Eindrapportage eHUBS - 2022

Bij de e-bakfietsen valt het op dat er in september een flinke piek te zien is in het aantal ritten. Dit komt niet door de seizoensinvloed, maar door de plaatsing van extra e-bakfietsen. Sinds dit moment staan er op 21 plekken een e-bakfiets van Cargoroo (al dan niet met eHUB). In grafiek 12 zijn de verschillen weergegeven tussen het gemiddeld aantal ritten van Cargoroo bakfietsen die bij een eHUB staan, of losstaan van een eHUB. De bakfietsen die losstaan worden gemiddeld vaker gebruikt. Maar let op: er zijn ontzettend veel factoren die invloed hebben op gebruik van een bakfiets, zoals: andere deelvervoerlocaties in de buurt, bevolkingsdichtheid rondom de locatie, type inwoners rondom de locatie, etc. Het hoger aantal ritten bij de losstaande bakfietsen betekent dus niet dat het beter is om een bakfiets los van een eHUB te plaatsen.

48

PA GE

Gemiddeld aantal ritten Cargoroo 62 36

40

39 29 19

Q3 - 2021

Q4 - 2021 Met eHUB

24

28

Q1 - 2022

Q2 - 2022

Losse Cargoroo

Grafiek 12. Verschillen in Cargoroo-gebruik tussen locaties met eHUB of enkel een Cargoroo.

Verder werden de e-bakfietsen minder gebruikt in de wintermaanden, en in de zomermaanden weer wat meer. In oktober zijn alle fietsen van Urbee weggehaald en in november 2021 stopt Urbee officieel met het project. Het aantal ritten van de e-bike daalde dan ook naar 0. In 2021 had Amber te weinig e-auto’s in hun vloot. Hierdoor konden zij geen ritgarantie meer geven aan particulieren. Dit hield in dat particulieren pas 3 uur voor een rit een auto konden reserveren met garantie dat de auto beschikbaar was. Doordeweeks was reserveren helemaal niet mogelijk. In de interviews met potentiële gebruikers zagen we dat een gebrek aan een ritgarantie een belangrijke weerstand is. Als zij geen garantie hebben op de auto voor de rit die zij willen maken, dan geeft dat onzekerheid. In oktober zien we een daling van het aantal ritten van Amber. Dit is de maand waarin de ritgarantie verviel. In de maanden daaropvolgend steeg het aantal ritten gelukkig weer richting het oude niveau. Vanaf maart neemt het gevaar van COVID-19 af en wordt de lockdown versoepeld. Bij Cargoroo en Amber is in deze maand te zien dat er ook meer ritten gemaakt worden. 2022 In 2022 is er een nieuwe partij met e-bikes betrokken: Deelfiets Nederland. Zij hebben sterkere e-bikes die beter bestand zijn tegen diefstal en vandalisme. Ze durfden ondanks de eerdere ervaringen van Urbee de samenwerking met eHUBS aan te gaan.

Echter, de levering van de e-bikes werd om verschillende redenen vertraagd. Hierdoor konden de eerste e-bikes van Deelfiets Nederland pas in februari 2022 verhuurd worden. Er is tijdens het project dus een lange tijd geweest 49

PA GE

waar er geen, of slechts enkele e-bikes beschikbaar waren. Dat is zonde, want de elektrische fiets is een vervoersmiddel waarin veel mensen geïnteresseerd zijn, blijkt uit de interviews en de gebruikscijfers van de start van het project. Daarnaast zijn de e-bikes bij een eHUB heel erg zichtbaar en vullen ze de hub waardoor de eHUB meer opvalt. Vanaf april staan in de meeste eHUBS weer twee e-bikes. De planning is om in juni het aantal e-bikes in de eHUBS verder uit te breiden.

Alle eHUBS ritten 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 jun-20

dec-20

jun-21

dec-21

jun-22

Grafiek 13. Het totaal aantal ritten met de eHUBS door de jaren heen.

INZICHTEN We hebben nauwkeurig gemonitord hoeveel de vervoermiddelen gebruikt zijn door de jaren heen. Hierdoor hebben we inzicht gekregen over de invloed die samenwerking met aanbieders heeft. Ook leerden we welke locaties van eHUBS goed en minder goed werken. AFHANKELIJKHEID VAN AANBIEDERS In een eHUB zijn elektrische vervoermiddelen van verschillende deelvervoersmiddelen gecentreerd. De beschikbaarheid van de vervoersmiddelen is daarmee afhankelijk van de aanbieders. Hiermee is het succes van een eHUB deels afhankelijk van de aanbieders. Zoals eerder beschreven hebben de eHUBS bijvoorbeeld een tijd met weinig (of geen) e-bikes gestaan, en haalde Amber de ritgarantie van de auto’s af. Bij het stimuleren van eHUBS is het belangrijk dat er bekendheid en relevantie ontstaat onder de doelgroep. Dat lukt moeilijk als er een 50

