Gezondheidsagenda 2021-2024 ‘Samenwerken aan gezondheid’

Focus Werknemers van bedrijven in Nijmegen Collectieve aanpak Stadsbreed en in organisaties en bedrijven Cijfers die we volgen Aantal organisaties en bedrijven dat meedoet met de jaarlijkse vitaliteitsweek

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

37

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezond en veilig opgroeien

Gezond gedrag

Mentale gezondheid

Gezond ouder worden

Gezond met een beperkt budget

Gezond werkgeverschap

Gezonde leefomgeving

Volgende pagina

Naar website

Gezonde leefomgeving

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

38

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezond en veilig opgroeien

Gezond gedrag

Mentale gezondheid

Gezond ouder worden

Gezond met een beperkt budget

Gezond werkgeverschap

Gezonde leefomgeving

Volgende pagina

Naar website

Gezonde leefomgeving Waarom dit speerpunt? • Er zijn een aantal belangrijke redenen om aandacht voor gezondheid te hebben binnen ruimtelijke ontwikkeling, namelijk het directe verband tussen groen, bewegen en gezondheid, milieu en klimaatredenen en demografische ontwikkelingen. • In de nieuwe Omgevingsvisie Nijmegen Stad in beweging 2020–2040 is één van de ruimtelijke keuzes het realiseren van een ‘Groene en gezonde stad’. De omgeving waarin we leven heeft immers grote invloed op hoe we gezond en veilig opgroeien, hoe we ons gedragen en bewegen en hoe we ons voelen en gezond ouder worden. Daarom kiezen met dit speerpunt voor meer aandacht voor wat er nodig is in de fysieke ruimte om maximale gezondheidswinst te bereiken voor Nijmegenaren. • Een beweegvriendelijke en groene stad bevordert onze gezondheid. De manier waarop de stad is ingericht, kan mensen stimuleren om te gaan bewegen of het juist ontmoedigen. Wie in een groene woonomgeving leeft, voelt zich vaker gezonder en is minder vaak ziek. We zien als gemeente ook steeds meer vraag naar groen en naar fietspaden, wandelmogelijkheden, beweegroutes en buitensportmogelijkheden.

• Ongunstige milieuomstandigheden dragen bij aan de totale ziektelast in Nederland. Het grootste deel hiervan komt door het buitenmilieu: luchtverontreiniging (fijnstof, stikstofdioxide), UV-straling en geluid. De afgelopen jaren is de luchtkwaliteit in de stad flink verbeterd. Maar we willen meer. • Geluidshinder blijft een aandachtspunt. Klimaatveranderingen zorgen voor warmere zomers en hogere temperaturen in de stad. Waardoor er hittestress ontstaat. Vooral ouderen hebben hier last van en dit is slecht voor hun gezondheid. Om hitte tegen te gaan, zijn er meer groen- en schaduwplekken nodig in de openbare ruimte voor de koelte. • Het aantal inwoners in Nijmegen blijft groeien. Deze groei wordt binnen de stadsgrenzen opgevangen. Als de bebouwing toeneemt en de openbare en groene ruimte onder druk komen staan, moeten we aandacht blijven opeisen voor bewegen, ontspannen en ontmoeten in de openbare ruimte. • Met de invoering van de Omgevingswet is een veilige en gezonde omgeving geagendeerd als belangrijk onderwerp bij ruimtelijke ontwikkelingen. Bij ruimtelijke projecten binnen de gemeente moeten we rekening houden met de invloed hiervan op de gezondheid van inwoners en de kansen om die gezondheid te bevorderen.

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

Verbinding met:

• Actieplan Geluid 2018–2023 • Beleidsplan Sport en bewegen 2021–2024 • City Deal Ruimte voor Lopen • Lokaal Actieprogramma inclusie • Lokaal Preventieakkoord Nijmegen • Omgevingsvisie Nijmegen Stad in beweging 2020–2040

• Nijmeegs Sportakkoord • Samenspeelakkoord • Samenwerkingsagenda gemeente en woningbouwcorporaties

• Uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit 2020–2030

39

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezond en veilig opgroeien

Gezond gedrag

Mentale gezondheid

Gezond ouder worden

Gezond met een beperkt budget

Gezond werkgeverschap

Gezonde leefomgeving

Volgende pagina

Naar website

Wat willen we bereiken? • De leefomgeving draagt bij aan de gezondheid van inwoners.

• We gaan voor een toegankelijke aantrekkelijke openbare ruimte die uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten. • We verhogen de kwaliteit en robuustheid van groene en blauwe netwerken voor mens en dier. • We willen veilige, leefbare en gemengde wijken met een gevarieerd en betaalbaar aanbod van woningen, waarbij de woningen én de directe leefomgeving aansluiten bij de behoeften van verschillende groepen, zoals ouderen, dak en thuislozen, statushouders en jongeren.

De stedelijke groenstructuur uit Groene en gezonde stad Omgevingsvisie

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

40

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezond en veilig opgroeien

Gezond gedrag

Mentale gezondheid

Gezond ouder worden

Gezond met een beperkt budget

Gezond werkgeverschap

Wat gaan we doen? Algemeen De ruimtelijke keuze Groen, gezonde stad uit de Omgevingsvisie vraagt om een verdere uitwerking. We gaan gezondheid meenemen als vast onderdeel in de afwegingen van ruimtelijk beleid. We zijn al bezig met een aantal acties, maar willen de aandacht daarvoor de komende jaren vergroten.

• •

• We gaan verder met de Omgevingsvisie door analyse en uitwerking op klimaatadapatie, biodiversiteit en hoofdgroenstructuur. We werken toe naar een integrale uitvoeringsagenda 2022-2026. Hierin geven we aan wat waar nodig is voor een Groene, gezonde stad. Dit doen we op alle thema’s die bij de inrichting van de openbare ruimte van belang zijn voor een gezonde leefomgeving, zoals klimaat, milieufactoren, groen, ontmoeten, spelen en actief bewegen. • We gaan verder met de uitvoering van het Schone luchtakkoord en het programma Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit 2020–2030. • We houden in stedenbouwkundige plannen rekening met geluidshinder en streven naar een geluidsluwe zijde en een geluidsluwe buitenruimte.

•

Voor iedere wijk is er budget beschikbaar voor buurtwensen.

