Formatiebenchmark AVH

Formatiebenchmark Gemeente Nijmegen Februari 2024

Inhoudsopgave

7. Formatieadvies in scenario’s 17 7.1 Scenario’s en formatieadvies 17 7.2 Overhead 18 7.2.1

Manager 18

1. Inleiding 3

7.2.2 Operationele sturing 18

1.1 Doel en aanleiding van het onderzoek 3

7.2.3 Administratie 19

1.2 Methode van onderzoek 3 1.3 Leeswijzer 3

7.2.4 Juridisch 19 7.2.5 Beleid 19 7.2.6 Informatie 20

2. Huidige situatie 5

7.2.7 Tactisch handhavers 20

2.1 Achtergrondinformatie gemeente 5

7.3 Straatcapaciteit 21

2.2 Meldingen en leefbaarheid 5 2.3 Formatie en organisatie 6 2.4 Werkwijze handhavers 7 2.5 Middelen 8 2.6 Prioriteiten 8

7.3.1

Integraal handhaven 21

7.3.2 Wijkgericht werken 21 7.3.3 Jeugdoverlast 22 7.3.4 DHW en prostitutie 22 7.3.5 Evenementen 22

2.7 Visie en ambitie 8

7.3.6 Markten 23

3. Organisatiematrix handhaving 10

7.3.8 Overlastgevende personen 23

4. Organisatieadvies: naar samenwerkingsgericht 11 werken

7.3.7 Ondermijning 23 7.3.9 Afval 23 7.3.10 Fietsen 24 7.3.11 Parkeren/verkeer 24 7.3.12 Project- en ad hoc capaciteit 24

5. Drie handhavingsscenario’s 14 6.

8. Conclusie 25

Benchmark met vergelijkbare gemeenten 15

8.1 Team Toezicht en Handhaving 25

6.1 Formatie straatcapaciteit 15

8.2 Aandachtspunten 25

6.2 Formatie overhead 16 6.3

Formatie in uitgangspositie en geadviseerde formatie

per 10.000 inwoners 16

Bijlage 1: Uitwerking van scenario’s 26

�

1. Inleiding

Een analyse van de huidige situatie op basis van een aantal organisatiethema’s om inzicht te krijgen in de benodigde vervolgstappen.

�

Een drietal scenario’s waardoor inzicht in de mogelijk formatie (incl. keuzemogelijkheden) wordt gegeven.

1.1

Doel en aanleiding van het onderzoek

Op basis van deze onderdelen wordt een advies gegeven over de benodig-

Het doel van de formatie benchmark is om de gemeente inzicht te geven

de formatie.

in de benodigde formatie voor het team Toezicht & Handhaving (domein 1).

De gemeente wordt aan de hand van een benchmark en diepte-inter-

Aanleiding hiervoor was dat er de afgelopen periode veel ontwikkelingen

views vergeleken met andere gemeenten. Dit leidt tot een onderbouwd

zijn geweest binnen het team Toezicht & Handhaving:

advies over de formatie. Hierbij kijken we naar de overhead capaciteit en

�

�

De formatie is niet meegegroeid met de ontwikkelingen op het do-

naar de generieke en specialistische operationele straatcapaciteit. In het

mein handhaving. Het takenpakket van de handhavers groeit, er is

advies worden bijzonderheden en lokale afspraken meegenomen voor uw

meer samenwerking ontstaan en de behoefte aan nog meer samen-

gemeente.

werking met interne en externe partners groeit. Daarnaast nemen de

Het formatieadvies is tot stand gekomen aan de hand van de resulta-

verwachtingen toe en ook zijn er ambities op het gebied van werkwij-

ten van de benchmark, onze ervaring als adviesbureau, gesprekken die we

zen zoals informatie gestuurd handhaven.

gevoerd hebben met interne en externe respondenten en een werkgroep

Door een hoge mobiliteit en de instroom van nieuwe (jonge) mede-

waarmee we de scenario’s hebben bepaald. We hebben in het formatieadvies rekening gehouden met lokale bijzonderheden en de formatie gecor-

werkers is druk ontstaan op de capaciteit en kwaliteit van de uitvoe-

rigeerd voor het inwonersaantal.

ring van het werk. Binnen het team is behoefte aan een meer stabiele

In deze rapportage hebben we de situatie beschreven zoals we die

organisatie. �

hebben aangetroffen gedurende de onderzoeksperiode (juli en augustus

Op leidinggevend niveau zijn er wisselingen geweest en is er een nieu-

2023). In de gesprekken die we na de onderzoeksperiode naar aanleiding

we interim manager aangesteld.

van onze bevindingen hebben gehouden, is naar voren gekomen dat diverse aspecten al zijn doorgevoerd of in gang gezet.

1.2 Methode van onderzoek 1.3 Leeswijzer

Het onderzoek bestaat uit twee delen: �

In het vervolg van deze rapportage schetsen we in hoofdstuk 2 en 3 eerst

De gemeente Nijmegen sluit aan bij de formatiebenchmark waarin een vergelijkend onderzoek wordt uitgevoerd naar de benodigde

de situatie zoals wij die tijdens de onderzoeksperiode hebben aangetrof-

handhavingscapaciteit van gemeenten.

fen. Vervolgens komen we op basis van de huidige situatie in hoofdstuk 4 tot een organisatieadvies voor het team Toezicht & Handhaving.

3

In hoofdstuk 5 en 6 werken we verschillende scenario’s uit en vergelijken we de formatie met vergelijkbare gemeenten. Vervolgens komen we op basis van de scenario’s en de vergelijking met andere gemeenten in hoofdstuk 7 tot een formatieadvies. De scenario’s staan verder uitgewerkt in bijlage 1. De rapportage wordt in hoofdstuk 8 afgesloten met een samenvattende conclusie. Separaat hebben we een ontwikkelplan voor het team Toezicht & Handhaving opgesteld. Zowel het formatieadvies als het ontwikkelplan zijn zelfstandig leesbaar. Hierdoor bestaat er overlap tussen de twee documenten. Hoofdstuk 2 (de aangetroffen situatie) is in beide documen-

Foto: Marcel Grotens

ten identiek.

4

2. Huidige situatie

Per maand zijn er 26 markten in Nijmegen. Ook worden er jaarlijks 210 evenementen georganiseerd. De gemeente kent 5 vergunningplichtige C-evenementen met een relatief hoog risico. Daarnaast telt de gemeente 65 vergunningplichtige B-evenementen met een gemiddeld risico, en 140

2.1 Achtergrondinformatie gemeente

vergunningplichtige A-evenementen met relatief weinig risico. Tot slot zijn

Gemeente Nijmegen telt op 1 januari 2023 in totaal 182.480 inwoners. Een

er nog 475 vergunningsvrije evenementen waar alleen een melding voor

relatief groot deel van de inwoners is student. 22% van de Nijmeegse be-

hoeft te worden gedaan. Het aantal markten en evenementen is gemid-

volking bevindt zich in de leeftijdsgroep 20 tot 30 jaar, ten opzichte van 13%

deld vergeleken met vergelijkbare gemeenten.

als Nederlands gemiddelde.

Er zijn 704 commerciële horeca-instellingen in Nijmegen en 52 pa-

Verder is Nijmegen een stedelijk gebied gelegen in de provincie Gel-

ra-commerciële instellingen. Er zijn circa dertig controles bij commerciële

derland. De gemeente bestrijkt een oppervlakte van 57 vierkante kilome-

instellingen per jaar. De controle van para-commerciële instellingen wordt

ter. Het gebied is verdeeld in negen stadsdelen, waaronder het centrum,

extern uitgevoerd. Het aantal commerciële horeca-instellingen is relatief

en er zijn in totaal 44 wijken in Nijmegen.

hoog vergeleken met andere gemeenten.

2.2 Meldingen en leefbaarheid

overlastgevende personen geduid. Het aantal overlastgevende personen

De gemeente Nijmegen kent een aantal vraagstukken met betrekking tot

in Nijmegen is relatief groot doordat er een aantal opvanglocaties zijn, zo-

de leefbaarheid die wij in onze observaties en gesprekken zijn tegengeko-

als het multifunctioneel centrum (MFC), en er in de omgeving een relatief

men. De grootste vraagstukken zijn:

groot aantal opvanglocaties zijn. Daarnaast zijn er diverse fluïde jeugd-

Binnen de gemeente Nijmegen zijn elf hotspots in het centrum met

�

evenementen en horeca

�

overlastgevende personen

�

afval

�

fietsen

�

parkeren/verkeer

groepen in beeld via de wijkbriefings (op het moment van schrijven 23) waarvan er tien specifiek aandacht krijgen. De methodiek rond geprioriteerde jeugdgroepen is in Nijmegen nog in ontwikkeling. De tien groepen die specifieke aandacht krijgen zijn nu geselecteerd op basis van eigen prioritering.

