Coalitieakkoord 2022-2026 toegankelijke versie

Ons Nijmegen, Stad van iedereen Coalitieakkoord 2022 | 2026 In dit coalitieakkoord voor de periode 2022 – 2026 hebben wij de ambities van onze drie partijen bij elkaar weten te brengen én aan te vullen met ideeën van Nijmeegse organisaties en het belangrijkst: zoveel mogelijk Nijmegenaren. De wensen en ideeën die tijdens drie stadsgesprekken en via mijnkijkop@nijmegen.nl op tafel kwamen zijn terug te lezen in dit akkoord. Ten slotte hebben we ook de andere politieke partijen in de gemeenteraad uitgenodigd om input te leveren. Het resultaat: een ambitieus en breed gedragen verhaal van een trotse en gastvrije stad die barst van het groen en van de cultuur en die vooral van iedereen is. Daarom blijven we praten en samenwerken met al die Nijmegenaren die samen met ons de stad nóg mooier, nóg groener en nóg eerlijker willen maken. Want onze geweldige stad is nooit ‘af’. In dit akkoord beschrijven we alle nieuwe plannen die we hebben voor Nijmegen, bovenop de afspraken en het beleid dat er al ligt. Want we willen het leven in Nijmegen nog beter maken. Lees zelf maar. Dit is Ons Nijmegen. Stad van iedereen Quirijn Lokker - GroenLinks Wendy Grutters - Stadspartij Nijmegen Lusanne Bouwmans - D66

In gesprek met de stad Uit de Stadsgesprekken: "Richt communicatie en participatie echt anders in dan hiervoor. Voorkom dat je alleen maar tegenover mensen staat, ga ernaast staan. Betrek mensen eerder." "Mensen willen veel doen, maar voelen zich geen eigenaar, omdat er vaak gemeentelijk beleid in de weg lijkt te staan."

Samenwerken met de stad Afgelopen jaren hebben veel initiatieven van Nijmegenaren onze stad mooier, schoner, veiliger, duurzamer, groener en prettiger gemaakt. Daarom willen we met alle inspanningen op dit thema de samenwerking met onze inwoners, ondernemers en instellingen nog verder versterken. We voelen de verantwoordelijkheid om met elkaar invulling te geven aan het mandaat dat we via de gemeenteraadsverkiezingen van de inwoners van Nijmegen hebben gekregen. We zijn ons daarbij bewust van de beperkingen: de opkomst bij de verkiezingen en het vertrouwen in de politiek zijn - ook in Nijmegen - lager dan gehoopt. We hebben de

ambitie om gedurende de gehele coalitieperiode vaker en op verschillende manieren in gesprek te zijn met de stad. En zo ruimte voor inspraak te organiseren en samen met inwoners ondernemers en organisaties de stad verder vorm te geven. We zijn op zoek naar een nieuwe manier van werken, waarbij inwoners beter betrokken worden bij de besluitvormingsprocessen bij de gemeente. Zo willen we werken aan democratische vernieuwing. We werken namens onze inwoners aan Nijmegen op basis van vertrouwen, gelijkwaardigheid en nabijheid. Tijdens de formatie zijn we daarmee begonnen door het voeren van de Stadsgesprekken. Daar gaan we deze coalitieperiode mee door. We hebben de ambitie de kwaliteit van het gesprek met de stad te vergroten. Dat doen we door vooraf duidelijke procedurele en inhoudelijke afspraken vast te leggen over de wijze waarop inwoners worden geïnformeerd over het proces, de inhoud, en de uitkomsten. En natuurlijk over de wijze waarop we het advies behandelen. We kiezen voor transparantie over de rol, het proces en de uitkomsten. Het initiatiefvoorstel Inwonersparticipatie zal als basis dienen voor hoe we de samenwerking met de stad vorm geven. We kiezen er op deze manier voor om van participatie een stevig nieuw programma te maken. Niet iedereen gedijt even goed in de standaardsetting van een gesprek. We hebben oog voor de door ons moeilijk te bereiken doelgroepen.

