Coalitieakkoord 2022-2026 toegankelijke versie

Erfgoedsubsidie Voor erfgoed voeren we een nieuwe subsidieregeling in vergelijkbaar met de subsidieregelingen die we kennen voor cultuur, naast een goede basisinfrastructuur, programmasubsidies en projectsubsidies. Dit doen we om ons erfgoedveld te versterken. Een subsidieregeling voor volkscultuur maakt hier deel van uit. Ook stellen we middelen beschikbaar voor onderhoud en verduurzaming van monumenten. Dit budget laten we

meegroeien met het aantal monumenten in onze stad. Voor dit alles stellen we € 550.000 beschikbaar, waarbij € 100.000 labelen voor Volkscultuur. We dragen éénmalig € 600.000 bij aan het Masterplan Stevenskerk.

Archeologie Onze archeologische rijkdom gaan we beter inventariseren en toegankelijk maken. We besteden € 200.000 aan kennisontsluiting binnen ons archeologische depot. Ook maken we een visie voor visualisatie van erfgoed in de openbare ruimte. Dit alles vraagt om een capaciteitsuitbreiding van € 200.000. Zo zetten we ons erfgoed op de kaart. We willen dat alle Nijmegenaren kunnen genieten van een cultureel aanbod dat bij hen past.

Eerlijke kansen voor iedereen Uit de Stadsgesprekken: “De Kloof tussen arm en rijk wordt steeds groter, mensen kunnen moeilijker meekomen. Zowel in wonen, gezondheid en onderwijs. Er moet meer aandacht komen voor deze verschillen.” “De deelnemers zien (energie)armoede als een hot item voor de komende jaren. Dit onderwerp treft niet alleen de minima (mensen met uitkeringen/werkenden (ook zzp-ers) met een laag inkomen), maar ook andere inkomensgroepen, waaronder ook ondernemers. Er is ook veel schaamte om hiervoor uit te komen, dit vraagt aandacht.”

Vergroten van kansengelijkheid Genoeg geld en een woning vormen een essentiële basis voor een prettig leven. Als deze basis ontbreekt, valt het niet mee om je leven op orde te houden of krijgen. Het opbouwen van een zelfstandig bestaan met eigen inkomen en een dak boven je hoofd, begint bij goed onderwijs. Daarom investeren we fors in het vergroten van kansengelijkheid. Voor een (betaalbare) woning voor iedereen gaan we flink bijbouwen. En om te zorgen dat minder Nijmegenaren in geldproblemen komen, plussen we het armoedebeleid en de schuldhulpverlening op.

Actieplan kansengelijkheid onderwijs Wij willen alle Nijmeegse kinderen gelijkwaardige kansen bieden. Kansengelijkheid is een belangrijk speerpunt voor de komende periode. De verschillen zijn er door corona bepaald niet kleiner op geworden. Kansenongelijkheid kent veel oorzaken. Daarom stellen we een

actieplan Kansengelijkheid op. We zullen kansenongelijkheid van alle kanten aan moeten pakken. Zo draagt bijvoorbeeld armoedebestrijding, schuldhulpverlening en het tegengaan van discriminatie bij stages bij aan kansengelijkheid. En onderwijs is een cruciale schakel in het vergroten van kansengelijkheid. Specifieke punten waar we in het actieplan Kansengelijkheid aandacht aan besteden: We bundelen bestaande en nieuwe activiteiten waardoor kinderen hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen. Samen met de scholen en andere partners stellen we per stadsdeel een pakket op maat samen met naschoolse activiteiten, zoals sport en cultuur- en milieueducatie, onder de noemer ‘Rijke schoolomgeving’. Wij doen graag mee aan het landelijke Voorloperstraject Rijke Schooldag. De Rijke Schooldag vullen we in op een manier die past bij Nijmegen. Door mee te doen aan dit traject kunnen we optimaal profiteren van landelijke inzichten en monitoren wat wel en niet werkt Specifieke aandacht is nodig voor taalontwikkeling, omdat het aantal kinderen met een taalachterstand groeit. We blijven daarom investeren in oor- en vroegschoolse educatie in de kinderopvang voor peuters, met een belangrijke rol voor ouders.

Ook de voor- en vroegschoolse educatie volgen we op de voet en scherpen we aan waar nodig We wachten de resultaten af van de pilot voor huiswerkbegeleiding van 1e- en 2eklassers van de middelbare school. Als de pilot succesvol is, gaan we er mee door We zorgen voor een gezonde schoollunch als gezonde voeding niet vanzelfsprekend is Als de vrijwillige ouderbijdrage voor schoolactiviteiten tot knelpunten leidt, gaan we in gesprek met de school We doen wat we kunnen om stagediscriminatie tegen te gaan Voor het totaalpakket aan maatregelen gericht op kansengelijkheid stellen we tot en met 2025 in totaal € 1 miljoen per jaar ter beschikking. Vanaf 2026 wordt dit € 750.000.

Armoedebeleid We gaan meer doen voor mensen die moeilijk rond kunnen komen. Armoedebestrijding is meer dan ooit nodig, omdat de inflatie en hoge energietarieven de meeste impact hebben voor Nijmegenaren met een smalle beurs. Om te zorgen dat inwoners gemakkelijker een beroep doen op inkomensregelingen, willen we ze bundelen en zorgen dat ze op één plek te vinden zijn. Het platform van de Meedoenregeling leent zich hier goed voor. In dit digitale platform staan nu zo’n 350 cultuur- en sportactiviteiten waar minima met korting aan kunnen deelnemen. Ook het busvoordeelabonnement wordt inmiddels via het Meedoenplatform uitgegeven. Het Meedoenplatform staat continu open voor nieuwe aanbieders: we breiden het aanbod steeds uit. We gaan in gesprek met culturele en sportverenigingen over flexibeler lidmaatschap (‘proefkaarten’) in plaats van een jaarabonnement. We voegen aan het Meedoenplatform de komende vier jaar fasegewijs nog meer regelingen toe, zoals de Individuele Inkomenstoeslag, de Studietoeslag, Bijzondere bijstand en kindregelingen. We werken zoveel mogelijk toe naar één budget per inwoner. Dit alles neemt niet weg dat het nodig blijft om mensen te helpen bij het (digitaal) aanvragen van regelingen. De verschillende organisaties die dat in Nijmegen doen, ondersteunen we.

