Concept Romeins Kops Plateau

37

gebruik worden gemaakt van de kennis die we hebben over Romeinse architectuur, denk aan de wachttorens die overal langs de Limes stonden of juist elementen laten terugkomen van het Praetorium. Het werk van Kees Peterse4 biedt aanknopingspunten voor reconstructie en Romeinse bouwtechniek.

het zichtbaar maken van het verleden kan er ook een relatie worden gelegd met de boomsoorten die de Romeinen hebben geïntroduceerd in Nederland. Denk hierbij aan soorten zoals appel-, peren-, pruimen-, walnoten- en kastanjebomen. Mogelijk biedt dit een kans voor lokale voedselproductie in samenwerking met het tuinderscomplex. Dit zorgt er voor dat er een grotere diversiteit ontstaat in beplanting, dat weer bijdraagt aan de versterking van de biodiversiteit van het gebied.

In verdere fasen van ontwikkeling wordt toepassing van de Toolbox Natuurinclusief Bouwen (2023) en het betrekken van een ecoloog vereist. 3.3.5 Habitat voor doelsoorten Het aanwijzen van belangrijke doelsoorten kan richting geven aan hoe het park kan worden aangevuld. Voorbeelden hiervan zijn de rosse vleermuis, hazelworm, de zandhagedis en het vliegend hert. Ook biedt dit een uitgelezen kans om bezoekers op een speelse manier kennis te laten maken/te leren over soorten die vaak verstopt zijn, omdat ze bijvoorbeeld verborgen zitten onder de grond, waar het raakvlak met de Romeinen zich ook bevindt. Het Kops Plateau herbergt diverse landschappelijke elementen die dienen als waardevolle habitats voor deze doelsoorten. Bosjes met dichte vegetatie en omgevallen bomen bieden een rijke bodem en beschutting, en fungeren als stepping stones voor migratie. Een dergelijke inrichting van het Kops Plateau maakt de ecologie beter zichtbaar en biedt niet alleen een uitgelezen kans om bezoekers op een speelse manier kennis te laten maken met soorten die vaak verstopt zijn, bijvoorbeeld onder de grond, waar het raakvlak met de Romeinen zich ook bevindt. 3.3.6 Botanische invloed van de Romeinen De Romeinen namen niet alleen hun vindingrijkheid en brute kracht mee, maar ze namen ook plantensoorten mee uit het hele Romeinse Rijk.

Een aantal soorten passen (inmiddels) goed bij het Nederlandse klimaat. Bij

Figuur 24: een samenwerking met de Romeinse tuin bij Castellum Meinerswijk (Arnhem) ligt voor de hand.

4

staan reconstructies van civiele en militaire bouwwerken in Nederland en Duitsland en de bijhorende onderzoeksmethoden en afwegingen.

Kees Peterse (1959-2020) onderzocht de oorspronkelijke samenhang in gevonden sporen en fragmenten en vertaalde deze, met kennis van architectuur en een wetenschappelijke instelling, naar reconstructies van Romeinse gebouwen. Op romeinsereconstructies.nl

38

3.3.7

Referentiebeelden groen

39

Themalaag III: Midden in de maatschappij 40

vondsten in de regio, biedt veel kansen voor het tentoonstellen van Romeinse resten. Soms kan dat een opgraving zijn, maar ook hedendaagse kunstobjecten, bijvoorbeeld het populaire Masker aan de Waal.

3.4 Themalaag III: Midden in de maatschappij (gebruik/functies) De parkbewoners en de buurtbewoners blijven de belangrijkste gebruikers van het park. Op een plek moet iets te doen zijn. Dat klinkt simpel, maar dat is de belangrijkste reden waarom mensen naar een bepaalde plek toe gaan. Een mix van redenen om op een bepaalde plek te zijn, trekt een diverse groep gebruikers aan. Door het park aan te vullen met bijvoorbeeld ontmoetingsplaatsen en sportplekken zullen ze het park optimaler kunnen gebruiken. De verbinding tussen de school en het Kops Plateau kan ook versterkt worden.

