Coalitieakkoord-2026-2030-groeien met lef

n e i e o r G t lef e m Sa

vo n e m

o

en g e m r Nij

Coalitieakkoord 2026-2030 GroenLinks, D66, PvdA

nijmegen.nl

2

Groeien met lef Samen voor Nijmegen

Coalitieakkoord 2026-2030 GroenLinks, D66, PvdA

Inhoudsopgave

4

5 6 8 10 12 13 14 15 16 16 18 19 21 21 22 23 23 24 26 27 28 29 29 32 33 34 35 36 36 38 40 41 42 43 44 45 46 48 51 51 53 56

Inhoudsopgave Inleiding Leeswijzer 1. Ruimte voor een groeiende stad 1. Wonen 2. Stedelijke ontwikkeling 3. Bereikbaarheid 4. Parkeren 5. Milieu en schone lucht 6. Toegankelijkheid 2. Samen voor een sociale en bruisende stad 1. Sociale basis en zorg 2. Jeugd 3. Sport en gezondheid 4. Cultuur 5. Erfgoed 6. Vluchtelingen 7. Maatschappelijke opvang 3. Groene, duurzame, schone stad 1. Groen, klimaatadaptatie en openbare ruimte 2. Klimaat en energie 3. Circulariteit en milieu 4. Dierenwelzijn 4. Een veerkrachtige werkende stad 1. Economie 2. De binnenstad 3. Werk 4. Onderwijs en kansengelijkheid 5. Inkomen en armoedebestrijding 6. Schulden 5. Een democratische en inclusieve stad 1. Participatie 2. Veiligheid 3. Digitalisering en ICT 4. Diversiteit en inclusie 5. Regionale en internationale samenwerking 6. Financiën 1. Programmabegroting Investeringen 2. Saldireserve 3. Financiële spelregels 7. Portefeuilleverdeling

5

Groeien met lef! Samen voor Nijmegen Nijmegen heef bij de gemeenteraadsverkiezingen gekozen voor een sociale, progressieve en toekomstgerichte koers. Een koers waarbij we met vertrouwen vooruitkijken, lef tonen, de groei van onze stad omarmen en samen bouwen aan een rechtvaardig Nijmegen. We kijken verder vooruit dan vier jaar. Voor een leefbare toekomst is ambitieus klimaatbeleid en snelle energietransitie noodzakelijk. De groei van de stad betekent dat voorzieningen zoals sport en cultuur kunnen en moeten meegroeien. We kiezen ervoor om deze groei de bestaande stad te laten versterken. We zorgen voor bestaanszekerheid, werk met perspectief, een sterke economie en goede, toegankelijke zorg voor alle Nijmegenaren. Dit coalitieakkoord is onze gezamenlijke belofe aan Nijmegen. De belofe dat we de kansen en uitdagingen van een groeiende stad samen aanpakken; met oog voor iedereen en voor wat ons als stad verbindt. Onze stad bestaat uit allerlei mensen, buurten

6

en gemeenschappen die onderling verbonden zijn en dat ook moeten blijven. Juist daarin schuilt de kracht van Nijmegen. Mensen maken de stad: in wijkcentra, verenigingen, op sportvelden, in culturele instellingen, op scholen en in de straat. Daarom luisteren we naar inwoners, juist ook naar de zachte stemmen. De gemeente is een gelijkwaardige partner, die verbindt, ondersteunt, ruimte geef aan initiatief en uitgaat van vertrouwen. De groei van de stad biedt kansen voor nieuwe woningen, sterke voorzieningen, innovatie, cultuur, sport en levendige buurten. In dit coalitieakkoord geven we richting aan de groei van de stad. Want groei vraagt om keuzes. Zonder richting dreigt ongelijkheid toe te nemen en komen kansen, ruimte en invloed niet vanzelfsprekend bij iedereen terecht. Met dit akkoord kiezen we ervoor om de kansen van groei eerlijk te verdelen over de stad en haar inwoners. Woningnood, groeiende ongelijkheid, klimaatverandering en democratische waarden die onder druk staan, zijn uitdagingen die in een groeiende stad nog urgenter worden. Tegelijk brengt groei ook nieuwe vraagstukken met zich mee. Van de verdeling van de schaarse ruimte tot het versterken van gemeenschappen en het bevorderen van gelijke kansen in iedere wijk. Bovendien hebben we te maken met groeiende geopolitieke onrust die zijn weerslag heef op de stad en waartoe we ons moeten verhouden.

Deze uitdagingen vragen om een stadsbestuur dat keuzes durf te maken. Dat doen we dus ook. Politiek is immers keuzes maken in tijden van schaarste. Wij kiezen voor een rechtvaardig Nijmegen. Een stad waar je mee kunt doen, ongeacht je inkomen, opleiding of achtergrond. Rechtvaardigheid betekent ook dat iedere Nijmegenaar invloed kan uitoefenen

Inleiding

op keuzes die de stad raken. Dat iedere wijk toegang heef tot groen, voorzieningen en ontmoetingsplekken. En dat we verantwoordelijkheid nemen voor toekomstige generaties. Gelijkheid bereiken we soms door ongelijk te investeren, zodat iedereen daadwerkelijk de kans krijgt om mee te doen. In Nijmegen verdelen we de ruimte rechtvaardig. We zetten door met het toevoegen van genoeg betaalbare woningen, in grote ontwikkelgebieden en kleinere projecten. Tegelijk brengen we een nieuwe balans aan in onze leefomgeving. Door verschillende typen woningen toe te voegen, maar ook door onze straten, pleinen en openbare ruimte zo in te richten dat ze groen, gezond en van en voor ons allemaal zijn.

7

Met dit akkoord kiezen we voor een Nijmegen dat groeit in omvang én in verbondenheid. Een stad waarin vrijheid en gemeenschapszin hand in hand gaan. En een stad waarin we samen bouwen aan een sterke, duurzame en rechtvaardige toekomst. Daarbij maken we bewust gebruik van onze financiële ruimte, waaronder de saldireserve. Dat is voor ons geen doelop zich, maar een weloverwogen keuze. We zetten reserves niet in om tijdelijke gaten te dichten of noodzakelijke keuzes uit te stellen, maar juist voor structurele investeringen die onze stad op de lange termijn sterker maken. Investeren in betaalbare woningen, kansengelijkheid, duurzame energie, bereikbaarheid en sterke voorzieningen voorkomt grotere maatschappelijke en financiële problemen in de toekomst. Wij geloven dat nu investeren verantwoord én noodzakelijk is. Juist door vandaag te kiezen voor toekomstgerichte investeringen, bouwen we aan een stad die sociaal, duurzaam en financieel veerkrachtig blijf voor huidige en toekomstige generaties. Onze hartelijke dank gaat uit naar alle mensen en organisaties die hun stem hebben laten horen tijdens de stadsgesprekken en

8

foto’s hebben ingestuurd voor in het coalitieakkoord. En naar de politieke partijen in de Nijmeegse gemeenteraad die hun wensen voor een mooie toekomst voor Nijmegen gedeeld hebben met onze formateur. Zij hebben ons gevoed en geïnspireerd om tot dit akkoord te komen.

Leeswijzer

In dit coalitieakkoord presenteren wij als coalitie van GroenLinks, D66 en PvdA onze ambities en plannen voor de komende vier jaar. We benoemen de zaken die we willen vernieuwen, versterken en verbeteren. We hebben onze plannen thematisch geordend naar vijf thema’s: 1.

Ruimte voor een groeiende stad

2.

Samen voor een sociale en bruisende stad

3.

Een groene, duurzame en schone stad

4.

Een veerkrachtige en werkende stad

5.

Een democratische en inclusieve stad

Bij ieder thema beschrijven we belangrijke ontwikkelingen en keuzes en de waarden die daarbij voor ons belangrijk zijn. Na de inhoud volgen de financiële vertaling van onze plannen, de financiële spelregels en de portefeuilleverdeling.

Quirijn Lokker

GroenLinks

Sophie den Ouden D66

Charlotte Brand PvdA

Dit coalitieakkoord is onze gezamenlijke belofe aan Nijmegen. De belofe dat we de kansen en uitdagingen van een groeiende stad samen aanpakken. Met oog voor iedereen en voor wat ons als stad verbindt.