Daarom besteden we aandacht aan hoe we het gesprek organiseren. We nodigen inwoners vaker uit via een steekproef uit de gemeentelijke basisadministratie om zo te komen tot een afgewogen vertegenwoordiging. En we zoeken ook naar andere vormen bijvoorbeeld door de inzet van games, visualisaties of simulaties. Zodat we tegemoet komen aan verschillende voorkeuren en verschillende stijlen en zo meer diversiteit krijgen in de inwoners die ons van hun beelden voorzien. Met het invoeren van de Omgevingswet gaan we belangrijke stappen zetten in de participatieprocessen in het ruimtelijk domein. Maar ook op alle andere gebieden waarin overheid en inwoner met elkaar te maken hebben, gaan we onze inwoners vaker en beter betrekken. Denk hierbij aan het versterken van de directe participatie in het sociale domein. We stellen tot en met 2025 jaarlijks € 800.000 aan budget beschikbaar voor participatie en implementatie van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB). Onder de Omgevingswet maken we omgevingsplannen voor de hele stad die in de plaats komen van bestemmingsplannen. Ook willen we de bouwtaken (BRIKS) terughalen van de Omgevingsdienst naar de gemeente. In 2025 onderzoeken we hoeveel structurele middelen er verder nodig zijn in de uitvoering (inclusief participatie van Omgevingswet en WKB).

MijnWijkplan Wij gaan MijnWijkplan verder ontwikkelen waarmee we participatieplannen en ruimtelijke initiatieven in de stad met elkaar delen. Niet alleen kunnen inwoners hun initiatieven delen, ook bieden wij onze plannen actief op Mijnwijkplan aan om te toetsen bij de inwoners. Mijnwijkplan wordt hiermee het digitaal platform waarop inwoners alle ruimtelijke initiatieven kunnen bekijken, er alle nodige informatie over vinden en erover meedenken en meepraten. We stellen daar in eerste instantie € 25.000 voor beschikbaar.

Uitdaagrecht Nijmegenaren krijgen het recht om de gemeente uit te dagen als zij denken dat ze een taak beter kunnen uitvoeren dan de gemeente. Hiermee krijgen inwoners meer regie op bijvoorbeeld het organiseren van zorg of het beheer van groen in hun buurt. We verwachten niet dat alle initiatieven een professioneel karakter hebben. Daarom bewegen we mee met hoe de initiatiefnemers het willen doen. We vinden het belangrijk dat het initiatief “eigendom” blijft van de inwoners. Voor gemeentelijke ondersteuning, toewijzing en samenwerking worden er wel minimale eisen van kwaliteit, continuïteit, inclusiviteit en verantwoording opgesteld.

Inwonersberaad We zoeken naar een goede combinatie van praten en stemmen. We willen tussen dit coalitieakkoord en de volgende verkiezingen meer en beter in contact zijn. Een van de instrumenten die ons kan helpen is het inwonersberaad. Dit zetten we in op een aantal relevante, urgente en afgebakende thema’s. Inwoners worden geselecteerd door representatieve loting en kunnen deelnemen op eigen initiatief. Met hen gaan we in gesprek op voet van gelijkheid, begeleid door onafhankelijke procesbegeleiders en deskundigen. Het inwonersberaad geeft ons advies waardoor we nieuwe inzichten krijgen. Maar ook andere vormen kunnen worden uitgeprobeerd, zoals bijvoorbeeld een preferendum over de onderwerpkeuze of over welke voorkeur er is voor verschillende opties. Bij een preferendum kunnen Nijmegenaren kiezen uit meerdere opties, die mede door andere inwoners zijn bedacht, voorafgaand aan het opstellen van een raadsvoorstel.

