioneel inzetten. Om te komen tot beleidskaders en uitvoeringsagenda hebben we de Nijmeegse binnensport in beeld laten brengen door het Mulier Instituut1. Wij hebben hen gevraagd een onderzoek te doen naar onze binnensportaccommodaties. De resultaten hiervan hebben we verwerkt in deze nota. Verder hebben we begin 2020 onze gebruikers bevraagd over hun ervaringen door middel van een enquête en zijn we vervolgens in gesprek gegaan met diverse gebruikers. Aan de hand van deze gesprekken hebben we onder andere inzicht gekregen in de ambities van sportverenigingen, de wijze waarop zij het gebruik van onze binnensportaccommodaties ervaren en de knelpunten daarbij. In deze nota richten we ons op onze gemeentelijke binnensportaccommodaties zoals gymzalen, sportzalen en sporthallen en het gebruik door het bewegingsonderwijs en sport. Onze zwembaden zijn buiten beschouwing gelaten omdat eerder in 2020 een toekomstvisie zwembaden is vastgesteld en hiervoor een apart traject is ingezet. Ook voor de ijsbaan volgt een apart traject, gezien de complexiteit en unieke vraagstelling die hieraan ten grondslag ligt.

Leeswijzer We starten deze nota in hoofdstuk 1 met een samenvatting. Vervolgens nemen we u in hoofdstuk 2 mee in de beleidslijnen die we voor de komende jaren hebben opgesteld. In de uitvoeringsagenda hebben we de acties die daaruit volgen en de financiële middelen die daarvoor nodig zijn voor u op een rijtje gezet. In hoofdstuk 3, 4 en 5 brengen wij uitgebreid de huidige situatie in beeld. We starten als eerste in hoofdstuk 3 met de trends en ontwikkelingen die de komende jaren op ons af komen. In hoofdstuk 4 brengen we onze binnensportaccommodaties, de gebruikers en het gebruik in beeld. Dit doen we op basis van het onderzoek van het Mulier Instituut “Ruimte voor de binnensport in Nijmegen”. Tot slot gaan we in hoofdstuk 5 in op de kwaliteit van onze binnensportaccommodaties. In dit hoofdstuk besteden we aandacht aan wat onze gebruikers vinden van onze binnensportaccommodaties, de kwaliteit en kwantiteit van onze accommodaties inclusief duurzaamheid en toegankelijkheid. 1

Bijlage 1: Ruimte voor binnensport in Nijmegen 2020-2035, Mulier Instituut

2

3

1. Samenvatting Als we kijken naar de trends en ontwikkelingen in onze stad en op het gebied van sporten en bewegen, komt er in de komende jaren het nodige op ons af. Zo zien we de stad in zijn totaliteit groeien, maar niet in alle stadsdelen. Daarnaast gaan we ons anders spreiden over de stad. De geplande woningbouw heeft hierbij deels een sturende werking. Recente en toekomstige voorbeelden hiervan zijn nieuwbouwprojecten in Nijmegen-Noord, Waalfront en Winkelsteeg en het Stationsgebied. Dat betekent dat daar waar we nieuwe wijken bouwen, scholen komen en we het bewegingsonderwijs moeten faciliteren. Daar waar groei plaatsvindt zal er behoefte ontstaan aan sportfaciliteiten, waaronder binnensportaccommodaties. Ook op het gebied van sporten en bewegen zelf zien we diverse ontwikkelingen. We zien dat we steeds vaker individueel en in de openbare ruimte sporten, maar dat het gebruik van binnensportaccommodaties niet afneemt. Verder wordt sporten en bewegen steeds vaker als middel inzet bijv. bij gezondheid en participatie. We streven daarbij ook naar inclusie, zodat iedereen mee kan doen. Daarmee krijgt sporten en bewegen een grotere maatschappelijke betekenis. Dit werkt ook door in de rol van sportverenigingen. Nieuwe initiatieven ontstaan hierdoor zoals bijvoorbeeld de walking sports. Een andere trend die in opkomst is, is het breed motorisch opleiden.

Dit houdt in dat we jonge kinderen (4-12 jaar) verschillende sporten laten beoefenen, waardoor ze een breed scala aan motorische vaardigheden aanleren zoals vangen en gooien, rollen, trappen, springen en landen. Hiermee wordt de kans op blessures later verkleind en wordt voorkomen dat we moeten stoppen met sporten. Deze ontwikkelingen vragen naar de toekomst toe een andere kijk op de wijze waarop we gebruik maken van onze binnensportaccommodaties. Maar ook hoe we onze, veelal traditioneel ingerichte, accommodaties inrichten. Dit om aan te blijven sluiten aan de veranderende behoefte en ontwikkelingen. Als we ons binnensportareaal onder de loep nemen, dan concludeert het Mulier Instituut2, dat Nijmegen op basis van landelijke normen over voldoende gemeentelijke en niet gemeentelijk binnensportaccommodaties (gym- en sportzalen en sporthallen) beschikt. Hiermee kunnen we zowel het bewegingsonderwijs als de (ongeorganiseerde) sportverenigingen faciliteren. Met de komst van een tweede sporthal en gymzaal de Stelt in Nijmegen Noord, zorgen we er voor dat we op orde blijven en we in Noord het bewegingsonderwijs voldoende faciliteren.

*Toekomstige sporthal in Hof van Holland

2 Bijlage 1: Ruimte voor binnensport in Nijmegen 2020-2035, Mulier Instituut

4

Verder is de spreiding van de verschillende binnensportaccommodaties over de stad voldoende, maar kan in de toekomst nog verder worden geoptimaliseerd. We concluderen dat inwoners in de noordelijke delen van de stadsdelen Nieuw-West, Oud-West, Centrum en Oost de grootste afstand moeten overbruggen naar een sporthal. De dichtstbijzijnde sporthallen voor deze inwoners zijn de Triangel en de Ark van Oost. Deze sporthallen zijn vrijwel volledig bezet en bieden geen ruimte meer voor intensivering. De komst van de sporthal in Hof van Holland verkleint deze afstand niet voor deze gebieden. Deze sporthal is vooral nodig om de behoefte aan binnensport op te vangen voor stadsdeel Nijmegen-Noord. Om de spreiding van de binnensportaccommodaties nog verder te optimaliseren zien we kansen bij de stedelijke ontwikkelingen die op ons af komen zoals in de Winkelsteeg. Daarnaast zien we ook in andere gebieden stedelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen op het gebied van onderwijs waar we gezamenlijk op kunnen trekken. Hiervoor hebben we al een eerste verkenning gedaan3. Ondanks dat we op basis van landelijke normen op orde zijn, kent ook Nijmegen, net als andere steden in Nederland een hoge bezetting op de binnensportaccommodaties tijdens de piekuren (19.00-22.00 uur) en is er veel leegstand tijdens de daluren (15.00-18.00 uur).

De druk tijdens de piekuren wordt ook bevestigd door de gebruikers. Zij geven daarbij aan dat ze met name in de winterperiode onvoldoende ruimte kunnen huren en dat dit ambities, zoals groei van de vereniging, in de weg staat. Omdat we tegen de piek niet op kunnen bouwen, zetten we in op acties die ervoor moeten zorgen dat we onze binnensportaccommodaties effectiever en efficiënter worden gebruikt. Hierbij maken we de knelpunten die spelen in de winterperiode concreet en onderzoeken we welke mogelijke oplossingen er zijn binnen het bestaande aanbod, dan wel binnen de stad. Eén van de acties die moet leiden tot efficiënter en effectiever gebruik van onze binnensportaccommodaties is, dat we de huidige regeling ingebruikgeving uit 2010 tegen het licht houden en deze gaan aan passen naar de huidige situatie en gebruikers. Daarnaast willen we het gebruik van de Jan Massinkhal verder verbeteren door scheidingswanden aan te brengen in deze hal. Dit verhoogt de mate van inzetbaarheid voor zowel de breedtesport, maar ook voor evenementen. Omdat niet helder is of dit bouwkundig mogelijk is en wat de consequenties en kosten daarvan zijn, zijn we inmiddels een onderzoek gestart. Ten aanzien van het kwaliteitsniveau voldoen we aan de wet- en regelgeving en aan het kwaliteitsniveau dat de gemeente Nijmegen zich zelf heeft gesteld.