9

Wonen, ruimte en bereikbaarheid Nijmegen groeit en blijf de komende decennia groeien. Dat biedt kansen om verder te bouwen aan een aantrekkelijke, duurzame en rechtvaardige stad. Tegelijkertijd brengt dat de uitdaging met zich mee dat we verregaande keuzes moeten maken over hoe we de ruimte in onze stad gebruiken en welke functies we prioriteit geven. Rechtvaardigheid, leefbaarheid en duurzaamheid zijn belangrijke waarden bij het maken van deze keuzes. In onze startnotitie voor de actualisatie van de Omgevingswet vinden we de handvatten voor ruimtelijke rechtvaardigheid. Daaronder verstaan we dat we bij ruimtelijke keuzes bewust en actief onderzoeken wat de efecten zijn voor verschillende groepen inwoners. Het gaat daarbij om de vragen: wie profiteert van een keuze, wie ondervindt er nadeel van, wie wordt betrokken bij besluitvorming, gebeurt dit op een eerlijke en transparante manier en voelen mensen zich gezien en gehoord? Rechtvaardigheid is daarmee geen vaststaand eindbeeld, maar vooral een manier van werken en kijken. Rechtvaardigheid is

10

afhankelijk van personen, wijken en situaties. Daarom werken we met drie samenhangende perspectieven bij ruimtelijke keuzes:

1.

Ruimte voor een groeiende stad

•

verdeling: wie heef of krijgt wat, en wie niet?

•

procedure: hoe en met wie wordt besloten?

•

erkenning: wie wordt gehoord en serieus genomen?

Deze perspectieven zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en maken zichtbaar dat rechtvaardigheid meer is dan alleen een eerlijke verdeling. Het gaat ook om de kwaliteit van processen en de mate waarin verschillende groepen daadwerkelijk worden erkend. We varen een progressieve koers en kiezen dus voor ruimte voor duurzaam vervoer, voor groen en voor gemengde wijken met een goed voorzieningenniveau. Dat doen we niet alleen op onze grote ontwikkellocaties, maar ook in de bestaande stad. We investeren ook ruimtelijk ongelijk voor gelijke kansen. Zowel klein- als grootschalig geven we vorm aan de toekomst van Nijmegen; we zetten bijvoorbeeld meer in op collectieve woonvormen en CPO’s en we bereiden nieuwe gebiedsontwikkelingen voor. Zo zorgen we ervoor dat het in een drukkere en vollere stad fijn wonen, werken en bezoeken blijf en dat Nijmegen de stad blijf van mensen uit alle inkomensgroepen en van alle leefijden en achtergronden. Deze vraagstukken vragen stevige regie. En die nemen we. Daarom gaan we voortvarend verder met onze woningbouwopgave, de mobiliteitstransitie en een gezonde en toegankelijke stad.

11

1. Wonen

We staan positief tegenover de plannen van de kennisinstellingen om studentenhuisvesting en huisvesting voor medewerkers

Als gemeente kiezen we ervoor om de groei van het aantal inwoners en woningen in Nijmegen actief te benutten om de

op de campus mogelijk te maken. In dat licht bezien we bijvoorbeeld ook de mogelijkheden om mee te werken aan

doorstroom weer op gang te krijgen. Dat vraagt om lef, tempo en nieuwe woonvormen. Daarom zetten we vol in op de bouw

de omgevingsplanwijziging die nodig is om het pand van de HAN aan de Groenewoudseweg te transformeren naar

van 22.000 extra woningen tot en met 2040. We bouwen niet alleen meer woningen, maar zorgen ook voor gemengde en

studentenhuisvesting.

aangename buurten waar mensen met verschillende inkomens, achtergronden en in verschillende levensfasen samenleven. In iedere wijk streven we naar een goede balans tussen verschillende typen woningen. Daarbij zorgen we dat er voldoende

Een groeiende stad vraagt om een gemeente die durf te investeren en actief stuurt op woningbouw. Daarom vullen we opnieuw

betaalbare woningen zijn.

het Woonfonds, deze bestuursperiode met € 25 miljoen, zodat woningbouwprojecten sneller van de grond komen en betaalbare woningen gerealiseerd kunnen worden. Daarnaast pakken we leegstand actief aan. Door in gesprek te blijven met eigenaren

12

We bouwen slimmer binnen de bestaande stadsgrenzen en durven daarbij ook de hoogte in te gaan, juist op plekken waar

stimuleren we dat leegstaande panden sneller weer gebruikt worden voor wonen of maatschappelijke functies. Zodra de landelijke

voorzieningen en openbaar vervoer al goed aanwezig zijn. Zo houden we ruimte beschikbaar voor groen, ontmoeting en

wetgeving dit mogelijk maakt, voeren we een leegstandshefing in. We versterken de Stichting Huurteams en het Meldpunt goed

leefkwaliteit. Nieuwe woningen combineren we nadrukkelijk met werk- en speelplekken, onderwijs, zorg, sport, horeca en

verhuurderschap, zodat huurders sneller en beter geholpen worden bij problemen zoals te hoge huren, intimidatie, achterstallig

cultuur. Zo ontstaan levendige wijken waar mensen dichtbij huis werken, leren, hun vrije tijd besteden en elkaar ontmoeten.

onderhoud, discriminatie en onduidelijke servicekosten. Hiervoor stellen we structureel € 150.000 extra beschikbaar.

Geïnspireerd door bijvoorbeeld de Utrechtse Barcode ontwikkelen we een set van kwalitatieve normen op het gebied van

Met de vaststelling van de meerjarige prestatieafspraken en de Regionale Woonagenda en met een goed gevuld woonfonds

mobiliteit, groen, sport, cultuur en voorzieningen, in samenhang met de bestaande ambities op het gebied van woningbouw

hebben we duidelijke beleidskaders voor de komende jaren. De komende jaren ligt de focus op uitvoering. Daarom leggen we

en bedrijvigheid. Zo werken we aan een nieuwe manier van het inrichten en verdelen van onze ruimte en voorzieningen,

een taakstelling van €0,5 miljoen op.

waarin zowel bestaande als nieuwe wijken en hun inwoners toegang houden en krijgen tot alle voorzieningen. Daarnaast kijken we niet alleen naar nieuwbouw, maar ook naar hoe we de bestaande woonruimte beter kunnen benutten. We stimuleren woningdelen en woningsplitsen en kijken kritisch naar onze eigen regelgeving. Vergunningsvrij woningdelen tot en

2. Stedelijke ontwikkeling

We zijn in de gelukkige omstandigheden dat we in Nijmegen een aantal grote ontwikkellocaties hebben, waar we de groei

met drie personen maken we mogelijk. Tegelijkertijd monitoren we hoe woningdelen en -splitsen in de praktijk uitpakken voor

van de stad kunnen faciliteren. De Waalsprong en het Waalfront zijn al ver en naderen hun voltooiing. In het Stationsdistrict

bewoners en buurten, zodat groei en leefbaarheid altijd hand in hand blijven gaan. We maken doorstroming naar een beter

en Winkelsteeg, willen we in de komende jaren volle kracht vooruit met het bouwen aan onze mooie stad. Uiteraard volgens

passende woning makkelijker met verhuiscoaches en een pilot met huurdemping om beweging te creëren op de woningmarkt.

de doelen in onze Omgevingsvisie: groen, gezond, duurzaam en rechtvaardig, dus met voldoende betaalbare woningen,

Voor deze pilot stellen we van 2028 t/m 2030 jaarlijks € 0,5 miljoen beschikbaar. We realiseren passende woonvormen voor

duurzame energie en warmte en een aantrekkelijke en klimaatbestendige openbare ruimte. Voor een betere inrichting van

ouderen, zoals knarrenhofjes, en voor aandachtsgroepen, zoals beschreven in onze Woonzorgvisie. Ook zorgen we voor

het Stationsdistrict stellen we extra middelen beschikbaar, want het ambitieniveau houden we hier hoog zodat we een

voldoende standplaatsen voor woonwagenbewoners en onderzoeken we of het mogelijk is om ook in

aantrekkelijke stad blijven. Met het Rijk hebben we afspraken gemaakt over extra middelen voor wonen en mobiliteit in

Nijmegen te gaan werken met een centrale wachtlijst voor standplaatsen.

Winkelsteeg. Onderdeel van de afspraken is dat het Rijk en wij ieder de helf van het tekort voor onze rekening nemen. De saldireserve biedt de ruimte om deze afspraak in 2027 na te komen en daarmee de rijksmiddelen veilig te stellen.