Dit beeld komt ook terug in het aantal MOR-meldingen. Er komen ongeveer 9.000 meldingen per jaar binnen omtrent afval, 2.000 omtrent rondhangende personen, 1.000 omtrent fietsen en 2.000 omtrent parkeren/ver-

1.

Arnhem, Amersfoort en Breda (vergelijkbaar in omvang) hebben respectieve-

keer. Daarnaast komen er nog ongeveer 1.500 overige meldingen binnen.

lijk 7.000, 5.000 en 6.000 meldingen per jaar. Dit is aanzienlijk minder dan de

Het aantal meldingen (totaal) is relatief hoog in vergelijking met vergelijk-

15.000 meldingen die Nijmegen heeft. Wij hebben hiervoor de dataset uit de

bare gemeenten.1

formatiebenchmark geraadpleegd. Dit geldt ook voor de andere thema’s die in deze paragraaf worden genoemd.

5

Het aantal meldingen gerelateerd aan afval is relatief hoog in Nijmegen.

De operationeel leidinggevende sturen het team aan. De tactisch hand-

Dit handhavingsvraagstuk kwam in diverse gesprekken naar voren en viel

havers maken roosters en ondersteunen het team in informatiegestuurd

ons op toen wij meeliepen met de handhavers. Om het afvalvraagstuk aan

handhaven, zijn inhoudelijk aanspreekpunt, zorgen voor een briefing en

te pakken zijn tijdelijk, tot het einde van het jaar, twee extra afvalboa’s aan-

adviseren op diverse thema’s. Er is geen juridische ondersteuning in het

gesteld. Aan het eind van het jaar wordt het effect hiervan bepaald.

team aanwezig. De juridische ondersteuning komt vanuit een andere

Daarnaast is er een aanpak opgesteld rond (zwerf/wees)fietsen. Van-

afdeling; een medewerker is deels beschikbaar voor het team Toezicht &

uit het team Toezicht & Handhaving wordt aangegeven dat zij 10% van hun

Handhaving, maar de (juridische) inzet voor het team Toezicht & Handha-

tijd met fietsoverlast bezig zijn. Dit komt neer op 2,8 fte. Jaarlijks worden

ving is marginaal.

ruim 8.000 fietsen verwijderd. Dit past bij een gemeente waarin bovengeTabel 2.1: Organisatie en formatie team Toezicht & Handhaving

middeld veel studenten woonachtig zijn. In Nijmegen is een apart team dat zich bezighoudt met parkeerover-

Functie

last. Zij zijn sinds kort ook beëdigd en kunnen daarom breder dan alleen fiscaal (gaan) beboeten. Het team Toezicht & Handhaving en het team Ver-

Formatie in fte

Concernmanager*

1*

Manager

0,3

gersgebied. Hier wordt echter beperkt op gehandhaafd: er zijn in 2022 45

Operationeel leidinggevende

2

waarschuwingen en 11 bekeuringen gegeven.

Tactisch handhaver

2

Administratieve ondersteuning

1,6

keer geven samen jaarlijks 14.000 fiscale boetes en 6.000 mulderboetes. Daarnaast zijn er drie plaatsen in het centrum aangewezen als voetgan-

Volgens de veiligheidsmonitor waarderen Nijmegenaren de veiligheid en leefbaarheid in hun buurt met een respectievelijk 7,3 en 7,5, wat iets lager is dan het landelijke gemiddelde van respectievelijk 7,5 en 7,6. Een

Juridische ondersteuning

relatief groot deel van Nijmegen is (zeer) tevreden over de gemeentelijke

Integraal handhaver

27,9

Totaal

33,8

handhaving: 30% is (zeer) tevreden over de handhavers terwijl het landelijk gemiddelde slechts 25% is. Deze waardering is niet zo expliciet in onze gesprekken met interne en externe respondenten naar voren gekomen.

Buiten het team

*In het formatieadvies laten we deze functie en capaciteit buiten beschouwing. Het deel van de concernmanager voor Toezicht & Handhaving is niet gelabeld.

2.3 Formatie en organisatie Het team Toezicht & Handhaving van de gemeente Nijmegen bestaat uit de concernmanager stadsbeheer, een (interim) manager, twee operationeel leidinggevenden, twee administratieve ondersteuners (1,6 fte), 2 tactisch handhavers en 27,9 fte integraal handhavers.

6

Figuur 2.1: organogram team Toezicht & Handhaving

dit nog voor veel medewerkers de referentie was. Een deel van de afname is daarnaast te verklaren doordat een deel van het takenpakket, namelijk het onderdeel parkeren, een zelfstandig team binnen de afdeling is gewor-

Concernmanager

den. Dit betekent dat deze capaciteit is onttrokken aan het team Toezicht & Handhaving, vanzelfsprekend inclusief de desbetreffende taken. De bijkomende efficiëntieslag (vooral het inzetten van een scanauto) heeft ertoe

Manager T&H

geleid dat er ook over de hele breedte minder toezichthouders en handhavers ingezet hoeven te worden voor deze specifieke taak.

Operationeel leidingevende

Deze ontwikkeling en de inhoudelijke ontwikkeling van een toenemend takenpakket leidden tot de perceptie bij medewerkers dat de capa-

Tactisch handhaver

citeit knelt. Dit knelpunt is daarmee te verklaren via de lijn van toenemen-

Administratie

de taken en afnemende capaciteit. Aan deze perceptie droeg ook bij dat de toenmalige structuur van handhavers die zijn toegewezen aan een wijk

Integraal handhavers

of stadsdeel door werkdruk onder druk is komen te staan waardoor het wijkgericht werken is verminderd. Er zijn een aantal wijkverantwoordelijken, maar de meeste boa’s zijn nu niet gekoppeld aan een wijk of gebied. Grofweg bestaat nu alleen het onderscheid tussen centrum en buitenwij-

In de gesprekken is vaak benoemd dat de huidige formatie een knelpunt

ken nog. (Al wordt dit onderscheid bij roosterdruk in het centrum snel los-

is. Aangegeven werd dat het team in het verleden groter was, waarbij be-

gelaten en moeten boa’s ‘met spoed’ naar het centrum.) Handhavers zijn

noemd werd dat de formatie van rond de 50 fte is afgenomen naar minder

nu meer dan eerst flexibel beschikbaar.

dan 30 fte. Uit analyse van de cijfers over de periode 2018-2022 blijkt inderdaad dat de formatie is afgenomen. Vanaf 2018 is de daling ingezet, omdat

2.4 Werkwijze handhavers

de formatieve bezetting ruim onder formeel beschikbare formatie lag (in

De handhavers gaan vrijwel altijd als koppel de straat op. Op doordeweek-

2018: 35,5 fte, terwijl 47 fte beschikbaar was) met een grotere uitloop in

se dagen en zaterdag zijn er drie diensten (ochtend, dag, avond) en op zon-

2022. In deze periode bleek het zeer moeilijk om vervanging naar binnen

dag zijn er twee diensten (ochtend en avond). Hiermee is handhaving van

te halen. Vanwege de structurele onderbezetting op de formeel beschik-

7:00 tot 23:00 beschikbaar. Er zijn geen horecadiensten. Voorafgaand aan

bare formatie is ervoor gekozen om in de loop van de tijd de formatie af te

de dienst is er een briefing die verzorgd wordt door een boa van dienst. Integraal handhavers zijn ongeveer 14% van hun tijd bezig met admi-

romen. Zo is de formele capaciteit gezet op 27,89 fte.

nistratie. Het grootste deel (39%) gebruiken zij voor integraal handhaven.

In formele zin is er dus sprake van een afname in beschikbare capaciteit; in de praktijk was er al langer sprake van onderbezetting. Mogelijk dat de bezetting in de jaren vóór 2018 wel richting de genoemde 47 fte was en

7

Tabel 2.2: Verdeling werkzaamheden integraal handhavers (in %)

Voor het vastleggen van informatie maakt het team Toezicht & Handha-

Taak op straat

%*

Taak op straat

%*

Integraal

39

Jeugd

3

Administratief

12

Parkeren

10

Coördinerend

1

Evenementen

3

Planning

1

Horeca

3

Markt

2

Afval

8

Verkeer

5

Honden

3

Fietsen

10

ving gebruik van City Control. Meldingen worden opgenomen in de Meld en Herstelapp die handhavers kunnen raadplegen en gebruiken voor het verwerken van meldingen. Medewerkers worden jaarlijks getraind in het kader van de RTGB-bevoegdheid. Handhavers zijn niet bevoegd om een wapenstok en/of pepperspray te gebruiken. Wel hebben de handhavers de beschikking over handboeien.

2.6 Prioriteiten De gemeente Nijmegen heeft prioriteiten opgesteld in het Integraal Veiligheidsplan 2022-2026. De volgende prioriteiten zijn vastgesteld:

* De percentages hebben wij verkregen via de benchmark. Het team Toezicht & Handhaving heeft deze percentage aangeleverd. De percentages zijn niet gebaseerd op documentatie of registratie. Het geeft daarom een globaal beeld van de inzet van het team.

