Milieujaarverslag 2024

40

Project diffuus lood in Nijmegen Van het rijk hebben we subsidie ontvangen om de verspreiding van diffuus lood in Nijmegen in beeld te brengen. In 2024 hebben we de laatste terreinen waar sprake is van gevoelige functies in vooral het centrum en de wijken die daar direct aan grenzen onderzocht. Over het algemeen voldoen deze terreinen aan de gewenste kwaliteit. Project PFAS We hebben samen met de provincie Gelderland en de gemeente Arnhem subsidie ontvangen om de omvang van het voorkomen van PFAS op verdachte locatie in beeld te brengen. We beperken ons hierbij tot de locaties waar als gevolg van bedrijfsmatige activiteiten mogelijk PFAS in de grond kan zijn gekomen en die zijn gelegen in of nabij gevoelige bestemmingen. Op deze locaties is in eerste instantie een vooronderzoek uitgevoerd. Het doel van dit dossieronderzoek om meer inzicht te verkrijgen over het gebruik van PFAS bij PFAS-verwerkende industrie/bedrijven en de daarmee samenhangende actuele contact- en of verspreidingsrisico’s van PFAS. In 2024 is gestart met daadwerkelijk bodemonderzoek. Er zijn in 2024 in totaal 5 locaties onderzocht. Op één locatie zijn sterk verhoogde gehalten aan PFAS aangetroffen . Het bodeminformatiesysteem en de Milieuatlas Alle bodemonderzoeken worden opgeslagen in het bodeminformatiesysteem. Via de zogenaamde ‘Milieuatlas’ heeft iedereen toegang tot deze gegevens.

Burgers, makelaars, ontwikkelaars, adviesbureaus, notarissen, banken etc. kunnen dus zelf via internet de bij ons bekende bodeminformatie opzoeken. De Milieuatlas op internet is goed te vinden en wordt goed bezocht en gewaardeerd. Bodemonderzoeken naar soort 2024 Vooronderzoek Verkennend bodemonderzoek Nader bodemonderzoek Saneringsplan, BUS en BUS TU Evaluatierapport (incl. nieuwe verontreiniging) Monitoring/nazorg Eind- en nulsituatieonderzoek

5 42 4 2 12 5 1

Grondverzet Onderstaande tabel geeft een overzicht van de meldingen vanaf 2018 tot en met 2023 in kader van het Besluit Bodemkwaliteit. Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet moeten toepassingen van grond worden gemeld bij de ODRN. Daardoor hebben we geen overzicht meer in de hoeveelheid grond die is toegepast in 2024. De ODRN kan wel het aantal ontvangen meldingen reproduceren, maar dat zeg niets over de omvang. Meldingen grondverzet in kader van Besluit bodemkwaliteit 2018 2019 2020 Aantal 70 63 74 meldingen Hoeveelheid 266.785 117.370 196.075 in m3

2021 80

2022 98

2023 98

641.263

101.245

148.594

Circulair gebruik van grond Om zo min mogelijk beslag te leggen op natuurlijke grondstoffen en zo min mogelijk vervoersbewegingen te maken moeten we zo veel mogelijk grond in Nijmegen hergebruiken. De Nota Bodembeheer van 2021 maakt het mogelijk om binnen de Gemeente Nijmegen op een milieuhygiënisch verantwoorde wijze licht verontreinigde grond als bodem te hergebruiken. Dit lukt vaak niet omdat projecten die grond over hebben nooit tegelijk wordt uitgevoerd met een project dat grond nodig heeft. Er wordt dus nog veel grond uit Nijmegen afgevoerd en veel grond van buiten aangevoerd.

41

Vanwege de ontwikkelingen in Winkelsteeg en het verwachte grondverzet proberen we binnen dat project een tijdelijke grondbank in te richten binnen Winkelsteeg.

Paragraaf 4.4 Indicatoren Lucht Indicator: percentage gezondheidswinst (als gevolg van verminderde concentraties verontreinigende stoffen in de lucht) Definitie: De gezondheidswinst wordt berekend op basis van modelberekeningen aan concentraties fijnstof (PM10 en PM2,5) en stikstofdioxide (NO2). De relatie tussen deze concentraties en gezondheidswinst is gebaseerd op epidemiologische onderzoek (RIVM). Streven: 50% gezondheidswinst in 2030 ten opzichte van 2020 Draagt bij aan: Gezonde lucht, gezonde leefomgeving Brongegevens: Modelberekeningen op basis van landelijke rekenmodellen (I&W) met lokale invoer voor verkeers- en omgevingsparameters (Regionale verkeers- en milieukaart/afdeling SR). Toelichting: I&W en diverse gemeenten (zoals gemeente Nijmegen) hebben op 13 januari 2020 het Schone Lucht Akkoord ondertekend (SLA). Het akkoord beoogt om in 2030 een gezondheidswinst van 50% ten opzichte van 2020 te realiseren. De GGD heeft een tool ontwikkeld waarbij de blootstelling aan NO2, PM2,5 en PM10 wordt omgerekend in ‘verlies aan levensdagen’ en ‘meegerookte sigaretten’. Door voor het zowel voor 2016 als 2024 op dezelfde manier te berekenen kan er, indicatief, procentuele verbetering worden berekend voor het verlies aan levensdagen. Dit is voor zowel de LML meetstations aan de Graafseweg (verkeersbelast) als de Ruyterstraat (achtergrond) berekend.