We kiezen nadrukkelijk voor nieuwe woonvormen. We ontwikkelen integraal beleid voor gemeenschappelijk wonen, zoals CPO’s, woonverenigingen en wooncoöperaties. Daarin leggen we vast hoe deze woonvormen structureel ruimte krijgen binnen

Gebiedsontwikkeling is vooruitkijken. Daarom willen we ook nu al gaan onderzoeken waar we verder kunnen

het woonbeleid en hoe de gemeente initiatiefnemers ondersteunt, bijvoorbeeld via het woonfonds. We streven bij grote

bouwen in Nijmegen, als enkele grote gebiedsontwikkelingen afgerond zijn. We willen in ieder geval het

ontwikkelingen naar 5% ruimte voor collectief wonen. Ook stimuleren we intergenerationele woonvormen, waar jong en oud

Lindenberggebied onderzoeken en op zoek naar plekken in de stad waar we kunnen intensiveren.

samenleven en naar elkaar omkijken.

Daarbij denken we onder meer aan Dukenburg. We zien hier kansen voor meer woningen, voorzieningen en groen. Een goede verbinding tussen Dukenburg en Winkelsteeg

Nijmegen is een echte studentenstad. Daarom zetten we vol in op extra studentenhuisvesting, met de ambitie om

is in dit onderzoek een belangrijke ambitie, met als missie dat we het

2.500 extra studentenkamers te realiseren. Natuurlijk blijven we in de toekomst graag samenwerken met studentenhuisvester

Maas-Waalkanaal omarmen. Een prachtige kans hiervoor is het

SSH& om dit te realiseren. We kiezen daarbij bewust voor meer onzelfstandige studentenwoningen en gedeelde woonvormen,

jubileumjaar 100 jaar Maas-Waalkanaal in 2027. In de komende jaren

zodat studenten betaalbaar kunnen wonen en juist ook elkaar kunnen ontmoeten. Ook nieuwe vormen zoals Hospi Housing

knappen we als eerste Winkelcentrum Dukenburg op, zodat dit weer

krijgen meer ruimte. Samen met onderwijsinstellingen werken we daarnaast aan een aantrekkelijke en gezonde studentenstad,

een aantrekkelijke plek wordt, met een vitaal winkelaanbod en

met meer aandacht voor sport, cultuur en ontmoeting. We zorgen voor meer levendigheid en voorzieningen op en rond de

voorzieningen, zoals de nieuwe bibliotheek. We onderzoeken

campus en blijven investeren in een bruisend studentenleven dat past bij een groeiende stad.

samen met de Dukenburgers of op de plek van het

13

huidige zwembad Dukenburg een plek voor cultuur kan komen. Een keuze voor Dukenburg past ook in onze visie om ongelijk te

We streven naar betere verkeersveiligheid in de stad, met ruimtelijke maatregelen en een gedragsaanpak. We richten ons onder

investeren voor gelijke kansen. Om die reden gaan we onder meer ook door met herstructurering in Neerbosch-Oost en Hatert.

meer op veilige schoolomgevingen zodat ieder opgroeiend kind zich veilig en zelfstandig kan verplaatsen door de stad.

Met het oog op de toekomst zetten we ons actieve grondbeleid voort, zodat we regie houden op de ontwikkeling van Nijmegen.

Met Rijkswaterstaat hebben we een overeenkomst gesloten dat de Waalbrug (infrastructureel) verbeterd zou worden en ook

Bijvoorbeeld door sociale en marktconforme grondprijzen te hanteren. We kiezen voor hoogbouw waar dit past, zodat we zo

geschilderd. De infrastructurele verbetering heef plaatsgevonden. Het is de hoogste tijd om de brug ook te gaan schilderen en

veel mogelijk ruimte houden voor een aantrekkelijke en gezonde openbare ruimte, voor ontmoeten, bewegen, rust en spelen.

op te knappen. Dit staat gepland voor 2030. De gemeente draagt hier € 5 miljoen euro aan bij. Zo wordt de brug weer het icoon dat zij al decennia is.

De Omgevingswet vraagt de komende jaren nog veel van ons. De belofe van eficiency en een voor inwoners toegankelijker planproces is nog ver weg, terwijl het Rijk er wel van uit gaat dat we kunnen besparen en ons minder geld geef. Daarom is het noodzakelijk om structureel extra middelen beschikbaar te stellen.

4. Parkeren

Wij zien parkeerregulering als een noodzakelijk instrument voor regie op en eerlijke verdeling van de ruimte en voor

3.Bereikbaarheid 14

het stimuleren van duurzame mobiliteitskeuzes. Zeker in een stad waar steeds meer mensen zijn. Daarom zetten we het bestaande beleid voort, inclusief de spelregels om tot keuzes te komen over betaald parkeren en de lopende en geplande

Zowel door de groei van de stad, als door de toestand in de wereld met hoge brandstofprijzen en onzekere aanvoer,

onderzoeksgebieden. Ook de koers om de binnenstad autoluw te maken en zo veel mogelijk van straatparkeren naar

zien wij het als onze verantwoordelijkheid om versneld in te zetten op de mobiliteitstransitie. Dit heef veel voordelen.

garageparkeren te gaan, zetten we door. Er blijf uiteraard genoeg ruimte voor gehandicaptenparkeerplaatsen op straat.

We besparen veel ruimte in de stad, het is duurzaam, de lucht wordt schoner en lopen en fietsen is gezond. We stellen

We werken bovendien aan een fietsparkeerstrategie.

extra middelen beschikbaar voor duurzame mobiliteit. Die zetten we in voor de uitvoering van de OV-visie en voor meer deelvervoermiddelen.

In nieuwe gebiedsontwikkelingen en bij herinrichting van de openbare ruimte zoeken we een nieuwe goede balans tussen ruimte voor de auto en ruimte voor duurzame mobiliteit, groen, spelen en andere functies. We gaan daarover in gesprek met

We streven naar duurzaam, betaalbaar en toegankelijk vervoer voor iedereen. Vandaar dat we het busvoordeelabonnement

onze inwoners, zodat we weten wat zij willen en nodig hebben. Zo blijven we werken aan een leefbare stad.

behouden en uitbreiden naar jongeren. We maken daar 1 miljoen per jaar voor vrij. In Nijmegen blijven we vasthouden aan het uitgangspunt dat de eerste parkeervergunning voor bewoners betaalbaar is. We willen deelmobiliteit, zowel fietsen als auto’s, zo veel mogelijk in eigen hand houden, zodat we goed kunnen

De huidige parkeertarieven in Nijmegen zijn lager dan het gemiddelde van andere middelgrote steden in Nederland. Om onze

sturen op aantallen, kwaliteit, prijzen en locaties. Deelmobiliteit moet toegankelijk zijn voor zo veel mogelijk mensen. Bij

ambities voor de stad te kunnen waarmaken, worden de parkeertarieven verhoogd. Ook kunnen hierdoor de faciliteiten, zoals

gebiedsontwikkelingen maken we vanaf de start ruimte voor duurzame (deel)mobiliteit. En als we de bestaande openbare

P&R-locaties verbeterd worden. In de financiële paragraaf is de raming van deze maatregelen te vinden.

ruimte vernieuwen of herinrichten, doen we hetzelfde. We nemen bewoners goed mee, om met hen een passende mix aan deelvervoermiddelen te kiezen. Verder blijven we ruimte maken voor fietsen en lopen en voor rolstoelvriendelijke routes. Duurzame en gezonde manieren van verplaatsen die weinig ruimte innemen zijn onmisbaar in een stad die groeit en verdicht. We blijven daarom werken aan goede fietsvoorzieningen, een aantrekkelijk voetgangersnetwerk en aan het verleiden van inwoners om zich duurzaam te verplaatsen. De stationsfietsenstalling blijf de eerste 24 uur gratis. Ook als de provinciale bijdrage daarvoor stopt. Daarvoor reserveren we € 100.000 per jaar. Daarnaast plaatsen we meer laadpalen en we gaan door met het verleiden van mensen om meer gebruik te maken van duurzame vervoermiddelen. Voor bezoekers verbeteren we onze P&R-locaties en de bereikbaarheid van de (binnen) stad vanaf die locaties. Ook zetten we ons in voor meer nachttreinen en -bussen. In deze bestuursperiode maken we keuzes over de toekomstige inrichting van de Oranjesingel. We wachten het onderzoek hierover eerst af. We willen in elk geval zorgen dat de bussen beter kunnen doorstromen terwijl andere verkeersstromen niet of zo min mogelijk worden beperkt, zoals we ambiëren in de OV-visie.