De samenwerking tussen de handhavers en de politie is aanwezig. Handhavers kunnen het bureau in en uit zonder dat zij zich hoeven aan te mel-

�

Ondermijning

�

Veilige wijken

�

Digitale criminaliteit

�

Zorg & Veiligheid

�

Jonge aanwas in de criminaliteit

�

Polarisatie en maatschappelijke ontwrichting

den. Handhavers zijn aanwezig bij enkele overleggen waar ook de politie

Daarnaast noemen zij kernthema’s (thema’s die aandacht blijven vragen):

aan deelneemt en ze werken samen wanneer dat nodig is. Deze samen-

�

Openbare orde

werking vindt echter plaats op operationeel niveau en beperkt op beleids-

�

Veilige evenementen, horeca en markten

�

Veilige fysieke leefomgeving

2.

Zie voor het hele onderzoek de rapportage Boa’s met beelden. De rapportage

matig niveau.

2.5 Middelen De handhavers beschikken over handboeien en kunnen gebruik maken van bodycams. Niet elke handhaver maakt gebruikt van bodycams. De keuze hiervoor ligt bij de handhavers zelf. Het gebruik van bodycams is door Bureau Beke geëvalueerd in opdracht van de gemeente Nijmegen. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat de Nijmeegse boa’s positief zijn over het gebruik hiervan.

2

is te verkrijgen via https://bureaubeke.nl/.

8

zijn vertegenwoordigd in de VWT’s maar een duidelijke strategie lijkt

Een aantal van deze thema’s heeft in meer (Veilige wijken, Zorg en Vei-

te ontbreken. Er is inmiddels een pilot gestart met wijkboa’s. Om aan

ligheid, Openbare orde, Veilige evenementen, horeca en markten) of

te sluiten bij de rest van de gemeente zal het team Toezicht & Handha-

mindere mate (Ondermijning, Jonge aanwas) raakvlakken met Toezicht &

ving in de wijk aanwezig moeten zijn en aansluiten bij netwerken.

Handhaving. Er is nog geen directe (beleidsmatige) verbinding tussen het „

Integraal Veiligheidsbeleid en de inzet van en uitvoering bij het team Toe-

(Risico)afweging op basis van een goede informatiepositie. Zowel Stadsbeheer als Veiligheid wil inzetten op een goede informatiepositie

zicht & Handhaving. Op het thema horeca en evenementen is er een direct

en hierop haar inzet bepalen.

contact tussen veiligheid en handhaving. Op de overige thema’s loopt dit veelal via de Veilige Wijkteams (VWT).

Deze veiligheidsvisie heeft invloed op hoe de processen zullen moeten

Een uitvoeringsplan handhaving is niet opgesteld. Wel is er een uit-

worden geregeld. Een voorbeeld: wanneer de veiligheidsvisie is dat men

voeringsplan fysieke veiligheid (plan van aanpak fysieke veiligheid 2019-

uitgaat van vertrouwen en verantwoordelijkheid bij de samenleving, dan

2022). Deze is opnieuw vastgesteld bij de evaluatie van het VTH beleid.

draagt zeer frequent controleren van vergunning hier niet aan bij. In dit geval zal er dus een balans gevonden moeten worden tussen vertrouwen

2.7 Visie en ambitie

en handhaven.

Er is nog geen visie op handhaving of handhavingsuitvoeringsplan opge-

Zoals in het volgende deel (hoofdstuk 3) te zien is, hanteren wij ver-

steld. In andere beleidsstukken van de gemeente Nijmegen (voornamelijk

schillende ontwikkelingsfases: activiteitengericht, procesgericht, samen-

van de afdeling Veiligheid) zien wij steeds drie thema’s terugkomen:

werkingsgericht en resultaatgericht. De hierboven genoemde thema’s

„

Verantwoordelijkheid bij de samenleving, handhaven wanneer het

laten zien dat de gemeente Nijmegen ten minste samenwerkingsgericht

moet. In het integraal veiligheidsplan en het plan van aanpak fysieke

wil werken maar het liefst resultaat- of effectgericht.

veiligheid wordt genoemd dat de gemeente Nijmegen de samenleving haar verantwoordelijkheid wil laten pakken. Dit betekent ook dat de inwoner, instelling of organisatie die dit niet doet, hierop gewezen moet worden. Wij zien hier concreet een taak voor handhaving: bij een geconstateerde overtreding moet er in ieder geval een hercontrole plaatsvinden. Focus op de (veilige) wijken door maatwerk. De gemeente Nijmegen zet in op een wijkaanpak waarmee zij de leefbaarheid en veiligheid voor inwoners wil vergroten. Er zijn veilige wijkteams (VWT) opgericht waarin onder regie van de afdeling veiligheid de gebiedsgebonden Foto: Liam Read

„

aansturing van politie en toezicht plaatsvindt. Er is de afgelopen jaren onduidelijkheid ontstaan over het wijkgericht werken van handhaving in Nijmegen: er zijn nog wel wijkverantwoordelijken en handhavers

9

3. Organisatiematrix handhaving De organisatiematrix handhaving geeft inzicht in waar de handhavings-

ving voor inwoners, ondernemers en bezoekers, leidt dit tot uitbreiding

organisatie nu staat in de doorontwikkeling naar de geschetste gewenste

van formatie. Enerzijds ontstaan meerdere taakaccenten waarvoor meer

situatie. In de matrix brengen wij voor de gemeente de huidige- en de

handhavingsinzet en aansturing nodig is, anderzijds leidt dat tot meer on-

gewenste organisatiefase in beeld. Naarmate handhaving meer omge-

dersteunende functies op informatieanalyse en op het uitvoeren van juri-

vingsgericht werkt aan de te realiseren effecten op een veilige leefomge-

dische en beleidsmatige taken.

Tabel 3.1: Organisatiematrix

Onderwerpen in de matrix: �

Taakvolwassenheid: Zijn uw handhavers in staat om de te handhaven taken integraal uit te voeren?

�

Teamvolwassenheid: In welke mate voert uw team de te handhaven taken professioneel en in samenhang uit?

�

Sturing: Waarop stuurt handhaving en zijn de voorwaarden geregeld om effectief te sturen op te bereiken handhavingsresultaten?

�

Resultaatgericht werken: Waarop vindt de verantwoording plaats van de resultaten van handhaving?

�

Ketensamenwerking: Hoe werkt u samen met uw partners op leefbaarheid (zoals wijkteams) en veiligheid (zoals politie en OOV) en welke rollen heeft u daarin?

�

Informatie gestuurd handhaven: Welke informatie heeft u op operationeel, tactisch en strategisch niveau en hoe wordt deze ingezet bij leefbaarheidsvraagstukken?

�

Handhavingsstrategie: Zet u uw bevoegdheden al optimaal in om het gewenste handhavingsresultaat te bereiken?

Organisatiefasen �

Activiteitengericht: Het team is hoofdzakelijk intern gericht en voert een beperkt aantal taken uit.

�

Procesgericht: Het handhavingsteam heeft de processen op orde. Er is aandacht voor de wijze waarop de taken worden uitgevoerd.

�

Samenwerkingsgericht: Het team werkt samen met partners in de leefbaarheids- en veiligheidsketen aan vraagstukken

�

Resultaat- en effectgericht: Het team is extern gericht, en stuurt op de te realiseren effecten voor inwoners op leefbaarheid en veiligheid.

10

4. Organisatieadvies: naar samenwerkingsgericht werken We adviseren het team Toezicht & Handhaving in dit organisatie en forma-

�

Werk aan een zelfstandige positie van het team.

tieadvies om het team samenwerkingsgericht te organiseren. Enerzijds

�

Stel beleid, strategie en een afgewogen uitvoeringsprogramma op.

�

Maak een afgewogen keuze in gewenste werkwijze en pak dit vervol-

doordat het team Toezicht & Handhaving al op de goede weg is dit te bereiken en het team de ambitie en mogelijkheden heeft om deze volgende

gens ook projectmatig op.

stap te zetten. Anderzijds sluit dit aan op de ambitie van de gemeente om ‘in samenwerking, informatie gestuurd en wijkgericht’ te werken. Kijkend naar de uitgewerkte scenario’s (hoofdstuk 7) valt dit advies onder het ba-

�

Zet de (beschikbare) ervaring beter in en koppel dit aan het team.

�

Organiseer meer directe sturing op de werkvloer door prioritering, briefing en leiderschap.

sisscenario. Om tot een samenwerkingsgerichte organisatie te komen hebben wij

In een separaat organisatieadvies hebben we deze adviezen nader uit-

in hoofdlijnen vijf ontwikkelstappen geformuleerd:

gewerkt en concrete stappen geformuleerd om dit te realiseren. In Tabel staat de huidige en geadviseerde organisatiefase weergeven.