Het beeld dat hieruit naar voren komt is dat voor PM2,5 er een daling plaatsvindt van 18% in het aantal verloren levensdagen. Dit geldt voor zowel de Graafseweg als de Ruyterstraat. Voor PM10 is dit 19% voor het meetstation op de Graafseweg. Op de Ruyterstraat is dit 20%, echter wordt er geen PM10 gemeten en rekent de GGD tool met een vast verhoudingsgetal. Voor NO2 ligt de daling voor het verlies aan levensdagen tussen de 39% en 43% voor respectievelijk de Graafseweg en de Ruyterstraat. Het aantal sigaretten dat minder gerookt wordt daalt voor beide locaties met 30%.

Geluid Indicator: toename km geluidsarme wegvakken waarbij het geluidsniveau minimaal 1,5 dB is gedaald door toepassing van geluidsarm asfalt. Of de maximumsnelheid is verlaagd.

Monitoring duurzaamheidsagenda Percentage geluidarme wegdekken (geluidarmasfalt en snelheidsverlaging) bestandslocatie: SBDo\BF\PG- Wegen & Kunstw\0.10 Wegen\Lopende zaken\Asfalt\Geluidreducerend asfalt\Monitoring duurzaamheidsagenda

Datum export Greenpoint Totale km's 50+ wegenTotale km's ABG Totale km's SMA5 Totale km's naar Totaal 30 geluidarm % van totaal 11-10-2019 266 36 10 3,5 49,5 18,6% 5-3-2021 265 37 10 4,7 51,7 19,5% 25-2-2022 265 40 10 5,1 55,1 20,8% 10-3-2023 265 41 10 5,6 56,6 21,4% 9-2-2024 265 41 11 5,6 57,6 21,7% 7-2-2025 243 41 11 6,7 58,7 24,2%

42

Verklaring: Greenpoint: wegbeheersysteem waar de gegevens uit komen 50+ wegen: wegen conform CROW wegtype 1, 2 en 3 ABG: Asfaltbeton geluidreducerend, wegvak met volwaardig geluidreducerend asfalt SMA5: SMA-NL5, asfalt met beperkte geluidreducerende eigenschappen (-1,5 dB) Wegen naar 30: voormalige 50 km/h-wegen die onlangs zijn afgewaardeerd naar 30 km/h Wegen naar 30: Bloemerstraat: Muntweg (deels): Daalseweg: Hertogstraat: Heyendaalseweg (deels): Laauwikstraat midden: Malderburchtstraat: Parkweg/Doddendaal: Steenbokstraat: Waalkade oost: Hengstdalseweg (deels): Vossenpelssestraat: Laauwikstraat oost: Waterstraat fase 1: Hoogstraat Weurtseweg Kanaalstraat

Totaal:

Lengte: Jaar: 0,3 2016 0,1 2017 0,8 2018 0,2 2018 0,2 2018 0,3 2018 0,6 2019 0,4 2019 0,5 2019 0,4 2019 0,5 2020 0,4 2020 0,3 2020 0,4 2021 0,2 2022 0,9 2024 0,2 2024

6,7 km

Toekomstig naar 30: Zie Netwerkvisie.

43

Hoofdstuk 5: Duurzame overheid Duurzaamheid is een vast thema in de gemeentelijke organisatie. Bijvoorbeeld; we nemen duurzaamheid en circulariteit als gunningscriterium bij tenders en projecten in de ruimtelijke ontwikkelingen mee. In 2024 kwamen hier goede resultaten uit, zoals de oplevering van het eerste energieneutrale winkelcentrum in Nederland (Hof van Holland), de oplevering van de Makersplaats op het Nijma en de oplevering van 500 circulaire woningen op NDW21, in een eveneens circulaire buitenruimte. In de tender voor het sportcentrum Winkelsteeg won het ontwerp dat ons het meest energiezuinige zwembad gaat opleveren. In dit hoofdstuk geven we een beeld van de wijze waarop de gemeente omgaat met de verduurzaming bij het beheer van de openbare ruimte en het gemeentelijk vastgoed. Ook belichten we onze deelname aan diverse netwerken ter versterking van het draagvlak voor verduurzaming in de samenleving. We ronden af met de stand van zaken ten aanzien van de indicator die aangeeft hoeveel CO2 we als gemeentelijke organisatie uitstoten.