Daarnaast verhogen we de inkomensgrens van de Meedoenregeling structureel van 110% naar 130% van het sociaal minimum en nu naar 140%, vanwege de hoge inflatie. Zodat niet alleen mensen met

een uitkering er gebruik van kunnen maken, maar ook ‘werkende armen’. Voor het structureel ophogen van de inkomensgrens van de Meedoenregeling van 110% naar 140% stellen wij € 360.000,- per jaar (inclusief uitvoeringskosten) beschikbaar. Tot slot, we zijn blij met het idee dat het CDA ons heeft meegegeven om voldoende groente en fruit voor minima te garanderen. Dit idee nemen we over. We vinden het belangrijk dat ook mensen met een laag inkomen gezond kunnen eten. De Voedselbank gaat een pilot draaien waarin ze ervaring willen opdoen met een supermarktmodel om de klanten meer keuze te bieden. Als de pilot een succes is en de Voedselbank besluit toe te werken naar een “sociale supermarkt”, financieren wij de huisvestings-/investeringskosten. Hiervoor reserveren we eenmalig € 80.000.

Schuldhulpverlening We willen Nijmegenaren met geldzorgen eerder, sneller en beter helpen. We zien te vaak dat mensen die al in de problemen zitten, ook nog te maken krijgen met oplopende schulden. Daarom zetten we vol in op preventie en vroegsignalering, om schulden te voorkomen. Zo hebben we een convenant Vroegsignalering schulden met woningcorporaties, zorgverzekeraars, energiebedrijven en het waterbedrijf. De Financieel Experts in de Wijk (FEW) vormen onze antennes in wijken en buurten. Ze zijn de belangrijkste ingang voor iedereen, van jong tot oud, met geldzorgen of schulden. De Financieel Experts in de Wijk werken preventief, omdat ze laagdrempelig aanwezig zijn in wijken en nauw samenwerken met wijkpartners. Om de Financieel Experts in de Wijk te behouden, nemen we vanaf 2023 € 438.000 structureel op in de begroting. Jongeren en jongvolwassenen met schulden willen we zoveel mogelijk met een schone lei laten starten en behoeden voor het opbouwen van schulden. Daarom stellen we in 2023 een Jongerenperspectieffonds in. Met het Jongerenperspectieffonds zorgen we dat jongeren zo snel mogelijk schuldenvrij zijn. Dankzij zo’n fonds krijgen jongeren een persoonlijke trajectbegeleider en schelden we schulden kwijt in ruil voor een tegenprestatie (opleiding, stage, etc.). We reserveren € 300.000 in 2023 en vanaf 2024 € 250.000 per jaar voor een Nijmeegs Jongerenperspectieffonds.

Hiermee betalen we trajectbegeleiders, schuldhulpverleners en het overnemen (saneren) van schulden bij jongeren. Ook zorgen we met dit budget voor vroegsignalering in wijken en op scholen door jongerenwerkers in samenwerking met de Financieel Experts in de Wijk. Voor een aantal mensen is bewindvoering (overname van alle betalingen) nodig, om te voorkomen dat ze (opnieuw) in de schulden komen. Gemeente Nijmegen heeft een convenant afgesloten met particuliere bewindvoerders die de rechter aan Nijmeegse inwoners toewijst. Dit convenant wordt over 2 jaar geëvalueerd. Om meer grip te krijgen op bewindvoering, verkennen we als een van de opties, de variant ‘bewindvoerders in eigen beheer’ (in dienst bij de gemeente). We investeren fors in het vergroten van kansengelijkheid.

Zorg en welzijn Uit de Stadsgesprekken: “In Nijmegen West kun je bij een zorgboerderij terecht zonder indicatie. Je kunt hier gewoon binnenwandelen. Het helpt mensen enorm die bijvoorbeeld slecht in hun vel zitten om op deze manier zorg/hulp te vragen. Het is een goed voorbeeld van zorg laagdrempeliger maken. Het bespaart ook veel administratie.” “Er moet een onafhankelijke klachteninstantie zijn.”

We stellen de mens centraal De koers die we in hebben gezet op het gebied van zorg en welzijn zetten we voort: we stellen de mens centraal en stoppen met onnodige bureaucratie en overbodige indicaties. We blijven vol in zetten op een sterke sociale basis, zodat iedere Nijmegenaar mee kan doen. En we doen er alles aan om van de buurtteams en GGZ in de wijk een succes te maken. Zo organiseren we de zorg steeds dichterbij en stellen we mensen die zorg nodig hebben in staat een zo normaal mogelijk leven leiden. We beseffen tegelijkertijd dat complexe zorg altijd nodig zal zijn voor mensen en gezinnen met veel problemen. Daarom gaan we door met hervormingen in de jeugdhulp samen met de regiogemeenten. We streven ernaar om hierin landelijk koploper te worden. Zo willen we dat steeds meer kinderen in gezinshuizen of pleeggezinnen terecht kunnen in plaats van in een instelling. Hiervoor kijken we naar goede voorbeelden uit binnen- en buitenland en handhaven we het pleegzorgcompliment.

Bijzondere doelgroepen Ook het ruimhartige beleid dat we hebben voor dak- en thuislozen laten we niet los. Bij beschermd wonen voor mensen met psychische kwetsbaarheid blijven we streven naar zelfstandig wonen als mensen dat willen en kunnen. Daarvoor werken we intensief samen in de regio. We maken afspraken over spreiding van voorzieningen en huisvesting voor bijzondere doelgroepen. Woningen zijn nodig om te zorgen dat mensen kunnen uitstromen uit de opvang, beschermd wonen en jeugdhulpvoorzieningen. Verder is de regionale aanpak van huiselijk geweld een speerpunt met speciale aandacht voor ouderenmishandeling.