Tabel 4.1: Huidige en geadviseerde organisatiefase1

Onderwerp

Huidige organisatiefase

Toelichting

Taakvolwassenheid

Activiteitengericht / procesgericht

„ „ „

Geadviseerde organisatiefase: Samenwerkingsgericht

Enkele handhavers hebben taakaccenten. Handhavers hebben beperkt verbinding met andere afdelingen. Handhavers gebruiken hun bestuursrechtelijke bevoegdheden zeer beperkt.

„ „ „ „ „

1.

Handhavers voeren hun taken integraal uit. Handhavers hebben goede contacten met de wijk en ketenpartners (intern of extern) en weten deze effectief in te zetten. Handhavers hebben taakaccenten of specialisaties gericht op het versterken van de samenwerking, wijkboa en jeugdboa. Handhavers hebben een RTGB bevoegdheid en beschikken over geweldsmiddelen, tenminste over handboeien (al gerealiseerd). Handhavers en politie delen informatie, maken gebruik van eenzelfde portofoonkanaal en stemmen de briefings op elkaar af.

Een aantal aspecten voor een samenwerkingsgerichte organisatie zijn al gerealiseerd. Deze aspecten hebben wij in het groen weergegeven.

11

Onderwerp

Huidige organisatiefase

Toelichting

Teamvolwassenheid

Activiteitengericht / procesgericht

„ „ „ „

Sturing

Activiteitengericht

„

„ „

Geadviseerde organisatiefase: Samenwerkingsgericht

Binnen team wordt informatie gedeeld over de taakaccenten. De ondersteuning op het afhandelen van de bestuursdwang is beperkt geregeld. Er is beperkt aandacht voor het bijsturen op een juiste uitvoering conform het proces. Er is relatief veel aandacht voor praktische zaken als materieel en rooster.

Sturing gebeurt op uren; veelal op inzet op basis van afspraken uit dienstverleningsovereenkomsten. Handhavers houden vaak een urenregistratie bij op de uitgevoerde taken. Er is geen (actueel) beleidsplan of handhavingsuitvoeringsplan beschikbaar.

„

„ „ „

„ „ „ „ „

Resultaatgerichtheid

Activiteitengericht

„ „

„

„

De verantwoording van resultaten is intern gericht op uitgevoerde taken. Resultaatverantwoording vindt plaats op basis van urenregistratie en afgehandelde meldingen. Handhavers zijn zich niet bewust van de resultaten en effecten die zij bereiken. Er zijn lage (of geen) verwachtingen met betrekking tot te bereiken resultaten. De inzet wordt weinig afgestemd op te behalen resultaten.

12

„

„

„

Binnen het team weten handhavers van elkaar met welke problematiek zij bezig zijn en wordt er relevante informatie gedeeld over ontwikkelingen. Er vinden teamoverleggen plaats om problemen op te lossen en te sparren over oplossingsrichtingen. Knelpunten in de aanpak van leefbaarheidsproblematiek wordt gedeeld en vanuit het team worden oplossingen aangedragen. Handhavers binnen het team hebben eigen verantwoordelijkheden op gebiedsniveau of thema. Er is een handhavingsuitvoeringsplan beschikbaar die mede is afgestemd met betrokken partners. Afspraken over proces, samenwerking en informatiedeling zijn vastgelegd in convenanten voor sociaal en veilig. In de briefing is aandacht voor de aan te pakken problematiek en de aanpak van verschillende ketenpartners. Er wordt gestuurd op afstemming en communicatie met burgers en partners. Er wordt geregeld gerapporteerd over de voortgang van de uitvoering van het HUP en projecten. De resultaatverantwoording is doorgaans extern gericht (partners, management en bestuur) en de acties zijn gericht op leefbaarheidsproblematiek. Afspraken met ketenpartners worden gemaakt op basis van de verwachte problematiek. De resultaten van de samenwerking worden op tactisch niveau gedeeld. Handhavers worden bijgestuurd op resultaten die zij leveren en de wijze waarop zij afstemming zoeken.

Onderwerp

Huidige organisatiefase

Toelichting

Ketensamenwerking

Procesgericht

„ „

„

Informatiesturing

Activiteitengericht / procesgericht

„ „ „

Geadviseerde organisatiefase: Samenwerkingsgericht

Er vindt afstemming met gemeentelijke partners plaats. Handhaving speelt een beperkte rol bij beleidsontwikkeling, maar wordt wel gevraagd in de handhaving hiervan. Handhaving krijgt verzoeken voor inzet op taakvelden waar ze geen rol hebben, zoals verzoeken van het OC.

„ „

Meldingen, waarnemingen en waarschuwingen worden wisselend vastgelegd. Operationele informatie wordt verwerkt in de briefing. Er wordt geen informatie positie opgebouwd om tactisch en strategisch te sturen.

„

„ „

„ „ „

Handhavingsstrategie

Activiteitengericht

„

„ „

Er is geen handhavingsstrategie opgesteld, afspraken over handhavingsinzet zijn veelal mondeling gemaakt. Handhaving gebeurt veelal strafrechtelijk, bestuursrechtelijk krijgt weinig aandacht. De feitelijke handhaving is persoonsafhankelijk. Binnen het team vindt weinig afstemming plaats over de wijze van handhaving.

13

„ „ „ „

Er vindt ketensamenwerking plaats op verschillende thema’s. Zowel met interne als externe partners, vooral op leefbaarheidsproblematiek met wijkpartners. Er is een duidelijk beeld over elkaars toegevoegde waarde, alhoewel belangen geregeld conflicteren. De handhavers denken actief met mee ketenpartners over integrale aanpak en beleidsontwikkeling.

Meldingen, waarnemingen en waarschuwingen worden vastgelegd (al gerealiseerd). Handhavers gebruiken deze operationele informatie actief tijdens hun werkzaamheden. Handhavers zijn betrokken in diverse wijkoverleggen en delen hier informatie en halen informatie op. Handhavers koppelen informatie terug aan leidinggevende en partners die deze gebruikt om leefbaarheidsproblematiek integraal aan te pakken. Er is een handhavingsstrategie opgesteld. In deze strategie zijn keuzes gemaakt voor strafrechtelijk en bestuurlijk handhaving. Met de politie is afstemming over de inzet en het gebruik maken van de eigen bevoegdheden (al gerealiseerd). Handhaving wordt actief betrokken voor de inzet van bestuursdwang. Handhaving is nadrukkelijk betrokken bij beleidsontwikkeling in relevante taakvelden.

5. Drie handhavingsscenario’s Voor dit formatieadvies hebben wij een drietal scenario’s opgesteld: „

„

Figuur 5.1: Drie scenario’s schematisch weergegeven

Minimaal: In het minimale scenario geldt dat de organisatie hoofdzakelijk reactief handhaaft. Een goede informatiepositie en ketensamen-

Scenario 1 Minimaal

Scenario 2 Basis

Scenario 3 Optimaal

werking is dan slechts beperkt van belang. Het team geeft uitvoering

„ Reactief handhaven

„ Proactief handhaven

„ Preventief handhaven

aan de basistaken en meldingen bepalen het grootste deel van het

„ Melding gestuurd

„ Informatiegestuurd

„ Informatie- en resultaat gestuurd

werkaanbod.

„ Uitvoeren basistaken

„ Uitvoeren brede taken

„ Uitvoeren brede taken

Basis: In het basisscenario geldt dat het team proactief werkt. Een

„ Zeer beperkt inzet wijkgericht werken

„ Wijkgericht werken

„ Verbondenheid in de wijk

„ Processen niet optimaal

„ Processen worden geoptimaliseerd

„ Processen geoptimaliseerd

„ Bevoegdheden beperkt gebruikt

„ Bevoegdheden gebruikt

„ Bevoegdheden gebruikt

„ Beperkte operationele sturing op kwaliteit en integraliteit

„ Beperkte operationele sturing

„ Dagelijkse operationele sturing

„ Zeer beperkte inzet op thema’s: • Jeugdoverlast • Evenementen • DHW & prostitutie • Ondermijning

„ Ad hoc inzet op thema’s: • Jeugdoverlast • Evenementen • DHW & prostitutie • Ondermijning

„ Inzet op thema’s: • Jeugdoverlast • Evenementen • DHW & prostitutie • Ondermijning

goede informatiepositie, sturing en samenwerking is van belang, zodat proactief gehandhaafd kan worden en het team aan de voorkant van problematieken komt. Er wordt in dit scenario een breder takenpakket opgepakt en bevoegdheden worden meer benut. „

Optimaal: In het optimale scenario wordt gestuurd op resultaat en effect. Enerzijds door een verhoogde inzet van handhaving zodat wijken veilig en leefbaar worden en blijven. Anderzijds door een betere informatiepositie en aansturing. Resultaatverantwoording (intern en extern) is van belang zodat gezamenlijk vraagstukken worden aangepakt en er (bij)gestuurd kan worden wanneer nodig.