Ook voldoen we aan eisen die door NOC*NSF, de diverse sportbonden worden gesteld en die zijn opgenomen in het KVLO handboek bewegingsonderwijs. Op basis hiervan heeft Nijmegen door de jaren heen een eigen norm ontwikkeld voor onze binnensportaccommodaties. Dit houdt in dat we te allen tijde voldoen aan de hier bovengenoemde normen, maar dat we daarnaast ook maatwerk leveren. Dat houdt in dat we bij nieuwbouw of aanpassing aan bestaande bouw nieuwe inzichten en ontwikkelingen meenemen en toepassen. Hierbij gaat het om ontwikkelingen op het gebied van sporten en bewegen, maar ook om de ervaringen die wij en onze gebruikers in de praktijk hebben opgedaan. Dit betekent dat we op basis hiervan in sommige situaties andere keuzes maken, wat veelal betekent dat we extra investeren in onze binnensportaccommodaties. Voorbeelden hiervan zijn het groter maken van een berging en kleedkamers, specifieke vloer, activiteitenverlichting, ophangen van spiegelwanden en geluidsinstallaties. In de toekomst willen we dit maatwerk blijven leveren. De afgelopen jaren hebben we al veel geïnvesteerd in onze sporthallen en –zalen om de kwaliteit te verhogen. De volgende stap is, om in de komende periode een kwaliteitsslag te gaan maken met onze gymzalen. Onze gymzalen zijn veelal verouderd en financieel afgeschreven. Er is sprake van gedateerde uitstraling en verouderde inrichting.

maar ze volstaan nog steeds en zijn veelal nodig om het bewegingsonderwijs te faciliteren. Om deze redenen onderzoeken we in de komende periode of renovatie, herontwikkeling, nieuwbouw of sluiting nodig is. Indien er gekozen wordt voor sloop, komt er ruimte vrij die een bijdrage kan leveren aan andere doelen die we als stad hebben. Op basis van de uitkomsten stellen we een plan van aanpak op met een investeringsvoorstel. Daar waar er kansen liggen om in een gebied met 1 of meerdere gymzalen samen te voegen tot een sportzaal of –hal, onderzoeken we deze mogelijkheid. Dit omdat deze accommodaties meer mogelijkheden bieden voor sport. 3 Bijlage 2: Eerste verkenning verouderde gymzalen pag. 32

5

Tot slot hebben we stil gestaan bij duurzaamheid en toegankelijkheid van onze binnensportaccommodaties. Ten aanzien van duurzaamheid heeft de gemeente Nijmegen zich als doel gesteld om in 2030 een energie neutrale organisatie te zijn. Deze uitdaging geldt ook voor onze binnensportaccommodaties. Op het gebied van duurzaamheid is in de afgelopen jaren al het nodige geïnvesteerd en voldoen onze binnensportaccommodaties aan alle wettelijke verplichtingen. Duurzaamheid heeft een vaste plek gekregen in het onderhoud van onze binnensportaccommodaties en we voeren duurzaamheidsmaatregelen door. Daarnaast zijn onze binnensportaccommodaties in 2019 meegenomen in een energie-scan van alle gemeentelijke panden, waarin is vastgelegd welke maatregelen er per pand nodig zijn om aan onze ambities te kunnen voldoen in 2030. Onze binnensportaccommodaties worden meegenomen in de brede aanpak en er wordt per pand afgewogen welke maatregelen worden doorgevoerd. Daarnaast willen we een inclusieve stad zijn, met daarin voorzieningen die voor iedereen bereikbaar zijn. Dat betekent dat onze gebouwen, waaronder onze binnensportaccommodaties voor iedereen toegankelijk moeten zijn. Hieraan wordt sinds 2017 hard gewerkt. Inmiddels zijn onze sportzalen en – hallen aangepast. In de komende periode zullen we ook onze gymzalen gaan aanpassen.

Hierbij zijn we echter wel afhankelijk van de technische en economische haalbaarheid. Omdat hetgeen wat we doen in het kader van toegankelijkheid aan moet sluiten bij de praktijk, betrekken we het Zelfregiecentrum Nijmegen.

6

2. Beleidslijnen en uitvoeringsplan In dit hoofdstuk beschrijven wij de beleidslijnen op basis waarvan we de komende jaren gaan werken aan onze binnensportaccommodaties en op basis waarvan we keuzes gaan maken. In aansluiting op deze beleidslijnen hebben we een uitvoeringsagenda opgesteld met daarin de acties en opdrachten die we in de komende periode gaan uitvoeren.

2.1.Beleidslijnen I.

Voldoende aanbod, goede kwaliteit en optimale spreiding van onze binnensportaccommodaties over de stad

II.

Onze binnensportaccommodaties zijn duurzaam en toegankelijk en sluiten minimaal aan bij de geldende wet- en regelgeving en reeds uit gesproken ambities van het college.

III.

Effectieve en efficiënte inzet en bezetting van onze binnensportaccommodaties.

IV.

Multifunctioneel gebruik van binnensportaccommodaties ten behoeve van maatschappelijke, onderwijs en sportdoelstellingen.

2.2.Uitvoeringsplan beleidslijnen I.

Voldoende aanbod, goede kwaliteit en optimale spreiding van onze binnensportaccommodaties over de stad

De komende jaren ligt de focus op instandhouding en borgen van de kwaliteit van de huidige binnensportaccommodaties. Dit doen we door het onderhoud uit te voeren volgens onze meerjarige onderhoudsplannen en investeringsbudget. Daar voegen we aan toe, dat we onze spreiding verder zullen gaan optimaliseren, waarbij het uitgangspunt is dat we vanwege de multifunctionaliteit alleen sportzalen en sporthallen bouwen tenzij beargumenteerd aangetoond wordt, dat een gymzaal een passender oplossing is. Acties: Actie Nieuwbouw sportzaal Grootstal/Hatertse hei

Verbeteren akoestiek

Toelichting

Indicatie kosten In het lopende onderzoek naar uitbreiding € 7.500.000 van basisschool Hidaya, onderzoeken we de mogelijkheid om 2 verouderde gymzalen Grootstal/Hatertse Hei te vervangen door een sportzaal. Hiermee centraliseren we onderwijs, sport en bewegen op 1 plek en stimuleren we dubbelgebruik van de accommodatie. In het koersdocument 2022-2025 wordt hiervoor een claim ingediend. We verbeteren de akoestiek in onze gymen sportzalen, zodat deze voldoen aan de

€ 300.000

7

Aanpak verouderde gymzalen5

II.

kwaliteitseisen die gelden voor bewegingsonderwijs4. In het koersdocument 2022-2025 wordt hiervoor een claim ingediend. Geconcludeerd is dat een groot aantal Volgt n.a.v. gymzalen verouderd zijn en een uitvoeringsplan kwaliteitsslag nodig hebben. We onderzoeken of renovatie, herontwikkeling, nieuwbouw of sluiting nodig is. Hierbij sluiten we aan bij natuurlijke momenten die zich voordoen. Op basis van dit onderzoek stellen we een uitvoeringsplan op. Dit doen we in samenwerking met onderwijs en stadsontwikkeling, zodat we rekening kunnen houden met ontwikkelingen die daar spelen. Zie bijlage 2 voor een eerste verkenning.

Onze binnensportaccommodaties zijn duurzaam en toegankelijk en sluiten minimaal aan bij de geldende wet- en regelgeving en reeds uit gesproken ambities van het college.

Maatregelen in het kader van duurzaamheid worden inmiddels opgenomen in onzen onderhoudsplannen. Daar waar dit niet mogelijk is, wordt verduurzaming van onze bestaande binnensportaccommodaties onderdeel van de algehele verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Hierbij is het uitgangspunt is dat zonnepanelen worden aangebracht op onze sportaccommodaties.

