Integraal Veiligheidsplan 2027-2030

29

Voorbereid op incidenten, rampen en crises Context: Van incidentgericht naar maatschappelijke weerbaarheid Geopolitieke spanningen, hybride dreigingen zoals cyberaanvallen en sabotage, en de toenemende effecten van klimaatverandering vergroten ook in Nijmegen de kans op grootschalige en langdurige verstoringen van de samenleving. We zien nu vaker (het risico op) complexe situaties met een bredere en langdurige maatschappelijke impact. Het Regionaal Risicoprofiel (RRP) 2024 bevestigt dit beeld en laat zien dat naast traditionele incidenten, zoals branden en ongevallen, langdurige uitval van vitale infrastructuur, digitale ontwrichting, extreem weer en natuurbranden een steeds grotere rol spelen. Deze ontwikkelingen vragen niet alleen om aandacht voor het voorkomen en beheersen van incidenten, maar ook om het versterken van de maatschappelijke veerkracht en vergroten van de weerbaarheid tegen grootschalige en langdurige crises. Dat betekent investeren in voorbereiding, continuïteit en het vermogen van inwoners, organisaties en netwerken om verstoringen op te vangen. De gemeente werkt hierin samen met politie, OM en de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ), waarin de brandweerzorg, ambulancezorg en crisisbeheersing van veertien gemeenten samen komen. Doel: We voorkomen en bestrijden branden, ongevallen, rampen en crises en de gevolgen die daarmee samenhangen.

We zijn voorbereid op incidenten, rampen en crises, zodat we deze veerkrachtig kunnen opvangen en maatschappelijke ontwrichting wordt beperkt. Naast reageren op incidenten hebben we als doel structureel voorbereid te zijn op incidenten, rampen en crises die onze inwoners en stad kunnen raken. Het vraagt om samenhang en samenwerking tussen gemeente, partners en samenleving. We ontwikkelen een robuuste en wendbare crisisorganisatie Een robuuste en wendbare crisisorganisatie kan snel schakelen, zich aanpassen aan nieuwe situaties en effectief handelen bij zowel acute incidenten als langdurige ontwrichting. We werken hierbij samen met de VRGZ. De gemeente richt zich op bevolkingszorg zodat inwoners, met name niet-zelfredzame groepen, tijdens incidenten, rampen en crises tijdig en adequaat worden ondersteund. Daarnaast richten we ons op continuïteit en maatschappelijk herstel. Deze verantwoordelijkheden vragen om structurele afstemming en (regionale) samenwerking. Versterken van maatschappelijke weerbaarheid Wij vergroten de weerbaarheid van onze organisatie en van de stad als geheel, zodat verstoringen beter kunnen worden opgevangen en herstel sneller kan plaatsvinden. Weerbaarheid is in eerste plaats de verantwoordelijkheid van de samenleving zelf en vraagt om inzet van inwoners en bedrijven, netwerken en maatschappelijke organisaties.

Een weerbare samenleving kan niet uitsluitend leunen op de overheid. We versterken het sociale weefsel van de stad door zelf- en samenredzaamheid te stimuleren. Wijknetwerken, vrijwilligers en maatschappelijke organisaties worden nadrukkelijk betrokken, met specifieke aandacht voor kwetsbare personen. De gemeente moet ook bij langdurige verstoringen haar essentiële taken kunnen blijven uitvoeren. Dat begint bij het vergroten van onze eigen continuïteit. Zo kan de gemeente de rol richting inwoners en partners ook tijdens bijvoorbeeld langdurige stroomuitval

30

▪ ▪

waarmaken. We richten daarnaast herkenbare noodsteunpunten in waar inwoners tijdens crises terechtkunnen voor informatie en ondersteuning.

31

Openbare orde Context: Toename van onrust in de samenleving en uitdagingen om de openbare orde te bewaren Al jaren zien we een toename van onrust in de Nederlandse samenleving en de uitdagingen die dat met zich brengt voor het bewaren van de openbare orde. De complexiteit van het bewaken van de openbare orde neemt toe door grotere tegenstellingen in de samenleving, capaciteitstekorten en geopolitieke spanningen waar we lokaal geen invloed op hebben. De consequenties van deze ontwikkelingen zien we ook terug in de Nijmeegse samenleving. Ook in Nijmegen is sprake van onvrede. Dit resulteert in meer demonstraties en regelmatig ook in anti-overheidssentiment. Bovendien hebben we vaker last van dreigende verstoringen van de openbare orde waarbij capaciteit nodig is om dat tegen te gaan. Dit vraagt een gedegen, proportionele en afgewogen inzet van onze instrumenten, vergaande samenwerking en permanent in verbinding staan met de stad. Doel: We bevorderen en bewaren de openbare orde. We faciliteren demonstraties Het aantal demonstraties stijgt al jaren en ook de complexiteit om demonstraties veilig te faciliteren neemt steeds meer toe. Ons uitgangspunt is dat demonstraties gefaciliteerd worden en dat het recht op meningsuiting wordt beschermd.

Slechts wanneer de belangen uit de Wet Openbare Manifestaties (WOM) (te weten openbare orde, volksgezondheid of mobiliteit) in het geding zijn, leggen we beperkingen op aan een demonstratie en alleen in een uiterst geval verbieden we een demonstratie. Demonstranten hebben rechten, maar daarmee ook plichten. Een van die plichten is het op tijd melden van demonstraties, zodat wij als overheid in staat worden gesteld om een demonstratie voor demonstranten en de omgeving veilig te kunnen faciliteren. Nadat een melding is gemaakt van een demonstratie, streven we ernaar afspraken te maken over de vorm van demonstratie (nooit over de inhoud). Deze afspraken zijn onderdeel van een constante belangenafweging tussen enerzijds het demonstratierecht en anderzijds de toenemende drukte in de stad, overlast voor ondernemers, inwoners en bezoekers en de schaarse capaciteit bij onze partners.

Belangrijk is daarbij dat we: • Verantwoordelijkheid voor het ordentelijk verloop primair beleggen bij de organisatoren van demonstraties; • Samen met de politie een constante risico-inschatting maken van eventuele veiligheidsissues en daarop onze inzet bepalen; • Drukte zo veel mogelijk spreiden in de stad, uitgaande van het principe dat een demonstratie binnen zichts- en gehoorafstand van het doel waartegen gedemonstreerd wordt moet zijn; • Zowel gemelde demonstraties als (spontane) tegendemonstraties faciliteren, zolang dit kan binnen de kaders van de WOM. Als sluitstuk van onze aanpak heeft de burgemeester bestuurlijke instrumenten tot zijn beschikking Het gaat dan echter altijd om zware middelen zoals (woning)sluitingen, cameratoezicht, gebiedsverboden, noodbevoegdheden en een digitale meldplicht. Deze kunnen inbreuk maken op grondrechten. Ze worden daarom niet lichtzinnig ingezet en zijn onderdeel van

32

▪ ▪

een belangenafweging tussen het belang van de openbare orde, maar ook de belangen van de betrokkenen. De burgemeester houdt bij de inzet van deze middelen rekening met de evenredigheids- en proportionaliteitsbeginselen. Voorbeeld van de inzet van het bestuurlijke instrumentarium is het veilig en gastvrij organiseren van voetbalwedstrijden. Deel van die samenwerking is de aanpak van overlastplegers en de inzet van het instrumentarium van de burgemeester om de openbare orde te handhaven wanneer nodig.

33