In Figuur 5.1 staan de scenario’s schematisch uitgewerkt. In het figuur staat op hoofdlijnen benoemd waarin de scenario’s van elkaar verschillen.

14

Zeer beperkte wijkinzet

Wijkinzet conform

Wijkinzet optimaal

Algemene taken beperkt

Algemene taken conform

Algemene taken optimaal

6. Benchmark met vergelijkbare gemeenten

6.1 Formatie straatcapaciteit Onderstaande figuur toont de straatcapaciteit zoals deze in de uitgangspositie is aangetroffen, afgezet tegen het aantal inwoners van de gemeenten. Voor de andere gemeenten hebben wij ook de geadviseerde formatie

Nijmegen kent een relatief groot inwoneraantal op een beperkte opper-

weergegeven. Uit de tabel kan afgeleid worden dat Nijmegen, in vergelij-

vlakte. Dit betekent dat het aantal inwoners per km2 relatief hoog is. In

king met de andere gemeenten en hun inwoners, op basis van inwoner-

de benchmark is daarom gekozen om gemeenten te vergelijken die min

aantal min of meer een gelijke formatiecapaciteit in uitgangspositie kent.

of meer eenzelfde bevolkingsdichtheid hebben. We hebben alleen geke-

Merk op dat de gemeentes die meedoen aan de benchmark vaak een

ken hebben naar gemeenten die een bevolkingsdichtheid van ten minste

capaciteitsdruk ervaren waardoor de geadviseerde formatie vrijwel altijd

1.500 inwoners per km2 hebben.De gemeenten in onze dataset met ten

hoger is dan de formatie in uitgangspositie.

1

minste 1.500 inwoners per km2 zijn opgenomen in Tabel 6.1. Figuur 6.1: Formatie straatcapaciteit in fte en inwoners Tabel 6.1: Gemeenten die zijn meegenomen in de benchmark 40

200.000

35

180.000

Gemeente

Inwoners

Oppervlakte

Inw/km2

Breda*

182304

129

1413

Arnhem

155699

102

1526

25

Helmond

91524

55

1664

20

100.000

Alphen a/d Rijn

108915

58

1878

15

80.000

Diemen

27272

14

1948

10

Beverwijk

41077

20

2054

5

Voorschoten

25315

12

2110

Amersfoort

154337

64

2412

Nijmegen

182480

57

3201

Veenendaal

64273

20

3214

Zoetermeer

124763

37

3372

Rijswijk

51027

14

3645

Capelle a/d IJssel

66421

15

4428

160.000

30

140.000 120.000

60.000 40.000 20.000

0

0

Huidig

* Ondanks dat gemeente Breda net buiten de scope valt, hebben we ervoor gekozen om deze toch mee te nemen aangezien het inwonersaantal nagenoeg gelijk is aan die van Nijmegen en de vraagstukken vergelijkbaar lijken te zijn.

1.

Geadviseerd

Inwoners

Twee gemeenten zijn uit de benchmarkvergelijking gehaald omdat deze aantoonbaar verschillen m.b.t. de organisatieopzet waardoor vergelijking weinig waarde heeft. In alle gevallen is de parkeerinzet uit de vergelijking gehaald.

15

6.2 Formatie overhead Onderstaande figuur geeft de overhead capaciteit in de huidige en ge-

6.3 Formatie in uitgangspositie en geadviseerde formatie per 10.000 inwoners

adviseerde formatie weer, afgezet tegen het aantal inwoners. De huidige

Onderstaande figuur geeft de geadviseerde straatcapaciteit van de ver-

formatie van de gemeente Nijmegen is relatief hoog vergeleken andere

schillende gemeenten per 10.000 inwoners weer. De capaciteit in de uit-

gemeenten in uitgangspositie. Dit is mede te verklaren doordat de 2 fte

gangspositie is redelijk gemiddeld ten opzichte van de andere gemeenten.

Tactisch Handavers ook opgenomen zijn in de overhead, zonder dat dit is

Voor de meeste gemeenten adviseren wij een straatcapaciteit van 1,5 tot

uitgesplitst naar straatcapaciteit en overhead. In paragraaf 7.2.7 gaan we

2,0 fte per 10.000 inwoners. Voor Nijmegen zou dit neerkomen op circa

hier verder op in.

27,5 tot 36,5 fte o.b.v. haar inwoneraantal.

Figuur 6.2: Overhead in fte en inwoners

Figuur 6.3: Straatcapaciteit per 10.000 inwoners

8

200.000

7

180.000

3 2,5

160.000

6

140.000

5

2

120.000

4

100.000

3

80.000

1,5 1

60.000

2

40.000

1

0,5

20.000

0

0

0

Huidig

Geadviseerd

Inwoners

Huidig

16

Geadviseerd

7. Formatieadvies in scenario’s

Tabel 7.1: Benodigde capaciteit in verschillende scenario’s\

fte’s Taak

7.1 Scenario’s en formatieadvies

Huidig

Mimimaal

Basis

Optimaal

Manager

0,3

0,3

0,5

0,5

Operationele aansturing

2,0

1,5

2,0

2,0

Rol tactisch handhaver

2,0

n.b.**

n.b.**

n.b.

Administratief

1,6

1,0

1,6

1,6

Juridisch *

0 (andere afdeling)

0,25

1,0

1,5

Beleid *

0,0

0,5

1,0

1,5

Informatie *

0,0

0,25

0,75

1,5

Totaal overhead

5,9

3,8

6,9

8,6

Integraal werken (incl. overig)

15,7

25,6

n.b.***

n.b.***

Wijkgericht werken

n.b.

n.b.****

20,0

28,0

Jeugd

0,8

n.b.****

1,2

2,5

DHW / prostitutie

0,8

n.b.****

1,3

1,3

kiezen, is hiermee natuurlijk ook gerechtvaardigd. Ook op thema’s zou

Evenementen

0,8

n.b.****

1,4

2,2

gekozen kunnen worden voor ‘optimaal’, bijvoorbeeld als een uitgewerkte

Markten

0,6

n.b.****

0,9

1,8

aanpak op jeugdis gerealiseerd.

Ondermijning

n.b.

n.b.****

0,6

0,9

Zoals onderstaande tabel laat zien vraagt een verdere ontwikkeling van de

Overhead

handhavingsorganisatie van de gemeente Nijmegen om een toename in de formatie. Dit sluit aan op het uit te voeren takenpakket en het ervaren gebrek aan capaciteit. Op basis van de diverse landelijke ontwikkelingen op het gebied van Handhaving en Toezicht zoals de uitbreiding van taken, groei van complexiteit en de veiligheidsuitdagingen bij de gemeente zelf, adviseren wij om te kiezen voor het scenario ‘basis’. Op deze manier past de formatie bij de ambitie om samenwerkingsgericht te werken (zie hoofdstuk 4). Door het doorgroeien naar het basisniveau zal er naar onze verwachting een significante verbetering plaatsvinden in de aanpak van diverse leefbaarheids- en veiligheidsthema’s. Enerzijds door de benodigde formatie te realiseren en anderzijds door de stappen te zetten in het team op

Straatcapaciteit

basis de stappen die in het ontwikkelplan staan beschreven. Dit advies zou een formatieve groei betekenen van 5,4 fte ten opzichte van de huidige situatie.

Thema’s

NB. De afdeling veiligheid wil graag resultaatgericht werken, waarbij niet naar processen of samenwerkingen worden gekeken, maar naar het te bereiken effect. De keuze om uiteindelijk voor het optimale scenario te

De uitwerking van de scenario’s staat in de volgende paragrafen nader toegelicht.

17

Taak

7.2.1 Manager

fte’s

vervolg

Huidig

Mimimaal

Basis

In Nijmegen is een concernmanager verantwoordelijk voor het concern

Optimaal

Stadsbeheer. Toezicht & Handhaving is hier een onderdeel van. Het deel

Specifieke thema’s Nijmegen

voor handhaving is niet gelabeld. Het zal een beperkt deel zijn.

Overlastgevende personen

n.b.

n.b.****

1,2

1,3

Afval

2,2

n.b.****

0

0

Fietsen

2,8

n.b.****

2,8

2,8

Parkeren/verkeer

4,2

n.b.****

0

0

rapporteren naar het bestuur. De manager zal ook uitvoering geven aan

Ad hoc/projectcapaciteit

n.v.t.

n.b.****

2,9

3,8

stappen zoals die in het ontwikkelplan zijn benoemd.

Totaal straatcapaciteit

27,9

25,6

32,3

44,6

Totaal

33,8

29,4

39,2

De (interim) manager nemen wij wel mee in het formatieadvies. De manager is verantwoordelijk voor het stellen van prioriteiten, het projectmatig oppakken van informatie gestuurd en wijkgericht handhaven en het

In het minimale scenario is er beperkt aandacht nodig voor het stellen van prioriteiten en het uitwerken van informatie gestuurd handhaven, etc.