Onze binnensportaccommodaties moeten bereikbaar, toegankelijk en bruikbaar zijn voor iedereen. We pakken dit sinds 2017 gericht op bij bestaande accommodaties. Dit doen we ook bij nieuwbouw. Daar waar dit technisch en het economisch haalbaar is, wordt uit gegaan van de ITS normen (Integrale Toegankelijkheid standaard). Indien dit niet haalbaar is passen we maatwerk toe. Dit alles doen wij in samenspraak met het Zelfregiecentrum Nijmegen. In de komende periode worden onze gymzalen aangepakt, waarbij we specifieke keuzes maken om de bestaande binnensportaccommodaties zo toegankelijk als mogelijk te maken. Duurzaamheid en toegankelijk zijn vaste thema’s bij het ontwikkelen van nieuwe binnensportaccommodaties. Dat betekent dat deze minimaal aansluiten bij de geldende wet- en regelgeving en uitgesproken ambities van het college. Bij nieuwbouwontwikkeling betekent dat concreet dat we daken voorzien van o.a. zonnepanelen voor het opwekken van zonne-energie en daar waar mogelijk dit combineren met groenvoorzienig en waterberging6. 4 Deze zijn vast gelegd in het KVLO handboek huisvesting bewegingsonderwijs 5

Zie bijlage 2 voor een eerste verkenning.

6 6 Nijmegen: Samen vooruit duurzaam I sociaal I veerkrachtig I aantrekkelijk. Coalitieakkoord 2018 - 2022

8

III.

Effectieve en efficiënte inzet en bezetting van onze binnensportaccommodaties

In de komende jaren willen we onze binnensportaccommodaties effectiever en efficiënter inzetten. Het huidig gebruik laat zien dat er verschillen zijn tussen de diverse binnensportaccommodaties qua bezetting en inzet. Op sommige plekken zien we dat intensivering mogelijk is, maar niet overal. Ook is de druk op vooral sporthallen hoog tijdens de piekuren, met name in het winterseizoen. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat diverse veldsporten in de winterperiode naar binnen gaan. Wie wanneer van onze gemeentelijke binnensportaccommodaties gebruik kan en mag maken hebben we al vastgelegd in de ‘Regeling ingebruikgeving gemeentelijke binnensportaccommodaties. De huidige vraag en aanbod om binnensportaccommodaties vraagt echter om verdere optimalisering. Verder zijn we in 2020 gestart met het verbeteren en verder digitaliseren van de verhuur van onze binnensportaccommodaties en informatievoorziening. Acties: Actie

Toelichting

Indicatie kosten

Actualisatie regeling ingebruikgeving

We actualiseren de huidige regeling Binnen bestaande ingebruikgeving binnensportbudget accommodaties op basis waarvan de binnensportaccommodaties worden toegewezen aan gebruikers. We passen deze aan naar de wensen en eisen van de huidige tijd en naar de specifieke functies en kwaliteiten van de accommodatie. Deze nieuwe regeling ingebruikgeving is begin 2022 gereed en wordt bij aanvang van het nieuwe seizoen 2022 / 2023 in gebruik genomen.

Stimuleren gebruik tijdens de daluren (tussen 15.00 en 18.00 uur) door inzet Sportbedrijf

We geven het Sportbedrijf de opdracht Binnen bestaande om het gebruik van onze binnensportbudget accommodaties tijdens de daluren te verhogen, door bijv. 1. de inzet van de buurtsportcoaches met een activiteitenaanbod voor specifieke doelgroepen in het kader van sportstimulering. 2. Onderzoeken van overige mogelijkheden zoals verhuur aan walking sporten en BSO’s.

9

Oplossingen knelpunten winterseizoen met name rondom inzet sporthallen

We geven de opdracht aan het Sportbedrijf om de knelpunten in beeld te brengen die spelen in de winterperiode van november t/m maart bij de ingebruikgeving van onze binnensportaccommodaties. Naast de reguliere gebruikers van de binnensportaccommodaties, gaan dan ook diverse veldsporten naar binnen. Op basis van de verkregen inzichten werken we scenario’s uit hoe we de knelpunten in de winterperiode kunnen aanpakken. Begin 2022 komen we met een voorstel indien dit niet binnen het bestaande areaal opgelost kan worden.

Vergroten inzet Jan Massinkhal door toevoegen van scheidingswanden

Inmiddels zijn we gestart met een Afhankelijk van de onderzoek waarin we onderzoeken of uitkomst van het het mogelijk is om alsnog 1 of meerdere lopende onderzoek scheidingswanden te plaatsen, wat de consequenties eventueel zijn voor het huidige en toekomstig gebruik en wat hiervan de kosten zijn. Op basis van de uitkomst van het onderzoek stellen we een plan van aanpak op.

Verstevigen sportevenementenfunctie Jan Massinkhal

Het sportbedrijf krijgt de opdracht om in samenhang met het Triavium de sportevenementenfunctie te verstevigen van de Jan Massinkhal in Nijmegen en omgeving. Het Sportbedrijf treedt minimaal 1 keer per jaar in contact met de gebruikers van onze binnensportaccommodaties

Binnen bestaande budget

We gaan verder met het digitaliseren van ons verhuurproces (seizoenshuur en incidentele huur) en informatievoorziening over de aanwezige faciliteiten en beschikbaarheid.

Binnen bestaande budget

Contact met gebruikers

Verbeteren van het huidige verhuurproces en informatievoorziening7

IV.

Volgt indien naar aanleiding van de uitgewerkte scenario’s hiervoor aanleiding is.

Binnen bestaande budget

Multifunctioneel gebruik van binnensportaccommodaties ten behoeve van maatschappelijke, onderwijs en sportdoelstellingen.

We stimuleren multifunctioneel gebruik van onze binnensportaccommodaties door breedtesport en onderwijs zo veel mogelijk samen te brengen op 1 locatie. De afgelopen jaren is gebruik ten behoeve van maatschappelijke doelstellingen aan dit rijtje toe gevoegd. Denk hierbij aan interventies gericht op het stimuleren van een gezonde leefstijl en maatschappelijke participatie (inclusie). Deze ontwikkeling blijven we ook de komende jaren stimuleren en ondersteunen. Dit vraagt om ‘Niet meer, maar anders!’. Dit doen we door op een andere manier te kijken naar het gebruik en de inrichting van onze binnensportaccommodaties. Daar waar de situatie er om vraagt

7 Huidige informatievoorziening: https://www.nijmegen.nl/diensten/sport/sportzaal-of-sportveld-huren/ en

http://www.binnensportnijmegen.nl/index.html

10

zullen we innovatie toepassen zoals het betrekken van de wanden in een gymzaal en smartwalls8. Hierdoor is er naast ruimte voor sport ook ruimte voor andere activiteiten.

Acties: Actie

Toelichting

Indicatie kosten Naast het regulier onderhoudsbudget € 60.000 maken we jaarlijks extra geld vrij voor innovatie en multifunctionele inzetbaarheid. In het koersdocument 2022-2025 wordt hiervoor een claim ingediend. Aansluiten op omgeving rondom de In het kader van sportstimulering, laten Binnen bestaande binnensportaccommodatie we bestaande en nieuwe budget binnensportaccommodaties zo veel mogelijk aansluiten op sporten en bewegen in de buitenruimte rondom de binnensportaccommodatie. Bijv. Urban Fit Track of ommetje Innovatie en multifunctioneel gebruik bevorderen

Een deel van de acties zoals deze zijn vermeld in de uitvoeringsagenda zullen we opvangen vanuit de bestaande budgetten. Daar waar we nu al kunnen voorzien, dat de extra kosten niet opgevangen kunnen worden in het huidige budget, hebben we een indicatie vermeld. Daar waar we nu nog geen beeld hebben van eventuele kosten en hiervoor extra geld nodig hebben, komen we terug met een voorstel op het moment dat die duidelijkheid er wel is.

2.3.Monitoring en evaluatie Met ingang van 2021 werkt onze stadsbegroting met de doelenboom. Voor sport zijn daarin 2 ambities opgenomen: 1. Een leven lang sporten en bewegen voor alle inwoners mogelijk maken met goede, toegankelijke sportaccommodaties en een beweegvriendelijke openbare ruimte; 2. Inwoners stimuleren en motiveren blijvend te bewegen en sporten. Aan deze ambities zijn de door de raad vastgestelde indicatoren gekoppeld. We monitoren het uitvoeringsplan aan de hand van deze indicatoren.