De voorziene kunstwerken op het Kelfkensbos zijn een goed voorbeeld van verbinden van binnen en buiten door middel van kunst. Zo ontstaat eigenlijk een diffuse zone tussen museum binnen en straatversiering buiten. Een link tussen het Kops Plateau en de kunstvormen die elders zijn ingezet, ligt voor de hand. In combinatie met kunstopleidingen liggen er kansen voor ontwikkeling, conservatie, educatie, programmering en kruisbestuivingen.

3.4.1 Kansen voor cross-overs Zoals eerder beschreven, kunnen we veel Romeinse elementen niet meer terughalen. We namen eerder het Romeinse wegenkruis als voorbeeld. Daar groeien nu allerlei soorten die belangrijk zijn voor het ecosysteem. Het is daarom niet logisch om deze wegen als echte weg terug te brengen. Maar de aanwezigheid van de kunstacademie, de Radboud Universiteit en diverse high tech bedrijven kunnen een vruchtbare voedingsbodem zijn voor samenwerkingen om het Kops Plateau tot leven te laten komen.

3.4.2 Het park als klaslokaal Door de verbinding tussen de school en het voetbalveld te verzachten kunnen de leerlingen op een veilige(re) manier het Kops Plateau gebruiken als openlucht-leslokaal en gebruik maken van het voetbalveld. De gemeente kan onderzoeken of de straat tussen de school en het voetbalveld kan worden omgezet in bijvoorbeeld fietsstraat of woonerf.

Voorbeeld: het project Dune van kunstenaar Daan van Roosegaarde is een installatie van lichtobjecten die reageren op beweging en geluid. Op het Kops Plateau zou het mogelijk zijn om de oude Romeinse wegen tot leven te laten komen door toepassing van kunst en licht. Stel je voor, dat we het ‘landscape of light’-principe van Van Roosegaarde toepassen op het Kops Plateau en hiermee bezoeker uitdagen om te bewegen en te prikkelen om uit te zoeken waarom deze installatie hier staat? Een kruisbestuiving tussen techniek, kunst, cultuur en natuur past goed bij het Kops Plateau, bij Nijmegen als stad en biedt kansen voor maatschappelijke financiering. Figuur 25: schematisch voorbeeld verzachting van de overgang tussen school en park

De aanwezigheid van bekende musea zoals Valkhof Museum, De Bastei, kleinere streekmusea, het provinciaal depot (in aanleg) en andere lokale

41

3.4.3 Ommetjes voor de buurt Het nieuwe concept zet ook in op meer variatie in ommetjes door het park. Paden door de bebossing en het lindenlaantje laten we zoveel mogelijk intact, maar door de Romeinse elementen op strategische punten te plaatsen, nodigen we de buren uit om eens af te wijken van de bestaande route en een ander pad te nemen.

park mogelijk nieuwe doelgroepen aantrekt of uitnodigt tot langer verblijf vragen ook om actief beheer. Horeca kan een economische drager zijn voor toekomstig beheer en organisatie van het park. Gelet op het bewonersprofiel van de omringende wijken achten we kleinschalige, kwalitatieve horeca passend en mogelijk kansrijk. Uiteraard is dit afhankelijk van het concept, exploitatie, eigenaar, mate van verwachte verstoring enzovoorts. Een verdere uitwerking inclusief haalbaarheidsstudie is hiervoor minimaal nodig. Vanuit het concept denken we aan (half-)vaste horeca met een rafelrandje en een uitgelezen plek waar meerdere gebruikersgroepen op natuurlijke wijze met elkaar verbonden worden: de één komt een ijsje halen, de ander leest een krantje op het terras, iemand anders komt een hondenkoekje halen, weer iemand anders kijkt gewoon graag naar de voorbijgangers of spelende kinderen. Er zijn mensen aan het werk, er is iemand bezig met bijen en met een composthoop en er komen mensen naar de plek toe die nieuwsgierig geworden zijn door het erfgoed op deze bijzondere locatie.