Paragraaf 5.1 Inrichting en beheer openbare ruimte Ook in 2024 is verder gewerkt aan de verduurzaming van de openbare ruimte met behulp van de handreiking voor Stadsbeheer om zaken duurzaam aan te pakken. Eind 2020 hebben 15 gemeenten (van de 18) van de regio Arnhem-Nijmegen, waaronder Nijmegen, samen met provincie Gelderland de intentieverklaring ondertekend dat gewerkt wordt aan de doelen zoals omschreven in de Green Deal Duurzaam GWW 2.0. Dit project is ondergebracht bij de Groene Metropoolregio. Uitvoeringsprogramma De Green Deal GWW 2.0 heeft als ambitie de CO2-emissie te reduceren met 40% in 2030 en de circulariteit te verhogen met 50% in 2030. Hieronder volgen enkele voorbeelden waar in 2024 aan is gewerkt: Nieuwe dienstvoertuigen Stadsbeheer is in 2024 een aanbesteding gestart voor nieuwe schone dienstvoertuigen in verband met de invoering van een 3-tal zero emissieloze zones. Het gaat om voertuigen op gas: • 12 busjes (meld&herstel en evenementen) • 1 vrachtwagen • 5 kleinere voertuigen (inspectie/participatie/kantoor/ overige) In 2024 hebben we er 5 elektrische Toyota Proace voertuigen bij gekregen. Begin 2025 krijgen we er 8 elektrische Iveco busjes bij en 1 elektrische Renault vrachtwagen. In 2025 worden de voertuigen die nog op gas rijden gefaseerd verkocht en gaan we volledig elektrisch rijden.

We stimuleren en faciliteren het elektrisch rijden Op dit moment zijn er in Nijmegen +/- 1613 laadpunten verdeeld over 807 openbare laadpalen. In 2024 heeft Vattenfall +/- 360 laadpunten verdeeld over 180 laadpalen opgeleverd. Bewoners droegen bij aan een klimaatbestendige stad Met acties van onder andere de Bastei in het kader van de campagne Operatie Steenbreek werkten we ook dit jaar weer aan het klimaatbestendig maken van de stad en het stimuleren van biodiversiteit. Er zijn in 2024 maar liefst 75.770 stenen vervangen door groen. Hiervan lagen 70.371 stenen in de Openbare Ruimte en 5.399 stenen in 52 tuinen van particulieren. De stenen in de tuinen van particulieren zijn opgehaald tijdens 4 tegelophaaldagen. In totaal zijn er sinds de start van de campagne Operatie Steenbreek in 2018 maar liefst 712.886 stenen vervangen door groen.

44

In samenwerking met Lentekracht en Rainbeer hebben bewoners met de actie ‘Pijpenkappuh’ 53 regenpijpen afgekoppeld in 2024. De teller staat op 400 sinds 2018. Ook werden er verschillende activiteiten georganiseerd in het kader van bewustwording, activatie en inspiratie. • Zo gaven de steenbreek-tuinadviseurs in 2024 maar liefst 31 tuinworkshops aan particulieren. • 52 Deelnemers kwamen naar een filmvertoning van Groenkijkers met nagesprek met de stadsecoloog, waarbij de vraag centraal stond met welke kleine handeling je een verschil kunt maken voor natuur in je eigen omgeving. • Ook deden er 32 mensen mee aan een inspiratiewandeling ‘Rewilding in Eigen Tuin’ die werd georganiseerd in samenwerking met Urban Rewilding NYMA. • En in samenwerking met Hortus leerden bewoners hoe je je tuin op duurzame wijze klaarmaakt voor de winter tijdens de rondleiding: Je tuin (niet) winterklaar maken. • Tijdens de nationale actie ‘Voer de Bij Bij’ van The Pollinators was De Bastei een voedselbank voor bijen en werden er 70 bijenvoedselpakketjes uitgedeeld. • In 2024 vond de eindbijeenkomst plaats van een initiatief dat in 2023 is gestart in Nijmegen-Oost om de biodiversiteit te versterken. Een mooie samenwerking tussen bewoners, de stadsecoloog, Lentekracht en Mijn Wijk Soorten Rijk. • Een succes was de actie ‘Boompjes voor de Buurt’.

Er werden maar liefst 422 boompjes uitgedeeld in Nijmegen-Noord, Nijmegen-West en Lindenholt. We stimuleren biodiversiteit, zorgen voor meer groen en ecologisch beheer In 2024 is Nijmegen weer heel wat bomen rijker geworden. Vanuit het bomenplan worden in het huidige plantseizoen (Q4 2024 en Q1 2025) 954 bomen geplant. Ook zijn er vanuit beheer en projecten bomen geplant. Ook realiseerden we in 2024 weer diverse groene bewonerswensen verspreid over Nijmegen, zoals vergroening van het stenige Castellaplein in Bottendaal en het stenige Dorpsplein in Lent en het Dukaatplein in Nije Veld. Dit draagt bijvoorbeeld bij aan onze klimaatadaptatiedoelstellingen en is tevens goed voor de biodiversiteit van onze stad. We hebben een actuele biodiversiteitsagenda De Biodiversiteitsagenda (met uitvoeringsprogramma) is in december 2023 is vastgesteld. We maakten in nauwe samenwerking met IVN en bewoners de Nota Beplantingenbeheer (vastgesteld 12-12-2023). Deze nota geeft richting aan het beheer van onze beplanting. We doen dit “cultuurlijk” waar het moet en natuurlijk waar het kan. In 2024 zijn we in Lindenholt gestart om invulling te geven aan het ecologisch beheer op basis van de Nota Beplantingenbeheer. Het is de bedoeling dat de andere stadsdelen volgen. Het ecologisch beheer heeft als doel meer biodiversiteit te creëren in onze beplanting.