• Via mijnwijkplan.nl kunnen bewoners wensen voor de openbare ruimte indienen. Voor iedere wijk is een budget beschikbaar voor buurtwensen. Verder benutten we bij het maken van plannen voor de omgeving bestaande kennis over de beleving, wensen, vragen en ideeën van inwoners over hun leefomgeving. Bijvoorbeeld met de methode ‘leef-

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

•

Gezonde leefomgeving

Volgende pagina

Naar website

plekmeter’. We stellen bij de wensen van bewoners ook de vraag of deze bijdragen aan een gezonde leefomgeving en aan het bevorderen van een sociale samenhang. Hier geven we voorrang aan. We kijken samen met woningcorporaties wat wenselijk en noodzakelijk is om in wijken een veilige, gemengde leefomgeving mogelijk te maken. We zetten onze intensieve samenwerking met de kennisinstellingen van de campus voort. We onderzoeken met deze instellingen de invloed van de fysieke omgeving op gezondheid en de manieren om via het inrichten van de leefomgeving de gezondheid te bevorderen. Naar verwachting treedt de Omgevingswet op 1 januari 2022 in werking. Voor de implementatie van deze wet wordt een nieuw werkproces opgezet voor de advisering en toetsing van ruimtelijke initiatieven. Die worden beoordeeld op hun invloed op en bijdrage aan de gezondheid van inwoners. We maken afspraken over de rol en bijdrage van de GGD in dit nieuwe werkproces. We volgen de landelijke ontwikkelingen over de ongezonde voedselomgeving. Gemeenten vragen in een oproep om meer juridische mogelijkheden zodat zij iets kunnen doen aan de groeiende ongezonde voedselomgeving. We kijken op basis van deze ontwikkelingen wat er mogelijk is in Nijmegen.

41

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezond en veilig opgroeien

Gezond gedrag

Mentale gezondheid

Gezond ouder worden

Gezond met een beperkt budget

Gezond werkgeverschap

Actief bewegen

Volgende pagina

Naar website

geïnventariseerd en waar mogelijk ingevoerd.

• Wat betreft ons mobiliteitsprioriteiten hanteren we

We gaan verder met het stimuleren van actief bewegen door de omgeving aantrekkelijker te maken om te wandelen en te fietsen. We maar we blijven op verschillende manieren werken aan een nog beweegvriendelijkere openbare ruimte:

•

• We gaan door met het steeds toegankelijker maken van de openbare ruimte met ons ‘Handboek Nijmegen toegankelijk’ als uitgangspunt. • We gaan door met de campagne Operatie Steenbreek om verharding weg te halen voor meer groen en bomen. Dit doen we samen met inwoners, woningbouwcorporaties en bedrijven. • We gaan bij in de openbare ruimte uit van de volgende richtlijnen; geen groen inruilen voor grijs, niet meer grijs maken dan noodzakelijk en maximaal groen toevoegen. We houden bij de inrichting rekening met natuurlijke manieren van spelen en zorgen dat de omgeving hiertoe uitnodigt. Bij de forse ondergrondse ingrepen die wij verwachten in projecten in de openbare ruimte, zoals met bijvoorbeeld de warmtetransitie of rioolherstructurering, zorgen we dat de inrichting van de straat beweegvriendelijker wordt als deze weer wordt dichtgemaakt. • Met behulp van de methode ambitieweb worden bij de reconstructies van wegen en pleinen de ambities voor een gezondere woonomgeving

Gezonde leefomgeving

• • •

We willen het netwerk van wandelgroepen in de stad vergroten en we inventariseren de behoefte aan ondersteuning hierbij.

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

•

het ‘STOMPprincipe’; eerst Stappen/voetganger, dan Trappen/fiets, dan Openbaar vervoer, dan Mobility as a service en tenslotte pas de Personenauto. In het kader van de City Deal Ruimte voor lopen werken we samen met het rijk en andere gemeenten aan het versterken van de positie van de voetganger en wandelaar in de stad. We doen dit onder andere door kennis te ontwikkelen, met maatrelen in de ruimte en door wandelen te stimuleren. We bevorderen het fietsen door het versterken van de fietsinfrastructuur (aanleg van snelfietspaden , recreatief fietsen stimuleren en fietsvoorzieningen). We blijven investeren in goede bereikbare sportvoorzieningen in de buurten. In Nijmegen Noord werken we aan een Urban Fit Track en we starten in Lindenholt en Brakkenstein met het creëren van centraal gelegen, groene speel en ontmoeten plekken. Verder bekijken we de mogelijkheden om in elke wijk een vorm van een beweegroute te maken. We willen het netwerk van wandelgroepen in de stad vergroten en we inventariseren de behoefte aan ondersteuning hierbij. Daarnaast starten we nieuwe projecten op wijkniveau om meer mensen te laten bewegen. Dit doen we samen met inwoners én partners van het LPA en het NSA.

42

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezond en veilig opgroeien

Gezond gedrag

Mentale gezondheid

Gezond ouder worden

Gezond met een beperkt budget

Gezond werkgeverschap

Gezonde leefomgeving

Volgende pagina

Naar website

Groen en voedsel Groen en steeds vaker ook de productie van ons eigen voedsel zijn belangrijke thema’s geworden voor ons welbevinden en onze gezondheid. Met een aantal acties geven we dit verder vorm:

Focus Iedereen met specifieke aandacht voor kinderen/jongeren, ouderen en wijken met meer gezondheidsachterstanden.

• We gaan door met de inzet van een groene make•

• •

•

•

laar om scholen te ondersteunen bij het aanleggen van groene schoolpleinen en schoolmoestuinen. We gaan door met de campagne Operatie Steenbreek om verharding weg te halen voor meer groen en bomen. Dit doen we samen met inwoners, woningbouwcorporaties en bedrijven. We streven natuurontwikkeling na in de hele stad, door rekening te houden met ecologische corridors en biodiversiteit van planten en dieren. Samen met de expertgroep Groen zetten we een netwerk op van mensen en organisaties van natuureducatie, natuurbeheer en biodiversiteit. Dit netwerk werkt als klankbordgroep en organiseert activiteiten zoals Rondje Noord en Rondje Zuid. We gaan de uitgangspunten voor natuurinclusief bouwen beter gebruiken in de hele stad. Zo scheppen we meer ruimte voor dieren en planten in de gebouwde en ongebouwde omgeving. Samen met partijen die iets doen met voedsel en voeding willen we via Groen, gezond en in beweging een sterk netwerk organiseren, zodat

Collectieve aanpak

We gaan scholen ondersteunen bij het aanleggen van groene schoolpleinen en schoolmoestuinen.

Stadsbreed en gebiedsgericht Cijfers die we volgen

• % ouders dat de buurt •

er dichtbij inwoners een gezond en duurzaam voedselaanbod is. We onderzoeken of er draagvlak is voor initiatieven zoals buurtmoestuinen, voedselbossen en stadslandbouw. Verder werken we toe naar een regionale voedselstrategie Arnhem-Nijmegen-Lingewaard en een lokale voedselstrategie voor Nijmegen.