3.4.4 Op ontdekkingsreis Voor de jonge bezoekertjes moet het Kops Plateau een ontdekkingsreis zijn. We ontwikkelen daarom voor jong en oud. Niet alleen maar saaie lange teksten, maar veel elementen waar je zelf aan mag zitten. Draaien, schuiven, oversteken, zoeken, het park moet uitnodigen tot ontdekking. “Waterleiding en constructie is een belangrijk thema voor de Romeinen én voor onze huidige samenleving. Klimaatverandering geeft meer dan ooit reden om innovatief met ons water om te gaan. Speelelementen met water voor jonge kinderen zijn een goede mogelijkheid om hen van jongs af aan met watermanagement in contact te laten komen en het aquaduct is de perfecte aanleiding hiervoor. Niet alleen is het van hoge educatieve waarde en stimuleert het fantasie, spel en constructiekennis, maar ook met het oog op hittestress en de noodzaak voor koele speelplekken in de nabije toekomst.” Uit: Masterplan Romeins Verleden

Een leuk voorbeeld van passende horeca in een buurtpark is Terrasmus in het Erasmuspark in Amsterdam. Een kleine kiosk/kantine, waarvan de ondernemer geheel in guerillastijl een terrasje heeft aangelegd met houtsnippers uit het park, dat zo populair bleek, dat de gemeente het gebruik gedoogt (of inmiddels mogelijk zelfs heeft vergund). 3.4.7 Een ‘incompleet’ park We hebben al snel de neiging om plannen tot in detail uit te werken en gebruikers alleen te bevragen. Maar we zien in dit concept ook ruimte voor buurtinitiatieven en eigenaarschap. Kijken we naar plekken die ‘organisch’ zijn gegroeid naar geliefde plekken, dan zijn dat vaak de plekken waar mensen zelf invloed hadden op hoe het gebied gebruikt werd. Denk aan verlaten industriële gebieden waar het begint met een koffiebar in een oude loods en stuk voor stuk nieuwe kleine ondernemers samen de plek aanvullen en invullen.

3.4.5 Verbonden met de omgeving Aansluitend op de paragrafen 3.2.5 en 3.4.3 zien we kansen voor ontwikkeling van de zone rondom het Kops Plateau. We dagen eigenaar en gemeente uit om mee te denken hoe het water en de Ooijpolder een directe verbinding kunnen krijgen met het Kops Plateau. 3.4.6 Passende exploitatie Binnen het concept past mogelijk ook een bepaalde vorm van kleinschalige horeca. De aanpassingen aan het Kops Plateau waardoor het

42

3.4.8

Referentiebeelden toekomstig gebruik

vervaardigd met AI

43

is verstandig om te investeren in het ontdekken van de ambassadeurs van de wijken, die toegang hebben tot andere gebruikersgroepen en sleutelfiguren die het concept tot leven kunnen wekken. Co-creatief participeren werkt vaak beter dan bewonersavonden of enquêtes, omdat hierbij al bij ontwikkeling in de vroegste fasen een gevoel van betrokkenheid en eigenschap kan ontstaan Maar samenwerken betekent ook een open houding van de gemeente. Ervoor openstaan om keuzes, beleid en regelgeving te heroverwegen als dat nodig is om bepaalde duurzame initiatieven van de grond te krijgen.

4 Aanbevelingen vervolgstappen Het concept is een slechts eerste stap richting een natuurvriendelijk Romeins landschapspark. Het concept is een abstracte vertaling van de uitgangspunten naar de fysieke leefomgeving. Om écht iets van het Kops Plateau te maken, is een uitgebreid planvormingsproces nodig met veel aandacht voor co-creatie. In dit hoofdstuk staan enkele aandachtspunten voor een eventuele volgende fase.