Onorthodox Met de geslaagde doorbraakmethode realiseren we onorthodoxe oplossingen die per persoon verschillen. We breiden deze methode uit door structureel € 180.000 ter beschikking te stellen. Voor een deel voor de buurtteams en voor een deel specifiek voor 16 tot 27-jarigen. Want als de overgang van jongeren naar volwassenheid (18-/18+) niet soepel verloopt, kunnen jongeren op verschillende terreinen (mentale gezondheid, wonen, werk/opleiding, inkomen, etc.) problemen krijgen die in elkaar grijpen en daardoor moeilijk

op te lossen zijn. Specifieke acties en aandachtspunten die we op de agenda houden of zetten: Bij de inkoop van zorg grijpen we alle mogelijkheden aan om te zorgen dat geld voor zorg aan zorg wordt besteed en niet wegvloeit naar bijvoorbeeld het maken van winst door organisaties. Bij opdrachten moeten de doelen die we willen behalen voorop staan, niet het organisatiebelang We meten periodiek de fysieke en digitale toegankelijkheid van zorg- en welzijnsvoorzieningen, met speciale aandacht voor ontmoetingsmogelijkheden in de wijk en de rol van wijkcentra hierbij We zetten sportaccommodaties multifunctioneel in voor ontmoeting We verhogen de maximale bijdrage vanuit het Vrijwilligersfonds van € 500 naar € 600 per aanvraag (kan binnen het beschikbare budget voor het Vrijwilligersfonds). We brengen de mogelijkheden in kaart om de kwaliteit en service van hulpmiddelen te verbeteren Wij verhogen de financiële steun aan het AED-netwerk, dat uit verschillende burgerinitiatieven bestaat Als er een nieuw landelijk experiment komt voor een integraal persoonsgebonden budget, doen we graag mee. Doel van één integraal budget is het regelen van zorg gemakkelijker te maken voor huishoudens die zorg ontvangen uit verschillende wetten (Wet langdurige zorg, zorgverzekering, Wmo, Jeugdwet)

Jongeren Jongeren verdienen speciale aandacht. Zij hebben, in de bloei van hun leven, relatief veel last gehad van corona. Vooral de problematiek bij jongeren die al op achterstand stonden, is verergerd. Daarom investeren we in suïcidepreventie op scholen via de STORM-aanpak. De STORM-aanpak is onderdeel van de landelijke suïcidepreventie-agenda. In deze aanpak worden jongeren op middelbare scholen begeleid en gecoacht door mentoren in nauwe samenwerking met zorgcoördinatoren en de jeugdartsen. Meer openheid over mentale problemen helpt. Daarom faciliteren wij op allerlei manieren het bespreekbaar maken van psychische klachten. Voor STORM en voor extra jongerenwerk reserveren we € 250.000 per jaar. De extra jongerenwerkers zijn te vinden op straat, op school, bij sportclubs, op social media en in de jongerencentra. Ze gaan in gesprek met jongeren die het moeilijk hebben en begeleiden deze jongeren bij hun ontwikkeling. Behalve STORM en (extra) jongerenwerk hebben we bij mentale problemen de buurtteams, praktijkondersteuners bij huisartsen voor jeugdigen (POHJ), jeugd-ggz, jeugdhulp en de preventieprogramma’s voor kinderen en jongeren in wijken.

Ouderen Nederland en ook Nijmegen vergrijst. Het aantal ouderen dat zelfstandig woont, is de afgelopen jaren enorm gegroeid. Daarom zijn activiteiten en voorzieningen voor ouderen belangrijker dan ooit. We koesteren het diverse (welzijns)aanbod dat we hebben voor ouderen die in Nijmegen wonen. Met het oog op de vergrijzing en extramuralisering geven we een impuls aan dit aanbod. Hiervoor reserveren we € 300.000 per jaar extra. Deze financiële impuls is vooral bedoeld voor meer laagdrempelige ontmoeting in de wijk,

ouderenadviseurs en logeerzorg om mantelzorgers vrijaf te geven. Ook hebben we binnen de aanpak van huiselijk geweld speciale aandacht voor het voorkomen en bestrijden van ouderenmishandeling. Op andere gebieden bereiden we ons voor op de vergrijzing door bijvoorbeeld de openbare ruimte toegankelijker te maken en meer aantrekkelijke seniorenwoningen te bouwen.

Preventie 50 organisaties hebben inmiddels het preventieakkoord ‘Wij zijn groen, gezond en in beweging Nijmegen’ getekend. Om de hardnekkige gezondheidsverschillen tussen mensen met veel en weinig geld en tussen mensen met een hoge of lage opleiding te verkleinen, zullen we steeds concreter moeten worden in onze acties en wat we daarmee willen bereiken. Ook dit probleem moeten we breed aanpakken vanwege de samenhang met inkomen, opleiding en werk. Door meer in te zetten op preventie verwachten we dat de tekorten op zorg afnemen met respectievelijk € 300.000 in 2025 en € 600.000 in 2026.

Inclusie en antidiscriminatie We tolereren in onze stad geen enkele vorm van discriminatie en uitsluiting, of het nu leeftijdsdiscriminatie betreft of discriminatie vanwege geloof, kleur, afkomst, geslacht, gender, seksuele voorkeur of beperking. We geven de Inclusie-agenda (VN-verdrag) een boost door € 300.000 per jaar ter beschikking te stellen, bovenop de inzet vanuit bestaande budgetten. Deze middelen gebruiken we als smeermiddel om sneller merkbaar verschil te maken voor Nijmegenaren met een beperking. We koesteren dat we landelijk koploper zijn met een actief lhbti+-beleid. Om alle doelen uit Regenboogagenda te behalen stellen we bovenop het bestaande budget (€ 50.000) € 100.000 extra ter beschikking van 2023 t/m 2025. Voor antiracisme en antidiscriminatie stellen we €100.000 ter beschikking voor extra inzet op preventie, zoals voorlichting, educatie en bewustwording. Ook in de sport is antidiscriminatie en respect een speerpunt. Dit vullen we in door bijvoorbeeld verenigingen te adviseren en te ondersteunen, via de week van respect en we sluiten aan bij aanpak van integriteit in de sportsector van NOC-NSF en sportbonden.

Ervaringsdeskundigheid Inzet van ervaringsdeskundigheid vinden we heel belangrijk. We gaan ermee aan de slag om dit meer in te zetten in het hele sociale domein. Daarbij maken we gebruik van de regionale handreiking die nu opgesteld wordt. Het aannemen van ervaringsdeskundigen integreren we in de werving en selectie van nieuwe medewerkers bij gemeente Nijmegen. Ook bij uitvoeringsopdrachten wordt het werken met ervaringsdeskundigen via inkoopcontracten of bij subsidiëring standaard een voorwaarde.