15

5. Milieu en schone lucht

Ons beleid voor een gezonde leefomgeving zetten we voort. Schone mobiliteit is een van de belangrijkste factoren voor de luchtkwaliteit in de stad. En met onze plannen voor vergroening en duurzaamheid, dragen we bij aan onze hoge ambities voor een gezonde leefomgeving. We willen de recentste WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit zo snel mogelijk in heel Nijmegen halen. Dat betekent dat we voldoen aan de tussendoelen van 2030, zoals door het Europees Parlement vastgesteld, maar dat we ook voor de jaren daarna ambitieuze mijlpalen en maatregelen zullen vaststellen. Goede luchtkwaliteit is belangrijk voor iedereen in onze stad. In Nijmegen werken we al volgens de Stookwijzer waarbij wordt afgeraden om te stoken bij code oranje of rood. We houden het landelijk beleid over houtstook in de gaten en als het juridisch mogelijk en uitvoerbaar is om houtstook te verbieden, werken we toe naar een verbod.

16 6.Toegankelijkheid

Onze stad is voor iedereen. Met inclusie als belangrijke waarde voor deze coalitie, is toegankelijkheid in brede zin een groot thema. In andere hoofdstukken gaan we in op toegankelijkheid in de zin van betaalbaar, bereikbaar en begrijpelijk. Als het gaat om inrichting van de ruimte, is design for all ons uitgangspunt. We willen dat onze stad en openbare ruimte voor zo veel mogelijk mensen toegankelijk en bruikbaar zijn. Letterlijke en figuurlijke drempels willen we wegnemen. Ook maken we geld vrij voor het MuZIEum, dat een belangrijke rol inneemt op het gebied van bewustwording over inclusie en toegankelijkheid. In alle ambities willen we rekening houden met toegankelijkheid en werken conform het VN-verdrag Handicap. We maken graag gebruik van ervaringsdeskundigheid en –kennis om de goede dingen te doen.

Nijmegen groeit en blijf de komende decennia groeien. Dat biedt kansen om verder te bouwen aan een aantrekkelijke, duurzame en rechtvaardige stad.

17

Sociale basis, Wmo, jeugd, cultuur & erfgoed, sport & gezondheid, vluchtelingen, maatschappelijke opvang We zijn ervan overtuigd dat investeren in de veerkracht van mensen, in leefbare wijken met voldoende voorzieningen en in sterke gemeenschappen, de beste preventieve zorg is. Nu de zorg onder druk staat door te weinig middelen, een krappe arbeidsmarkt, vergrijzing en doordat er steeds minder zorg met verblijf is, doen steeds meer mensen een beroep op onze gemeentelijke voorzieningen. Ons antwoord is een sterke sociale basis. We gaan door met het opbouwen van sociale cohesie en sterke gemeenschappen in onze wijken, met eigen regie voor bewoners en in goede samenwerking met de maatschappelijke organisaties die in de wijken werken. We zetten stevig in op preventie en versterken het onmisbare werk van de vele organisaties die vrijwillige en informele zorg en hulp bieden. Ook hier verkleinen we verschillen door ongelijk te investeren in gelijke kansen.

18

De sociale basis is meer dan alleen zorg en welzijn. Ook sport, spelen, ontmoeten en cultuur zijn basisvoorzieningen voor

2.

Samen voor een sociale en bruisende stad

iedereen. Ze dragen bij aan gezond leven, leren en je talenten inzetten. Ze maken het leven mooier en onze stad aantrekkelijker. Dat gunnen we iedere Nijmegenaar. Daarom willen we deze voorzieningen laten meegroeien met de groei van de stad en gaan we onder meer sportverenigingen en kleine culturele makers in de wijken extra ondersteunen. In een sociale stad vangen we ook mensen die dakloos zijn op en zijn asielzoekers, ontheemden en vluchtelingen welkom. We streven ernaar dat opvang kleinschalig en veilig is voor iedereen en mensen helpt om hun weg (terug) te vinden in de samenleving.

1. Sociale basis en zorg

Wij geloven in sterke en sociale gemeenschappen, waar mensen elkaar helpen en ondersteunen. Dit doen we door flink te investeren in de sociale basis in onze stadsdelen. We investeren daarmee in de kracht en het netwerk van verenigingen, vrijwilligers, buurtbewoners, buurtinitiatieven en voorzieningen. In een groeiend Nijmegen moeten inwoners in iedere wijk dichtbij huis terecht kunnen voor ontmoeting, cultuur, sport, mentale ondersteuning en laagdrempelige hulp. Zo versterken we niet alleen gemeenschappen, maar ook de vrijheid en veerkracht van inwoners om mee te doen. Een sterke sociale basis is belangrijk voor het dagelijks leven van onze inwoners. Mensen voelen zich daardoor gezien, gesteund en verbonden. Het draagt bij aan het welzijn van inwoners en aan gezond en fijn samenleven in onze stad. Daarbij kijken we breder dan alleen zorg en ondersteuning. Ook een gezonde leefomgeving draagt bij aan preventie: voldoende groen, fijne plekken om te bewegen en elkaar te ontmoeten, schone lucht en voorzieningen dichtbij huis helpen inwoners om gezond en zelfstandig te blijven.

19

In een Nijmegen met een sterke sociale basis bestaan gemeenschappen waarin mensen naar elkaar omkijken en elkaar helpen.

We maken de openbare ruimte dementievriendelijker op de plekken waar dat het belangrijkst is. We maken ruimte voor

Waar inwoners zelf en samen initiatieven nemen en organisaties en de gemeente kunnen ondersteunen waar nodig.

voldoende huisartsenpraktijken, ook in nieuwe wijken.

De extra inzet op de sociale basis zorgt voor winst aan twee kanten. Aan de ene kant verbeteren we de gezondheid, veerkracht

2. Jeugd

en het welzijn van onze inwoners. Aan de andere kant voorkomen we dat mensen zwaardere of langduriger zorg nodig hebben. Zo werkt investeren in de sociale basis preventief.

Al sinds gemeenten in 2015 verantwoordelijk werden voor de jeugdzorg, blijkt het niet mogelijk om binnen de beschikbare budgetten iedereen goede zorg en ondersteuning te geven of de groei van de vraag te beïnvloeden. Het Rijk stelt te weinig geld beschikbaar voor de jeugdhulp en dat is een probleem waar alle gemeenten mee kampen. Er lopen onderhandelingen

Versterking van de sociale basis vraagt om inzet van de gemeente, organisaties en initiatieven om anders en beter samen te

met het Rijk over de budgetten, maar tot nu toe heef dat nog nooit voldoende soelaas geboden.

werken. De opdracht en de inwoners staan centraal. Deze ambitie geven we op verschillende manieren een stevige impuls de komende jaren. We stellen allereerst jaarlijks € 1,2 miljoen beschikbaar voor subsidiëring van maatschappelijke initiatieven die

We gaan door met afspraken uit de Hervormingsagenda Jeugd en we willen ook voorkomen dat nieuwe vormen van gesloten

bijdragen aan de versterking van de sociale basis.

jeugdzorg ontstaan. Verder zien we dat de aanpak van de Buurtteams steeds beter werkt om kinderen en gezinnen zo licht en zo dichtbij mogelijk te ondersteunen en meer interventies collectief aan te bieden. Met Tussen Wal en Schip leveren we maatwerk

20

Ook maken we de komende vier jaar € 1 miljoen structureel vrij voor het doorzetten van de transformatie naar een sterke

voor jongeren in de jeugdzorg die meerderjarig worden. In die richting ontwikkelen we jeugdhulp door, binnen de versterking

sociale basis. We durven aan te nemen dat deze preventie leidt tot lagere zorgkosten. Daarom bekostigen we een deel van de

van de sociale basis. We zien bijvoorbeeld dat er informele/vrijwillige zorginitiatieven en sociaal ondernemers bestaan, die

investeringen in de sociale basis, uit een brede taakstelling op zorg- en welzijnslasten.

aan kinderen en jongeren overbruggingszorg bieden voor complexe jeugdzorg en daarin positieve resultaten behalen. Ook die willen we ondersteunen vanuit de sociale basis.

Het stadsdeelprogrammeren zetten we voort en breiden we vanaf 2029 uit met twee nieuwe stadsdelen. Hierbij willen we meer partners betrekken, op een manier die past bij het stadsdeel.