• Aandacht voor orgware en software: hardware, orgware en software beïnvloeden elkaar. Hardware omvat de fysieke voorzieningen, orgware gaat over het organiseren van een goede plek: hoe werken eigenaar, overheid, ondernemer en gebruiker met elkaar samen? Hoe kunnen we mensen betrekken bij de parkontwikkeling en activiteiten? Hoe zorgen we ervoor dat keuzes in samenhang worden gemaakt en duurzaam effect hebben? Software is net zo bepalend voor het succes. Software omvat de activiteiten die je op een plek kunt doen, de programmering van het gebied, een gemêleerd functie-aanbod voor verschillende doelgroepen. Oftewel: investeer niet alleen in fysieke ingrepen, maar zorg er ook voor dat er een goede organisatiestructuur achter het ontwikkelen en het beheren van het park wordt opgetuigd en dat ook voldoende wordt stilgestaan bij het aanbieden van meerzijdige activiteiten.

4.1 1e stap: procesafspraken Het eerste concept voor het Kops Plateau is een initiatief van de gemeente Nijmegen. Maar de gemeente is geen eigenaar en kan niet voorzien in alle ontwikkelingen. De Stichting Marggraff (eigenaar van de grond) en de gemeente moeten samen bepalen in welke mate investeringen en ontwikkelingen wenselijk zijn. De stichting heeft aangegeven bij toenemend bezoek, oplopende beheerkosten en investeringen, een kostendrager nodig te hebben om het park langdurig toegankelijk en aantrekkelijk te houden. Hier heeft ook de gemeente baat bij, bovendien ligt er een verplichting om het Werelderfgoed te delen met het publiek. Een gezamenlijke intentieverklaring en duidelijke procesafspraken voorafgaand aan een verdere verkenning zijn noodzakelijk.

4.2 Aandachtspunten voor vervolg

• Haalbaarheidsonderzoek kleinschalige horeca: de Stichting Marggraff heeft de wens om een (kleinschalig) horecapunt te verpachten aan een exploitant met een goed bedrijfsplan. Een horecapunt (met Romeins tintje) zou goed kunnen passen bij het concept zoals het nu voorligt, maar een haalbaarheidsonderzoek is nodig om hier verdere uitspraken over te doen. Voorkeur gaat uit naar ondernemers die de lokale markt goed kennen en iets creatiefs kunnen doen met Romeins voedsel (sluit aan bij Avontuurzoeker en Stijlzoeker). Een ‘buurthub’ met meerdere

• Participatie → co-creatie: . Een concept met een grote maatschappelijke component vraagt niet om alleen een ‘vinkje’ bij participatie. Concretiseer het concept in samenspraak met de gebruikers; buurtbewoners, archeologen, de school et cetera. Een participatietraject waarin gebruikers kunnen meedenken over de toekomst helpt niet alleen voor het creëren van eigenaarschap, maar indirect komen ze ook al in aanraking met het Romeinse verleden. Het

44

(kleinschalige) maatschappelijke voorzieningen zou goed passen bij de grote groep avontuurzoekers in Nijmegen Oost en bij maatschappelijke trends.

gezocht voor uitwerking van het concept. Lobby door het programmateam, een ambassadeur en/of bestuurders is hiervoor belangrijk. Een link met de high tech sector en het plaatsen van op beweging reagerende infopanelen bijvoorbeeld of het crowdfunden van de ingrepen door bankjes in het park te laten adopteren door lokale kleinere bedrijven.

• Creatieve denktank: museumfunctie in de buitenlucht verder uitwerken met deskundigen op gebied van conservatie en publiekseducatie, aangevuld met kunstenaars die, geïnspireerd door de Romeinen, mee kunnen werken aan verdere duurzame ontwikkeling van het park.