De Mountainbike-route is samen met de diverse gebruikersdoelgroepen opnieuw bekeken en deze is begin 2024 hierop aangepast. We optimaliseren de uitvoering op het gebied van riolering en water In 2024 zijn in Nijmegen Noord een aantal nieuwe woonwijken aangelegd met een zeer duurzaam hemelwater afvoersysteem. Het streven daarbij is om zomin mogelijk infrastructuur (in de vorm van buizen) in de grond aan te brengen. Er is gekozen om zoveel mogelijk hemelwater oppervlakkig af te voeren naar groene ruimtes (wadi’s). Dit geldt ook bij herinrichting van de bestaande woonwijk Jerusalem in Nijmegen West. Met dit type systeem wordt ook minder relatief schoon hemelwater naar de RWZI getransporteerd. Daarnaast is in 2024 circa €150.000,geïnvesteerd in groene daken. Groene daken spelen een belangrijke rol in waterretentie, luchtzuivering, lagere omgevingstemperatuur, warmteregulatie, energiebesparing, biodiversiteit en het werkt isolerend en verkoelend. Ook hebben we in 2024 meer dan 200 paddentrappen in kolken geplaatst zodat de padden migratie veilig kan plaatst vinden.

45

Luiermateriaal. In 2024 is gewerkt aan de verdere realisatie van een dekkend netwerk van containers voor luiers en incontinent in de openbare ruimte, zodat deze goed bereikbaar zijn voor alle Nijmegenaren. Inmiddels is dit dekkend netwerk gerealiseerd en zien we een toename van aangeboden luier- en incontinentiemateriaal. Via aanbestedingen en projecten stimuleerden we circulariteit (Zie verder hoofdstuk 3)

Paragraaf 5.2 Verduurzaming en aardgasvrije gemeentelijke vastgoedportefeuille Verbruik gas en elektriciteit In het kader van de energietransitie zet de gemeente in op het verminderen van het verbruik van gas en elektriciteit. Er wordt alleen regionaal opgewekte groen elektriciteit ingekocht waarbij sinds 2023 bij de opwek geen biomassa is gebruikt. Bij de inkoop van gas is afgesproken dat steeds meer wordt overgeschakeld naar groen gas. Door te isoleren verminderen we de energiebehoefte. Door bijvoorbeeld steeds meer warmtepompen in te zetten vermindert het aardgasverbruik maar stijgt het (groene) stroomverbruik. In onderstaande tabel staan de verbruiksgegevens over de afgelopen jaren. Jaar

Gas m³

Elektriciteit kWh

2024

1.386.609

27.090.984

2023

1.528.411

25.473.297

2022

1.608.026

23.171.141

2021

1.874.311

22.459.768

2020

1.703.922

23.009.069

2019

1.784.635

24.343.996

2018

2.090.128

25.152.709

Door tussentijdse mutaties kunnen verbruikscijfers (beperkt) wijzigen gedurende opeenvolgende kalenderjaren. Er wordt sinds enige jaren gewerkt met een meerjarenplan dat is opgesteld voor verduurzaming van het vastgoed en dat moet leiden tot minder CO2-uitstoot en aardgasvrij voor 2036. Om een duurzame en aardgasvrije vastgoedportefeuille te realiseren zal het energieverbruik zoveel als mogelijk worden beperkt en daar waar mogelijk wordt energie opgewekt (zonnepanelen). Daarnaast worden de panden afgekoppeld van het aardgas. Na het uitvoeren van deze maatregelen blijft er een restenergiebehoefte bestaan (bij de eigen panden kan niet zoveel energie worden opgewekt als er wordt verbruikt). De benodigde energie die niet zelf kan worden opgewekt, zal lokaal en duurzaam worden ingekocht. Om het doel te realiseren is de opgave opgesplitst in twee onderdelen: gebouwaanpassingen en bewustwording van energieverbruik. De gebouwaanpassingen, zoals bijvoorbeeld na-isoleren van vloeren, gevels en daken, ledverlichting, energiemanagementsystemen en warmtepompen, zullen worden uitgevoerd op natuurlijke momenten. Het belangrijkste natuurlijke moment is het onderhoud aan een pand. Jaarlijks worden op basis van de onderhoudsplanning verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd.

Andere natuurlijke momenten zijn verbouwingen, lokale initiatieven (warmtenetten), wettelijke verplichtingen of duurzaamheidspilots. Jaarlijks wordt onderzocht welke van deze momenten zich aandienen en op basis daarvan wordt het duurzaamheidsjaarplan opgesteld.