We behouden de aanpak Samen Verder, waarin diverse professionals samen werken voor gezinnen en huishoudens in onveilige situaties en we breiden het uit naar de hele stad. We stellen daarvoor € 550.000 per jaar beschikbaar. Voor de implementatie

Daarnaast hebben we de ambitie om ons beleid rond accommodaties te hervormen, in lijn met de versterking van de sociale

stellen we eenmalig € 300.000 extra beschikbaar.

basis. We gaan onze wijkcentra meer inzetten als laagdrempelige ontmoetingsplaatsen in de wijken. En waar mogelijk en passend ook schoolgebouwen en gymzalen. Die laatste overigens alleen voor sportieve activiteiten. De wijkcentra houden

We willen jongeren betere regie geven in hun eigen trajecten door hen in de jeugdhulp meer een stem te geven, bijvoorbeeld in

we langer open in de avonduren om ook jongeren te trekken. En we gaan werken met meer zelf- en medebeheer door

een adviserende rol. Jongeren die als jongvolwassenen uitstromen uit jeugdzorg of dak- en thuisloos zijn, geven we prioriteit bij

wijkbewoners, zodat wijkcentra sterker van en voor de buurt worden met een aanbod dat beter aansluit op de behoefen van

woningtoewijzing. Programma’s voor het verbeteren van de mentale gezondheid van jongeren zetten we voort. We onderzoeken

bewoners. Zo worden het echte huiskamers van de wijk. Voor deze hervorming stellen we € 0,5 miljoen per jaar beschikbaar.

hoe we pleeggezinnen goed kunnen ondersteunen en waar het toegevoegde waarde heef als we ondersteuning slim clusteren. We maken een gezond ontbijt en lunch op school mogelijk, waar nodig.

In de zorg en ondersteuning blijven we inzetten op snelle toegang tot de Buurtteams en tot (indicatiestelling voor) Wmo en Jeugdhulp. Beschikkingsvrij werken mag niet ten koste gaan van de rechtszekerheid en rechtsbescherming van onze

We blijven inzetten op een goede mentale gezondheid van jongeren door programma’s als STORM, Join Us en Druk en Dwars

inwoners. Als langdurige behoefe aan ondersteuning te verwachten is, geven we een indicatie of beschikking af met een lange

en hebben aandacht voor studentenwelzijn en mentale gezondheid van studenten.

duur. Een centrale klachtenregeling, heldere communicatie en cliëntondersteuning. Waarborgen voor rechtszekerheid en rechtsbescherming bij meer en meer ontschot werken. Nijmegenaren kunnen kiezen uit verschillende aanbieders als ze hulp of een voorziening uit de Wmo nodig hebben. Dat houden

3. Sport en gezondheid

Nijmegen is een sportstad in hart en nieren. De stad kent topsport in uiteenlopende discplines: van internationaal

we in stand. We zorgen dat er voldoende respijtzorg beschikbaar is, zodat we mantelzorgers kunnen ontlasten wanneer ze

gerenommeerde hardlopers en een zwemvereniging die op het hoogste niveau meedraait en natuurlijk N.E.C. Ook hockey,

dat nodig hebben. We doen een onderzoek naar transzorg als publieke voorziening. We maken middelen vrij voor goede

tennis, roeien en ijshockey zijn sterk vertegenwoordigd, naast vele andere sporten. Grote sportevenementen zetten Nijmegen

beschikbaarheid van PrEP via de huisarts. En goede initiatieven als de Nijmeegse versie van de babygroentetas zetten we voort.

internationaal op de kaart, terwijl sport ook een belangrijke rol speelt in het actieve studentenleven van de stad.

We dragen eraan bij dat onze inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en leven. Daarvoor werken we aan

Breedtesport en het verkleinen van gezondheidsverschillen zijn juist belangrijke elementen in de versterking van de

voldoende woonzorgvormen en passende ondersteuning voor ouderen die willen verhuizen. Wonen en zorg clusteren

sociale basis en de sociale structuur in Nijmegen. We hebben het belang al benadrukt van een gezonde, groene leefomgeving

we slim door gezamenlijk organiseren, bijvoorbeeld in zorgbuurthuizen en knarrenhoven. Het Woonfonds kan ook ingezet

die uitnodigt tot ontmoeten, bewegen, sporten en spelen en die goed is voor de lichamelijke en mentale gezondheid. Onze

worden om deze woonvormen mogelijk te maken. In het hoofdstuk Ruimte, wonen & mobiliteit gaan we daar concreter op in.

inzet op preventieve gezondheid en het verkleinen van gezondheidsverschillen zetten we voort. We hopen dat het Rijk dat ook

21

doet via het Aanvullend Zorg & Welzijnsakkoord. Preventieve gezondheid is een wezenlijk onderdeel van ons beleid om de

Ook nachtcultuur verdient een volwaardige plek in een groeiende stad. Het nachtleven is belangrijk voor ontmoeting,

sociale basis te versterken. Volgens het principe: ongelijk investeren voor gelijke kansen, doen we het meest in de wijken waar

talentontwikkeling, creativiteit en de aantrekkelijkheid van Nijmegen als cultuurstad. Daarom investeren we samen met

de gezondheidsscores het laagst zijn. Met Groen, Gezond & in Beweging hebben we een toonaangevend samenwerkingsverband

organisatoren en makers blijvend in een veilig, inclusief en toekomstbestendig nachtleven. We blijven ruimte bieden aan

voor preventieve gezondheid, met maatschappelijke partners, onderzoek, onderwijs en bedrijven die met ons samenwerken

experimentele nachtcultuur, makers en vernieuwende evenementen en onderzoeken de mogelijkheden voor een permanente

aan een gezonde stad.

plek voor nachtcultuur en creatieve broedplaatsen, bijvoorbeeld op het NYMA-terrein.

We stellen een nieuwe sportagenda voor amateurclubs op, om hen te ondersteunen in het werken met vrijwilligers en het

De ambitie om in 2033 Europese Culturele Hoofdstad van Europa te worden, houden we vast en we reserveren er alvast

beheren van accommodaties. Ook willen we met deze agenda zorgen voor voldoende en betaalbare sportmogelijkheden in

€ 6 miljoen voor. We zien Culturele Hoofdstad als een kans om cultuur de kracht te laten zijn die leefbaarheid, economie,

een groeiende stad. We bekijken waar en hoe we gebouwen en velden op leegstaande tijdstippen beschikbaar kunnen stellen

toerisme en stedelijke ontwikkeling met elkaar verbindt, Nijmegen nationaal en internationaal sterker op de kaart zet en

voor welzijnsorganisaties. Zo bedden we sport goed in, in de sociale basis. Voor de sportagenda stellen we € 200.000 per jaar

onze stad nog fijner maakt om in te leven.

beschikbaar. We starten met een pilot in de voetbalsport. We gaan investeren in inclusie en veiligheid van LHBTQI+-personen in de sport. Besturen van verenigingen willen we in staat

22

stellen om sport inclusief te maken. Hiervoor stellen we € 100.000 per jaar beschikbaar. Analoog aan SchoolsOut, noemen we deze aanpak SportsOut.

5. Erfgoed

Nijmegen is de oudste stad van het land. Ons cultureel erfgoed is een schatkist die we beter zichtbaar willen maken. Niet alleen door heropening van het Valkhof Museum, maar ook door erfgoed in de hele stad te laten zien, waar vondsten gedaan zijn, bijvoorbeeld het Romeins erfgoed in het Waalfront.