• Subsidiescan: er liggen mogelijk kansen voor lokale, regionale of nationale subsidies. Zelfs vanuit EU-programma’s is er soms financiering mogelijk kunnen, al achten we die kans op basis van het concept klein. De Erfgoed Deal (co)financiert bijvoorbeeld gebiedsontwikkelingen waarbij erfgoed als katalysator fungeert bij de aanpak van grotere transities. Afhankelijk van de ingezette koers kan dit aantrekkelijk zijn voor een stuk financiering.

• Educatieve projecten: de gemeente heeft de wens om basisscholen een archeologisch monument te laten adopteren. Basisschool de Klokkenberg is al eerder bij een pilotproject betrokken geweest, waaruit de Limes-atlas is voortgekomen. Het adopteren van een monument kan de opening zijn voor andere educatieve projecten zoals een Romeinse sportdag, speurtochten, kunstprojecten, schoolbezoeken andere (basis)scholen, kinder-ambassadeurschap of parkburgermeester en meer.

• Inzet citizen science / voortzetting Constructing The Limes: het Kops Plateau kan een geschikte locatie zijn voor het inzetten van citizen science. Er zijn nog talloze vondsten die in het depot op onderzoek wachten, waar veel kansen liggen voor het betrekken van burgers bij wetenschappelijk onderzoek.

• Samenwerking met andere maatschappelijke organisaties: andere organisaties kunnen bijdragen aan het concept door bijvoorbeeld mee te denken over natuurinclusief bouwen, habitatbescherming en verbeelding van het Romeinse verleden. Werkgroep Hortus Civitatus werkt bijvoorbeeld met Romeinse Flora en zet zich in voor het vliegend hert.

Voorbeeld: het Europese NWA-project ‘Constructing the Limes’ onder leiding van Saskia Stevens (Universiteit Utrecht) is een multidisciplinair consortium dat gezamenlijk met nieuwe technieken uit de exacte wetenschappen de betekenis van de Romeinse Limes onderzoekt. De gemeente Nijmegen en het Valkhof Museum maken deel uit van het collectief Constructing the Limes, de Radboud Universiteit niet. Het lopende programma loopt tot en met 2026. Als er een vervolg aan het programma wordt gegeven, is het binnen deze ambitie aan te raden dat ook de Radboud Universiteit deelneemt. Als het programma geen vervolg krijgt, raden we aan te verkennen of de gemeente hier zelf samen met de Radboud Universiteit een gevolg aan zou kunnen geven.

• Netwerk externe partners: samenwerking met NLS/UNESCOgemeenten/programmateam Romeins Verleden, Erfgoed Gelderland, gemeente Berg en Dal. • Cofinanciering door lokale bedrijven: onderzoek welke mogelijkheden er zijn om delen van het park te laten financieren door lokale partijen, waardoor eigenaarschap gecreëerd wordt en dekking kan worden

45

Aanknopingspunt is bijvoorbeeld het draaiboek voor publieksparticipatie bij opgravingen in stedelijk gebied, zoals Constructing the Limes heeft opengesteld voor andere partijen ter bevordering van publieksparticipatie bij wetenschap/archeologie. Gebruik bijvoorbeeld draaiboek van Heel Heerlen Graaft voor publieksparticipatie bij toekomstige opgravingen. Als afgraven niet mogelijk is, dan kan “opgraven” van vondsten die nog altijd onderzocht moeten worden ook een goed onderwerp zijn om burgers bij de betrekken, bijvoorbeeld op een (tijdelijke) locatie op het Kops Plateau. • Verstoring in kaart brengen: uiteraard moet een definitief ontwerp voldoen aan gestelde (natuur)eisen, maar toename van buurtbewoners door verdichting, toename van recreanten door de nieuwe Romeinse beleving, het uitzicht en het creëren van een iconische toren kan slechts gedeeltelijk worden gestuurd door het inrichten van de padenstructuur. Bij toename van het aantal gebruikers is het ook belangrijk om te onderzoeken of het huidige beleid en de huidige regelgeving op het Kops Plateau past bij de ambities. Bijvoorbeeld: op dit moment is het park overal voor honden toegankelijk, maar in de toekomst moet er misschien worden nagedacht over het weren van honden op de rand van de stuwwal, waar robuuste natuur voorzien is (en passend is).