46

In 2024 is wederom geïnvesteerd in initiatieven op het gebied van duurzaamheid, klimaat en de uitvoering van de asbestbeheerplannen. Door het uitvoeren van de duurzaamheids- en klimaatvoorzieningen, met name het aanbrengen van LED verlichting, isolatie en energiemanagement op installatieniveau, zijn de gebouwen duurzamer geworden en neemt het energieverbruik af. Tevens is daarmee invulling gegeven aan de wettelijke eisen ten opzichte van energie-labels enerzijds en duurzaamheidsambities van de gemeente anderzijds. Energielabels gemeentelijk vastgoed In totaal hebben 212 panden in ons eigendom een energielabel. T.o.v. 2023 zijn er in de categorie A+++ , A++ , A+ , A, en B panden bijgekomen. Hieronder een diagram met het aantal panden per label. (peildatum 24-02-2025)

Totaal

A, 62 A

G, 59

A+ A++ A+++ B C D

A+, 3

E

A++, 1

F, 15

F

A+++, 6 E, 9

G

B, 23 D, 21

C, 13

Paragraaf 5.3 Verduurzaming via samenwerkingsverbanden en netwerken We streven naar een aantrekkelijke duurzame toekomst voor iedereen. Dat vergt de komende decennia transities op gebied van energie, mobiliteit, afval, materiaalgebruik, voedselsystemen, natuurbehoud en biodiversiteit. Ook in en rond Nijmegen. Deze grote maatschappelijke opgaven willen we en kunnen we alleen samen realiseren, vanuit een brede sociale basis. Dat stimuleren we door lokale duurzaamheidsnetwerken en -initiatieven actief te steunen en door kennis te vergroten met deelname aan enkele internationale netwerken. We hopen zo het verduurzamen van de samenleving te versnellen.

47

Groene Metropoolregio Arnhem – Nijmegen Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is, als opvolger van de regio Arnhem-Nijmegen, op 1 januari 2021 van start gegaan. Onze regio bestaat uit achttien gemeenten. De groene Metropoolregio werkt aan vijf opgaven: Circulaire regio, Productieve regio, Ontspannen regio, Groene groeiregio en Verbonden regio. Met een regionale agenda wordt hier vorm en inhoud aan gegeven. De achttien gemeenten beslissen elk over deelname aan deze opgaven, de beschikbare middelen en het mandaat dat aan de uitvoering ervan wordt meegegeven. In de regio en maar ook richting ‘Den Haag en Brussel’ profileren we ons als dé Groene Metropoolregio van Nederland en als (inter)nationale circulaire topregio 2050. Circulaire Regio Eén van de opgaven van de Groene Metropool Regio is de Circulaire Regio. In de Circulaire Regio werken we samen met de regio aan vier speerpunten: (1) circulaire bouw en infra, (2) circulaire economie grondstoffen en ketens, (3) water en klimaatadaptatie en (4) transitie naar duurzame energie. Met deze agenda wil de Groene Metropoolregio dé circulaire regio van Nederland worden. Door onze krachten in de regio te bundelen, kunnen we daadwerkelijk een versnelling maken.

Zo zetten we onze gezamenlijke inkoopkracht in om de grond-, weg en waterbouw steeds duurzamer aan te besteden en werken we samen aan een agenda om conceptueel en circulair te bouwen in de praktijk te brengen. Gemeente Nijmegen is voorzitter en bestuurlijk opdrachtgever voor de opgave Circulaire Regio. RES We nemen via de Groene Metropoolregio (GMR) deel aan overleggen in het kader van de Regionale Energie Strategie (RES) en hebben in 2024 o.a. bijgedragen aan de totstandkoming van het Regionaal Uitvoeringsprogramma Energiesysteem. In het bijzonder hebben we periodiek overleg met Liander over de gevolgen en aanpak van netcongestie. Energy Board We participeren rechtstreeks en via de bestuurlijk vertegenwoordiger van de GMR in de Energy Board in provinciale trajecten. In 2024 betrof dat onder meer de voorbereiding van de pMiek 2.0 (provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat). Stedelijk Managementoverleg (SMO) 2 à 3 keer per jaar komt het Stedelijk Managementoverleg (SMO) Energietransitie bijeen om kennis uit te wisselen en af te stemmen over de energietransitie. In het SMO zitten vertegenwoordigers van duurzame bewonersorganisaties (Steunpunt Energietransitie), bedrijven, woningcorporaties, netbeheerders, energiebedrijven en kennisinstellingen (RU en HAN).