4. Cultuur

Ook willen we ons erfgoedbeleid verbreden naar nieuwe historische thema’s. In 2028 is het 350 jaar geleden dat de

Cultuur maakt Nijmegen tot de levendige, vrije en creatieve stad die zij is. Cultuur verbindt en verhef mensen, zorgt voor

Vrede van Nijmegen gesloten werd. Deze belangrijke gebeurtenis in de Europese geschiedenis en diplomatie willen we

ontmoeting, verbreedt onze horizon en maakt de stad aantrekkelijk om te wonen, studeren, werken en bezoeken. Cultuur

passend herdenken. Ook willen we een vervolg geven aan het Gebroeders van Lymborchjaar en goede huisvesting realiseren

is essentieel voor het maken van een fijne stad en draagt bij aan een sterke sociale basis. Zonder investeringen in cultuur

voor het Infocentrum WO II. Bovendien maken we ons sterk voor het behoud van de volkscultuur die Nijmegen rijk is. Voor

raakt de stad uit balans. Want een stad heef meer nodig dan huizen alleen. Om een stad te laten bruisen moet er ook iets

cultureel erfgoed maken we daarom structureel € 0,5 miljoen extra vrij.

te beleven zijn. Daarom laten we cultuur meebewegen met de groei van Nijmegen. Cultuur moet toegankelijk, zichtbaar en betaalbaar zijn voor iedereen. We investeren structureel extra in cultuur en verhogen het cultuurbudget per inwoner, zodat voorzieningen, makers en instellingen kunnen meegroeien met de stad. In 2027 verhogen

6. Vluchtelingen

Nijmegen is een gastvrije stad. We staan voor een humaan migratie- en asielbeleid. Asielzoekers, vluchtelingen en andere

we het budget met € 1,5 miljoen en daarna structureel met € 2 miljoen. We kiezen nadrukkelijk voor een breed cultureel aanbod:

migranten blijven welkom in Nijmegen en kunnen rekenen op hulp en steun. We zorgen ervoor dat vluchtelingen die we in

van instellingen tot makers, van festivals tot nachtcultuur, van musea en poppodia, tot cultuur in de wijk. We hebben hierbij

Nijmegen opvangen, mee kunnen doen vanaf dag één. Dat houdt in dat zowel asielzoekers als statushouders meteen kunnen

extra aandacht voor het verbeteren van de aantrekkelijkheid en toegankelijkheid van het culturele aanbod voor jongeren.

beginnen met de taal leren, onderwijs volgen en werken.

We blijven investeren in de culturele infrastructuur van Nijmegen. Dat begint met het afmaken van projecten waar we aan

We zorgen voor voldoende locaties om te voldoen aan de Spreidingswet en richten die zo in dat ze ook voor andere doelgroepen

begonnen zijn, zoals de nieuwe Merleyn en de verbouwing van de Stadsschouwburg. Het betekent ook dat we investeren in

ingezet kunnen worden. Zo behouden we ook ruimte als de noodzaak voor meer opvangplekken weer ontstaat.

nieuwe culturele voorzieningen. Van de herontwikkeling van de Lindenberg in het centrum en nieuwe culturele voorzieningen in Dukenburg en Nijmegen-Noord, tot meer broedplaatsen en ateliers voor makers, kunstenaars en creatieve ondernemers. Ook

Opvangvoorzieningen zijn wat ons betref het liefst kleinschalig, met plekken om elkaar en buurtgenoten te ontmoeten. Hier

investeren we in culturele voorzieningen in de openbare ruimte en aantrekkelijke plekken waar ontmoeting, recreatie en cultuur

zijn ook passende begeleiding, goede zorg en voorzieningen. We hebben speciale aandacht voor kwetsbare groepen, zoals

samenkomen. En in de toegankelijkheid van culturele voorzieningen als publieke ruimtes, als huiskamers van onze stad.

jongeren en LHBTQI+-vluchtelingen. Ook gaan we specifiek aan de slag om betere opvangplekken voor Oekraïners te vinden. Ongeacht het rijksbeleid handhaven we de ondersteuning voor ongedocumenteerden en blijf Nijmegen een veilige haven.

Evenementen en festivals zoals de Vierdaagsefeesten, de Dag van het Levenslied, Subcultuur, Music Meeting, Go Short en het

De bed, bad, brood opvang blijf bestaan zodat mensen zonder documenten op een menswaardige en veilige manier kunnen

Wintertuinfestival dragen bij aan het karakter van onze stad en trekken bezoekers uit het hele land. We blijven deze evenementen

leven en zich kunnen ontwikkelen, inclusief zorg en ondersteuning.

ondersteunen. Daarbij houden we oog voor leefbaarheid, veiligheid en een goede balans met de omgeving.

23

7. Maatschappelijke opvang

Het aantal dakloze mensen neemt al jaren toe en leidt tot schrijnende situaties voor deze mensen. In het stadscentrum zijn steeds meer dakloze mensen te zien in het straatbeeld. Meer bewoners en bezoekers voelen zich daardoor onveilig, zo blijkt uit de stads- en wijkmonitor, of maken zich juist zorgen en willen graag helpen, hoorden we in de stadsgesprekken. In een sociale stad voorkomen we dat mensen dak- of thuisloos raken. Als dat wel gebeurt, vangen we dakloze mensen op een sociale manier op. Als gemeente hebben we de afgelopen jaren al veel geïnvesteerd in meer en goede opvang en ondersteuning voor dakloze mensen. En met onze regio voor maatschappelijke opvang hebben we het regionaal actieplan voor het voorkomen en bestrijden van dakloosheid opgesteld, waar Wonen Eerst centraal staat. In dit actieplan hebben we afspraken gemaakt over ieders inzet voor preventie, voldoende opvang en mogelijkheden voor huisvesting van bijzondere doelgroepen. Deze afspraken, over meer en betere opvangplekken en Housing first, komen we na, met de daarvoor benodigde middelen; € 961.000 in 2026 en daarna € 905.000 structureel. En we gaan door om de aanpak te verbeteren en de beweging naar Wonen Eerst te versnellen.

24

We willen meer doen om dakloosheid te voorkomen, zeker bij jongeren. We zetten in op preventieve en bewezen programma’s zoals Upstream, om te voorkomen dat jongeren dak- of thuisloos raken. Zo zorgen we ervoor dat jongeren die uitstromen uit de zorg of thuisloos zijn geraakt via urgentie snel een eigen plek vinden. De opvang voor daklozen willen we hervormen. We zetten extra in op vroegsignalering door bijvoorbeeld de extra aandacht die we hebben voor het ondersteunen van arbeidsmigranten. Dakloze mensen hebben verschillende achtergronden en problematiek, die verschillende vormen van opvang en ondersteuning vragen. De opvang voor dakloze mensen willen we daarom hervormen. Opvangvoorzieningen worden kleinschalig en meer gericht op zelfbeheer. We maken werk van specifieke opvangvoorzieningen voor vrouwen en houden rekening met de verschillende zwaartes van zorgvragen. Daarnaast houden we ook oog voor de kwetsbaarheid van dakloze LHBTQI+ personen en vrouwen en kinderen. Bij deze hervorming betrekken we organisaties van en voor dakloze mensen en zetten we ervaringsdeskundigheid en –kennis meer in. Mensen die net dakloos zijn, hebben nog niet altijd een zware zorgvraag. Door in te zetten op snelle opvang, steun en zelfregie voorkomen we die en hebben mensen een beter perspectief zodra zij weer een eigen woning krijgen.

We laten handhaving en zorg hand in hand gaan in het centrum en zorgen voor voldoende zorgmedewerkers op straat. Voor mensen die prikkelarm wonen nodig hebben, blijven we inzetten op de bouw van zorgwoningen, zoals Skaeve Huse. Voor de hervorming van de maatschappelijke opvang stellen we in de jaren 2027 t/m 2029 jaarlijks € 2,5 miljoen beschikbaar. We gaan ervan uit dat de hervorming ook besparingen mogelijk maakt. Die hebben we ingerekend vanaf 2028. Het MFC blijf in het stadscentrum gevestigd. Daarbij investeren we ook in een veilige en prettige openbare ruimte rondom het MFC, zodat opvang en leefbaarheid samen op kunnen gaan.

De sociale basis is meer dan alleen zorg en welzijn. Ook sport, spelen, ontmoeten en cultuur zijn basisvoorzieningen voor iedereen. Ze dragen bij aan gezond leven, leren en je talenten inzetten.

25

Klimaatadaptatie, klimaat en energie, milieu en circulariteit Een groene, duurzame, schone stad, zo willen we Nijmegen zien. En daar blijven we hard aan werken. Groen heef waarde op zichzelf en is goed voor heel veel dingen. Groen helpt tegen hitte en droogte, om water op te vangen en vast te houden, het maakt de stad mooier, is bruikbaar voor sport, spel en ontmoeting en goed voor de mentale gezondheid. We kiezen bewust ook voor een groennorm. Nijmegen wil zo snel mogelijk klimaatneutraal zijn en aardgasvrij in 2045, want we zijn ervan overtuigd dat duurzaamheid de toekomst heef. We geloven dat investeren in verduurzaming de beste koers is, ook in tijden dat klimaatscepsis een groter podium krijgt en de uitstoot van CO2 wereldwijd toe- in plaats van afneemt. Verduurzaming maakt ons minder afhankelijk van onzekere geopolitieke ontwikkelingen. Dus investeren we door, in grootschalige infrastructuur en kleinschalige oplossingen.