8 https://play-lu.com/applications/ of https://interactiefsporten.nl/

11

3. Trends en ontwikkelingen In Nijmegen vinden we sporten en bewegen belangrijk. Het draagt bij aan onze gezondheid en welzijn. De afgelopen jaren hebben we ons ingezet om als inclusieve stad sporten en bewegen voor alle inwoners mogelijk te maken en hen te motiveren om te bewegen en te sporten. Dit blijven we doen. Onze binnensportaccommodaties zijn van belang om onze inwoners hiervoor voldoende hiervoor te faciliteren. Om goed aan te blijven sluiten op ons sportbeleid en de wensen en behoeften in de stad, is het belangrijk te weten welke trends en ontwikkelingen er spelen in de stad. Daarnaast is het belangrijk om ook trends en ontwikkelingen in beeld te brengen die te maken hebben met en effect hebben op sporten en bewegen zoals demografische ontwikkelingen en nieuwe inzichten zoals het breed motorisch opleiden. In dit hoofdstuk brengen we dan ook een aantal belangrijke trends en ontwikkelingen in beeld.

3.1.Vergrijzing en groei in de stad De verwachting is dat het bevolkingsaantal van Nijmegen de komende jaren blijft stijgen. Hoe sterk Nijmegen tot 2035 groeit is nu niet exact te stellen. Prognoses wijzen uit dat het aantal inwoners van 178.000 (2020) zal groeien naar 195.000 tot 200.000 in 2035. De groei verschilt per leeftijdscategorie en per stadsdeel:       

De groei zal relatief gezien het grootst zijn onder de 70 plussers; De vergrijzing zal het grootst zijn in de stadsdelen Nijmegen Oud-West en Lindenholt; De meeste krimp verwachten we in de groep veertigers en vijftigers; In Nijmegen-Noord en het Waalfront zal de groei het grootst zijn als gevolg van woningbouw; De groei onder kinderen en jeugd zal met name in Nijmegen-Noord en in de Waalfront plaatsvinden; In Lindenholt, delen van Dukenburg en Nijmegen-Midden gaan we een krimp zien. Twee nieuwe stedelijke ontwikkellocaties: In het Stationsgebied en Kanaalzone Zuid wordt woningbouw ontwikkeld om de groei van de stad op te kunnen vangen.

Naast de reeds geplande woningbouw in Noord en het Waalfront zijn er nieuwe ontwikkelingen gaande. In de omgevingsvisie 2020-2040 zijn plannen voor stedelijke ontwikkelingen in het Stationsgebied en de Kanaalzone gepresenteerd (inclusief Lindenholt, Dukenburg, Neerbosch-Oost, Winkelsteeg en Hatert). Inmiddels staat vast dat in het Stationsgebied en de Kanaalzone Zuid, waaronder de Winkelsteeg ruimte voor woningen gecreëerd wordt. In deze gebieden zal een deel van de te verwachte groei worden opgevangen. De verwachting is dat in de Winkelsteeg jonge gezinnen zich gaan vestigen, waardoor hier één of meerdere onderwijsvoorziening(en) voor het primair onderwijs gerealiseerd zullen moeten worden. Om de bevolkingsgroei enerzijds en een veranderende samenstelling van de stad anderzijds voldoende te blijven faciliteren op het gebied van sporten en bewegen, is het van belang dat we een passend sport- en voorzieningen aanbod in stand houden. Dat betekent dat we mee moeten bewegen met deze ontwikkelingen en dat we daar waar nodig ons aanbod binnensportaccommodaties en de inrichting daarvan hierop zullen moeten aanpassen.

12

3.2.Sport en bewegen Bij sporten wordt er vaak gedacht aan sporten in verenigingsverband in combinatie met een sportaccommodatie. Het tegendeel is echter waar. We sporten juist steeds vaker individueel en in de openbare ruimtes. Deze en andere ontwikkelingen en trends worden hieronder benoemd en toegelicht. De trends laten het volgende zien9:  Sport wordt steeds vaker als middel ingezet. Bijvoorbeeld als het gaat om gezondheid. We zien dat er steeds meer aandacht is voor een gezonde leefstijl met aandacht voor sporten en bewegen. Dat geldt ook voor Nijmegen. Zo is in 2019 door de gemeente Nijmegen het lokaal preventieakkoord en in 2020 het lokaal sportakkoord getekend. Daarnaast is in de gemeente Nijmegen de beweging Groen, gezond en in beweging actief. Tot slot wordt in de actualisatie van onze gezondsheidsnota expliciet aandacht geschonken aan het belang van sporten en bewegen in relatie tot een goede gezondheid. Een gezonde leefomgeving draagt hieraan bij.  Sportverenigingen hebben een grotere maatschappelijke rol gekregen. Dat betekent dat ze naast het reguliere sportaanbod (geven van trainingen en het spelen van wedstrijden) een actieve rol spelen om kwetsbare groepen te betrekken. Dit doen ze o.a.

door het beschikbaar stellen van velden, het aanbieden van activiteiten zoals de walking sports, een wijkgericht aanbod of een specifiek aanbod voor bepaalde doelgroepen zoals ouderen en migranten. Hieronder vallen ook activiteiten waarbij sportverenigingen werken aan een cultuur waar iedereen welkom is, inclusie.  We zien een toename in het aantal sportaanbieders waardoor sporters uit een breder aanbod kunnen kiezen. De groei van het aanbod zien we met name terug in het commerciële sportaanbod zoals fitnesscentra, aanbieders van bootcamps en in de ongeorganiseerder sport10.  We sporten steeds vaker in de openbare ruimte. Daarbij bepalen we zelf wanneer we bewegen, wat we doen, in welk tempo, waar en met wie. Denk hierbij aan wielrennen, mountainbiken, wandelen en hardlopen. Dit geldt overigens niet alleen voor volwassenen, maar ook voor kinderen. Deze vormen van sportbeoefening passen daarmee in maatschappelijke trends als individualisering, flexibilisering, digitalisering en vergrijzing. Als gevolg van de Covid19 uitbraak is de verwachting, dat met name deze trend in een stroomversnelling raakt11.  Doordat we steeds vaker individueel en ongeorganiseerd sporten, zien we dat landelijk het aantal leden van de diverse sportbonden dalen. Deze daling is het sterkst merkbaar bij de zaalsporten.

In Nijmegen zien we echter dat het aantal leden van de diverse sportbonden stabiel is. Opvallend daarbij is dat juist de Nijmeegse zaalsporten, die gebruik maken van onze binnensportaccommodaties, een stijging laten zien12.  Het gebruik van de traditionele sportaccommodaties voor sporten, waaronder de binnensportaccommodaties, is het grootst onder kinderen (4 t/m 12 jaar). In de afgelopen tijd zien we bij deze doelgroep een lichte stijging in gebruik van deze sportaccommodaties.  De wekelijkse sportdeelname is de afgelopen jaren met name gestegen onder de ouderen (65+) en licht gestegen onder de volwassenen. Onder de jongeren zie we echter een dalende trend (12 t/m 17 jr). Hierbij gaat het om Nederlanders die minimaal 1 keer week sporten al dan niet in verenigingsverband.