Ombudsfunctie Er komt een onafhankelijke en laagdrempelige ombudsfunctie. Deze is ten eerste bedoeld voor zorg, welzijn en uitkeringen, maar we verkennen of inwoners ook voor andere onderwerpen bij de ombudsfunctie terecht kunnen. De insteek is dat uitvoerende organisaties klachten zelf oplossen, maar als inwoners er niet uitkomen met organisaties, kunnen ze terecht bij de ombudsfunctie. In dat geval kan de ombudsman of -vrouw bemiddelen en als het nodig is een zwaarwegend advies geven om het probleem op te lossen. Ook zorgt de ombudsfunctie voor een jaarlijks overzicht van klachten bij partners en de gemeente. Eén keer per jaar stelt de ombudsfunctie een jaarverslag met aanbevelingen op voor de gemeenteraad. De kosten voor een ombudsfunctie bedragen € 235.000 per jaar en eenmalig € 10.000 als opstartkosten. Iedere Nijmegenaar telt mee

Ondernemerschap en mismatch arbeidsmarkt Uit de Stadsgesprekken: “Zeer belangrijk om onderwerpen als arbeidsmarkt, energietransitie en circulariteit met het bedrijfsleven effectief te aan te pakken.”

Stimuleren ondernemerschap Onze ambitie is om meer en passend werk in de stad te realiseren op alle niveaus (in tien jaar 10.000 banen), zodat er voldoende werkgelegenheid is voor alle doelgroepen. Via ons accountmanagement en OndernemersPunt hebben we een verbindende rol naar bedrijfsleven en kennisinstellingen. Zo blijven we aantrekkelijk voor werkgevers en werknemers.

Nieuwe accenten op de ingezette kaders We gaan door met de ingezette koers van de economische visie. Wel leggen we nieuwe accenten en geven we een impuls aan nieuwe ontwikkelingen. We willen ondernemerschap bijvoorbeeld nog meer stimuleren. Daarbij gaat het om zittende bedrijven, om starters én om groeiende bedrijven. Het MKB zal hierin extra aandacht krijgen, omdat voor deze bedrijven het omschakelen naar circulaire productie en dienstverlening een zwaardere opgave zal zijn. We blijven investeren in onze bedrijventerreinen en werklocaties, waar zich 25% van onze werkgelegenheid bevindt. Ook zetten we in op een aantrekkelijke voorzieningenstructuur in de stad: van binnenstad tot leefbare wijken met buurt- en wijkwinkelcentra op acceptabele afstand van bewoners. We dragen de stad met trots uit en hebben een krachtig profiel als bruisende stad en met onze krachtige health & high tech-

sector. Concreet gaan wij met de volgende acties aan de slag: Op De Grift/Rietgraaf in Nijmegen Noord willen we verdozing zoveel mogelijk voorkomen. We investeren € 3,8 miljoen in een aantrekkelijke en groene openbare ruimte en in het verduurzamen van het bedrijvenpark Oostkanaalhaven is een belangrijke haven voor de stad, gelegen aan de Waal als internationale vaarroute. Het baggeren is nodig voor de revitalisering van het bedrijventerrein en wettelijk verplicht. Hiervoor is maximaal € 3 miljoen nodig, waarvan € 1,1 miljoen al is gereserveerd in de begroting We versterken de campusontwikkeling rond de sector Health en High Tech We kiezen voor het verder versterken van het actieprogramma uit de economische visie. We stellen in 2023 en 2024 €650.000 en in 2025 € 300.000 extra beschikbaar om een impuls te geven aan de lokale economie en toerisme, waaronder het realiseren van scale up Nijmegen. We leggen hierbij de focus op human capital en het stimuleren van ondernemerschap We zoeken naar goede balans tussen wonen en bedrijvigheid We kiezen voor minder regels, daar waar het kan.

We onderzoeken of de recente ervaringen met minder regels tijdens de coronapandemie positieve ervaringen hebben opgeleverd die mogelijk kunnen leiden tot het afschaffen van regels We zetten in op een veilige werkomgeving en ondersteunen werkgevers bij het creëren van meer bewustwording over het thema grensoverschrijdend gedrag en veiligheid op de werkvloer

Toerisme en Citymarketing Toerisme geeft een economische impuls aan Nijmegen en is ook een motor voor de binnenstad. We willen bij alles wat we doen nadenken hoe we de gastvrijheid, de promotie en daarmee ook toeristische aantrekkelijkheid van de stad verder kunnen bevorderen. Nijmegen als de oudste stad, onze mooie en uitzonderlijke ligging en de groene rand om de stad geeft extra aantrekkingskracht voor mensen die onze stad willen bezoeken. We werken aan verbetering van de toeristische infrastructuur, verblijfsrecreatie zoals hotels, b&b en eventueel een stadscamping. ‘Old city, young vibe’ blijft de kernboodschap van onze citymarketing. We komen met een uitvoeringsagenda waarin de fysieke gastvrijheid, Nijmegen als oudste stad, citymarketing en de aantrekkelijkheid van onze stad elkaar vinden.

Mismatch op de arbeidsmarkt De vraag naar personeel is op dit moment ongekend hoog. Dit geldt voor alle sectoren. We willen ondernemers helpen in hun zoektocht naar personeel. We zien dat er tegelijkertijd veel ‘onbenut arbeidspotentieel’ is. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met een uitkering, maar ook om mensen zonder uitkering die willen werken, om mensen met een ‘kleine baan’ die meer willen werken of om jongeren die hun plek op de arbeidsmarkt nog niet hebben

gevonden.

Initiatieven om de arbeidsmarkt in beweging te krijgen Er is niet één oplossing voor de verkleining van de mismatch op de arbeidsmarkt. We willen verschillende nieuwe initiatieven uitproberen om structureel meer beweging op de arbeidsmarkt te krijgen.