53,2

waardoor deze taak ook beperkt hoeft te worden ingevuld. We gaan uit dan 0,3 fte voldoende zal zijn. Een manager voor het bredere bureau Be-

* Deze taken zijn ook te combineren in een functie.

wonerscontact (bestaande uit de teams Wijkregie, Uitvoering buitendienst

** In onze scenario’s gaan we uit van taken in plaats van functies. Deze functie

en Toezicht & Handhaving) zal voldoende zijn in dit scenario.

hebben we daarom niet uitwerkt.

In het basis- en optimale scenario gaan we uit van een iets zwaardere

*** We gaan uit van wijkgericht werken in de scenario’s basis en optimaal als vari-

rol van de manager, mede doordat de organisatie op punten kan worden

ant op het integraal werken. Wijkgericht werken hebben we apart uitgewerkt.

ontwikkeld (zie het ontwikkelplan) en er meer dan nu gestuurd wordt op

**** Deze onderdelen hebben we niet specifiek uitgewerkt omdat we in het mini-

resultaten waardoor resultaten ook moeten worden gemonitord. We gaan

male scenario niet uitgaan van proactieve inzet op deze thema’s. In het scenario

uit van 0,5 fte.

wordt er meldingen gestuurd gewerkt. Integrale handhavers nemen deze meldingen mee.

7.2.2 Operationele sturing Er zijn twee operationeel leidinggevende binnen het team Toezicht &

7.2 Overhead

Handhaving. Zij zijn verantwoordelijk voor het aansturen van medewerkers

In de overhead onderscheiden wij verschillende taken: 1) manager, 2) ope-

in het team en moeten ervoor zorgen dat prioriteiten worden opgepakt.

rationele sturing, 3) administratief, 4) juridisch , 5) beleid en 6) informatie.

Voor de formatie gaan we uit van het gemeentelijke uitgangspunt dat een

In totaal gaan wij bij een goed georganiseerd team in het basisscena-

leidinggevende 20 tot 25 medewerkers onder zich heeft.

rio uit van 7,3 fte.

In het minimale scenario is daarmee 1,5 fte voldoende: de organisatie bestaat uit minder dan 30 medewerkers en sturing vindt over het algemeen ad hoc plaats waardoor er slechts beperkt op prioriteiten gestuurd hoeft te worden.

18

In het basisscenario gaan we uit van 2 fte. Dit is conform de huidige situa-

De juridische ondersteuning is nu extern georganiseerd (d.w.z. onderdeel

tie. De organisatie bestaat dan uit maximaal 40 medewerkers. Bovendien

van een andere afdeling binnen de gemeente Nijmegen). Deze externe

moeten de operationeel leidinggevende nu (wel) sturen op prioriteiten.

afdeling (juridische zaken) is er alleen voor bezwaar/beroep en advisering.

Ook in het optimale scenario gaan we uit van maximaal 2 fte aan ope-

Wij adviseren om deze capaciteit naar binnen te halen. Enerzijds aange-

rationele sturing. Het team Toezicht & Handhaving is weliswaar groter (zo

zien er nu weinig gebruik van wordt gemaakt (de afstand lijkt te groot) en

rond 45 a 50 medewerkers), en er moet nu worden gestuurd op prioritei-

anderzijds omdat het bijdraagt aan de ontwikkeling van een zelfstandige

ten en resultaten, maar het team is daarentegen ook zelfstandiger.

positie van het team en er meer gebruik gemaakt kan worden van be-

De benchmark met vergelijkbare gemeenten laat zien dat 2 a 3 fte

stuursrechtelijke bevoegdheden.

(manager en operationele sturing) redelijk is voor een stad als Nijmegen

In het minimale scenario volstaat de huidige capaciteit. Dit is naar

en het team Toezicht & Handhaving. Met betrekking tot de rol van mana-

schatting ongeveer 0,25 fte (het deel voor het team Toezicht & Handhaving

ger en operationeel leidinggevende kan ook nagedacht worden over an-

is niet gelabeld). Er wordt dan beperkt bestuursrechtelijk gehandhaafd.

dere modellen, zoals een model met een teamleider en meerdere senioren

In het basisscenario adviseren wij om deze capaciteit op te plussen

voor de dagelijkse coördinatie. Bovenstaande gaat in op een realistische

zodat medewerkers (kunnen) worden ondersteund in het bestuursrechte-

overhead capaciteit (uitgaande van het huidige model).

lijk handhaven. Gebaseerd op de benchmark met andere gemeenten is 1,0 fte zeer redelijk.

7.2.3 Administratie

In het optimale scenario gaan we uit van meer bestuursrechtelijke

In de huidige situatie is er 1,6 fte voor administratieve ondersteuning be-

handhaving. Medewerkers worden ook echt meegenomen in het proces.

schikbaar. Voor een minimaal scenario is 1,0 fte voldoende, ook gebaseerd

Dit betekent dat er extra juridische capaciteit nodig is. Op deze manier

op de benchmark met andere gemeenten.

wordt voorkomen dat medewerkers huiverig zijn en/of niet door durven

In het basisscenario gaan we uit van de huidige capaciteit (1,6 fte).

pakken.

Dit is voldoende om de basistaken op te pakken en het team in haar ont-

We adviseren om de juridische ondersteuning binnen het team te or-

wikkeling te ondersteunen. Zij kunnen bovendien een rol spelen in het

ganiseren zodat er korte lijnen zijn tussen de handhavers en juridisch me-

ontlasten van de tactisch handhavers (zie 7.2.7) door een groot deel van de

dewerkers. Op deze manier kunnen simpele casus snel worden opgepakt

roosters en planning te doen.

en worden medewerkers sneller ondersteund in het (bestuursrechtelijk)

Ook in het optimale scenario gaan we uit van maximaal 1,6 fte aan

handhaven. Als indicatie valt te denken aan het niveau HBO rechten met

administratieve ondersteuning. De uitbreiding van het team en taken

indicatieve schaal 10. Beter is het om in samenhang met het team Juridi-

legt slechts beperkt extra capaciteit op de administratieve ondersteuning

sche zaken te komen tot afstemming en inzicht op het takenpakket, waar-

waardoor het ook nu nog te overzien is.

na de functie gewaardeerd kan worden.

7.2.4 Juridisch

7.2.5 Beleid

Juridische expertise is binnen Toezicht & Handhaving voor de primaire

Er is nu geen beleidsmedewerker betrokken bij het team Toezicht & Hand-

besluiten op dit moment niet geregeld.

having. Er ligt ook beperkt beleidsdocumenten ten grondslag aan het

19

uitvoeren van de handhavingstaak. Wij adviseren om een beleidsmede-

zij hoeven niet meer generiek te surveilleren maar kunnen op gerichte

werker aan te stellen.

tijden en plekken surveilleren. Op deze manier wordt er proactief gehand-

In het minimale scenario wordt uitgegaan van het reactief werken. Er

haafd en worden overlast en meldingen voorkomen. We adviseren o.b.v.

is dus beperkt beleidscapaciteit nodig. We gaan uit van 0,5 fte.

de benchmark met andere gemeenten om hier 0,75 fte voor in te zetten.

In het basisscenario is dit anders. De beleidsmedewerker stelt rappor-

In het optimale scenario houdt de medewerker niet alleen meldingen,

tages op voor het bestuur en stelt beleidsplannen op en actualiseert deze.

trends en ontwikkelingen bij, maar kijkt ook naar de te bereiken effecten.

De beleidsmedewerker heeft daarnaast ook een belangrijke rol in het mo-

De informatieanalist speelt een belangrijke rol in het analyseren van effec-

nitoren van de landelijke ontwikkelingen en dit te vertalen naar de interne

ten en resultaten en het rapporteren hiervan. Daarnaast heeft deze ook

organisatie. Wij gaan uit van 1,0 fte.

een belangrijke rol in de ondermijningsaanpak (zie paragraaf 7.3.7). We

In het optimale scenario gaan we uit van 1,5 fte. De beleidsmede-

gaan hierdoor uit van 1,5 fte.

werker(s) spelen een belangrijke rol in het resultaatgericht handhaven. Zij

De componenten ‘juridisch’, ‘beleid’ en ‘informatie’ kunnen ook wor-

moeten resultaten en effecten inzichtelijk maken, dit rapporteren aan het

den ontsloten in een of meerdere functies. In samenhang met organisatie-

team en bestuur en beleidsplannen hierop actualiseren.

onderdelen die zich bezig houden met data gestuurd werken, zal het team

De beleidsmedewerker is hiermee ook een kwaliteitsmedewerker.

moeten komen tot afstemming en inzicht op het takenpakket, waarna de

De medewerkers zorgen ervoor dat werkprocessen en resultaten worden

functie gewaardeerd kan worden.

gemonitord en waar nodig geactualiseerd. Als indicatie valt te denken aan het niveau HBO, met indicatieve schaal 10. Beter is het om in samenhang

7.2.7 Tactisch handhavers

te komen tot afstemming en inzicht op het takenpakket, waarna de func-

De organisatie in Nijmegen kent 2 fte aan tactisch handhavers. Voor ons

tie gewaardeerd kan worden.

is hun formele taakstelling nog onduidelijk: er wordt verwacht dat zij meldingen analyseren, roosters maken, de informatiepositie verbeteren en op

7.2.6 Informatie

straat aanwezig zijn om (jongere) medewerkers te helpen in ontwikkeling.