Dar en MARN Samen met 6 regiogemeenten is Nijmegen aandeelhouder in Dar NV en via de gemeenschappelijke regeling MARN in de afvalenergiecentrale ARN bv. Binnen Dar werken we in gezamenlijkheid aan een efficiënte inzamelstructuur en recycling voor de huishoudelijke afvalstromen. ARN is een belangrijke partner voor de energietransitie in onze regio mede vorm en inhoud te geven. Via-T Via-T is een publiek-private samenwerking om te komen tot hét (kennis)centrum voor vakmanschap, innovatie en duurzaamheid in de regio. De gemeente Nijmegen is partner in de ontwikkeling van het centrum en wethouder Duurzaamheid is lid van de stuurgroep. In 2024 zijn de gelden uit de Regiodeal officieel toegekend waarvoor wij vast 450.000 euro cofinanciering bijdragen. Daarnaast is nog een half miljoen gereserveerd voor verdere ondersteuning van Via-T. Daarmee willen we een belangrijke bijdrage leveren aan oplossingen voor opgaven op het gebied van circulaire (woning)bouw, tekort aan technisch personeel en innovatie door bedrijven. Via-T is

48

gestart op de Streekweg (het NYMA-terrein is de beoogde locatie van het pand). Op 10 oktober vond de officiële openingsbijeenkomst van Via-T plaats. Er is 1 miljoen gereserveerd voor de realisatie. Daarmee willen we een belangrijke bijdrage leveren aan oplossingen voor opgaven op het gebied van circulaire (woning)bouw, tekort aan technisch personeel en innovatie door bedrijven. Het NYMA-terrein is de beoogde locatie van het pand. Stimuleren van duurzame inwonersinitiatieven Het stimuleren van duurzame inwonersinitiatieven is in 2024 voortgezet met het project “aanjagen van duurzame inwonersinitiatieven”. Dat is aanbesteed aan Wiltgroei voor de periode 2022-2024. Wiltgroei heeft in 2024 15 winnaars uitgekozen die gedurende het jaar hun initiatieven in de stad hebben uitgevoerd. Netwerk Kleurrijk Groen We hebben in 2024 bijgedragen aan voortzetting van het in 2018 ontstane Netwerk Kleurrijk Groen, dat o.a. heeft gezorgd voor festival Di-Vers, een leergang over duurzaamheidsthema’s, voorlichting over energiebesparing en het in contact brengen van mensen met diverse culturele achtergronden met de (regionale) natuur. Netwerk Kleurrijk Groen is een belangrijke stimulans voor inclusieve duurzaamheid. Natuur-Milieu Educatie (NME) De Bastei verbindt natuur- en milieuorganisaties, scholen (PO, VO, beroepsonderwijs), bewoners en de gemeente Nijmegen.

Zij leveren een aanbod aan natuur-, milieu- en duurzaamheidseducatie voor de verschillende doelgroepen. • In totaal 12.337 leerlingen hebben deelgenomen aan NME activiteiten. • Deze leerlingen zijn afkomstig van maar liefst 41 basisscholen en 4 middelbare scholen, één MBO en één HBO instelling. • Onder deze scholen vallen 7 speciaal onderwijs scholen (SBO en VSO). • In het eerste halfjaar is er een uitleen van 95 leskisten door Museum De Bastei-Uitleenservice geweest. Het tweede halfjaar heeft de Uitleenservice geen leskisten kunnen uitlenen wegens de verhuizing van het Depot. • Ruim 200 eerstejaars PABO studenten hebben activiteiten ervaren bij 17 verschillende natuurorganisaties. • Landelijk, waaronder één Nijmeegse basisschool, hebben 32 basisscholen meegedaan aan het project Groen Voetstappen, mede georganiseerd door NME. In totaal hebben 12.205 leerlingen meegedaan aan dit project en hebben zij samen 183075 Groene Voetstappen gemaakt (door een week met de fiets, lopend of steppend naar school te gaan). • Tijdens de juf- en meesteravond in de bibliotheek Mariënburg hebben we 86 leerkrachten geïnformeerd en enthousiast gemaakt voor het NME aanbod. Duurzaamheidscafés We hebben bijgedragen aan de stichting Duurzaam aan de Waal, voor het organiseren van vier duurzaamheidscafés in 2024. Dat is gelukt met een breed en divers publiek.

G40/VNG We participeren (proportioneel) in het G40-stedennetwerk en VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten). Het G40-stedennetwerk is het netwerk van 41 (middel)grote steden in ons land, die elkaar vinden in de stedelijke vraagstukken waar de leden van het netwerk voor staan. De gemeente is onder meer lid van de Themagroep Duurzaamheid van de G40 waarin bijvoorbeeld ook energievraagstukken/wetgeving worden besproken en van reactie worden voorzien.

49

European Green Capital Network Als winnaar van de European Green Capital award 2018 is Nijmegen automatisch lid van het internationale netwerk van European Green Capital award winnaars en finalisten. Dit netwerk bestaat inmiddels uit ongeveer 35 steden. Wij nemen actief deel aan bijeenkomsten en workshops om kennis over duurzaamheidsthema’s op te bouwen en uit te wisselen. In 2024 was Valencia European Green Capital. We zijn niet fysiek aanwezig geweest wegens de overstromingen in de regio ten tijde van de netwerkbijeenkomst. We zetten in op versterking van het netwerk. ICLEI Nijmegen is lid van ICLEI, een wereldwijd netwerk van meer dan 2500 duurzame steden en regio’s. We ondersteunen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, waarvan de directeur zitting heeft in het bestuur van ICLEI Europe. De GMR heeft bijdragen geleverd aan diverse ICLEI-gerelateerde bijeenkomsten, o.a. het ICLEI World Congress en het European Urban Resilience Forum, en heeft bijgedragen aan ICLEI-sessies van de European Week of Regions and Cities. Gemeenten4GlobalGoals De Gemeente Nijmegen steunt de “Gemeenten4GlobalGoals” campagne van de VNG, ter bevordering van de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties.