Voortzetten regionaal mobiliteitsteam Daarnaast ondersteunen we het Regionaal Mobiliteitsteam. In het Regionaal Mobiliteitsteam werken diverse partners samen (o.a. vakbonden, UWV, Werkbedrijf) om werkgevers en werknemers aan elkaar te verbinden. De ervaring leert dat de samenwerking tussen bedrijven, onderwijs en overheid bij dit alles van groot belang is. We zullen het samen moeten doen. We geven extra aandacht aan een betere aansluiting van het MBO op de vraag vanuit het bedrijfsleven.

Talenten binden aan de stad De kennisinstellingen in onze stad hebben een goede naam en trekken veel talent naar de stad. Het is de kunst om deze talenten na hun studie voor Nijmegen te behouden. Op die manier zorgen we ervoor dat de ondernemers talenten kunnen binnenhalen. ‘Start-up Nijmegen’ is een succesvol concept. We willen het voor start-ups ook aantrekkelijk maken om in Nijmegen gevestigd te blijven als ze groeien. We bouwen in samenwerking met onze kennisinstellingen aan een ‘Scale-up Nijmegen’ waar ondernemers begeleid worden in het vestigen en opschalen van hun onderneming.

Werk en participatie We doen er alles aan om mensen aan werk te helpen. Dit helpt bij de mismatch op de arbeidsmarkt, maar werk heeft ook grote betekenis voor de persoonlijke ontwikkeling en sociale contacten van mensen. Het WerkBedrijf Rijk van Nijmegen zet hiertoe een scala aan instrumenten in. Onze ambitie is dat we tot de top van regio’s met de beste werkgeversdienstverlening gaan behoren. Zo willen we werkgevers optimaal ontlasten. Om de overgang van een uitkering naar werk te verkleinen, blijven we gebruik maken van de mogelijkheden die de Participatiewet biedt om parttimewerk te ‘belonen’. Uitkeringsgerechtigden kunnen zo als stimulans tijdelijk een deel van de inkomsten behouden in aanvulling op de uitkering (vrijlating inkomsten uit werk). Het streven is dat het percentage mensen dat (duurzaam) re-integreert de komende periode boven het landelijk gemiddelde uitstijgt. Hiertoe evalueren we 2-jaarlijks het effect van ons re-integratiebeleid, waarin we ook de werkgeversdienstverlening meenemen. Op basis van deze evaluatie stellen we ons beleid steeds bij. We vinden het belangrijk dat iedereen op zijn of haar manier meedoet, ook inwoners voor wie betaald werk (nog) niet haalbaar is. Voor deze groep is in 2021 het project Doe je mee gestart. Hierin voeren wij samen met het WerkBedrijf met alle mensen met een Pwetuitkering een gesprek over participatie op maat.

Ook kan het zijn dat belemmeringen op

het gebied van financiën of zorg weggenomen moeten worden of dat het beter is om mensen op dat moment even ‘met rust te laten’. Wij volgen Doe je mee op de voet, om te bezien of er extra maatregelen nodig zijn om de participatie bij de groep bij wie werk (nog) niet haalbaar is, te bevorderen.

Maatwerkbanen Parallel aan Doe je mee zijn wij in 2021 een pilot met 10 tot 15 ‘maatwerkbanen’ gestart. Deze pilot breiden we uit, als de pilot bij de evaluatie succesvol blijkt en de deelnemers er baat bij hebben. Dan stellen we € 500.000 extra beschikbaar hiervoor. Met deze baan helpen we een groep mensen aan werk in de (semi)publieke sector die anders afhankelijk was gebleven van een bijstandsuitkering. Ze hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt, maar geen arbeidshandicap, waardoor ze tussen wal en schip vallen. We willen voldoende werkgelegenheid voor alle doelgroepen.

Financiën Financiële ruimte en bedreigingen Deze raadsperiode start met financiële ruimte. Dit maakt het mogelijk om de komende periode te werken aan onze ambities. Maar we zien ook een aantal mogelijke bedreigingen. Eén van de bedreigingen is het ravijn in 2026, hierop komen we later op terug. Een andere bedreiging waar we concreet rekening mee moeten houden zijn de stijgende prijzen. Hiervoor is bijvoorbeeld extra investeringsruimte opgenomen voor bestaande kredieten. Een aantal bedreigingen is niet te vertalen naar concrete begrotingsaanpassingen, hiervoor houden we weerstandsvermogen aan: de saldireserve. Gelet op de actualiteiten vinden wij het belangrijk dat de saldireserve op orde blijft.

Daling financiële ruimte in 2026 Het kabinet heeft besloten om in 2026 niet de reguliere methodiek te gebruiken voor het bepalen van de financiële middelen voor gemeenten (het gemeentefonds). Voor gemeenten, ook voor Nijmegen, betekent dit dat zij in 2026 fors minder krijgen dan in 2025. Deze daling wordt het financiële ravijn genoemd. Niet duidelijk is waarom de rijksoverheid de financiële middelen in 2026 heeft verlaagd. Over dit ravijn zijn gesprekken met het rijk, maar dit coalitieakkoord kan daarop niet wachten. Om in 2026 tot een sluitende begroting te komen hebben wij ervoor gekozen om een aantal ambities in 2026 naar beneden bij te stellen of zelfs helemaal te stoppen. Helaas was dit niet voldoende. Daarom voelen wij ons genoodzaakt om het structurele spaarbedrag te verlagen. Wanneer de financiële ruimte in 2026 het toelaat heeft het

repareren van het structurele spaarbedrag en de bijgestelde ambities de eerste prioriteit.

Decentralisatie De Rijksoverheid hevelt steeds meer taken over naar gemeenten. Maar hierbij krijgen wij op onderdelen structureel te weinig financiële middelen. Denk bijvoorbeeld aan de middelen voor de Jeugdzorg, de strengere normen voor onderwijshuisvesting, de ambities uit het Klimaatakkoord. Hierdoor komen de gemeentelijke financiën onder druk te staan. We zetten daarom in op een actieve lobby richting de rijksoverheid. We doen dit samen met de Vereniging Nederlandse Gemeenten. We willen er zo voor zorgen dat de tekorten worden teruggedrongen. En dat gemeenten structureel over meer financiële middelen uit het gemeentefonds kunnen beschikken. Met daarbij ook de sturingsmogelijkheden en bevoegdheden die bij onze taken en verantwoordelijkheden passen.