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

• • • • • •

kindvriendelijk vindt Aantal wijken met beweegmogelijkheden/aantal beweegroutes Aantal sociale knooppunten Aantal schoolmoestuinen % groene schoolpleinen Boomkroonoppervlakte in de wijk Groennorm % volwassen dat ernstige hinder ondervindt door geluid

43

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage

Gezondheid in coronatijd In deze bijzondere coronaperiode halen we graag de speciale editie van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) aan, genaamd: Verder kijken dan corona, over de toekomst van onze gezondheid van het RIVM. Het coronavirus heeft de hele wereld in zijn greep. De gevolgen zijn enorm. Niet alleen voor de gezondheid, maar ook voor de economie en ons dagelijks leven. Deze speciale editie van het RIVM geeft een beeld over de toekomstige ontwikkelingen op het gebied van volksgezondheid en zorg en de impact van corona op gezondheidseffecten en op de leefstijl van mensen. Er is nog weinig inzicht in het verloop van de crisis en de consequenties. Zeker als het gaat om verschillende groepen mensen in een kwetsbare positie. In de verkenning draagt het RIVM bij aan een betere inschatting van mogelijke toekomstige gevolgen om bredere afwegingen te ondersteunen.

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

Deze coronainclusieve VTV bestaat uit een emagazine en een website met verdiepende informatie met informatie over: - De coronapandemie grijpt hard in, ook op ons dagelijks leven - Infectieziekten terug van weggeweest - Toekomst met chronische én infectieziekten - Gezondheid is meer dan COVID19 - Maatschappelijke opgaven voor gezondheid nog urgenter door corona - Scheidslijnen scherper door de coronapandemie - Sociale verschillen verdiepen zich - Ook de generatiekloof wordt dieper - De gezondheidszorg nog meer onder druk - Bredere afweging binnen volksgezondheid noodzakelijk - Ook toekomstige opgaven op andere beleidsterreinen (nationaal, regionaal en internationaal) - Crisis als keerpunt - Verder kijken dan corona - Van analyse naar actie: 1. Inzet op integrale preventie 2. Een toekomst met chronische ziekten én infectieziekten 3. Meer aandacht voor mentale gezondheid 4. Urgentie blijvende samenwerking ministeries

44

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid Bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid

Algemene gezondheidszorg - Infectieziektebestrijding en -preventie - Technische hygiënezorg - Medische Milieukunde - Toezicht op organisaties kinderopvang - Seksuele gezondheid - Reizigersadvisering en -vaccinaties - Forensische zorg - Bevorderen psychosociale hulp bij incidenten, ongevallen en rampen

Jeugdgezondheidszorg - Rijksvaccinatieprogramma - Spreekuren - Gezondheidsonderzoek - Opvoedondersteuning - Indiceren voor- en vroegschoolse educatie

Monitoring, signalering en advisering - Gezondheidsmonitors - Gezondheidsprofiel - Onderzoek - Kennis delen

Bijzondere zorg - Meldpunt Bijzondere Zorg - Maatschappelijke en gedwongen zorg - Interventieteam Openbare geestelijke gezondheidszorg

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

Gezondheidsbevordering - Gezonde School - Gezonde Wijk en Gemeente - Ouderengezondheidszorg - Groen, gezond en in beweging

45

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage

Terugblik 2017–2020 In de terugblik geven we een beeld van de ontwikkelingen in Nijmegen gerelateerd aan de lange termijn doelstellingen van de gezondheidsagenda 2017–2020. We willen de gezondheid van de Nijmegenaar verbeteren Ruim drie kwart van de Nijmegenaren vindt in 2019 de eigen gezondheid goed of zeer goed. Dat is vergelijkbaar met het gemeentelijk onderzoek van 2017. Positief is dat het aantal rokers voor het eerst afneemt. Onder jongeren zet de daling van alcoholgebruik verder door. Overgewicht blijft een aandachtspunt. Van ouders met kinderen tussen de 0 en 12 jaar vindt 97% hun kind gezond of heel gezond. Er zijn wel een aantal serieuze aandachtspunten rondom welbevinden, voeding, overgewicht en (te weinig) bewegen. We willen beperkte gezondheidsverschillen in de stad De burgerpeilingen uit 2019 laten zien dat de ervaren gezondheid terugloopt naarmate inwoners ouder worden. Van de inwoners van 19 tot 34 jaar vindt 87% zichzelf (zeer) gezond, onder 75plussers is dat 52%. Inwoners in de laagste welstandsklassen voelen zich minder gezond (42% tot 61% gezond of zeer gezond) dan Nijmegenaren in de hoogste welstandsklassen (85% tot 89% gezond of zeer gezond). Dat verschil zien we ook in de jongere leeftijdsgroepen (tot 65 jaar).

Gekeken naar herkomst is te zien dat Nijmegenaren met een nietwesterse migratieachtergrond hun gezondheid lager beoordelen dan gemiddeld (69% gezond of zeer gezond). Bij inwoners met een Westerse migratieachtergrond zegt 76% gezond of zeer gezond te zijn en van inwoners met

een Nederlandse achtergrond noemt 79% zichzelf gezond of zeer gezond. Geen van de genoemde groepen laat opvallende verschillen zien ten opzichte van 2017 in hoe zij hun gezondheid beoordelen. Inwoners van verschillende stadsdelen verschillen in hoe gezond zij zich voelen, dit is een gevolg is van de bevolkingssamenstelling. Inwoners van NijmegenOost en het stadscentrum beoordelen hun gezondheid het beste (met respectievelijk 83% en 84%). In Dukenburg ligt het aandeel (goed) gezonde inwoners fors lager (67%). We willen een gezonde leefomgeving in de stad Het belang van gezondheid wordt prominenter meegenomen in de besluitvorming van ruimtelijke inrichting en projecten. Een sociale en gezonde stad is een van de opgaven van de Omgevingsvisie die in 2020 is vastgesteld. Vanaf 2017 zijn er kwiekroutes, FITroutes en gezondere, beweegvriendelijke schoolpleinen gerealiseerd. Steeds meer plekken in Nijmegen zijn rookvrij en we zijn goed op weg met de reductie van roetconcentratie in de lucht. Iets minder Nijmegenaren dan in 2015 (76%) en 2017 (78%) vinden Nijmegen een stad met veel groen (74% in 2019). We willen een stevige preventiestructuur in de stad De afgelopen periode hebben gezondheidsmakelaars samen met partners gewerkt aan een basis van collectieve activiteiten en voorzieningen die gezond gedrag stimuleren.

Er is op basis van gezondheidsmonitorcijfers gewerkt aan een integraal en gezamenlijk plan in onder andere de wijken Lindenholt, Midden, Dukenburg en West. Er is nog winst te behalen in de afstemming

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

van de diverse werkwijzen en plannen met o.a. zorg, onderwijs, jeugd, welzijn en sport. Met Groen, gezond en in beweging zijn krachten gebundeld. Hier werken inmiddels 51 partners aan het thema’s van het Lokaal Preventieakkoord zoals Rookvrije Generatie, Mentale fitheid, Alcohol en Gezond gewicht.