26

We willen een rechtvaardige energietransitie, waarin ook onze inwoners die niet zelf de mogelijkheden hebben om hun woning te verduurzamen, mee kunnen doen en niet de zwaarste lasten dragen van hoge energieprijzen. Ook voor een schone stad zetten we ons extra in. We pakken de afvalproblematiek aan en stimuleren hergebruik en circulariteit. We hebben respect voor dieren en de natuur en willen niet alleen een diverse maar ook een biodiverse stad zijn.

1. Groen, klimaatadaptatie en openbare ruimte

3.

Groene, duurzame, schone stad

Extreem weer en klimaatverandering leiden tot schadelijke gevolgen in onze stad. Hittestress, wateroverlast en langdurige droogte pakken negatief uit voor zowel inwoners als de natuur en biodiversiteit in onze stad. Als gemeente nemen we onze verantwoordelijkheid door de openbare ruimte en de gebouwde omgeving aan te passen aan deze veranderingen en daarmee de gevolgen te matigen. Bovendien ondersteunen we inwoners met voorlichting en subsidie om hetzelfde te doen. Meer groen in de stad is een antwoord op de gevolgen van klimaatverandering. We investeren € 0,5 miljoen extra voor het planten van bomen. We zetten de klimaatadaptatiestrategie voort met de beschikbare middelen voor de strategie en de middelen uit het programma Water en Riolering, voor het bergen, vasthouden en afvoeren van water. We focussen op de gebieden met de hoogste risico’s en investeren daar als eerste en het meest. Het normenkader voor voorzieningen, waaronder groen, bij ontwikkeling van nieuwe gebieden, passen we ook toe als we bestaande openbare ruimte aanpassen aan het veranderende klimaat. We voegen groen toe, door onder meer extra bomen te planten en waar mogelijk te kiezen voor halfverharde parkeerplaatsen. In de Vernieuwingsgolf openbare ruimte hebben we op dit onderwerp goede ervaringen opgedaan in de samenwerking met bewoners. Daar gaan we mee door.

We vormen een groenaankoopfonds van € 4,5 miljoen, om grond aan te kunnen kopen. Waar nodig zullen we afwaarderen om verbindingen tussen groene gebieden tot stand te brengen. Zo creërem we meer en langere robuuste verbindingen in onze stad, zoals de groene corridor van de Waal tot Heumensoord. We wachten het onderzoek af naar de grondwateroverlast in NijmegenWest. Op basis daarvan bekijken we wat we in de openbare ruimte kunnen doen om het risico hierop in de toekomst te verminderen.

27

Op het gebied van grond-, weg- en waterbouw in onze openbare ruimte kopen we steeds meer circulair in, vooral beton.

om mensen te helpen die daardoor in financiële problemen terechtkomen. Na 2028 regelen we dit op maat via het Nijmeegs

Ook daarmee dragen we bij aan een duurzame stad.

Maatschappelijk Meedoen Budget (NMMB).

Bij vraagstukken rond de toekomst van onze begraafplaatsen, houden we rekening met de uiteenlopende behoefen van onze

Tegelijkertijd zetten we fors in op duurzame oplossingen, door schone stroom en warmte en door een isolatie-ofensief.

inwoners. We zien een ontwikkeling dat steeds meer islamitische Nijmegenaren na hun overlijden hier begraven willen worden,

Want energie die we niet verbruiken, hoef ook niet opgewekt te worden. Voor het isolatie-ofensief stellen we € 1,5 miljoen

terwijl veel andere Nijmegenaren steeds minder kiezen voor begraven.

extra per jaar structureel beschikbaar. We hebben in dit ofensief speciale aandacht voor mensen in de huizen met de slechtste energielabels en met de laagste inkomens. We verwachten en hopen uiteraard dat het ofensief tijdelijk kan zijn, doordat onze

2. Klimaat en energie

Nijmegen wil bijdragen aan het tegengaan van de opwarming van de aarde en de CO2-uitstoot verlagen. Door het gebruik van fossiele brandstofen zoals aardgas warmt onze planeet op. Daarom is het omschakelen naar schone energiebronnen een urgente en belangrijke opgave.

woningvoorraad, waarvan nu nog 16% een energielabel D of lager heef, steeds duurzamer wordt.

3. Circulariteit en milieu

We zien dat afvaloverlast door zwerfafval en bijplaatsingen bij afvalcontainers een grote ergernis is voor veel Nijmegenaren. Daar gaan we wat aan doen. We voeren een aanvalsplan afval en bijplaatsingen uit en stellen daarvoor in de komende

28

Voor schone, duurzaam opgewekte energie zijn zonne- en windenergie een belangrijke basis. We zien mogelijkheden voor meer

vier jaar in totaal € 1,8 miljoen beschikbaar. Meldingen over zwerfafval volgen we sneller op. We maken extra inzet van

zonnepanelen op daken in onze stad. Voor voldoende windenergie versterken we de samenwerking in de regio.

Dar mogelijk op plekken waar dit het hardst nodig is. Daar gaan we ook meer handhaven om vervuiling van de openbare ruimte tegen te gaan. We maken het makkelijker om zwerfafval te voorkomen, bijvoorbeeld door extra prullenbakken. En

Netcongestie is de grootste bedreiging voor de verduurzamings- en woningbouwopgave en ook de economische ontwikkeling

onderzoeken of het inleveren van speciale afvalstromen via milieuperrons in de wijken, bijdraagt aan minder zwerfafval.

van de stad heef eronder te lijden. We vinden het belangrijk om bij te dragen aan oplossingen hiervoor. Netbewust bouwen

Schoon is fijn en goed voorbeeld doet goed volgen. Daarom organiseren we een wedstrijd voor de schoonste straat.

is een van de oplossingsrichtingen. Daarnaast kunnen inwoners en bedrijven ook zelf, individueel en collectief, maatregelen nemen om de druk op het net te beperken, bijvoorbeeld door stroomverbruik tijdens de piekbelasting op het net te vermijden

We werken ook toe naar een stad met zo min mogelijk afval, door anders te kijken naar grondstofen en hergebruik te

of door buurtbatterijen. We kijken vanuit de wijk naar het slim omgaan met opslaan van stroom en ook van warmte. Nog

stimuleren, bijvoorbeeld via repair cafés. Als gemeente willen we koploper zijn in circulair aanbesteden en hergebruik

niet alles mag en veel technieken zijn nog in de experimentfase en nog niet bewezen. We verkennen wat er kan en volgen de

van materialen.

innovaties op de voet. We zijn in Dukenburg begonnen met een volledig publiek warmtebedrijf. We zetten warmtevoorziening in publieke handen voort, bij de uitrol in Nijmegen. Zo garanderen we inzet op betaalbaarheid, duurzaamheid en transparantie. We stellen middelen

4. Dierenwelzijn

Respect voor dieren vinden we belangrijk. De leefomgeving moet ook goed ingericht en onderhouden zijn voor dieren.

beschikbaar voor een verkenning naar nieuwe lokale warmtebronnen. Onze warmtenetten breiden we uit in Dukenburg, het

Daarmee houden we rekening bij onder meer het maaibeleid, inrichten van groen, ecologisch beheer en door inzet van de

Stationsdistrict, Winkelsteeg en de onderzoeksgebieden uit onze warmtevisie. Voor warmte werken we verder aan duurzame

toolbox natuurinclusief bouwen. De stadsnatuur en biodiversiteit in Nijmegen willen we verbeteren. Daarom zetten we actief

alternatieven. Voor het aardgasvrij maken van woningen en de warmte-infrastructuur die daarvoor nodig is, stellen we

in op ecologisch beheer, gifvrij groen en meer schuilplaatsen en nestkasten voor vogels, vleermuizen en andere dieren.