9 Bron: voor deze paragraaf: Ruimte voor binnensport in Nijmegen 2020-2035, Mulier Instituut

Bron: Branche rapport sport 2019 Monitor Sport en corona Mulier Instituut juli 2020 12 Stads en wijkmonitor 2020 Sport 10 11

13

3.3.Breed motorisch opleiden Breed motorisch opleiden is een trend die in opkomst is. Het betekent dat we onze kinderen verschillende motorische vaardigheden aanleren. Dit doen we onder andere door jonge kinderen ervaring op te laten doen met verschillende sporten, waarbij gevraagd wordt om verschillende vaardigheden. Hierbij gaat het om vaardigheden zoals vangen en gooien, rollen, trappen, springen en landen. Waarom doen we dit? Kinderen beoefenen vaak al op jonge leeftijd slechts één sport. Uit onderzoek blijkt echter, dat als je al op jonge leeftijd je specialiseert in een bepaalde sport, het risico op blessures groter is en daarmee ook de kans dat je hierdoor stopt met sporten13. Breed motorisch opleiden vergroot de kans op een leven lang sporten. In Nijmegen zijn we al geruime tijd bezig met het toepassen van deze gedachte. Bijv. door het aanbieden van het concept breed motorisch opleiden door onze buurtsportcoaches en sportdocenten bij verenigingen en scholen. Daarnaast hebben we in het kader van sportstimulering een programma opgenomen, waardoor kinderen op jonge leeftijd laagdrempelig kennis kunnen maken met verschillende sporten. Maar hierin kunnen we nog stappen zetten door de inrichting van onze binnensportaccommodaties hierop aan te passen en door de inzet van het Sportbedrijf op dit onderdeel verder uit te breiden14. Gymzaal van de toekomst

3.4.Veranderend gebruik van sportaccommodaties Een veranderende leeftijdsopbouw van de bevolking gaat gepaard met een veranderende sportbehoefte en sportdeelname. Dit houdt ook in dat er andere eisen worden gesteld aan de inrichting van en voorzieningen in een sportaccommodatie. Om voldoende te kunnen anticiperen op een veranderende vraag, eisen en gebruik is het van belang dat we onze binnensportaccommodaties flexibel kunnen inzetten. Daarbij zien we ook dat er steeds vaker wordt gevraagd om maatschappelijk gebruik van sportaccommodaties. Voorbeelden van maatschappelijk gebruik zijn, gebruik door buitenschoolse opvang voor sport en spelactiviteiten of activiteiten in het kader het bevorderen van de gezondheid. Een andere verandering die we hier noemen heeft te maken met de momenten waarop de binnensportaccommodaties bezet zijn. De afgelopen jaren is m.n. in de wintermaanden de vraag naar ruimte tijdens de piekuren gestegen, doordat de traditionele buitensporten (bijv. hockey en korfbal) in die periode steeds Artikel: Brede ontwikkeling voor kinderen, meer dan wenselijk! Door: Stijn ter Welle (onderzoeker en docent voor team Talent, onderdeel van HAN Sport & Bewegen) 13

14 https://hetnieuwegymmen.nl/de-playce-school-van-alo-amsterdam-geen-gymzaal-maar-een-beweegruimte/

14

vaker en meer naar binnen zijn gegaan. Ook worden de zaalcompetities van de veldsporten steeds populairder15. Daarnaast is in Nijmegen de vraag vanuit de studentensport naar onze binnensportaccommodaties gestegen. Hierdoor zien we ten aanzien van de bezetting van de binnensportaccommodaties een piek in ochtend en in de avond tussen 19.00 en 22.00 uur. Het dal ligt vaak aan het einde van de middag tussen 16.00 en 18.00 uur. Toch is de verwachting dat over het algemeen de piek in de avonduren smaller wordt, aldus het Mulier instituut16. Zij geven aan dat het de verwachting is dat het aantal mensen dat voor 19.00 uur en na 22.00 uur gebruik maakt van een binnensportaccommodatie lager wordt. Dit is echter afhankelijk van de ontwikkeling van het aantal leden bij de zaalsporten. Daarnaast gaan steeds meer scholen over naar een continurooster, wat in Nijmegen overigens al door de meeste scholen is doorgevoerd. Dat betekent dat het dal in de middag groter wordt. Schematische weergave doordeweekse bezetting sporthallen (Mulier Instituut, 2019).

De uitdaging gaat hem zitten in het komen tot een zo optimaal mogelijke bezetting en spreiding over de dag zodat de piek belasting beperkt wordt en leegstand zoveel mogelijk wordt voorkomen. Voorbeelden hiervan zijn: zalen multifunctioneel inzetten, nieuwe doelgroepen aanboren en ontwikkelingen in de maatschappij. In ons uitvoeringsplan hebben we hiervoor acties opgenomen op basis waarvan we aan de slag gaan.

3.5.Onderwijs Gemeentes hebben de wettelijke verplichting om het bewegingsonderwijs voor het basisonderwijs, het speciaal (voortgezet) onderwijs en het voorgezet onderwijs te faciliteren. Daarbij is de afstand17 tot een sportaccommodatie afhankelijk van bijvoorbeeld het aantal klokuren bewegingsonderwijs of aantal groepen waarop de betreffende school aanspraak kan maken. Dat betekent dat ontwikkelingen bij onderwijsinstellingen ook gevolgen kan hebben voor het faciliteren van het bewegingsonderwijs en dus het aanbod van binnensportaccommodaties. Vanuit dat kader noemen we een aantal ontwikkelingen die op dit moment in Nijmegen spelen: 1. Nieuwbouw Kristallis (voorgezet speciaal onderwijs) De gemeente is in gesprek met het bevoegd gezag ten aanzien van de nieuwbouwplannen voor Kristallis. Gezien de huidige situatie van het schoolgebouw aan de Hatertseweg 400 en de huidige sporthal Kinderdorp Neerbosch is een herontwikkeling noodzakelijk. Hiervoor worden meerdere scenario’s uitgewerkt, die mogelijk ook invloed hebben op Sporthal Kinderdorp Neerbosch. 2. Basisschool Hidaya 15

Ruimte voor binnensport in Nijmegen 2020-2035, Mulier Instituut

16 Kenniscentrum sporten en bewegen: Beter benutten van Binnensportaccommodaties (2020) 17 Zie voor de exacte normen de Verordening Voorziening Huisvesting Onderwijs Gemeente Nijmegen 2015

15

3.

4.

Hidaya verwacht komende jaren door te groeien naar zo’n 300 leerlingen. Omdat deze groei niet meer opgevangen kan worden in de bestaande school wordt er gewerkt aan een nieuwbouwplan. Deze nieuwbouwplannen hebben mogelijk gevolgen voor (de bezetting van) de gymzalen Marie Curiestraat, Heidebloemstraat 75 en Heidebloemstraat 201. De ambitie is om in dit gebied 2 verouderde gymzalen te slopen en hiervoor een nieuwe sportzaal te bouwen. Hierbij gaat het om de gymzalen Marie Curie en Heidebloemstraat 201. Hiermee centraliseren we onderwijs, sport en bewegen op 1 plek. Lindenholt en delen van Dukenburg zullen de komende jaren krimpen18. Deze krimp heeft invloed op het aantal leerlingen en daarmee het aantal scholen dat in dit gebied nodig zal zijn. De verwachting is dat een aantal kleinere scholen zullen samen gaan maar dat dit geen invloed heeft op de behoefte aan binnensportaccommodaties in dit gebied. In dit gebied liggen met name gymzalen, gelegen naast of dicht bij de scholen. Omdat de (loop-)afstand19 tot een sportaccommodatie voor scholen onder meer afhankelijk is van bijvoorbeeld het aantal klokuren bewegingsonderwijs of het aantal groepen, is de verwachting dat huidige aanbod in dit gebied nodig blijft de komende jaren. Ontwikkelingen in de Kanaalzone-zuid. In de omgevingsvisie zijn plannen opgenomen voor stedelijke ontwikkelingen in Kanaalzone-zuid. Hierin wordt o.a.

Winkelsteeg als focusgebied genoemd. In de Winkelsteeg wordt de komende jaren ruimte gecreëerd voor woningbouw. Beoogd wordt om ca. 3300 woningen in dit gebied te realiseren. Op basis van de toekomstige woningbouw, is de verwachting vanuit onderwijs dat in Winkelsteeg op basis van de huidige stedenbouwkundige plannen 1 à 2 basisscholen gevestigd worden. Dit gaat gepaard met een behoefte aan een accommodatie voor het bewegingsonderwijs in de vorm van een gym- of sportzaal.

3.6.Samenvatting Samenvattend kunnen we een aantal zaken concluderen. We zien een aantal demografische en stedelijke ontwikkelingen in onze stad op ons afkomen. Verder zien we dat de groep gebruikers verandert en sporten en bewegen inmiddels steeds vaker voor maatschappelijke doeleinden wordt gebruikt. Ook ontwikkelingen in het onderwijs hebben invloed op ons binnensportareaal. Om het huidige aanbod minimaal te behouden en goed te laten aansluiten bij hetgeen dat nodig is, zullen we met deze ontwikkelingen rekening moeten houden. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om oog te hebben voor spreiding over de stad, maar ook over hoe wij de binnensportaccommodaties in de toekomst gaan bouwen en inrichten. Een andere ontwikkeling die we zien is dat de druk op de binnensportaccommodaties tijdens de piekuren in de avonden is gestegen. Omdat we op de piek niet kunnen bouwen, is het de uitdaging om te komen tot een zo optimaal mogelijke bezetting en spreiding over de dag. Dit is voor ons aanleiding om opnieuw te kijken naar de wijze waarop we accommodaties toewijzen aan onze gebruikers.