Lange termijn doelstellingen • We willen de gezondheid van de Nijmegenaar verbeteren • We willen beperkte gezondheidsverschillen in de stad • We willen een gezonde leefomgeving in de stad • We willen een stevige preventiestructuur in de stad

46

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage Doelstellingen in cijfers 2017–2020

Evaluatie in cijfers (op basis van de meest actuele cijfers)

Ombuigen van trends gezondheidssituatie Beperken verschillen Een kleiner verschil tussen mensen met hoge en lage opleiding in % matig of slechte gezondheid dan in 2012 ( 16% 55%)

Beperken verschillen* (we gaan deze indicator vervangen) In 2016 was het verschil tussen hoge en lage opleiding in % matig of slechte gezondheid 34% (12% – 46%)

Daling aantal rokers - 19–35 jr van 30% in 2012 naar 25% in 2020 - Jongeren (15/16 jr) van 15% in 2015 naar 10% in 2019

Daling aantal rokers In 2016 was het aantal rokers gedaald naar 25% 2

Daling gebruik alcohol onder jongeren en volwassen - 13–16 jr binge drinken van 18% in 2015 naar 15% in 2019 - 65–74 jr overmatige drinkers van 12% in 2012 naar 9% in 2020

Daling gebruik alcohol onder jongeren en volwassen - 13–16 jr binge drinken van 18% in 20154 naar 14% in 20194 - 65–74 jr zware drinker van 11% in 20121 naar 8% in 20162 Opmerking: voor 64–74 jr wordt vanaf heden gebruik gemaakt van een nieuwe definitie overmatig drinken, wat betekent dat iemand per week meer dan 14 glazen (vrouwen) of meer dan 21 glazen (mannen) drinkt. Dit was 25% in 20162

Meer jeugd en volwassen op gezond gewicht - Overgewicht jeugd van 14% in 2016 naar 12% in 2020 - Min. stabiliseren overgewicht (70%) bij volwassen lage opleiding

Meer jeugd en volwassen op gezond gewicht - Overgewicht jeugd (5–11 jr) van 14% in schooljaar 2015/2016 naar 15% in 2018/20195. - Opzoeken GGD

Meer jeugd en volwassen voldoen aan de beweegnorm - 4–12 jr van 68% in 2013 naar 72% in 2020 - 13–16 jr van 48% in 2015 naar 52% in 2020 - 19–65 jr van 50% in 2012 naar 54% in 2020 - 65jr en ouder van 53% in 2012 naar 57% in 2020

Meer jeugd en volwassen voldoen aan de beweegnorm - 4–12 jr van 71% in 2013 naar 75% in 20175 - 13–16 jr van 48% in 20154 naar 47% in 20194 - 19–65 jr van 50% in 20121 naar 60% in 20162 - 65 jr en ouder van 53% in 20121 naar 59% in 20162 Opmerking: Door aanpassing in vraagstelling zijn cijfers voor 2013 herberekend. Bij jongeren gaat het om het aantal jongeren dat minimaal 5 dagen per week minstens 1 uur beweegt. Ondertussen is deze norm aangescherpt naar iedere dag.

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

47

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage Versterken mentale veerkracht en weerbaarheid - Verhoogd risico psychosociale probl. 4–12 jr van 18% naar 16% en bij 13–16 jr van 15% naar 13% - Risico op angst/depressie 19jr+ van 47% in 2012 naar 43% in 2020 - Eenzaamheid (matig/ernstig) bij 19–65 jr van 35% naar 32% en bij 65+ van 50% naar 46%

Versterken mentale veerkracht en weerbaarheid - 4–12 jr van 7% in 20136 naar 10% in 20176 en bij 13–16 jr van 11% in 20154 naar 12% in 20194. - Risico op angst/depressie 19jr+ van 47% in 2012 naar 54% in 20162 - Eenzaamheid (matig/ernstig) bij 19–65 jr van 35%1 naar 42%2 en bij 65+ van 50%1 naar 49%2 (beide van 2012 naar 2016) Opmerking: Er geactualiseerde berekenwijze zijn cijfers herberekend. Uitkomsten van kinderen en jongeren kun je niet met elkaar vergelijken ivm verschillend afkappunten.

Veranderingsdoelen in de omgeving Een rookvrije omgeving In 2020 moeten alle scholen (incl. schoolpleinen) rookvrij zijn

Rookvrije omgeving 48 schoollocaties hebben volgens de nieuwe wetgeving een rookvrij schoolterrein. 20 schoollocaties hebben al wel beleid, maar hebben het nog niet zichtbaar gemaakt. Van 9 schoollocaties zijn geen gegevens ontvangen. Daarnaast is de Radboud Campus rookvrij. Vanwege de impact van de coronacrisis op het onderwijs heeft staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid) laten weten dat de NVWA pas per 1 januari 2021 gaat handhaven.

Reductie van roetconcentratie in de lucht van 40% in 2022

Reductie van roetconcentratie Op basis van de metingen tot 2018 is het de verwachting dat we de reductie van roetconcentratie in 2022 gaan halen. Begin januari 2020 heeft de gemeente het Schone Lucht Akkoord waarmee een gezondheidswinst wordt nagestreefd in 2030 van 50% ten opzichte van 2016. Hierbij worden concentraties stikstofdioxide en fijnstof (PM10).

Gezonde en sociaal veilige scholen en kinderopvang Het aantal scholen dat werkt met de Gezonde schoolaanpak is toegenomen van 69% naar 75%

Gezonde en sociale veilige scholen en kinderopvang Er is contact met 85% van de scholen. Er zijn in 25 vignetten gezonde school gehaald. 74% van de scholen werkt structureel met de gezonde school aanpak. Voor de kinderopvang is door bezuinigingen geen aparte projectleider Gezonde kinderopvang geweest. In verschillende wijken is de kinderopvang wel betrokken bij de samenwerking tussen gezondheidsmakelaars en primair onderwijs en worden ze zo ook betrokken bij activiteiten. Dit zorgt voor aandacht voor gezondheid, bewegen en voeding, maar nog niet toe een structurele aanpak.

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

48

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage Meer beweegmogelijkheden in de openbare ruimte - 15 PO scholen met een beweegplein - Minimaal 5 VO scholen een beweegplein. - 10 beweegroutes in wijken

Meer beweegmogelijkheden in de openbare ruimte - Bij zeker 15 PO scholen is het schoolplein groener geworden met mogelijkheden tot diverse vormen van bewegen. - Er zeker 5 VO scholen waar het schoolplein is vernieuwd met mogelijkheden tot meer bewegen, zoals een apart court of panna kooi - Er zijn 2 Fitroutes, 4 kwiekroutes en een Calestenics park gerealiseerd

Meer groen in de buurt en groene verbindingen in de stad

Meer groen in de buurt en groene verbindingen in de stad Via operatie steenbreek is er in 2018 1ha groen bijgekomen, in 2019 2 ha groen en in 2020 bijna 1 ha groen. Wij tellen in tegels en 100.000 tegels = 1 ha.