Voor een goede informatiepositie is een informatieanalist cruciaal. Zelfs in

Deze rollen en taken zijn allen van belang. Wij stellen voor om de functie

het minimale scenario zien wij een beperkte rol voor een informatieanalist.

helder te omschrijven en deze onder bijvoorbeeld informatieanalist en/of

In de huidige situatie wordt deze taak deels uitgevoerd door de tactisch

straatcapaciteit in te delen. In ons advies zijn we van taken uitgegaan en

handhavers (zie 7.2.7) en administratieve ondersteuning.

hebben we deze functie daarom niet meegenomen.

In het minimale scenario analyseert de medewerker de meldingen op hoofdlijnen, onderhoudt het systeem en zorgt dat de meldingen worden

NB. Een bepaalde mate van senioriteit binnen de organisatie en buiten op

uitgegeven en uitgevoerd. Dit vraagt beperkte capaciteit. We gaan uit van

straat is van belang. Er kan daarom ook worden nagedacht over enkele se-

0,25 fte. De taken rond de juridische-, beleids- en informatietaken kunnen

nior boa’s op straat en die verantwoordelijk zijn voor een juiste uitvoering

mogelijk gecombineerd worden tot een functie.

van de briefing. Deze rol is in Nijmegen nog niet als zodanig uitgewerkt.

In het basisscenario analyseert de medewerker de meldingen, trends en ontwikkelingen. Op deze manier kan het team aan de voorkant komen:

20

7.3 Straatcapaciteit

Zoals in het rooster is te zien, is de huidige organisatie zo ingericht dat zij

In de huidige situatie wordt er 27,9 fte straatcapaciteit ingezet binnen de

vraagstukken en meldingen tijdens kantooruren kunnen afhandelen. Het

gemeente. Op basis van onze ervaring bij vergelijkbare gemeenten, de

is wel de vraag of je met dit rooster aan de voorkant van de problemen

leefbaarheidsproblematiek en het feit dat op dit moment de handhavers

kan komen (zie scenario basis en optimaal). In de andere scenario’s zou

incident/melding gestuurd werken, adviseren wij de capaciteit te verho-

mogelijk een meer passend rooster kunnen worden gemaakt. Dit wordt

gen naar 32,3 fte in het basisscenario. Dit aantal is in lijn met de bench-

vanuit het team ook zo benoemd.

mark die wij hebben uitgevoerd met vergelijkbare gemeenten.

In het basis- en optimale scenario gaan we uit van wijkgericht werken.

Hieronder splitsen we het uit naar taken die het team Toezicht &

Dit werken we uit in paragraaf 7.3.2. Voor de overige paragrafen geldt dat

Handhaving uitvoert.

we het minimale scenario niet meer omschrijven omdat het uitgaat van reactief handhaven waardoor er voor de overige taken geen (proactieve)

7.3.1 Integraal handhaven

capaciteit beschikbaar wordt gesteld.

In de huidige situatie is er sprake van integrale handhaving, alle handhavers nemen alle taken mee. Enkele handhavers hebben taakaccenten

7.3.2 Wijkgericht werken

maar dit vraagt een beperkte capaciteit.

In het basis- en optimale scenario gaan we uit van wijkgericht werken. Dit

In het minimale scenario gaan we uit van twee principes: 1) roosters

houdt in dat handhavers ten minste een aantal dagdelen per week in de

moeten gevuld worden en 2) alle meldingen moeten op tijd worden af-

wijk aanwezig zijn en hier zowel reactief (meldingen oppakken) als proac-

gehandeld. Om de huidige roosters te vullen is 25,6 fte nodig. Met 25,6

tief te werk gaan. In het basisscenario gaan we uit van veertien gebieden/wijken (waar-

fte lukt het tevens om alle meldingen af te handelen (als we uitgaan van gemiddeld 1 uur per melding voor een koppel), de overige signalen zoals

onder het centrum) die driemaal per week een dagdeel door een koppel

bij Meld Misdaad Anoniem op te pakken en geluidsmetingen te doen bij

worden bezocht. In de werksessie die ten grondslag ligt aan het advies

risicovolle evenementen. Merk op dat het wel vraagt om een efficiëntieslag

kwam naar voren dat Nijmegen in veertien wijken/gebieden kan worden

waardoor een goede informatieanalist dus nodig is (zie 7.2.6).

ingedeeld. We adviseren om minimaal driemaal in de wijk aanwezig te zijn. Dit doen wij omdat de nadruk in Nijmegen expliciet op veilige wijken ligt en hier dus logischerwijs extra op wordt ingezet. Op deze manier zijn de

Wij gaan uit van het volgende rooster: �

Vroege dienst (7:00 tot 15:30): 7 dagen in de week, 2 handhavers

�

Dagdienst week (9:00 tot 17:30): 5 dagen in de week, 8 handhavers

�

Dagdienst zaterdag (9:00 tot 17:30): 1 dag in de week, 4 handhavers

�

Dagdienst zondag (9:00 tot 17:30): geen dienst

�

Late dienst (14:30 tot 23:00): 7 dagen in de week, 4 handhavers

handhavers zichtbaar in de wijk. Voor het centrum geldt dat we daarnaast uitgaan van een permanent aanwezigheid tijdens diensten (dus van 7:00 tot 23:00, een ochtend en avonddienst) vanwege het groot aantal vraagstukken dat daar op een klein gebied speelt. In het optimale scenario gaan we daarnaast uit van een koppel per wijk die een dagdeel in de week aan verbinding in de wijk besteedt. Voor het centrum geldt dat we uitgaan van drie diensten per dag (i.p.v. twee)

21

met een permanente beschikbaarheid. Op deze manier wordt extra druk

Om die reden gaan we ook in het optimale scenario uit van een controle

in het centrum opgevangen en gaat dit niet ten koste van de wijken.

in de vijf jaar. Waar we normaal in een optimaal scenario een verscherpte controle zouden adviseren, zien we dat dit hier conflicteert met het beleid.

7.3.3 Jeugdoverlast

Prostitutie wordt in beide scenario’s meegenomen op een wijze zoals

Een van de thema’s waarin handhaving een rol kan spelen, is jeugd(over-

die nu ook gangbaar is: de zone wordt integraal meegenomen op overlast

last). Jeugd is daarnaast een van de thema’s uit het Integraal Veiligheids-

tijdens de dienst. Voor de toekomst moet rekening gehouden worden

beleid en vraagt daarmee aandacht van de gemeente.

met ontwikkelingen op de wet X en ook gemeenten zijn opgeroepen om

In het basisscenario gaan we uit van vier dagdelen/avonden per week

sekswerkbeleid te ontwikkelen. Dit gaat ook een aanvullende vraag op-

voor een koppel, bij voorkeur do t/m zo. Dit past bij het vraagstuk (tien

leveren voor toezicht en handhaving. Hoe groot het vraagstuk is, is op dit

jeugdgroepen) in Nijmegen.

moment niet bekend en dus nog niet te vertalen in fte. Het gaat dan met

In het optimale scenario gaan we uit van een meer groepsgerichte

name ook om het niet vergund of illegale prostitutie, maar ook een thema

aanpak. Er zijn tien groepen in beeld die specifieke aandacht krijgen. Daar-

als thuisprostitutie en hoe hiermee om te gaan wordt daarin uitgewerkt.

naast zijn er dertien groepen in beeld die dat (nog) niet nodig hebben.

Ook drinken onder 18 wordt, in samenspraak met de werkgroep, inte-

Voor de groepen die aandacht krijgen, gaan we uit van twee uur per week.

graal meegenomen. (Er zijn ook geen specifieke horecadiensten.) We reke-

Voor de groepen die dat nog niet zijn, gaan we uit van een uur per week.

nen hierdoor geen extra capaciteit of belasting.

Een meer groepsgerichte aanpak (in de meest brede zin van het woord) pas ook bij de ambitie om risicojongeren in beeld te krijgen. De beschik-

7.3.5 Evenementen

bare capaciteit is daarnaast ook inzetbaar om goed aan te haken op het

In de gesprekken komt naar voren dat Nijmegen een evenementenstad

netwerk en de ketensamenwerking.

wil zijn waardoor hier (beleids)aandacht voor nodig is. Vanuit het team Toezicht & Handhaving is nog onvoldoende nagedacht over haar rol bij evene-

7.3.4 DHW en prostitutie

menten. De capaciteit is hiermee nog moeilijk om te berekenen.