18 Stads- en wijkmonitor 2020 - Prognose 19

Zie voor de exacte normen de Verordening Voorziening Huisvesting Onderwijs Gemeente Nijmegen 2015

16

4. Bestaande situatie Nijmegen heeft verschillende soorten sportaccommodaties, verspreid over de gehele stad. Dit zijn zowel gemeentelijke als niet gemeentelijke accommodaties. We onderscheiden de volgende sportaccommodaties: 1. Binnensportaccommodaties (incl. Zwembaden, ijsbaan en fitnesscentra) 2. Accommodaties op buitenwater (Watersportcentrum Bastion: ingebruikname in 2021) 3. Buitensportaccommodaties: sportparken (sportvelden, atletiekbanen, kleedkamers) 4. Buitensportaccommodaties in de openbare ruimten (bijv. beweegroutes, Ommetjes, Urban Fit Track, toekomstig Multifunctioneel Sportveld in Nijmegen Noord) We hebben het Mulier instituut gevraagd om het huidige aanbod aan binnensportaccommodaties (gymzalen, sportzalen en sporthallen) in Nijmegen in beeld te brengen. Daarnaast hebben we hen gevraagd om de normatieve behoeftes aan binnensportaccommodaties voor de (georganiseerde) binnensport en voor het bewegingsonderwijs in kaart te brengen. Tot slot hebben ze het gebruik van de gemeentelijke binnensportaccommodaties geanalyseerd. In dit hoofdstuk presenteren wij de resultaten van dit onderzoek. Verder gaan we in op de reeds geplande mutaties, de Jan Massinkhal, de rol van topsport in de bestaande accommodaties en beheer en exploitatie van onze binnensportaccommodaties.

4.1.Het aanbod Nijmeegse binnensportaccommodaties We onderscheiden 3 soorten binnensportaccommodaties. Deze verschillen met name qua oppervlakte en functies: 1. Sporthallen: bestaan uit 3 (gym)zaaldelen. Sporthallen bieden ruimte voor zowel voor competitie als trainingen en zijn geschikt voor sporten zoals badminton, volleybal, handbal, zaalvoetbal, zaalhockey, zaalkorfbal en voor sporten waarvoor geen belijningen nodig zijn zoals vechtsporten; 2. Sportzalen: bestaan uit 2 (gym)zaaldelen. Sportzalen bieden ook ruimte voor de hierboven genoemde sporten als het gaat om trainingen en in principe ook voor competitie. Dit laatste hangt onder andere af van de aanwezige voorzieningen en eisen die bij een competitie worden gesteld als het gaat om de ruimte; 3. Gymzalen: bestaan uit 1 (gym)zaaldeel en worden primair gebouwd voor het bewegingsonderwijs. Gymzalen bieden ook ruimte voor breedtesporten. Ze zijn geschikt voor trainingen en sporten waarvoor geen belijningen nodig zijn.

Nijmegen beschikt over 11 sporthallen, 14 sportzalen en 42 gymzalen20. Hiervan zijn 721 sporthallen, 10 sportzalen en 1722 gymzalen in het bezit van de gemeente Nijmegen. De overige sportvoorzieningen zijn hoofdzakelijk in eigendom van onderwijsinstellingen. De VoCASA hal is wel in eigendom van de gemeente, maar wordt niet door de gemeente geëxploiteerd. De O.C. Huismanhal is in eigendom van Omni- vereniging Quick 1888. Zij zijn ook verantwoordelijk voor de exploitatie.

20 Dit aantal wijkt af van het aantal genoemd in de rapportage Ruimte voor de binnensport in Nijmegen 2020-2035. De reden hiervoor is

dat de 3 gymzalen van het Maaswaalcollege inmiddels zijn gesloopt en zijn dus niet meegenomen. Verder moet hier benoemd worden dat gymzaal de Stelt al wel is meegenomen daar deze in aanbouw is. 21 Jan Massinkhal is in deze aantallen 2 keer meegenomen, daar deze een oppervlakte heeft van 2 sporthallen. 22 Dit aantal wijkt af van het aantal genoemd in de rapportage Ruimte voor de binnensport in Nijmegen 2020-2035. De reden hiervoor is dat de 3 gymzalen van het Maaswaalcollege inmiddels zijn gesloopt en zijn dus niet meegenomen. Verder moet hier benoemd worden dat gymzaal de Stelt al wel is meegenomen daar deze in aanbouw is en wordt in Q3 2021 opgeleverd.

17

Kaart 1. Aanbod binnensportaccommodaties23

Gemeentelijke binnensportaccommodaties: 1- DeTriangel; 2- Horstacker; 3- Ark van Oost; 5- VoCASA-hal; 7- Jan Massinkhal; 9Meijhorst; 10- De Klif; 11- De Ster; 12- De Spil; 13- Onder de Sint Steven; 14- De Zwaluw; 15- Kinderdorp Neerbosch; 16- Bottendaal; 19- t Hert; 20- De Gildenkamp; 23- Hatert; 24- De Grote Boel; 25- De Stelt (0plevering Q2 2021); 28- Titus Brandsma; 29- Dominicanenstraat; 32- Uranusstraat; 36- Florence Nightingalestraat; 38- Leuvensbroek; 39- Talent Centraal; 40- Ark van Oost (gymzaal); 47- Zwanenveld; 49- Tolhuis; 50- Heidebloemstraat 201; 52-Heidebloemstraat 75; 55- Kannunk Faberstraat; 56- Marie Curie; 57- Malvert; 59- Weezenhof; 60- Sporthal in Hof van Holland (Oplevering 2022). Niet gemeentelijke binnensportaccommodaties: 4- O.C. Huismanhal; 6- Mondial College, Leuvensbroek; 8- Radboud Sportcentrum; 17- Canisius College; 18- Dominicus College; 21- SSGN; 22- Kandinsky College (sportzaal); 26- Aquamarijn; 27Stedelijk Gymnasium; 30- Karel de Grote College; 31- ROC Nijmegen; 33- Canisius College (gymzaal); 34- Vrije School; 35- Mondial College, De Meeuse Acker; 37- Zonnewende; 41- Klein Heyendaal; 42- Montessori College; 43- Hogeschool van Arnhem en Nijmegen; 44- NSG; 45- De Hazesprong; 46- Martinus van Beek; 48- Radboud Sportcentrum (gymzaal); 53- Kandinsky College; 54- Maaswaalcollege (inmiddels gesloopt) 58- Kandansky College (gymzaal).

23 Bron: Ruimte voor binnensport in Nijmegen 2020-2035, Mulier Instituut

18

Bij de 11 sporthallen moeten we een aantal kanttekeningen plaatsen die het gebruik van deze hallen beperken:  Het Radboud Sportcentrum beschikt over 2 sporthallen. Deze zijn bijna uitsluitend in gebruik door de studentensport.  De VoCASA hal wordt voornamelijk gebruikt door VoCASA.  De Jan Massinkhal heeft naast een sportfunctie ook de functie van een evenementenhal. Dit beïnvloedt de beschikbaarheid van deze hal. Daarnaast wordt de beschikbaarheid van deze hal beperkt doordat er geen scheidingswanden aanwezig zijn. Hierdoor is de hal niet geschikt voor het bewegingsonderwijs en zijn de mogelijkheden om verschillende sporten naast elkaar te laten spelen beperkt.  Sporthal Meijhorst is m.n. in het weekend beperkt in zijn gebruik, in verband met lopende afspraken over het beperken van parkeeroverlast. De gevolgen van deze beperkingen zien we ook terug in de weekend bezetting. Het Mulier Insituut heeft in het onderzoek geconcludeerd dat op basis van planologische cijfers er gemeentebreed voldoende ruimte aanwezig is voor het bewegingsonderwijs en de (georganiseerde) binnensport in Nijmegen. Hierbij is gekeken naar zowel het aanbod gemeentelijke als niet gemeentelijke binnensportaccommodaties. Ze hebben vastgesteld dat Nijmegen in 2020 behoefte heeft aan minimaal 8 en maximaal 11 sporthallen en maximaal 12 sporthallen in 2030/2035.