Paragraaf 5.4 Indicator CO2-uitstoot In 2021 is gekozen voor certificering de CO2prestatieladder niveau 3 om de verduurzaming van de eigen organisatie te ondersteunen (zie ook https://www.nijmegen.nl/over-de-gemeente/plannen/plan-minder-co2/ ). Het instrument is een managementsysteem dat tot doel heeft de CO2-uitstoot van de gemeentelijke organisatie structureel te verminderen door elk jaar de CO2-footprint te monitoren én energie- en brandstof besparende maatregelen te treffen. In 2022 is hiervoor het certificaat behaald. Jaarlijks vindt er een onafhankelijke audit plaats om te controleren of nog aan de certificaatseisen wordt voldaan. Ook in 2024 voldeden we aan de eisen en daarmee zijn onderstaande cijfers betrouwbaar. Hieronder een overzicht van de uitstoot door de jaren heen als gevolg van respectievelijk het gas – en brandstofverbruik (1), elektriciteitsverbruik en stadswarmte (2), werkverkeer (3) en de totale uitstoot (4). De gegevens van 2024 zijn nog niet bekend. In de tabel is af te lezen dat gemeente Nijmegen 82% minder CO2 uitstoot ten opzichte van het referentiejaar 2019. Dit komt door vele duurzaamheidsmaatregelen zoals inkoop van groene stroom, verduurzaming van vastgoed en wagenpark, enzovoort. 1.

Gemeentelijke organisatie uitstoot 1: tonnen CO2-uitstoot gebruik gas en brandstof Uitstoot 2019 2020 2021 2022 2023 Gas 3.373,0 3.210,2 3.531,2 3.253,1 2.460 Groengas 61 Brandstof bedrijfsmiddelen - diesel 1,3 1,2 4,8 Brandstof bedrijfsmiddelen - benzine 7,8 4,9 5,5 3,7 3,9 Brandstof wagenpark - diesel 50,5 48,8 31,4 21,1 33,7 Brandstof wagenpark - benzine 10,3 7,9 11,6 8,3 16,4 Brandstofverbruik wagenpark - HVO Brandstof wagenpark - LPG 0,4 0,5 1,1 3,3 Brandstof wagenpark - CNG 135,6 125,9 77,5 68,0 65,4 Totaal 3.578,8 3.398,2 3.659,4 3.362,4 2.627,5

50

2. Gemeentelijke organisatie uitstoot 2: tonnen CO2-uitstoot gebruik elektriciteit en stadswarmte Uitstoot 2019 2020 2021 2022 2023 Elektriciteit - grijze stroom 12.639,4 8.955,1 1.123,9 Elektriciteit - groene stroom Elektriciteit - wagens 0,4 0,3 Stadswarmte/koude 232,5 223,4 215,3 196,1 215 Totaal 12.871,9 9.178,5 1.339,2 196,5 213,1 3. Gemeentelijke organisatie tonnen CO2-uitstoot werkverkeer Uitstoot werkverkeer 2019 2020 2021 Gedeclareerde kilometers 68,6 56,4 41,0 Gedeclareerde kilometers trein Gedeclareerde kilometers bus 11,6 2,5 0,0 Gedeclareerde kilometers metro Gedeclareerde kilometers tram Totaal 80,2 58,9 41,0

2022 67,4 67,4

2023 54,1 2,4 56,5

4. Totale CO2-uitstoot en voortgang van gemeente Nijmegen Totale uitstoot 2019 2020 2021 2022 2023 Uitstoot 1, uitstoot 2 en werkverkeer 16.530,9 12.635,6 5.039,6 3.626,2 2.913 Voortgang 100% - 24% - 70% - 78% -82%

51

Bijlage 1: Indicatoren uit stadsrekening 2024 Indicatoren 2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Percentage hernieuwbare elektriciteit

0,8%

2,2%

3,8%

4,7%

5,9%

7,6%

9,6% 14,3%

Gemiddelde benchmark

1,6%

2,3%

3,0%

3,9%

5,1%

7,5%

9,6% 14,3%

Omvang fijn huishoudelijk restafval (kg per inwoner)

104

92

91

88

88

91

Gemiddelde benchmark

184

178

162

160

157

1456

-221

1462

643

924

2023

2024

basisset (BBV)

81

74

75

153

150

149

-389

1.300

1.200

gevraagd door raad Aantal netto toegevoegde door Stadsbeheer onderhouden bomen in de openbare ruimte Percentage openbaar groen dat ecologisch wordt beheerd

41,7%

441 56,3%

58,2% 56,4%

Opgesteld vermogen van zonnepanelen woningen [kW per 1.000 woningen]