Stadsbrede preventiestructuur voor jong en oud Structurele samenwerking op stads en wijkniveau op basis van een gedeelde analyse en gezamenlijke agenda

Stadsbrede preventiestructuur voor jong en oud Er is op basis van gezondheidsmonitor cijfers gewerkt aan een integraal en gezamenlijk plan in de wijken Lindenholt, Midden, XXXXX

‘* Dit is geen correcte indicator gebleken voor gezondheidsverschillen, doordat opleiding zeer sterk samenhangt met leeftijd bij de respondenten van de monitor. We gaan op zoek naar een andere indicator

Gebruikte bronnen 1 Tabellenboek Gezondheidsmonitor 2012, Nijmegen 19+ 2 Gezondheidsmonitor 2016 in cijfers, gemeente Nijmegen 19+ 3 EMOVO in Cijfers, Nijmegen 2015/2016 4 Gezondheid Jeugd Nijmegen in Cijfers 2019/2020 (verschijnt binnenkort op GGD website) 5 Overgewichtcijfers zijn direct uit het bestand gehaald. De trendcijfers zijn ook te zien via dashboard overgewicht Jeugd op website GGD. De cijfers op de website zijn echter meerjarige gemiddelden. Daardoor krijg je een robuuster cijfer (minder fluctuaties), maar dat is voor de (grote) gemeente Nijmegen niet perse nodig. In de praktijk blijken beide bronnen tot dezelfde uitkomst te komen. 6 Kindermonitor Nijmegen in Cijfers 2017/2018 7 Stads- en wijkmonitor 2020

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

49

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage Terugblik per onderdeel Gezondheidsagenda 2017 – 2020 Lijn Groen, gezond en in beweging Beleid

Wat hebben we gedaan

Een gezonde beweging

Komende 10 jaar realiseren van een beweging door het organiseren van werkconferenties en realiseren van concrete acties op gezond gewicht (2017) en andere gezondheidsthema’s (2018–2027)

In 2017 hebben de gemeente Nijmegen samen met GGD en Radboudumc het initiatief genomen om te starten met Groen, gezond en in beweging. Een beweging in de stad om met elkaar en met elke organisatie die dat wil te werken aan gezonde inwoners in een gezonde stad. In 2019 werd met 37 partijen het Lokaal preventie akkoord gesloten en in 2020 zijn er 14 nieuwe partijen aangesloten. Via het netwerk is er de afgelopen jaren aandacht geweest voor vitale medewerkers, mentale veerkracht, verminderen van roken, aandacht voor gezonde voeding, onder ander via het project Vet Lekker. Verder zijn er verschillende goed bezochte en inspirerende bijeenkomsten geweest waarin met elkaar gewerkt is aan projecten en versterken van de samenwerking.

Gezonde leefomgeving

- Bepalen van kernwaarden gezonde leefomgeving - Opnemen van kernwaarden in Omgevingsvisie - Gezondheid prominenter meenemen in besluitvorming - Beweegstimulerende omgeving creëren in de stad - Realiseren van vier dementievriendelijke wijken

In de net vastgestelde Omgevingsvisie is een groene en gezond stad een prominente ruimtelijke keuze voor de verdere ruimtelijke ontwikkeling van de stad. Met de uitwerking van deze ruimtelijke keuze is eind 2020 een start gemaakt. Verder is er bij diverse ambitiedocumenten voor ruimtelijke projecten aandacht geweest voor gezondheid, zoals Hof van Holland en Vossenpels midden en noord.

Samen met Primair en Voortgezet Onderwijs, ROC en kinderopvangorganisaties realiseren van een stimulerende, veilig en gezonde omgeving op school en kinderopvang.

Via de gezonde school methode, aan de hand van monitor cijfers en schoolprofiel ondersteunt de GGD het PO, VO, SO en ROC bij het realiseren van gezondheidsbeleid en activiteiten op school. In het schooljaar 2019–2020 is er met 67 scholen contact geweest. Er zijn in totaal 25 gezonde school vignetten behaald.

Gezonde School

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

Op diverse plekken in de stad zijn samen met bewoners beweeg en kwiekroutes gerealiseerd. In de uitwerking van de Omgevingsvisie kijken we naar verdere invulling van de beweegvriendelijke omgeving.

50

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage Lijn Gezondheidsondersteuning

Gezonde start en opgroeien

Beleid

Wat hebben we gedaan

- Sterke samenwerking tussen jeugdgezondheidszorg, school, huisartsen en sociaal wijkteam voor promoten gezond ontwikkeling en vroegtijdig signaleren. - Meer inzet opvoedondersteuning - Brede ketenaanpak gezond gewicht in de stad versterken - Aansluiten bij de landelijke beweging ‘Rookvrije Generatie’ om jeugd (mee)rookvrij op te laten groeien - Met Jimmy’s samen gezonde leefstijl onder jongeren stimuleren

- Vanaf 2017 is de capaciteit JGZ uitgebreid. - De samenwerkingspartners van Gezonde Start hebben een nieuw actieprogramma opgesteld onder de noemer ‘Kansrijke Start Nijmegen 2019–2021. Focus ligt op het borgen van de activiteiten en interventies, verbeteren van voorlichting, versterken van stoppen met roken en begeleiden/rookvrij opgroeien. - We hebben een verkenning gemaakt voor de versterking opvoedondersteuning met partijen zoals Bindkracht10, Sterker, GGD en de kinderopvang. Met de Preventiematrix Jeugd hebben we het lokale aanbod voor jeugd geïnventariseerd. Dit heeft een vervolg gekregen in de pilot Preventieplatforms Jeugd in 2020 die zijn gestart in Hatert, Dukenburg en Noord. - Gezond Gewicht: Er is aandacht voor gezond gewicht binnen de JGZ, Gezonde School, sportstimulering van Sportbedrijf en het programma Beweeg je fit is in vier wijken uitgevoerd: Dukenburg, Lindenholt, West en Hatert. - Rookvrije Generatie: De gemeente Nijmegen is samen met partners van Wij zijn groen, gezond en in beweging in 2018 aangesloten bij de Alliantie Nederland rookvrij. Samen met de stad is de uitvoeringsnotitie ‘ Nijmegen samen op weg naar ook vrije generatie opgesteld’. Dit heeft o.a. geresulteerd in rookvrije gemeentelijke speeltuinen, wijkgebouwen en een rookvrij vrij stadhuis. Ook de 89 sportvereniging zijn rookvrij.

De scholen hebben rookvrije schoolpleinen en de campus is geheel rookvrij. We zetten met de partners van het Lokaal preventieakkoord Nijmegen stevig in op Stoptober. En het zorgpad naar stopzorg voor zowel medewerkers als inwoners is versterkt. Dit heeft o.a. geresulteerd in Nijmegenrookvrij.nl. - Jimmy’s is overgegaan in JongerenLab/Jongerenstip. De jongerenstip geeft informatie en advies over o.a. verschillende gezondheidsthema’s; denk hierbij aan bewegen, voeding en/of verslaving. - Jongeren: Preventieve gezondheid wordt een steeds belangrijke thema bij jongerenwerkers van Bindkracht10 en straatcoaches. Er was o.a. aandacht voor rookvrij opgroeien en gebruik van waterpijp, voeding, bewegen, drugs (lachgas), mentale gezondheid en alcohol.