Programmastructuur Aan het begin van elke bestuursperiode stelt de raad een programmastructuur vast. Wij constateren dat verschillende maatschappelijke dossiers (opgaven) meerdere raadsprogramma’s raken. Het expliciteren van de maatschappelijke dossiers (opgaven) kan helpen in het sturen op hoofdlijnen en het versterken van de kaderstellende (en ook controlerende) rol van de raad. Daarom vragen wij de auditcommissie van de raad de mogelijkheid te verkennen om deze maatschappelijke dossiers (opgaven) te integreren in onze manier van besturen en deze een heldere plek te geven in een programmastructuur.

Programmabegroting In de tabel zijn de in dit coalitieakkoord voorgestelde veranderingen in de programmabegroting opgenomen. De inhoudelijke regels worden in de verschillende hoofdstukken toegelicht. De regels onder het kopje ‘financiën’ worden op de volgende pagina toegelicht. Onderstaande bedragen zijn x € 1.000,Stadsbegroting 2022-2025: 2023: 430 2024: 374 2025: 750 2026: 750

In gesprek met de stad Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Implementatie omgevingswet

-800 -800 -800

MijnWijkplan doorontwikkelen

-25

Verhogen van de cyberveiligheid

-163 -480 -480 -480

Verbeteren van de dienstverlening

-500 -500 -500 -500

-25

-25

-25

Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Invoeren van IRMA als digitale identiteitsvoorziening -270 -20

-20

-20

Klimaat en biodiversiteit Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Vergroenen van de openbare ruimte -250 -250 -250 -250 Luchtkwaliteit

-100 -100 -100 -100

Handhaving milieutaken

-500 -500 -500 -500

Energie- en warmtetransitie Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Subsidieregeling doe-het-zelvers en gratis maatwerkadvies -1.700 -1.700 -1.700 Focus op grootgebruikers van energie

-250

-250

-250

10.000 woningen aardgasvrij

-1.700 -1.700 -1.700 -1.700

Nieuwbouw maximaal benutten voor zonnepanelen

-250

-250

-250

-250

Uitvoeringsbudget verduurzamen maatschappelijk vastgoed -100

-100

-100

-100

Actieve aanpak tekort op het elektriciteitsnet

-100

-100

-100

-100

Laadinfra

-300

-300

-300

-300

Via-T

-1.050

Goed wonen en leven voor iedereen Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Woonfonds

-10.000

Regulering zoals zelfbewoningsplicht

-170

-170 -170 -170

Waalfront, NYMA en Engie

-98

-98

Huurteams

-150

-150 -150 -150

Kamerverhuurbeleid

-60

-60

-300 -300 -300

Gezamenlijk wonen

-100

-100 -100 -100

Realiseren flexibele woonruimte

-300

-300 -300 -300

Minder afval, meer hergebruik (1x grofvuil ophalen) -300

-300 -300 -300

Terugdraaien bezuiniging gladheidsbestrijding

-100 -100 -100

-100

Besparing exploitatie vanwege nieuw zwembad Waalhalla en urban sports

Mobiliteit en bereikbaarheid Onderwerp 2023 2024 2025 2026 Mobilieit

-200 -200 -200 -200

500 -50

-50

-50

-50

-250

Binnenstad Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Aantrekkelijke binnenstad -500 -500 -500 -500 Aanpak hotspots

-300 -300 -300 -300

Erfgoed

-25

-25

-25

-25

Cultuur en erfgoed Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Verhogen cultuurbudget

-2.000 -2.000 -2.000 -2.000

Vestiging bibliotheek Nijmegen-Noord Erfgoed

-500 -1.550 -950

-950

-950

Eerlijke kansen voor iedereen Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Kansengelijkheid onderwijs

-1.000 -1.000 -1.000 -750

Meedoenregeling naar 140%

-360

Voedselbank naar sociale supermarkt

-80

Behouden Financieel Experts in de wijk -438

-360

-360

-360

-438

-438

-438

Nijmeegs Jongerenperspectieff

Zorg & welzijn Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Uitbreiding doorbraakmethode

-180 -180 -180 -180

Impuls ondersteuning jongeren

-250 -250 -250 -250

Impuls welzijnsaanbod voor ouderen

-300 -300 -300 -300

Actieprogramma Inclusie VN-verdrag handicap -300 -300 -300 -300 Regenboogagenda

-100 -100 -100

Subsidie anti-discriminatie

-100 -100 -100 -100

Ombudsfunctie

-245 -235 -235 -235

Ondernemerschap en mismatch arbeidsmarkt Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Uitbaggeren Oostkanaalhavens

-1.900

Actieprogramma Economische Visie en de Impuls Lokale Economie

-650

-650 -300

Maatwerkbanen

-500

-500 -500 -500

Financiën Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Ontwikkeling algemene middelen

21.632 33.159 39.414 25.393

Afschaffen hondenbelasting

-1.051 -1.051 -1.051 -1.051

Structurele doorwerking 1e voortgangsmonitor -5.600 -5.600 -5.300 -5.000 Uitvoering groeit mee met de stad

-2.000 -2.000 -2.000 -2.000

Extra investeringsruimte

-2.783 -5.567 -8.350

Vereffenen jaarsaldi

14.171 -4.818 -9.353

Minder sparen

3.022

3.081

Totaal begroting: 2023: 0 2024: 0 2025: 0 2026: 0

Toelichting financiën Uitgangspunt voor de ontwikkeling van de algemene middelen is het financieel beeld van 22 maart jl. Naar aanleiding van actuele ontwikkelingen is dat beeld aangepast. Zo is in rekening gehouden met de invoering van de nieuwe verdeelmodellen van het gemeentefonds, dat de aanvullende maatregel op jeugdzorg in het regeerakkoord voor rekening en risico van het rijk is en is een inschatting gemaakt van het effect van de gestegen prijzen op de begroting. Deze coalitie schaft de hondenbelasting af. Wij zijn van mening dat de hondenbelasting een belasting op dierenliefde is en niet goed uit te leggen is. Voor de structurele doorwerking van de huidige knelpunten in de begroting houden we rekening met een nadeel van € 5,6 miljoen. Een groot deel hiervan heeft betrekking op zorg. Door meer in te zetten op preventie verwachten we dat de tekorten op zorg afnemen met respectievelijk € 300.000 in 2025 en € 600.000 in 2026. We zien op een aantal fronten dat het ambtelijk apparaat onder druk staat. De groei van de stad betekent ook een toenemende vraag aan de ambtelijke organisatie. De afgelopen jaren lukte het, met het nodige kunst en vliegwerk, ambtelijke capaciteit vrij te maken om prioriteiten te kunnen realiseren. Hiervoor werd ambtelijke capaciteit aan andere activiteiten onttrokken.