Een thema dat bij handhaving hoort, is het controleren van horeca(ver-

In het basisscenario gaan we ervan uit dat laag-risico evenementen

gunningen). Dit thema wordt beperkt opgepakt door het team Toezicht &

niet worden meegenomen (dit kan wel onderdeel zijn van het wijkgericht

Handhaving. Er zijn slechts 30 controles per jaar op ruim 700 instellingen

werken). Bij middel-risico evenementen gaan we uit van een aanwezig-

(=4%). Het Integraal Veiligheidsbeleid benoemt dit echter als een van de

heid van een koppel voor een hele dienst. Bij de vijf groot-risico evene-

thema’s dat aandacht nodig blijft hebben.

menten gaan we uit van een aanwezigheid van drie koppels gedurende

In het basisscenario gaan we uit dat elke horeca-instelling (exclusief

hun dienst. Tot slot kent Nijmegen twee evenementenweken: de week

para-commercieel) eens in de vijf jaar wordt gecontroleerd door een kop-

van de Vierdaagse en de introductieweek. Tijdens deze weken gaan we

pel. Dit is ook zo besproken tijdens de werksessie en sluit aan op het lan-

uit van een extra vraag van drie koppels (een hele dienst) per dag. (Naast

delijk beleid. Normaal adviseren we een controle per drie jaar, maar gezien

deze drie extra koppels is er natuurlijk ook de reguliere wijkinzet in het

het uitgangspunt van vertrouwen in de Nijmeegse samenleving past dit

centrum.)

niet in het beleid.

22

In het optimale scenario gaan er daarnaast vanuit dat elk vergunning-

rationele capaciteit hiervoor. Enerzijds voor inzet op straat, anderzijds om

plichting evenement wordt bezocht. Niet alleen vanwege controle en

goed te verbinden in het netwerk.

schouw, maar ook vanwege de verbinding.

7.3.8 Overlastgevende personen 7.3.6 Markten

Een van de problematieken die wij tijdens onze observaties tegenkwa-

In het kader van betrokkenheid met de wijk is het van belang dat markten

men, waren overlastgevende personen. Dit neemt nu een aanzienlijk deel

regelmatig door handhavers worden bezocht.

van de integrale capaciteit van handhavers in beslag. We adviseren daar-

In het basisscenario gaan we ervan uit dat markten om de keer wor-

om om hier specifieke aandacht voor te hebben.

den bezocht door een koppel. We gaan uit van een dagdeel per markt. Er

In het basisscenario gaan we uit van vier dagdelen (avonden) voor

zijn 26 markten per maand en dus 13 wijken (excl. Centrum) wat inhoudt

een koppel, bij voorkeur do-zo. Dit sluit aan bij de problematiek die er is (elf

dat er per wijk ongeveer een markt per maand wordt bezocht.

hotspots).

In het optimale scenario gaan we ervan uit dat alle markten worden

In het optimale scenario gaan we nog steeds uit van drie dagdelen

bezocht door een koppel. Op deze manier ontstaat er optimale verbinding

voor een koppel, maar adviseren we daarnaast ook om meer in te zetten

met de wijk.

op ketensamenwerking. Een deel van de doelgroepers komt immers uit het MFC dat ook beveiligers kent. In samenwerking met de keten kan er

7.3.7 Ondermijning

naar een meer duurzame oplossing worden gezocht. In dit scenario wordt

Het team Toezicht & Handhaving doet nu nog weinig aan ondermijning.

er ook ingezet op een betere informatievoorziening en samenwerking met

Er is wel een taakaccenthouder. Het is daarom moeilijk om de benodigde

netwerkparterners in het Zorg en Veiligheidshuis.

capaciteit te bepalen.

7.3.9 Afval

In het basisscenario gaan we uit van ons gebruikelijke advies op ondermijning: twee dagdelen per week met een koppel. Deze kunnen signa-

Een ander vraagstuk dat Nijmegen kent, is afval in de openbare ruimte. Dit

len doorgeven en integrale controles, in samenwerking met politie en an-

wordt nu onvoldoende integraal meegenomen door de handhavers. Wij

dere partners, uitvoeren. Het team Veiligheid van de gemeente Nijmegen

zien dit echter als onderdeel van het integrale/wijkgerichte handhavings-

heeft ondermijning als een van haar prioriteiten genoemd. Zij kunnen de

werk. We adviseren daarom om niet extra capaciteit hiervoor in te zetten,

handhavers dus inzetten voor haar integrale aanpak.

maar er juist op te sturen dat handhavers dit integraal meenemen in hun wijkgerichte aanpak.

In het optimale scenario gaan we uit van drie dagdelen per week voor

We merken op dat het integraal meenemen van het thema afval nu

een koppel. Op deze manier kan er meer gericht worden ingezet. We zien in het optimale scenario daarom een belangrijke taak rond ondermijning

niet gebeurt. We zien dit echter eerder als een sturingsvraagstuk dan

voor de overhead. Zij moeten een aanpak opstellen waarmee zij, samen

een capaciteitsvraagstuk (zie ook het ontwikkelplan). Bovendien blijkt uit

met het netwerk en de handhavers, ondermijning in Nijmegen verminde-

diverse gesprekken dat voorin de keten nog stappen gemaakt kunnen

ren. Het extra koppel, ook als taakaccenthouder, biedt hiermee extra ope-

worden om de afvalproblematiek aan te pakken waardoor een inschatting

23

van de benodigde (extra) formatie voor dit probleem nog moeilijk te geven is. Wel adviseren we om te kijken naar een bestuursrechtelijk aanpak waar ook financiële dekking voor extra inzet gehaald kan worden.

7.3.10 Fietsen Er zijn in Nijmegen relatief veel fietsen die verkeerd gestald of achtergelaten zijn. Dit probleem wordt nu redelijk beheerst. We sluiten daarom in zowel het basis- als optimale scenario aan bij de capaciteit die er nu aan wordt besteed.

7.3.11 Parkeren/verkeer Nijmegen kent een apart parkeerteam. Zij zijn sinds kort ook beëdigd en kunnen dus ook mulderboetes geven. In ons advies berekenen we daarom geen extra capaciteit voor deze taak: er wordt geen extra capaciteit gerekend maar deze taak wordt integraal meegenomen. Excessen worden vanzelfsprekend gewoon meegenomen in de diensten.

7.3.12 Project- en ad hoc capaciteit In alle scenario’s gaan we ervan uit dat een handhaver 10% van haar tijd aan onverwachte opdrachten of projecten besteedt. Dit kunnen controles

Foto: Lukas van Oort

op uiterwaarden of stranden zijn, visserij, de pilot ‘gesloten keten’, etc.

24

8. Conclusie

c.

Maak een afgewogen keuze in gewenste werkwijze en pak dit vervolgens ook projectmatig op.

8.1 Team Toezicht en Handhaving

d.

Zet de (beschikbare) ervaring beter in en koppel dit aan het team.

e.

Organiseer meer directe sturing op de werkvloer door prioritering, briefing en leiderschap.

De voornaamste vraagstukken in Nijmegen zijn: afval in de openbare

Deze stappen zijn uitgewerkt in het organisatieadvies (separaat document).

ruimte, achtergelaten fietsen, overlastgevende personen en parkeer- en

Hieronder richten we ons op de aandachtspunten voor de formatie.

verkeersoverlast. Daarnaast zijn er relatief veel horeca-instellingen, evenementen en markten. Deze problematieken en veiligheidsvraagstukken

8.2 Aandachtspunten

leggen druk op het team Toezicht & Handhaving.

Wij adviseren de gemeente Nijmegen om wijkgericht werken en informatie gestuurd handhaven projectmatig op te pakken. Dit vraagt om straat-

Voor het formatieadvies hebben we drie scenario’s uitgewerkt. De uitkomsten hiervan staan kort weergegeven in onderstaande tabel. Een ver-

capaciteit die beschikbaar wordt gesteld voor de wijken maar ook om

dere organisatiefase gaat samen met een toename van formatie.

extra informatiecapaciteit zodat handhavers op de juiste tijden en plekken proactief en preventief aanwezig zijn. Hiermee wordt er nadrukkelijk ook een effectiviteitsslag gemaakt doordat medewerkers aan de voorkant van

Tabel 8.1: Formatie in verschillende scenario’s

de problematieken komen en meldingen en overlast worden verminderd.

Huidig

Minimaal

Basis

Optimaal

Overhead

5,9 fte*

3,8 fte

6,9 fte

8,6

citeit ‘in huis’ nodig zodat handhavers zich hierin gesteund voelen. Deze