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

51

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage Gezondheid en armoede

- Aandacht voor gezondheidsproblemen bij reintegratie - Blijven in zetten op het vergroten van gezondheidsvaardigheden - Stimuleren van participatie o.a. door meedoenregeling - Extra inzet van een gezondheidsmakelaar op dit thema

- Naast de aanvullende zorgverzekering hebben we ervoor gezorgd dat voor meer bekendheid met de regelingen voor inwoners met een laag inkomen. We de website www.zorgkosten.nl ingezet voor de bekendheid. - Via de budgetteringscurssussen is er aandacht besteedt aan voeding door middel van ‘Gezonde voeding hoeft niet veel te kosten’. - Vanuit de GGD is er vier jaar aandacht geweest voor laaggeletterdheid en gezondheidsvaardigheden. Dit heeft geresulteerd in samenwerking met de ziekenhuizen op begrijpelijke patiënten communicatie bij diverse projecten, scholing in diverse huisartsenpraktijken op het thema laaggeletterdheid / gezondheidsvaardigheden, en aandacht voor het thema in opleidingen van de HAN. Tijdens de coronacrisis is er gewerkt aan begrijpelijke informatie over corona en de maatregelen. Verder is er een is er onder andere in Dukenburg en Lindenholt de cursus ‘Voel je goed’ gestart voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. - Via Stichting Leergeld en de Meedoen regeling is het voor kinderen en volwassenen mogelijk geweest om mee te doen aan diverse activiteiten op het gebied van bijvoorbeeld sport en cultuur wat bijdraagt aan het algemene welzijn en gezondheid. - In september 2020 is de nieuwe nota Armoedebeleid 2021–2024 vastgesteld, met daarin specifiek aandacht en acties gericht op de relatie tussen armoede en gezondheid.

Mensen met verhoogd risico op gezondheidsproblemen

- Samen met partners vergroten aandacht voor gezonde leefstijl bij mensen met een verstandelijke beperking - Met werkgroep migranten en gezondheid vergroten bereik en aandacht voor gezonde leefstijl bij migranten - Gezondheid als apart thema bij maatschappelijke begeleiding statushouders - Extra inzet van gezondheidsmakelaars op dit thema.

- Afgelopen jaren zijn er voor mensen met licht verstandelijke beperking acties ondernomen op de thema’s mentale gezondheid, seksuele gezondheid en gezondheidsvaardigheden. Voorbeelden hiervan zijn: de supermarktsafari, nu niet zwanger, positieve gezondheid, uniek sporten en het hijsen van de regenboogvlag bij zorginstellingen. Verder is een gezondheidsmakelaar ingezet voor 12 uur per week. - In de afgelopen jaren hebben we gewerkt aan de Regenboogagenda 2017–2019. O.a. door het vergroten van LHBTIacceptatie: door zichtbaarheid (Coming Out Dag, Roze Woensdag, tentoonstellingen van Pride Photo), binnen het onderwijs (Schools OUT), door scholing/ bewustwording binnen het zorg en welzijnsdomein (b.v. bij de sociale wijkteams en bij beheerders van gemeentelijke accommodaties), door intern en extern genderinclusieve communicatie te bevorderen en door gerichte aandacht voor Transgenders en LHBTIouderen. Bij de inkoop van de Buurtteams Jeugd hebben wij in de inkoopvoorwaarden diversiteit waaronder LHBTIsensitief werken meegenomen in de kwaliteitseisen en hebben we eerste stappen gezet om dit ook bij de Buurtteams Volwassenen en bij de nieuwe aanbesteding van specialistische WMO en jeugdzorg te doen. - Het Sportbedrijf heeft verenigingen ondersteund op onder andere thema’s als veilig sportklimaat, positieve coaching en inclusie.

Ze zijn hierover in gesprek gegaan met de sportsector, diverse sportcafés zijn georganiseerd waarbij op basis van behoeftepeiling workshops rond positief coachen, discriminatie en inclusie (LHBTI+) zijn georganiseerd. Dit heeft o.a. geleid tot meer en extra aandacht voor de thema’s, structureel aandacht in beleidsplannen van sportverenigingen en meer positief effect op sportiviteit en respect. - Organisaties Pluryn en Driestroom hebben zich aangesloten bij Groen, gezond en in beweging.

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

52

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage Lijn Preventie in de wijk Beleid

Wat hebben we gedaan

Wijkagenda en Positieve Gezondheid

- Ruimte en ondersteuning bieden aan bewonersinitiatieven op thema gezondheid - Een gezamenlijke wijkagenda met aandacht voor gezondheid en collectieve preventie

- Gezondheidsmakelaars hebben in de wijken aan diverse initiatieven gewerkt waardoor er meer aandacht is voor gezondheid en waar professionals en inwoners aan deelnemen, zoals: Hatert Gezond, Gezondheidsaanpak Lindenholt, Preventieplan NijmegenMidden. - Sterker en Bindkracht10 hebben aan stadsdeelagenda’s gewerkt waarin aandacht is voor gezondheid en waarin ze samenwerkten met de GGD en het Sportbedrijf. - Sterker en Bindkracht10 hebben gewerkt aan stadsdeelagenda’s waar het thema gezondheid in voorkomt en die zijn afgestemd met de GGD en het Sportbedrijf. Er liggen nog kansen voor intensievere samenwerking en meer gezamenlijkheid in de stadsdeelagenda.

Gezondheidspromotie in de wijk

- Stevige preventiestructuur in de wijk op promoten van gezond leefstijl, versterken van mentale weerbaarheid en verslavingspreventie - Openstaan voor en stimuleren van de mogelijkheden van nieuwe technologieën bij de uitvoering van het beleid

De afgelopen periode hebben gezondheidsmakelaars gewerkt aan een basis van collectieve activiteiten en voorzieningen die gezond gedrag promoten. Ook is de inzet, rol en positie van gezondheidsmakelaars geëvalueerd in relatie tot partners uit zorg, welzijn en sport. Belangrijke conclusies zijn: - Gezondheidsmakelaars worden door de samenwerkingspartners gezien als belangrijke spelers in de wijk. - De focus op gezondheid, onderbouwing door middel van cijfers, hun helikopterview en rol als verbinder worden als belangrijkste pluspunten ervaren. - De effecten op gezondheid zijn moeilijk te bepalen, maar er worden positieve effecten op attitude ten aanzien van voeding en bewegen genoemd. - Er is nog winst te behalen door het beter op elkaar afstemmen van de diverse werkwijzen en plannen. - De gezondheidsmakelaar, buurtsportcoach, opbouwwerker (soms ook welzijnscoach) en Stipcoördinator hebben ieder een specifieke expertise en bekleden een andere rol die aanvullend is aan elkaar.