PA GE

lange tijd weinig gebeurt of te zien is bij de eHUB. De uitdaging is daarom om goede afspraken te maken waardoor de eHUBS relevant en aantrekkelijk blijven. VERSCHILLEN TUSSEN LOCATIES Stations Zowel bij het treinstation van Arnhem als het treinstation van Nijmegen zijn eHUBS geplaatst. Zoals verwacht werd op deze locaties veel gebruik gemaakt van het aanbod. Veel (reizende) mensen passeren hier en de locatie heeft daarmee een groot bereik ten opzichte van een locatie in een wijk. Een eHUB op een treinstation kan goed gebruikt worden om het laatste deel van een reis af te leggen. eHUBS ver van het centrum Een andere goedlopende locatie is de Klif in Oosterhout (Nijmegen). Deze locatie ligt ver buiten het centrum, wat een reden kan zijn dat de eHUB hier vaker gebruikt wordt. Mensen uit Oosterhout moeten verder reizen en de eHUB heeft snelle vervoersmiddelen. Ook andere eHUBS ver buiten het centrum, zoals Plant-je-vlag en Hatert lopen redelijk goed. Grote bedrijven Grote bedrijven hebben de mogelijkheid om een eHUB aan te vragen voor hun personeel. Zo wilde ook het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ) in Nijmegen een eHUB. Deze is na overleg met CWZ op hun terrein geplaatst, zodat alleen eigen personeel de eHUB goed kan bereiken. Echter, CWZ heeft weinig actie ondernomen om het gebruik van de eHUB te stimuleren.

Dat was terug te zien in de gebruikscijfers, zoals getoond in grafiek 14: de eHUB bij CWZ wordt nauwelijks gebruikt. Een belangrijke les die hierin schuilt is dat een eHUB op het terrein van een groot bedrijf effectief kan zijn, maar dat daar wel iets extra’s voor nodig is. De doelgroep moet weten dat er een eHUB is, wat ze ermee kunnen, hoe ze het kunnen gebruiken en idealiter wordt er ook een gunstige werknemersregeling getroffen voor het gebruik ervan.

51

PA GE

Aantal ritten 115

45

54 38

50

62 35 39

64

51

41 2

Arnhem CS

2

UMC incl HAN

Hengstdal

CWZ

Januari

Februari

Maart

48

5 De Klif (pijlpunt)

Grafiek 14. Het aantal ritten van verschillende eHUBS in 2022.

SAMENVATTING Gedurende het eHUBS project monitorden wij het gebruik van de verschillende vervoermiddelen. Hieruit kwamen een aantal interessante onderwerpen naar voren. Zo had logischerwijs het fietsseizoen en de hoeveelheid vervoermiddelen invloed op het aantal ritten. Ook was de eHUB niet altijd compleet door problemen die zich voordeden bij de vervoeraanbieders. Zo waren er leveringsproblemen, aansluitingsproblemen, vandalisme, diefstal, en wijzigingen in voorwaarden. Dit maakt het moeilijker voor een eHUB om bekend en relevant te worden voor de doelgroep en staat het gebruik dus in de weg. Ten slotte waren er ook verschillen in gebruik tussen de eHUB locaties. eHUBS op stations deden het vaak goed en eHUBS verder buiten het centrum ook. Een eHUB bij een groot bedrijf kan kansrijk zijn, maar dan moet het wel actief gepromoot worden.

52

PA GE

EINDEVALUATIE EHUBS - 2022 In het hoofdstuk ‘Interventies – 2022’ beschreven we interventies uit 2022 en de evaluatie hiervan. Tegelijkertijd met de evaluatie van deze interventies, voerden we een eindevaluatie uit van de eHUBS. De eindevaluatie wordt in komend hoofdstuk beschreven. We gingen de straat op om mensen in Arnhem en Nijmegen te spreken over het project. Het doel van de eindevaluatie was om op te halen in hoeverre inwoners bekend waren met de eHUBS, wat men van de eHUBS vond en in hoeverre gebruik werd gemaakt van de eHUBS. Daarnaast haalden we informatie op over wat men van de campagne vond om eHUB gebruik te stimuleren. Omdat de evaluatie van de campagne in een eerder hoofdstuk is beschreven, wordt dat in dit hoofdstuk buiten beschouwing gelaten. Hierna beschrijven we de opzet en de resultaten van de interviews. Ook geven we de verschillen ten opzichte van de evaluatie in 2021 weer.