Met het huidige aanbod van 11 sporthallen en de geplande uitbreiding in Nijmegen Noord, voldoen we aan de maximale behoefte, nu en in de toekomst. Het aantal sportzalen is in 2020 conform de minimale behoefte van 13 sportzalen. In 2030/2035 is deze minimale behoefte 14 sportzalen.

4.2.Spreiding van binnensportaccommodaties Het verzorgingsgebied van een (binnen)sportaccommodatie houdt niet op bij de grenzen van een stadsdeel of gemeente. Het Mulier Instituut heeft in een eerder onderzoek geconstateerd dat sporters doorgaans bereid zijn om gemiddeld 3 km te reizen naar een (binnen)sportaccommodatie24. Op kaart 1 hebben we gezien op welke wijze onze binnensportaccommodaties zijn verspreid over Nijmegen. Daarbij zien we dat onze sporthallen met name liggen in het zuiden / zuidwesten van onze stad. De sportzalen zijn wel redelijk evenwichtig verdeeld over Nijmegen. Gymzalen zijn daarentegen oververtegenwoordigd in het zuidoosten van Nijmegen. Toch is de afstand (< 3 km) naar een sporthal voor vrijwel iedere Nijmegenaar (97%) acceptabel. Dit geldt eveneens voor de afstand tot onze gym- en sportzalen. Deze is voor iedere Nijmegenaar (100%) minder dan 3 km. Op de volgende kaart wordt de spreiding van de sporthallen en – zalen over de stad nogmaals in beeld gebracht incl. de afstand van inwoners tot de dichtstbijzijnde sporthal. Deze kaart laat ons zien welke afstand onze inwoners moeten overbruggen om te komen bij een binnensportaccommodatie. Omdat Nijmegen een echte studentenstad is, waar veel studenten wonen en sporten, hebben we specifiek het Radboud Sportcentrum in deze kaarten meegenomen.

De aanwezigheid van de sporthallen van het Radboud Sportcentrum voor studentensportverenigingen heeft direct een positieve invloed op de afstand die onze inwoners moeten afleggen tot een sporthal. Zouden deze hallen er niet zijn, dan vergroot dit direct de afstand tot een sporthal voor een grotere groep inwoners. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat studenten niet uitsluitend sporten in het Radboud Sportcentrum, maar dat zij ook gebruik maken van de gemeentelijke binnensportaccommodaties.

24 Hoekman, R., Hoenderlamp, K., Poel, H. (red) (2013). Sportaccommodaties in Beeld. Utrecht: Mulier Instituut

19

Kaart 2: Afstand inwoners tot dichtstbijzijnde sporthal in 2020 (links = incl. Radboud Sportcentrum, rechts = excl. Radboud Sportcentrum)25

Op basis van de analyse van de spreiding binnensportaccommodaties, beveelt het Mulier Instituut in haar onderzoek aan om bij verdere aanpassingen van het huidige aanbod de spreiding verder te optimaliseren. Zij geven daarbij aan dat het de voorkeur heeft om als eerste de volgende gebieden te verkennen als zoekgebied voor een mogelijke locatie: de locaties in noordelijke delen van Nijmegen Nieuw-West, Oud-West en het Centrum; de locaties in het zuidoosten van Nijmegen. Bijvoorbeeld de Winkelsteeg, eventueel in combinatie met een toekomstige zwembad en buitensport. Dit doen we nu al door aan te sluiten bij de ontwikkelingen In Grootstal/ Hatertse Hei rondom Hidaya en gymzalen Heidebloemstraat 201 en Marie Curie en de geplande stedenbouwkundige ontwikkelingen die plaats gaan plaatsvinden in de Winkelsteeg.

4.3.Bezetting De gemeente Nijmegen beschikt over binnensportaccommodaties om enerzijds het bewegingsonderwijs te faciliteren en anderzijds de breedtesport. De accommodaties dragen daarmee bij aan de doelstellingen van ons sportbeleid. We zijn er als gemeente bij gebaat dat onze binnensportaccommodaties zo optimaal mogelijk worden gebruikt. Daarom hebben we het Mulier instituut26 gevraagd om voor ons de bezetting van de binnensportaccommodaties in beeld te brengen op basis van bezettingscijfers 2019 en deze te vergelijken met 25 Bron: Ruimte voor binnensport in Nijmegen 2020-2035, Mulier Instituut

Bron: Ruimte voor de binnensport in Nijmegen 2020 2035, Mulier Instituut Benmarksteden zijn: Almere, Amersfoort, Apeldoorn, Arnhem, Breda, Enschede, Haarlem, Haarlemmermeer,’S-Hertogenbosch, Tilburg en Zaanstad 26

20

verglijkbare steden. Het Mulier Instituut hanteert daarbij landelijke normen, op basis waarvan het mogelijk is om Nijmegen te vergelijken met de benchmarksteden. Deze normen wijken af van normen die in Nijmegen worden gehanteerd.

Bezettingsgraad gedurende het hele jaar (365 dagen) 100% 50% 0%

37%

41%

Sporthallen

35%

28%

Sportzalen

gemeente Nijmegen

34%

22%

Gymzalen

Benchmark

Bezettingsgraad Als we Nijmegen vergelijken met de benchmark-steden27, dan wordt duidelijk dat de bezettingsgraad van sporthallen in Nijmegen lager ligt dan bij de benchmarksteden. De oorzaak hiervan is dat onze sporthallen overdag relatief beperkt worden gebruikt voor het bewegingsonderwijs (geldt zowel voor primair als voortgezet onderwijs). Dit wordt mede beïnvloed doordat een groot deel van de Nijmeegse scholen een eigen binnensportaccommodatie hebben.

Sport- en gymzalen kennen daarentegen in vergelijking met de benchmarksteden een relatief hogere bezettingsgraad. Het Mulier Instituut geeft aan, dat deze sportaccommodaties in vergelijking met de benchmarksteden in Nijmegen vaker worden gebruikt voor sportdoeleinden. Bezettingsgraad tijdens piekuren Landelijk zien we dat sportaccommodaties overdag relatief veel leegstaan. Overdag worden de accommodaties voornamelijk gebruikt door het bewegingsonderwijs. In de avonden/weekend worden de accommodaties voornamelijk gebruikt door sportverenigingen. In de piekuren tussen 18.00 en 22.00 uur is de bezettingsgraad het hoogst. De piekuren worden daarbij nog eens extra belast in de winterperiode als buitensporten naar binnen gaan. De cijfers over de bezetting in de Nijmeegse accommodaties geven geen ander beeld28.

Gemiddelde bezetting sporthal maandag tm vrijdag 100% 80%

84%

60% 40% 20% 0%

45%

44%

8.00-15.00

54%

41%

31%

15.00- 18.00 winter

18.00-22.00

zomer

Als we inzoomen op de afzonderlijke sporthallen, dan zien we grote verschillen op doordeweekse dagen tussen het gebruik van de Triangel en Ark van Oost versus de overige hallen. De bezettingscijfers van de Triangel en de Ark van Oost geven aan dat deze in de winter op piekuren tussen 18.00 en 22.00 uur respectievelijk voor 97% en 94% bezet zijn. Intensivering is alleen voor en na de piek mogelijk. Tussen 15.00 en 18.00 uur is de Triangel voor 67% bezet en de Ark van Oost voor 76%. Vergelijken we dit met de bezetting van de Horstacker en de Meijhorst dan zien we dat daar tijdens de piekuren nog wel intensivering mogelijk is. Deze hallen zijn tijdens de piek voor respectievelijk 80% en 78% bezet.