Daarnaast zien we dat soms wel primaire capaciteit wordt toegevoegd, maar dat geen rekening wordt gehouden met ondersteuning en faciliteiten hiervoor. Voor het versterken van de ambtelijke organisatie is € 2 miljoen opgenomen. In dit coalitieakkoord is een forse aanvulling op het investeringsprogramma opgenomen. In de programmabegroting voegen we extra kapitaallasten toe om dit investeringsprogramma mogelijk te maken.

Mede door de oploop van het gemeentefonds tot en met 2025 ontstaat er een onevenwichtig beeld in de eerste drie jaar. Dit vereffenen we door in 2024 en 2025 de begrote voordelen in 2023 in te zetten. In 2023 blijft een bescheiden nadeel staan. Hiervoor doen we een beroep op de saldireserve. In 2026 constateren we dat vanwege het ravijn het terugnemen op ambities onvoldoende is om tot een sluitende begroting te komen. Daarom verlagen we vanaf 2026 de structurele toevoeging aan de saldireserve.

Investeringen Dit zijn de investeringen die toegevoegd worden aan het bestaande investeringsprogramma. In deze paragraaf worden de investeringen toegelicht. ‘tegenvaller museum Valkhof’ en ‘reservering voor gestegen prijzen’, worden na de tabel toegelicht. Bedragen x € 1.000.

Klimaat en biodiversiteit Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Klimaatadaptatietoolbox en aanpassing openbare ruimte 1.700 1.700 1.700 1.700 1.000 bomen per jaar

1.000 1.000 1.000 1.000

Energie- en warmtetransitie Onderwerp Investering ten behoeve aardgasvrij maken

2023 2024 2025 2026 pm

pm

pm

pm

Energieneutrale en aardgasvrije gemeentelijke vastgoed 1.400 1.400 1.400 1.400 Laadinfra

500

Goed wonen en leven voor iedereen Onderwerp

2023 2024 2025 2026

Stationsgebied: scope wijziging West-entree

6.500

Waalfront, NYMA en Engie

500

Ontwikkelagenda Dukenburg

7.200

Flexibele woonruimte

2.500

Meer dan beheer

1.400

Ambitie gestuurde aanpak vervangingen openbare ruimte 3.000 5.000 5.000 5.000 Zwembad Winkelsteeg

30.000

Waalhalla en urban sports

950

Mobiliteit en bereikbaarheid Mobiliteit: 21.000

Binnenstad Aantrekkelijke binnenstad: 15.000

Cultuur en erfgoed Renovatie van de schouwburg: 22.680 Atelierbeleid: 1.000

Ondernemerschap en mismatch arbeidsmarkt Gebiedsontwikkeling bedrijvenpark De Grift/Rietgraaf: 3.800

Financiën Tegenvaller verbouwing museum Valkhof: 550 Reservering voor gestegen prijzen: 10.000

Totaal investeringen 157.980

Toelichting investeringen Bij de verbouw van museum Het Valkhof heeft zich een tegenvaller voorgedaan van € 550.000. Dit vangen we op. Verder zijn de prijzen voor materialen en grondprijzen zo hard gestegen dat we inschatten dat dit gaat knellen bij bestaande investeringskredieten. Voor de investeringen die de prijsstijgingen niet kunnen opvangen binnen het bestaand krediet reserveren we € 10 miljoen.

Saldireserve Hieronder is de verwachte ontwikkeling van het weerstandsvermogen opgenomen. Uitgangspunt is de ontwikkeling zoals deze is opgenomen in de Stadsrekening 2021. Deze ontwikkeling is aangevuld met de veranderingen in de saldireserve uit dit coalitieakkoord.

Financiële spelregels Structureel sluitende begroting De meerjarenbegroting moet sluitend zijn.

Reële ramingen Bij het begroten gaan we uit van reële ramingen. De raming van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds voor een begrotingsjaar baseren wij op de Meicirculaire van het voorafgaande jaar. Bij de begrotingsbehandeling informeren wij de raad over de effecten uit de Septembercirculaire, zodat de raad deze uitkomsten mee kan nemen in de afwegingen bij de Stadsbegroting.

Indexering We hanteren het uitgangspunt dat de prijspeilaanpassing budgettair neutraal verloopt. De lastenuitzetting wordt betaald uit de prijspeilaanpassing van het Gemeentefonds en het verhogen van gemeentelijke tarieven. Ieder jaar verwerken we de prijsstijgingen in de begroting door de bedragen in de begroting te indexeren. We gebruiken daarvoor de volgende indicatoren uit het Centraal Economisch Plan (CEP) van het Centraal Planbureau (CPB): de gemiddelde prijsmutatie van door de overheid aangekochte goederen en diensten

de gemiddelde salarisontwikkeling binnen de overheid de ontwikkeling van sociale premies en pensioenbijdrage voor de werkgever de Consumentenprijsindex (CPI) als maat voor de geldontwaarding, die wordt bepaald door kostenstijgingen en kostendalingen over alle sectoren van de economie Op basis van deze cijfers uit het CEP bepalen we indexeringspercentages voor de loonsom, voor de materiële lasten, voor de subsidies en voor de gemeentelijke tarieven. De indexeringspercentages van de loonsom en de materiële lasten bepalen we op basis van bovenstaande objectieve indicatoren van het CEP. We houden daarbij rekening met de verwachte kostenontwikkeling van het begrotingsjaar (t) en een eventuele nacalculatie over het voorafgaande jaar (t-1) van het CEP. Voor het bepalen van het indexeringspercentage voor subsidies hanteren we standaard een mengpercentage. Dit mengpercentage is gebaseerd op de index van materiële kosten en de index voor de loonsom in de verhouding een derde – twee derde. De gemeentelijke OZB-inkomsten waarop de tarieven zijn gebaseerd laten we jaarlijks toenemen op basis van de gemeentelijke kostenstijging. Ook hiervoor hanteren we het mengpercentage een derde index materiële kosten en twee derde index loonsom. De uitwerking van deze uitgangspunten vindt jaarlijks plaats bij de vaststelling door de gemeenteraad van het financieel begrotingskader bij het koersdocument.