DE INTERVIEWS We bezochten vier locaties. Drie eHUBS in Nijmegen en één eHUB in Arnhem. Op elke locatie werd er met voorbijgangers gesproken om te achterhalen wat ze van de eHUBS vonden. Dit werd net als de vorige interviewrondes gedaan met behulp van semi-gestructureerde interviews. In totaal interviewden we 85 personen. De gesprekken duurden ongeveer 10 minuten. Een aantal kenmerken van de geïnterviewden: ● 66% was vrouw. ● 62% woonden in dezelfde buurt als de eHUB. ● 49% had een leeftijd tussen de 18 - 30 jaar.

RESULTATEN In de resultaten beschrijven we in hoeverre de geïnterviewden bekend waren met de eHUBS, wat zij van de uitstraling vonden, wat hun mening over het project was en of zij de eHUB gebruikt hebben. BEKENDHEID MET DE EHUBS We wilden weten in hoeverre mensen bekend zijn met eHUBS. Het bleek dat 60% van de voorbijgangers bekend was met eHUBS. De mate waarin zij bekend waren lag meer verspreid. Zo had 17% wel eens van eHUBS gehoord, maar wisten zij niet wat het inhield. 53

PA GE

“Ik heb het wel gezien, maar wist niet precies wat het was. Ik had wel een vermoeden dat je vervoermiddelen kon huren”. UITSTRALING De helft van de geïnterviewden was positief, waarvan een klein deel zelfs zeer positief. Toch was er ook een deel dat neutraal of negatief reageerde over de uitstraling van de eHUBS. Als argument werd vaak genoemd dat de eHUB er slordig uitziet of dat het er meer uitziet als een privé fietsenstalling. Geïnterviewden waren wel positief over de groene kleur en benoemden ook vaak dat de eHUB opvalt. “Ik wist niet dat het al in werking was, het ziet er meer uit als een fietsparkeerplek” “Beter dan eerst, toen er alleen nog fietsen stonden. Nu is het mooi met een afdakje. Als het regent zet ik mijn eigen fiets er ook wel eens bij” MENING PROJECT We waren geïnteresseerd in wat mensen ervan vonden dat de gemeente Arnhem en de gemeente Nijmegen dit project zijn gestart. De grote meerderheid was hier positief over. 73% van de geïnterviewden gaf aan positief te zijn over dat de gemeente het eHUBS project is gestart. 19% gaf zelfs aan zeer positief te zijn. “Heel fijn dat dit kan, ik vind het fijner dat het vervoer hier op dezelfde plek moet worden neergezet. In Amsterdam moet je veel meer zoeken” “Meer elektrisch deelvervoer is top. Zou eigenlijk meer moeten in Nederland.

Goed dat we als groene gemeente het autoverkeer terugdringen” Daarnaast vroegen we aan mensen wat ze ervan vonden dat er verschillende aanbieders van deelvervoer bij een eHUB staan (in plaats van los verspreid over de stad). 38% van de ondervraagden waren positief of zeer positief over het centreren van aanbieders op één plek. Het merendeel (58%) van de geïnterviewden antwoordde hier neutraal op. Bijna niemand (4%) vond het een slecht idee.

54

PA GE

“Soms heb je het een nodig en soms het ander, handig dat het op 1 plek staat. Dan hoef je niet naar verschillende locaties”. “Maakt mij niks uit als er maar een fiets staat. De prijs-kwaliteit moet wel hetzelfde zijn”. Het is jammer dat we geen mensen hebben gesproken die gebruik maken van de eHUB. Hun mening over dit onderwerp zou de meeste toegevoegde waarde hebben. We zouden dan bijvoorbeeld weten of ze ook andere vervoermiddelen zijn gaan gebruiken. Vanuit de gedragspsychologie zijn er wel redenen te noemen voor het centreren van de vervoermiddelen. Eerder vertoond gedrag is bijvoorbeeld een belangrijke voorspeller van gedrag. Dus als iemand een positieve ervaring heeft met een e-bike, dan is de kans groter dat hij de e-bakfiets ernaast ook een keer gebruikt. Daarnaast wordt een eHUB opvallender naarmate er meer vervoermiddelen en communicatie bij elkaar geplaatst zijn, in plaats van los verspreid. Dat triggert mensen eerder om ernaar te kijken, wat uiteindelijk tot meer aandacht en kennis leidt. Dit zagen we ook toen we de signing bij de eHUB verbeterden. De eHUB viel beter op en mensen wisten beter wat ze moesten doen. GEBRUIK VAN EHUB Ter afsluiting vroegen we aan mensen of ze de eHUB al wel eens hadden gebruikt. Van de 85 geïnterviewden had 1 persoon de e-bike gebruikt. Omdat hij deze vanuit werk krijgt hoeft hij geen app te gebruiken of een betaling te voldoen.