Dat moet dan samengaan met voldoende alternatieven voor hondeneigenaren (bijvoorbeeld een losloopgebied buiten de UNESCO-zones), heldere informatievoorziening en handhaving/beheer.

46

Terug naar doelgroepen

Bijlage I: analyse Leefstijlen Nijmegen heeft ten opzichte van het gemiddelde in Nederland veel plezierzoekers en avontuurzoekers. Logisch, deze doelgroepen zien we vaak in stedelijk gebied. In de gebieden rondom het Kops Plateau (hier meegenomen: Nijmegen Oost, Ubbergen en Berg en Dal) zien we een oververtegenwoordiging van avontuurzoekers. Gezien hun actieve levensstijl, interesse in natuur, cultuur, verrassing/vernieuwing en hun aanwezigheid in grote getale, zijn zij de primaire doelgroep voor het Kops Plateau.

Leefstijl 'barcode' 100% 80%

14%

12%

13%

60% 40%

17% 21%

20%

32%

18% 18%

11%

Regio Nijmegen %

Nederland gem in %

0% Kops in % Avontuurzoekers

Plezierzoekers

Harmoniezoekers

Verbindingszoekers

Rustzoekers

Inzichtzoekers

De plezierzoeker, inzichtzoeker en in iets mindere mate de stijlzoeker completeren de doelgroepen. We letten bij de ontwikkeling van het Kops Plateau op behoeften van deze doelgroepen. Denk aan: type inrichting, paden, informatievoorziening, wayfinding, horeca, motivatie, betrokkenheid, manier van presenteren, interesse in cultuur etc.

Stijlzoekers

47

Absoluut inzicht regio Kops 6000

-

5148

5000 4000 3000

2628 2056

2000 1000

29

39

41

13

Nijmegen-Oost

2535

5148 2056

Berg en Dal - huishoudens absoluut (totaal 1.256)

1391 2628

928

236

773

154 138 85

296 197

48

1391

55 23

Nijmegen Oost - huishoudens absoluut (totaal 15.460)

928

0

Ubbergen - huishoudens absoluut (totaal 247) 47

773

2535

149

Berg en Dal

Ubbergen

In Nijmegen Oost zijn veruit de meeste huishouders avontuurzoekers. Ook zien we een relatief grote groep stijlzoekers. Niet de eerste keuze qua doelgroep, maar het Kops Plateau wordt primair voor omwonenden ontwikkeld, dus we houden toch rekening met deze groep. Ook omdat de stijlzoeker qua vrijetijdsbehoeften aardig past bij de Avontuurzoeker, Plezierzoeker en Inzichtzoeker. Veruit de meeste inwoners in dit gebied wonen in Nijmegen Oost.

Kenmerken: • Veruit grootste groep huishoudens in Nijmegen-Oost • Leeftijden: vanaf 25+ redelijk evenredig verdeeld over leeftijdscategorieën • Merendeel houdt van creatief bezig zijn • Trekt er graag op uit • Houdt van natuurgebieden en wildernis • Inkomen verdeeld, relatief iets meer boven modaal • Gaat relatief weinig met kinderen op pad (56% nooit)

Avontuurzoekers Avontuurlijk, creatief, vrijheid, extravert maar niet groepsgericht, zoekt graag een eigen weg, interesse in maatschappij en cultuur

Voorkeur paden en natuurbeleving: • Onverharde “wilde” paden, struinpaden, zelf de weg vinden • “Grappige” paden zoals vlonderpaden of een avonturenpad met verschillende ondergronden, tunneltjes, bruggetjes etc. • Boomkronenpad • Gemarkeerde themaroutes