0,3

0,5

0,6

0,7

0,9

Gemiddelde benchmark

0,3

0,4

0,5

0,7

0,9

Opgesteld vermogen van zonnepanelen bedrijven [kW per 1.000 bedrijven]

0,7

1,1

1,4

1,9

2,1

Gemiddelde benchmark

1,3

2,0

2,5

3,1

3,5

Percentage dat in de eigen woning regelmatig overlast van de warmte ervaart

19%

1.425

28%

31%

Totaal jaarverbruik gas woningen die aangesloten zijn op het gasnet (temperatuur gecorrigeerd) (miljoen m3)

85

85

87

86

84

83

Percentage woningen dat van het gas af is (warmtenet + transitie gedreven)

5,3%

5,9%

7,2%

7,6%

8,2%

8,8%

9,7% 10,7% 11,7%

Percentage woningen met energielabel B of beter

24%

27%

29%

31%

39%

46%

48%

53%

58%

58%

Gemiddelde benchmark

23%

26%

26%

31%

37%

42%

44%

46%

50%

50%

Percentage utiliteitsgebouwen met energielabel C of beter

61%

63%

63%

62%

65%

67%

71%

73%

74%

Gemiddelde benchmark

59%

64%

66%

68%

70%

72%

75%

76%

77%

73%

72%

72%

72%

73%

74%

74%

73%

Percentage gescheiden ingezameld huishoudelijk afval

70%

76

76

65

Toelichting Het jaar 2024 is nog niet overal gevuld. Dit kan komen doordat de cijfers voor 2024 pas in de loop van 2025 ter beschikking komen. Dat geldt onder meer voor veel van de verplichte indicatoren, waarvoor

52

waarstaatjegemeente.nl de bron is. Daarnaast geldt voor diverse indicatoren dat deze tweejaarlijks gemeten worden (en enkele worden zelfs vierjaarlijks gemeten). •

•

•

• •

•

• •

•

•

Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg. Percentage hernieuwbare elektriciteit Het aandeel hernieuwbare elektriciteit (zonnestroom, windenergie) in het totale stedelijke elektriciteitsverbruik. De ervaring leert dat het lang duurt voordat de cijfers bij deze indicator geactualiseerd worden. Het cijfer voor 2023 wordt pas in de loop van 2025 opgeleverd. Omvang fijn huishoudelijk restafval (kg per inwoner) De hoeveelheid fijn huishoudelijk restafval per inwoner is in Nijmegen het laagst van de benchmarksteden. Ook in Maastricht, Enschede en Tilburg is die hoeveelheid lager dan gemiddeld. Aantal netto toegevoegde door Stadsbeheer onderhouden bomen in de openbare ruimte Eind 2024 werden er 64.925 bomen door Stadsbeheer onderhouden, versus 63.500 eind 2023. Percentage openbaar groen dat ecologisch wordt beheerd In 2019 is de nota maaibeheer opgesteld. Vanaf dat moment zijn we in het bermbeheer meer ecologisch beheer toe gaan passen. Ecologisch groenbeheer is gericht op het behoud of het ontwikkelen van de ecologische waarden. Dit doen we in inheemse natuurlijke beplantingen zoals de bermen, poelen, watergangen, bosplantsoenen en stadsbossen. Tijdens het onderhoud houden we rekening met de omgeving en de natuurlijke processen. Dit houdt o.a.

in: geen bestrijdingsmiddelen en meststoffen toepassen, gefaseerd onderhouden, rekening houden met verticale en horizontale gelaagdheid, natuurlijk afval zoals bladstrooisel en snoeihout waar mogelijk achterlaten in het gebied, behouden van beschutting voor fauna en behouden en/of versterken van diversiteit in soorten. Percentage dat in de eigen woning regelmatig overlast van de warmte ervaart De bron voor deze indicator is onze Burgerpeiling. Vanaf 2021 stellen we de vraag over het ervaren van warmteoverlast in de woning tweejaarlijks in plaats van vierjaarlijks. Percentage woningen met energielabel B of beter Dit percentage heeft betrekking op de woningen waarvoor het energielabel bekend is (56.935 in 2024). Percentage utiliteitsgebouwen met energielabel C of beter Onder utiliteitsgebouwen verstaan we gebouwen als kantoren, scholen, fabrieken, ziekenhuizen e.d. (gebouwen niet zijnde woningen). Dit percentage heeft betrekking op de utiliteitsgebouwen waarvoor het energielabel bekend is (2.080 in 2024). Percentage woningen dat van het gas af is (warmtenet + transitie gedreven) Het aantal woningen dat op een warmtenet is aangesloten plus het aantal woningen dat vanwege de energietransitie van het gas afgegaan is gedeeld door het totaalaantal woningen.

Percentage gescheiden ingezameld huishoudelijk afval Bij de berekening van dit percentage is de ‘nascheiding’ van grof restafval en bouw- en sloopafval meegerekend. Als dit niet meegerekend was, zou het percentage iets lager liggen.

53