27 Benmarksteden zijn: Almere, Amersfoort, Apeldoorn, Arnhem, Breda, Enschede, Haarlem, Haarlemmermeer, ’s-Hertogenbosch,

Tilburg en Zaanstad 28 In bijlage 2. zijn naast de bezettingscijfers over sporthallen ook cijfers van sportzalen en gymzalen opgenomen

21

De hoge bezetting van de Triangel is mede te verklaren door het tekort aan binnensportaccommodaties in het groeiende stadsdeel Nijmegen Noord. Dit stadsdeel trekt veel jonge gezinnen aan met jonge kinderen. Eerder hebben we al vastgesteld dat met name kinderen in de leeftijdscategorie tussen 4 en 12 jaar gebruik maken van binnensportaccommodaties. Deze groep is relatief groot in Noord. Dit bevestigt de behoefte van een extra sporthal in dit stadsdeel. Nijmegen Oost, waar de Ark van Oost ligt, is het stadsdeel met de meeste inwoners. Ook in dit stadsdeel wonen in absolute aantal veel kinderen en jongeren29 die veel gebruikmaken van binnensportaccommodaties, wat een hoge bezettingsgraad veroorzaakt.

4.4.Gebruikers Onze binnensportaccommodaties worden gebruikt door verschillende soorten gebruikers. Hoofdgebruikers zijn het onderwijs en sportverenigingen. Daarnaast worden onze sportaccommodaties gebruikt voor sportstimuleringsdoeleinden vanuit het Sportbedrijf, door particuliere initiatieven zoals een vriendenclub die iedere week met elkaar gaat zaalvoetballen, kinderfeestjes en sportactiviteiten georganiseerd door bedrijven. Een doelgroep die ook steeds vaker een beroep doet op onze binnensportaccommodaties zijn de studentensportverenigingen.

GEBRUIKERS BINNENSPORTACCOMMODATIES Bedrijven, 9% Diversen, 10% Onderwijs, Gemeente 39% , 3%

De cijfers die we hebben over onze gebruikers zijn gebaseerd op de gegevens zoals we deze vastleggen in ons verhuursysteem. De studentensportverenigingen worden hierin niet als aparte doelgroep geregistreerd.

Particulier en, 14% Vereniging en, 25% Iedere categorie gebruiker heeft een eigen voorkeur voor een type binnensport accommodatie.. In de grafiek hiernaast zien we dat het onderwijs het vaakst gebruik maakt van een gymzaal en minder vaak gebruik maakt van een sporthal, zoals we eerder ook hebben geconcludeerd in par. 4.3. . Sportverenigingen maken juist het vaakst gebruik van een sporthal en minder vaak van een gymzaal.

Gebruikers vs type binnensportaccommodatie 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Dat scholen de voorkeur geven aan een gymzaal heeft te maken met de kleinere afmeting en de 29 Bron: gemeente Nijmegen

22

Bedrijven

Diversen

Gemeente ParticulierenVerenigingen Onderwijs

Sporthal

Sportzaal

Gymzaal

akoestiek. Dit geldt met name voor basisonderwijs. Daarbij is de afstand30 tot een sportaccommodaties afhankelijk van bijvoorbeeld het aantal klokuren bewegingsonderwijs of het aantal groepen waarop de betreffende basisschool aanspraak kan maken. Voor sportverenigingen geldt dat dat zij juist vaker gebruik maken van een sporthal omdat bij een aantal sporten de zaalcompetities uitsluitend in een sporthal kan plaatsvinden. Gymzalen zijn voor een aantal sporten te klein of te laag en daarmee minder geschikt. Wie wanneer van onze gemeentelijke binnensportaccommodaties gebruik kan en mag maken is vastgelegd in onze ‘Regeling ingebruikgeving gemeentelijke binnensportaccommodaties’. Deze regeling is er omdat de vraag naar binnensportaccommodaties op sommige momenten groter is dan het aanbod. Hierin wordt onder andere geregeld dat het bewegingsonderwijs op doordeweekse dagen van 8.15 tot 16.30 uur voorgaat op alle andere aanvragen. De huidige ‘Regeling ingebruikgeving gemeentelijke binnensportaccommodaties’ is bijgesloten in bijlage 3.

4.5.Reeds geplande uitbreidingen in Nijmegen-Noord Op basis van planologische en demografische ontwikkelingen in het stadsdeel Nijmegen-Noord zijn de afgelopen jaren al een aantal besluiten genomen ten aanzien van nieuwbouw van binnensportaccommodaties. Met de geplande uitbreiding voldoen we aan de wettelijke verplichting voor het bewegingsonderwijs en geven we gehoor aan de behoefte aan extra ruimte voor de binnensport in dit gebied. Concreet gaat het om: Gymzaal de Stelt In verband met komst van woningen in onder meer nieuwbouwwoonwijk De Stelt-Zuid en het toenemende aantal jonge kinderen in de basisgeneratie is besloten een basisschool in De SteltZuid te bouwen. Bij deze school komt een gymzaal voor het faciliteren van het bewegingsonderwijs. De gemeente is eigenaar van deze gymzaal en is verantwoordelijk voor de exploitatie en beheer. Buiten de uren voor bewegingsonderwijs zal deze gymzaal beschikbaar zijn voor verenigingen en vrije verhuur. De realisatie is voorzien in Q2 2021. Sporthal Hof van Holland Begin 2019 is besloten om in de toekomstige wijk Hof van Holland een sporthal te gaan bouwen. Deze keuze is gebaseerd op de conclusies van het Mulier Instituut naar aanleiding van hun onderzoek in 201831. Uit dit onderzoek is gebleken dat in Nijmegen Noord behoefte was aan meer ruimte voor de binnensport en is besloten om in Hof van Holland een sporthal te bouwen.

Hiermee realiseren we tevens een sportaccommodatie voor twee toekomstige basisscholen in de directe omgeving, waarvan er 1 inmiddels is gestart. Deze hal zal overdag vooral ingezet worden voor het bewegingsonderwijs. Buiten deze uren zal de sporthal beschikbaar worden gesteld voor de breedtesport. Deze sporthal wordt gebouwd met faciliteiten die geschikt zijn om topsportwedstrijden op nationaal niveau te faciliteren. Hiermee faciliteren we naast breedtesport ook verschillende verenigingen met een topsportambitie of topsportbehoefte. Daarnaast krijgt de sporthal een multifunctioneel karakter doordat er naast het sportdeel ook ruimte wordt gecreëerd voor maatschappelijke functies zoals een gezondheidscentrum, Sociaal Wijkteam en het Stip. 30 Zie voor de exacte normen de Verordening Voorziening Huisvesting Onderwijs Gemeente Nijmegen 2015 31 Ruimte voor de binnensport in Nijmegen, onderzoek naar breedte- en topsportbehoefte 2018, Mulier Instituut

23

4.6.Jan Massinkhal De Jan Massinkhal heeft een bijzondere positie in ons aanbod binnensportaccommodaties. Deze heeft naast de functie van een sporthal ook een evenementenfunctie. Dit zijn functies die we beide overeind willen houden. Sinds de sluiting van de Olympichal in Wijchen en de Rijnhal in Arnhem, is de Jan Massinkhal in deze omgeving één van de weinige locaties die geschikt is voor het organiseren van grote binnen(sport)evenementen. De hal is bijzonder doordat deze o.a. een oppervlakte heeft van 2 sporthallen, een tribunecapaciteit van 3000 bezoekers en speciale aanpassingen kent voor het huisvesten van (sport)evenementen. Daarnaast is er een brasserie aanwezig, die ook ingezet kan worden bij evenementen. Door de speciale aanpassingen kunnen we maatwerk bieden, wat aantrekkelijk is voor zowel organisatoren als bezoekers. Ondanks dat we in de afgelopen jaren hebben gezien dat het aantal (sport)evenementen terug loopt in de Jan Massinkhal, beschikt de hal over alle ingrediënten om met behulp van extra inzet de sportevenementenfunctie te verstevigen. Hierbij zien we mogelijkheden om dit in samenhang op te pakken met het Triavium. Verder bieden we in de Jan Massinkhal huisvesting aan een aantal permanente gebruikers zoals een dansschool, een boksacademie en een praktijk voor fysiotherapie. Sinds kort hebben we biljartvereniging Moira toegevoegd als vaste huurder.