Ik begeef me graag buiten de gebaande paden

Kansen voor voorzieningen en programmering: • Samenwerkingen met conservatoria, toneelopleidingen, universiteiten, food trucks etc. • Openluchttheater/bioscoop • Kinderen: avontuurlijk spelen en uitdaging (secundair van belang) • Uitkijkpost of observatiepunt • Buitenkunst en ruimte voor pop-up collecties • Bij uitstek geschikt voor pop-up concepten, denk aan horecaconcepten van Glaswerk in Nijmegen Oost en pop-up camping • Toestaan (kleinschalige) evenementen Kansen voor thematisering : • Cultuur en verhalen • Creatieve buitenkunst, tot leven laten komen, schrikken niet van vernieuwing • Haakt mogelijk aan op activistische kant van Nijmegen • Bezoekt bovenmatig graag musea: goede link/verbinding maken met bv. pop-up depot of samenwerkingsverband musea, Radboud en andere instituten

49

Kenmerken • Grootste groep in Nijmegen als geheel, ook alom aanwezig rondom Kops Plateau • Relatief jong: meer dan de helft 18-35 jaar • Geen uitgesproken natuurmens. Bij zonering rekening houden met ecologie en voorzieningen voor de PZ (bv relatief vaak op lagere gedeelten) • Hoewel het profiel een uitvergroting is van een actieve, gezellige feestganger, heeft ook een groot deel van de plezierzoeker behoefte aan rust en op zichzelf zijn.

Plezierzoekers Plezier hebben, vrijheid, extravert, groepsgericht

Een dag niet gelachen is een dag niet geleefd

Voorkeur paden: • Houdt iets vaker van geasfalteerde paden, in tegenstelling tot avontuurzoeker en inzichtzoeker • Wandelt relatief graag in combinatie met een (leuke) routeapp Kansen voor voorzieningen en programmering: • Vermaak en gezelligheid: zonering met plek voor groepjes (op paden en op grasveldjes). • Horeca is belangrijk, type maakt niet veel uit • Buitenbioscoop • Lichtfestival • Evenementen Kansen voor thematisering • Thematische concepten werken: Romeins Verleden mag voor de PZ wel duidelijk aanwezig zijn • Alleen maar buitenkunst en informatiepanelen zonder interactieve component zijn te saai voor de plezierzoeker. De plezierzoeker moet verleid worden. • Duidelijke verbinding maken met “attracties” zoals Valkhof, Museumpark Oriëntalis en hopelijk binnenkort HerwenHemeling

50

Inzichtzoekers

Kenmerken: • Relatief seniore doelgroep (56% is 55+, 41% is zelfs 65+) → aandacht voor passende voorzieningen (toilet, bankje, lettertype) • Houdt van natuur • 60% heeft bovenmodaal inkomen • Gaat relatief weinig met kinderen op pad (68% nooit)

Rustig, dingen leren en ervaren, controle, introvert en niet groepsgericht

Voorkeur paden: • Gaat graag zijn of haar eigen gang: niet massaal • Half verharde paden, maar goed aangelegde verharde paden in natuurlijke vorm kunnen ook • Wil graag iets leren en gaat actief op zoek naar informatie: panelen en verwijzingen zijn in principe voor de inzichtzoeker voldoende

Stilzitten is zonde: ik wil leren en ervaren

Kansen voor voorzieningen en programmering: • Uitkijkpost of observatiehut • Vermaak en horeca niet erg belangrijk • Buitenkunst en bezienswaardigheden toevoegen • Zichtlijnen terugbrengen • Verwijzingen naar andere plaatsen en routes • Bezoekt bovenmatig graag musea: goede link/verbinding maken Kansen voor thematisering: • Authenticiteit boven vermaak en ‘opsmuk’ • Routeboekjes/brochures en routepaaltjes doen het goed bij de IZ • Voor het Romeinse verhaal de meest intrinsiek gemotiveerde doelgroep • UNESCO-aanwijzing een trigger, dus duidelijk etaleren (online en offline) • Verbinding met andere UNESCO-gebieden in de regio en andere Romeinse locaties in de buurt

51

52