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

53

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage

Vervolg Gezondheidspromotie in de wijk

- Stevige preventiestructuur in de wijk op promoten van gezond leefstijl, versterken van mentale weerbaarheid en verslavingspreventie - Openstaan voor en stimuleren van de mogelijkheden van nieuwe technologieën bij de uitvoering van het beleid

Het rapport is een goede basis voor continuering van de inzet van gezondheidsmakelaars waarbij we in het vervolg aandacht moeten hebben voor: het toewerken naar een meer gezamenlijke opdracht voor de gezondheidsmakelaar, buurtsportcoach, opbouwwerker en Stipcoördinator. - De gezondheidsmakelaars hebben in de wijken diverse initiatieven gewerkt zoals: - In NijmegenMidden is samen met professionals en inwoners een preventieplan uitgewerkt en uitgevoerd. - In NijmegenNoord heeft de Stip samen met Indigo informatieavonden opgezet over mentale thema’s zoals stress. - Hatert Gezond is ook na afloop van het convenant doorgegaan. - De Gezondheidsaanpak in Lindenholt waar naast professionals ook inwoners deelnemen aan de werkgroepen en waar aandacht is voor (positieve) gezondheid. - In verschillende stadsdelen is Welzijn op recept gestart in Lindenholt, Dukenburg, Zuid, Hatert, Oost, Centrum en West. - In verschillende wijken heeft Indigo aan de hand van signalen en verzoeken van Stip/Sociaal wijkteam ingezet op het versterken van de mentale weerbaarheid. De vraag en aandacht voor mentale gezondheid is de afgelopen jaren toegenomen. De laatste maanden is dit door corona nog verder gegroeid, waardoor we al voor de corona crisis de inzet van Indigo verder is uitgebreid.

- We subsidiëren de praktijkondersteuners GGZJeugd bij huisartsen - In Nijmegen Noord is gestart met Herstelcirkel in de Wijk Psychische Kracht. - In het kader van wijkgerichte GGZ is gestart met Mentale Health First Aid (MHFA) in meerdere stadsdelen. Er zijn 9 MHFA groepen uitgevoerd. - Verslavingspreventie: Door Iriszorg is er o.a. aandacht geweest roken, drugs alcohol. In het kader van het Lokaal preventieakkoord Nijmegen willen we de aandacht voor bewust alcoholgebruik via IkPas vergroten. Er is ingezet op verbeteren van de handhaving van de leeftijdsgrens voor het schenken van alcoholische dranken. Met sportverenigingen zijn afspraken gemaakt om dit te verbeteren. - Ehealth en technologie: De afgelopen periode zijn er veel ontwikkelingen rondom ehealth, het wordt een nadrukkelijker vraagstuk maar het is niet eenvoudig. Verschillende organisaties hebben gewerkt aan digitale vormen van ondersteuning aan inwoners, daar waar door de pandemie geen fysieke samenkomsten meer mogelijk waren.

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

54

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage Sterke verbinding welzijngezondheid eerstelijnszorg

- Sterkere samenwerking met huisartsen op gezondheidspreventie onder andere op stimuleren, aanbodvraag en doorverwijzing - Continueren van inzet van gezondheidsmakelaars/beweegmakelaars - Verkennen van de mogelijkheden voor preventiecoalities samen met de zorgverzekeraar

- Aan het begin van de afgelopen periode was de ambitie om meer preventieactiviteiten te organiseren via de huisartsenpraktijken. Dit bleek niet haalbaar op stadsniveau. We hebben ons nu vooral gericht op praktijken waar de energie al zat, onder andere in het Centrum, Willemskwartier, Dukenburg en Lindenholt. - Er gebeurt steeds meer in de verbinding preventieeerstelijnsociaal domein en er is behoefte aan overzicht. We zijn gestart met een inventarisatie naar initiatieven in de verbinding eerstelijn sociaal domein. We willen daar in de komende periode een vervolg aan geven om het overzichtelijker te maken en waar mogelijk te versterken. - De afgelopen jaren hebben Stips, SWT’s en gezondheidsmakelaars, buurtsportcoaches en opbouwwerk gewerkt aan de verbinding tussen welzijn en eerstelijn. Dit heeft verder vorm gekregen door Bindkracht10 en Sterker en het werken met de stadsdeelagenda’s. - In de aanloop naar de buurtteams hebben we aandacht besteed aan de samenwerking tussen opbouwwerker, buursportcoach en gezondheidsmakelaars onderling, en in verhouding tot de teams. - Een mooi voorbeeld is de uitvoering van ‘Welzijn op recept’ in wijken waarbij ook samengewerkt wordt met de buurtsportcoaches en Gezondheidsmakelaars. - Verder is de samenwerking met huisartsen van groot belang. De GGD heeft hier volop in geïnvesteerd.

Dat is ook gebeurd vanuit Groen, gezond en in beweging via de afdeling Eerstelijnsgeneeskunde. - We zien dat in alle wijken stappen zijn gezet in de relatie tussen gezondheid en welzijn en huisartsen/ gezondheidscentra. Bijvoorbeeld het gezamenlijk optrekken bij de Diabetes Challenge met het gezondheidscentrum Het Weeshuis. - Zorgverzekeraars: er zijn landelijke afspraken gemaakt om de samenwerking met de zorgverzekeraar voor ons als gemeente mogelijk te maken. Zorgverzekeraars zijn verplicht om hier een regionale tafel op in te richten (dus niet per gemeente). Voor het thema preventie is hier een preventietafel op ingericht, waar we een analyse hebben gemaakt van cijfers en hebben besloten om ons te focussen op de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) die in het basispakket zit. Dit is voor verzekerden met een BMI vanaf 25 én een verhoogd risico op hart en vaatziekten of een verhoogd risico op diabetes 2, of verzekerden met een BMI vanaf 30. We hebben afgesproken om te kijken hoe we de organisatie van de GLI beter van de grond kunnen krijgen.

Gezond ouder worden

Stimuleren en ondersteunen van gezond ouder worden

- Vanuit het samenwerkingsprogramma Gezond ouder worden Nijmegen hebben de partijen OCE, ZZG, Sterker, Bindkracht10, Netwerk100, Sportbedrijf, GGD, twee vertegenwoordigers vanuit de doelgroep en de gemeente de afgelopen jaren gewerkt aan bewustwording. Er is gewerkt aan het informatie verspreiding van belangrijke thema’s en activiteiten via onder andere De Brug. Er is een ontmoetingsgroep ‘oudere migranten’ opgezet. Er zijn diverse valtrainingen en cursussen valpreventie gegeven. Naast cursussen mantelzorgondersteuning en het Mantelzorgcafé . Via het Sportbedrijf is ingezet op het stimuleren van bewegen onder senioren.

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

55

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage

Overzicht cijfers die we volgen In dit overzicht ziet u de laatst bekende cijfers of indicatoren die we volgen. Een deel van deze cijfers komen uit de gezondheidsmonitor van de GGD Gelderland-Zuid. Deze monitors worden elke vier jaar gehouden voor kinderen, jongeren, volwassen en ouderen. De laatste monitor is van het najaar 2020 over volwassen/ouderen. Deze cijfers worden halverwege 2021 gepubliceerd. In het najaar van 2021 wordt de kindermonitor uitgevoerd. Als er over een jaar geen cijfers bekend zijn, staat er een streepje. Meer informatie over cijfers vindt u op de website van GGD Gelderland-Zuid.