€ 3,75 miljoen per jaar beschikbaar voor vier jaar. We maken gebruik van onze aanwijzingsbevoegdheid uit de Wgiw en zullen bij betaalbare en duurzame warmte, wijken aanwijzen waar het gasnet zal verdwijnen. We vormen een fonds voor

De portefeuille dierenwelzijn behouden we en geven we extra slagkracht, met een extra budget van € 200.000,

aansluitkosten-subsidies, zodat we overstappen naar duurzame warmte betaalbaar kunnen houden en huishoudens en bedrijven

voor behoud en versterking van de biodiversiteit in Nijmegen en een respectvolle behandeling van

verleiden om zich aan te sluiten. Ook in de energietransitie vinden we participatie belangrijk, om te zorgen voor draagvlak en

dieren in de natuur en huisdieren.

vertrouwen. De energietransitie kan bovendien een kans zijn om met bewoners te werken aan oplossingen voor andere maatschappelijke vraagstukken die ook spelen in de wijk, of het bereiken van mensen die in aanmerking komen voor

In navolging van het initiatiefvoorstel “Rechten van de natuur op Veur-Lent”

voorzieningen of hulp.

onderzoeken we hoe de natuur op Veur-Lent het beste een stem kan krijgen in plan- en besluitvorming binnen de gemeente. We zien dit als een opstap naar

We willen immers dat ook de energietransitie rechtvaardig is. Dat inwoners schone energie gebruiken en betaalbare

een bredere zoektocht over hoe we de belangen en rechten van natuur

energielasten hebben. En dat juist de mensen met de laagste inkomens baat hebben bij de verduurzaming. Energiearmoede

en biodiversiteit in onze stad kunnen verankeren.

willen we dan ook voorkomen en bestrijden. De afgelopen jaren hebben we verschillende keren meegemaakt dat energieprijzen fors stegen, door geopolitieke ontwikkelingen. Dat doet zich ook nu voor. Voor de korte termijn stellen we middelen beschikbaar

29

We kiezen voor een stad waarin iedereen perspectief heef op een goed bestaan en de mogelijkheid krijgt om talenten te ontwikkelen.

30

31

Bestaanszekerheid, werk, kansengelijkheid, economie, binnenstad Een veerkrachtige stad is een stad waarin iedereen mee kan doen, zich kan ontwikkelen en grip heef op het eigen leven. In Nijmegen geloven we dat bestaanszekerheid, onderwijs, werk en economische ontwikkeling met elkaar verbonden zijn. De kansen die mensen krijgen, worden nog te vaak bepaald door waar je opgroeit, hoeveel inkomen er thuis is of welke ondersteuning beschikbaar is. Juist daarom zien wij het als een belangrijke opdracht voor de gemeente om verschillen te verkleinen en gelijke kansen actief te bevorderen. We kiezen voor een stad waarin iedereen perspectief heef op een goed bestaan en de mogelijkheid krijgt om talenten te ontwikkelen. We investeren in een stad waarin mensen zekerheid ervaren en kunnen bouwen aan hun toekomst. We erkennen daarbij de

32

waarde van alle vormen van talent en vakmanschap. Als kennisstad én vakstad zien we mbo, hbo en wo als gelijkwaardige pijlers onder onze samenleving en economie. Economische ontwikkeling is voor ons belangrijk, maar geen doel op zichzelf. Het moet bijdragen aan brede welvaart, duurzaamheid en sociale vooruitgang. We willen een economie die waarde toevoegt aan de toekomst van de stad en haar inwoners: met eerlijke kansen, goed werk, innovatie, circulariteit, duurzaamheid en ruimte voor maatschappelijk ondernemerschap. De kennis, innovatiekracht en economische sectoren waarin Nijmegen sterk is, van zorg en onderwijs tot hightech en energietransitie, willen we verder versterken en beter verbinden aan maatschappelijke opgaven in onze stad.

4.

Een veerkrachtige werkende stad

Belangrijke economische sectoren en gebieden bepalen bovendien ook het profiel van onze stad. Tegelijk investeren we ongelijk voor gelijke kansen. We investeren extra in kinderen en jongeren, omdat kansenongelijkheid vaak al vroeg ontstaat. Ieder kind verdient een goede start, ongeacht de wijk waarin het opgroeit of het inkomen van de ouders. Daarom investeren we in kinderopvang, onderwijs, gezondheid en talentontwikkeling.

1. Economie

We blijven investeren in een sterke en toekomstbestendige Nijmeegse economie. Een sterke economie gaat voor ons breder dan alleen economische groei. Ook bereikbaarheid, talentontwikkeling, cultuur, kennisinstellingen, een aantrekkelijke leefomgeving en een sterke positionering van Nijmegen en de regio dragen bij aan brede welvaart. Daarom investeren we ook in de aantrekkelijkheid en profilering van Nijmegen en de Lifeportregio als innovatieve, groene en gezonde regio om te wonen, werken en ondernemen. De unieke ligging van onze bedrijventerreinen aan het water willen we inzetten voor meer duurzame en circulaire bedrijvigheid, als invulling van meer maatschappelijk en toekomstbestendig ondernemerschap. Verduurzaming van bestaande bedrijven in de haven, willen we stimuleren. Ook is onze gezamenlijke visie dat we bedrijven willen aantrekken die bijdragen aan hoogwaardige werkgelegenheid en die kwaliteit toevoegen aan onze stad. De Semicon-sector is daarbij van groot belang voor de toekomst van onze economie. De regio Nijmegen is in deze sector de tweede regio van Nederland, na Brainport Eindhoven. Maar zo staan we

33

nog niet bekend. Daarom willen we toewerken naar een eenduidig en stevig ‘merk’ voor health en high tech in de Lifeport regio.

Samen met ondernemers, organisaties en bewoners werken we aan een levendige binnenstad met ruimte voor groen,

We investeren samen met de provincie in een goede samenwerkingsorganisatie hiervoor en maken middelen vrij om als

evenementen, terrassen, cultuur en lokale economie.

overheid publieke investeringen te kunnen doen die nodig zijn om middelen te krijgen van het Rijk, de EU en/of private investeerders voor grote, kansrijke majeure projecten, zowel voor onderzoek als productie. Dit doen we uiteraard samen met andere overheden, kennisinstellingen en de bedrijven uit de sector. Voor uitvoering van de economische visie en health en hightech in de Lifeportregio maken we vier jaar lang € 1,1 miljoen extra vrij en structureel € 0.7 miljoen extra per jaar vrij.

3. Werk

Werk is voor veel mensen de basis voor zelfstandigheid, eigenwaarde en perspectief. Daarom zetten we niet alleen in op meer werkgelegenheid, maar vooral op goed en duurzaam werk dat bestaanszekerheid, ontwikkelkansen en perspectief

34

Ook de economie rondom gezondheid is een zeer innovatieve sector waarvoor we kansen kunnen creëren in een triple

op de toekomst biedt. We willen uitbuiting, onzeker werk en discriminatie tegengaan en hebben daarbij specifiek aandacht

helix-aanpak, zoals we hierboven beschrijven voor Semicon. We verkennen de kansen en mogelijkheden hiervoor met de

voor kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt, zoals jongeren, arbeidsmigranten en mensen met een afstand tot werk. Ook

kennisinstellingen, gezondheidszorgorganisaties, bedrijven en de provincie Gelderland. Regionaal is de energietransitie ook

vinden we het belangrijk dat mensen zich kunnen blijven ontwikkelen en doorgroeien in hun werk. Daarom stimuleren we

een kans voor onze stad.

scholing, begeleiding en ontwikkelkansen tijdens de hele loopbaan.

Voor de innovatieve kant van onze economie zien we veel mogelijkheden in Europese fondsen. We zetten lobbycapaciteit in om

We stellen € 1,2 miljoen per jaar extra beschikbaar. Met € 0,5 miljoen daarvan verruimen we de bijstand met een

samen met andere overheden en bedrijven, deze fondsen binnen te halen voor onze economische speerpunten. Daarbij hoort

bijverdienbonus, voor bijstandsgerechtigden die in deeltijd werken, zodat ook voor hen werken loont, in letterlijke zin.

ook een ondernemende overheid die durf te investeren, organiseren en kansen actief aan te jagen. Nijmegen en de regio mogen

De andere € 0,7 miljoen per jaar besteden we aan extra ondersteuning bij de re-integratie naar werk van mensen die daarvoor

zich sterker profileren als toonaangevende health en hightechregio. Meer ambitie en minder bescheidenheid passen bij de

extra ondersteuning kunnen gebruiken, zoals statushouders en mensen met een (arbeids)beperking. Daarbij zetten we onder

economische kracht van onze regio.

meer in op de werkwijzen van sociale ondernemers die hun positieve efect bewezen hebben. Methodes zoals het succesvolle ‘groeien door doen’, zien we graag op meer plekken in de stad toegepast. Sociale ondernemers willen we extra ondersteunen