Structurele uitgaven worden structureel gedekt Tegenover structurele uitgaven kunnen geen incidentele inkomsten of incidentele meevallers staan. Uit de post ‘Onvoorzien’ worden géén structurele uitgaven gedaan. Deze post is bedoeld voor incidentele en uitsluitend eenmalige (a-structurele) zaken die geen uitstel dulden en waarin de reguliere begrotingsposten niet voorzien. De raad heeft het budgetrecht en beschikt derhalve over deze post, op voorstel van het college.

Tegenvallers binnen programma's opvangen Nadelen worden in beginsel binnen het eigen programma opgevangen. Voordelen worden integraal afgewogen. Uitkomst van deze weging kan zijn dat het voordeel wordt ingezet voor nieuw beleid binnen het programma waarin het voordeel is ontstaan of voor knelpunten binnen dat programma. Als principe hanteren we dat leges kostendekkend moeten zijn.

Integrale afweging De 1e Voortgangsmonitor gaat in op de afwijkingen van het lopend boekjaar. Er is geen ruimte voor voorstellen voor nieuw beleid in het lopend boekjaar, tenzij de risico’s voor de stad te groot zijn of omdat er op dat moment aan externe verplichtingen voldaan moet worden die geen uitstel kunnen dulden. Het Koersdocument faciliteert het debat over de inhoudelijke koers die de komende begrotingsperiode nodig of wenselijk is. Bij de Stadsbegroting in het najaar vindt de integrale afweging en inpassing in de begroting plaats. Via de 2e Voortgangsmonitor en Jaarrekening worden geen besluiten genomen over het uitvoeren van nieuw beleid.

Oud voor nieuw In geval het college of de raad een voorstel doet om extra geld uit te geven op een ander moment dan bij de integrale afweging, dan moet solide dekking worden aangewezen. Tenzij er sprake is van externe dekking, moet in het voorstel aangegeven worden welk bestaand beleid moet worden geschrapt of verminderd. Een beroep op de saldireserve, een verwacht positief rekeningsaldo of een waarschijnlijk begrotingsoverschot is geen acceptabele dekking. De raad kan richtinggevende opdrachten geven aan het college om bij de voorbereiding van de begroting rekening te houden met belangrijke wensen ten aanzien van beleidsprioriteiten en de financiële inpassing daarvan.

Investeringen Bij de investeringen maken we onderscheid in specifieke investeringen, investeringen met eigen dekking en bulkinvesteringen. Bij de planning van specifieke investeringen houden we rekening met een onderzoeksfase, voorbereidingsfase en een realisatiefase. Bulkinvesteringen zijn jaarlijks terugkerende budgetten voor bedrijfsinvesteringen, aanpassingen in gemeentelijke accommodaties en woonomgevingsverbeteringen. Uitgangspunt voor het investeringsvolume is een constant kapitaallastenniveau in de exploitatie (programma’s) en de jaarlijkse toevoegingen uit de areaalontwikkeling.

Reservepositie De saldireserve is de algemene risicobuffer van de gemeente. Twee keer per jaar - bij jaarrekening en begroting - wordt de noodzakelijke omvang van de saldireserve op basis van een actuele risico-inventarisatie en risicoweging beoordeeld en zo nodig aangepast. Er is geen bovengrens van de saldireserve afgesproken.

Wijzigingen binnen financiële kaders We hebben oog voor financiële risico’s en gaan behoedzaam om met financiële mee- en tegenvallers. Daarom blijven wij ons inspannen om ons bestaande financiële beleid zorgvuldig na te leven. Dat houdt een kostenbewuste houding en bijbehorend gedrag in. Daarmee ontstaat ook de mogelijkheid voor het college om alle niet-geprognotiseerde voordelen expliciet te beoordelen, zodat wij de bewuste en integrale afweging kunnen maken om deze voordelen ofwel in te zetten ter compensatie voor niet-voorziene nadelen, ofwel om ze in te zetten voor (onvoorziene) knelpunten. We gaan aan het einde van het jaar zeer behoedzaam om met voorstellen voor een tweede winstbestemming. Dergelijke voorstellen horen in beginsel thuis bij de integrale afweging. Als de financiële kaders door belangrijke gebeurtenissen of omstandigheden substantieel wijzigen (in acute omvang of in zijn structurele doorwerking), maakt het college een afweging - of - en - zo ja, hoe de uitvoering van het coalitieakkoord zijn vervolg kan krijgen en consulteert daarover de raad.

Rijksmiddelen sociaal domein De rijksmiddelen die via de BUIG -uitkering worden ontvangen, beschouwen we als

algemene middelen. De financiële fluctuaties op deze uitkering zijn groot en nagenoeg niet te beïnvloeden door eigen beleid. Het opvangen van deze fluctuaties in het eigen programma kan leiden tot ongewenste ingrepen in beleid dat niet direct gerelateerd is aan het verstrekken van uitkeringen maar wel onderdeel uitmaakt van hetzelfde programma.

Portefeuilleverdeling 2022 - 2026 Burgemeester Hubert Bruls Openbare Orde & Veiligheid Dienstverlening & Publiekszaken Regionale Samenwerking & Externe Betrekkingen Juridische Zaken Onderzoek & Statistiek

Wethouders Noël Vergunst Stedelijke Ontwikkeling en Ruimtelijke Ordening Grondbeleid Cultuur Cilia Daemen Welzijn Klimaatadaptatie en Stadsvergroening Mobiliteit Jean Paul Broeren Openbare Ruimte Wijken Participatie Vastgoed Sport en Accommodaties Dierenwelzijn Faciliteiten John Brom Werk & Inkomen Armoedebestrijding Economie Toerisme en Binnenstad

Grete Visser Zorg Wonen Onderwijs Tobias van Elferen Financiën Duurzaamheid (Energie & Milieu) Cultureel Erfgoed Digitalisering & ICT Personeel & Organisatie