Cijfers per speerpunt

2020

2019

2018

2017

2016

2015

Gezond en veilig opgroeien 13%

% kinderen en jongeren met overgewicht

13% 75%

% kinderen dat voldoet aan de beweegnorm % jongeren dat voldoet aan de beweegnorm

47%

48%

% jongeren dat rookt

8%

12% 5%

% zwangeren dat rookt % jongeren dat middelen gebruikt (alcohol, drugs, lachgas) % jongeren dat binge drinkt

14%

18%

% jongeren dat soft drugs gebruikt

6%

7%

% jongeren dat lachgas gebruikt

1%

0%

% scholen (PO/VO/SO/MBO) dat meedoet aan Schoolsout (nieuw) Aantal rookvrije speelplekken Aantal rookvrije sportverenigingen

89

Aantal gezonde school kantines

22

Aantal scholen dat werkt met gezonde school

67

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

56

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage Vervolg cijfers per speerpunt

2020

2019

2018

2017

2016

2015

Gezond gedrag % rokers lage SES

27%

% volwassenen met overgewicht

35%

% volwassenen dat overmatig alcohol gebruikt

21%

% volwassenen dat groente/fruit eet

56% / 35%

% volwassen dat voldoet aan de beweegnorm

65%

Aantal partners die aangesloten zijn bij het LPA

14

37

Mentale gezondheid % psychosociale problemen bij jongeren.

12%

% jongeren dat zich gestrest voelt. (door school, thuis, eigen problemen, anderen)

44%

11%

% jongeren en volwassen (en ouders) dat LHBT’ers accepteert. % jongeren dat LHBT’ers accepteert

76%

71%

% ouders dat LHBT’ers accepteert (inschatting jongeren)

75%

74%

% volwassen dat LHBT’ers accepteert

87%

% matig tot hoog risico op angst en/of depressie bij volwassenen

54%

% volwassen met onder gemiddelde veerkracht

34%

% volwassen dat geen regie op eigen leven heeft

9%

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

57

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage Vervolg cijfers per speerpunt

2020

2019

2018

2017

2016

2015

Gezond ouder worden % ervaren gezondheid ouderen (slecht / zeer slecht)

7%

% ouderen dat zich sociaal eenzaam voelt

49%

% 65+ dat voldoet aan de beweegnorm

69%

% 65+ dat is gevallen afgelopen 3 maanden

24%

% overbelaste mantelzorgers

12%

Gezond met een beperkt budget % mensen met een lage SES die groente / fruit eten

39% / 33%

% mensen met een lage SES met gaat wel/ slecht / zeer slechte ervaren gezondheid

46% 7%

% gezinnen waarin spanning voorkomt door geldgebrek

Gezond werkgeverschap Aantal organisaties en bedrijven dat meedoet met de jaarlijkse vitaliteitsweek

21

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

9

6

58

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage Vervolg cijfers per speerpunt

2020

2019

2018

2017

2016

2015

Gezonde leefomgeving 82%

% ouders dat de buurt kindvriendelijk vindt Aantal wijken met beweegmogelijkheden (nieuw) Aantal nieuwe beweegroutes

2

3

Aantal sociale knooppunten (nieuw) Aantal schoolmoestuinen

16

% groene schoolpleinen (nieuw) Boomkroonoppervlakte in de wijk (kaart) Groennorm (WHO, binnen 300m vanuit elk huis 5000m2 groen (kaart) % volwassen dat ernstige hinder ondervindt door geluid

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

16%

59

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Gezondheid in coronatijd

Wet publieke gezondheid: taken GGD Gelderland-Zuid

Terugblik 2017–2020

Overzicht cijfers die we volgen

Meer informatie

Volgende pagina

Naar website

Bijlage

Meer informatie Banen van werknemers naar woon en werkregio. CBS (2018). https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83628NED/ table?dl=49585 Gezondheid voor iedereen. Volksgezondheidsbeleid Utrecht 2019–2023. Gemeente Utrecht. https://omgevingsvisie.utrecht.nl/fileadmin/uploads/documenten/ zzomgevingsvisie/thematischbeleid/gezondheid/201910notagezondheidvooriedereenvolksgezondheidsbeleid20192023.pdf Gezondheidsmonitor. GGD Gelderland-Zuid (2016). https://ggdgelderlandzuid.nl/wpcontent/uploads/2016/09/GM1619kort_Nijmegen_deelgeb.pdf De rol van gezondheid bij inburgering van statushouders. Kennisplatform Integratie & Samenleving (2019). https://www.kis.nl/sites/default/files/gezondheidinburgeringstatushouders.pdf Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020–2024. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2020). https://www.loketgezondleven.nl/sites/default/files/202005/LandelijkeNotaGezondheidsbeleidLNG20202024.pdf Stand van zaken Nationaal Preventieakkoord. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2020). https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerievanvolksgezondheidwelzijnensport/documenten/kamerstukken/2020/11/30/ kamerbriefoverstandvanzakennationaalpreventieakkoord

Sociaal economische gezondheidsverschillen (SEGV). Sociaaleconomische status en gezondheid. Pharos (2019). https://www.pharos.nl/factsheets/sociaaleconomischegezondheidsverschillensegv/ Gezondheidsverschillen voorbij. Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (2020). https://adviezen.raadrvs.nl/gezondheidsverschillenvoorbij/ Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2018. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (2018) https://www.vtv2018.nl/ Verwachte gevolgen van corona voor de psychische gezondheid. Sociaal en Cultureel Planbureau (2020). https://www.scp.nl/binaries/scp/documenten/publicaties/2020/07/07/verwachtegevolgenvancoronavoordepsychischegezondheid/Verwachte+gevolgen+van+corona+voor+de+psychische+gezondheid++webversie.pdf Mental health: strengthening our response. WHO (2018). https://www.who.int/newsroom/factsheets/detail/mentalhealthstrengtheningourresponse Van verschil naar potentieel: een realistisch perspectief op de sociaaleconomische gezondheidsverschillen. WRR (2018). https://www.wrr.nl/publicaties/policybriefs/2018/08/27/vanverschilnaarpotentieel.eenrealistischperspectiefopdesociaaleconomischegezondheidsverschillen

Burgerpeiling gemeente Nijmegen. Onderzoek & Statistiek (2019). https://swm.nijmegen.nl/p40405/gezondheidenleefstijl

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

60

Inhoudsopgave

Vorige pagina

Volgende pagina

Naar website

Colofon Uitgave Gemeente Nijmegen Korte Nieuwstraat 6, 6511 PP Nijmegen Postbus 9105, 6500 HG Nijmegen Vormgeving Bureau Ketel

Gezondheidsagenda 2021– 2024 Samenwerken aan gezondheid

61