De meeste vragen zijn voor deze persoon dus niet relevant. Wel is zijn ervaring over het algemeen positief. De andere vervoermiddelen zijn door geen van de geïnterviewden gebruikt. Het is in lijn met de verwachting dat we weinig mensen hebben gesproken die de eHUBS gebruikt hebben, aangezien we maar een klein deel van de gehele populatie Arnhemmers en Nijmegenaren hebben gesproken. 56% van de geïnterviewden gaf aan wel eens gebruik te willen maken van een eHUB. We weten echter dat een intentie hebben niet altijd tot gedrag leidt. Om van deze intenties naar daadwerkelijk eHUB gebruik te gaan, is er vaak extra stimulering nodig. Dat kan bijvoorbeeld met probeeracties, herinneringen op de juiste momenten, of het vergemakkelijken van het huurproces.

VERANDERINGEN OVER TIJD 55

PA GE

In maart 2021 vond er al een tussentijdse evaluatie plaats over het eHUBS project. Hieronder beschrijven we de verschillen met de eindevaluatie van 2022 en wat dit betekent. BEKENDHEID Uit de evaluatie van 2021 kwam naar voren dat 34% van de ondervraagden de eHUBS kenden. Van deze 34% wist ongeveer de helft ook wat eHUBS inhield. Het advies was na deze evaluatie: meer bekendheid creëren en focussen op de toegevoegde waarde van de eHUBS. Uit de huidige eindevaluatie van 2022 komt naar voren dat 60% van de voorbijgangers bekend is met de eHUBS. Ongeveer een kwart daarvan heeft er wel eens van gehoord, maar weet niet wat een eHUB inhoudt. De bekendheid van de eHUBS lijkt dus te zijn verbeterd. MENING OVER HET PROJECT De mening over het project hebben we gemeten door de attitude van mensen uit te vragen. In 2021 vonden mensen het positief dat de gemeenten een pilot zijn gestart met eHUBS. Attitude scoorde gemiddeld een 3,74 (op een schaal van 1-5). In 2022 zijn de reacties nog positiever geworden, en scoorde attitude gemiddeld een 4,05. UITSTRALING De geïnterviewden vonden in zowel 2021 als 2022 het slordig dat er veel andere fietsen of scooters in de eHUB stonden. Dit brengt het probleem met zich mee dat de eHUB minder opvalt, er minder aantrekkelijk uitziet en het moeilijker wordt om de e-bike in te leveren.

Idealiter wordt de eHUB netjes gehouden en wordt voorkomen dat anderen hun privéfietsen er stallen. Verder werd de kleur groen als positief en duurzaam ervaren tijdens beide evaluaties.

SAMENVATTING De bekendheid van eHUBS lijkt te zijn verbeterd ten opzichte van 2021. Meer mensen kennen eHUBS en weten wat het inhoudt. Tegelijkertijd is er nog steeds winst te behalen, want er is ook een groot deel dat nog niet weet wat een eHUB is of wat het voor hen kan betekenen. Het blijft daarom belangrijk om bekendheid te creëren, en daarbij voornamelijk te focussen op de toegevoegde waarde van de eHUB. Verder blijkt dat een groot deel van de geïnterviewden een intentie heeft om de eHUB te gebruiken. Toch had bijna niemand ook echt een eHUB gebruikt. Om van deze intenties naar daadwerkelijk eHUB gebruik te gaan, is er extra

56

PA GE

stimulering nodig. Denk hierbij aan probeeracties, herinneringen op de juiste momenten, of het vergemakkelijken van het huurproces. Mensen zijn ook positiever geworden en vinden het goed dat de gemeenten Arnhem en Nijmegen zich bezighouden met het faciliteren van eHUBS. Dit past bij het duurzame imago dat Nijmegen uitdraagt. Verder hebben we onderzocht of mensen er toegevoegde waarde in zien dat de vervoermiddelen bij elkaar geplaatst worden in één eHUB. De reacties zijn hier positief en neutraal over. Bijna niemand vond dit een slecht idee. We hebben helaas geen mensen kunnen spreken die de eHUB gebruikt hebben. Wel zijn er vanuit de gedragspsychologie argumenten te noemen waarom het waardevol is om deelvervoermiddelen te centreren. Dit kan namelijk bijdragen aan het gebruik van meerdere deelvervoermiddelen en het vergroot de opvallendheid van de eHUB. Ten slotte lijkt de uitstraling van de eHUBS verbeterd te zijn en zijn mensen tevreden met de kleur groen.

57

PA GE