Digitale agenda Digitalisering biedt kansen om de dienstverlening aan de stad te verbeteren en kansen te benutten. We gaan extra inzetten op deze vaardigheden en ontwikkelingen in de gemeentelijke organisatie. Tegelijkertijd kan digitalisering ook leiden tot een digitale kloof, ongelijkheid of veiligheidsvraagstukken. We willen een betrouwbare overheid zijn die de Nijmegenaar centraal zet. We zetten daarom niet in op meer digitaliseren, maar vooral op beter digitaliseren. We hebben daarbij nadrukkelijk aandacht voor de inwoner die niet digitaal vaardig is. Daarom blijven we altijd een niet-digitaal alternatief bieden in onze dienstverlening. Voor het verhogen van de cyberveiligheid van onze systemen is een jaarlijkse investering nodig van € 163.000, oplopend tot € 480.000 per jaar in 2025.

Dienstverlening De dienstverlening aan onze inwoners moet klantvriendelijk, van deze tijd en toekomstbestendig zijn. We willen dat alle Nijmegenaren kunnen meedoen en kunnen vertrouwen op veilige, ethische en efficiënte dienstverlening en gegevensverwerking door de gemeente Nijmegen. Ook willen we dat Nijmegenaren meer grip krijgen op hun eigen digitale identiteit(en) en persoonsgegevens. Daarom gaan we IRMA gebruiken om de dienstverlening te verbeteren, zonder dat er onnodig persoonsgegevens worden gebruikt. Met IRMA kunnen gebruikerszelf hun inloggegevens beheren. Zo laten gebruikers alleen die dingen van zichzelf zien die nodig zijn voor bijvoorbeeld een subsidieaanvraag. Voor het

verbeteren van de dienstverlening voegen we jaarlijks € 500.000 toe. Voor het invoeren van IRMA als digitale identiteitsvoorziening voegen we eenmalig € 250.000 toe en jaarlijks € 20.000 voor de extra uitlevering van BRP-gegevens aan IRMA.

Regionale samenwerking We werken op veel gebieden samen met de andere gemeenten in onze regio, aan opgaven die we gezamenlijk beter kunnen aanpakken dan iedere gemeente apart. Onder andere voor het maken van de Regionale Energiestrategie (RES), op het gebied van openbaar vervoer, duurzaamheid, economische ontwikkeling en verstedelijking in de Groene Metropoolregio, op onderdelen van de Wmo- en jeugdhulp en ict met het Rijk van Nijmegen, in de Veiligheidsregio en de Euregio. De afgelopen jaren is de regionale samenwerking versterkt en zijn er goede resultaten bereikt, zoals bijvoorbeeld de Woondeal en de RES. Die lijn willen we doorzetten. We willen vaker en op verschillende manieren in gesprek zijn met de stad.

Klimaat en biodiversiteit Uit de Stadsgesprekken: “Mijn idee over Nijmegen is dat het mij een goed idee lijkt om Nijmegen nòg groener te maken met veel fruitbomen, en meer vlinderstruiken e.d. voor de insecten, zodat mensen gratis fruit kunnen plukken.”

Klimaat, groen en biodiversiteit De negatieve effecten van klimaatverandering komen sneller dan verwacht. We zien de gevolgen nu al in onze stad. We zetten alle zeilen bij voor deze urgente opgave. We nemen maatregelen om te komen tot een klimaatbestendige stad. Zodat we hittestress verminderen en voorbereid zijn op periodes van droogte en wateroverlast. Ook creëren we meer natuur, zodat meer verschillende soorten planten en dieren zich in de stad thuis voelen. Maatregelen op openbaar én privaat terrein zijn nodig.

Klimaatadaptatie De tijd dringt. We komen snel met een strategie en uitvoeringsplan voor klimaatadaptatie. We geven prioriteit aan gebieden met wateroverlast en aan stenige plekken, zoals de binnenstad, het stationsgebied en in de wijken rondom het stadscentrum. Hier is meer kans op extreme hitte. Klimaatbestendigheid wordt een vast uitgangspunt bij ruimtelijke projecten en het beheer in onze groeiende stad. Dat doen we door bijvoorbeeld te kiezen voor meer groen, meer schaduw en een betere waterberging. Hiervoor is een investering

nodig van € 1,7 miljoen per jaar. We proberen de geldstromen slim te bundelen, zoals bijvoorbeeld is gebeurd bij de vernieuwing van de Jerusalembuurt.

Stimuleren biodiversiteit en ecologisch verantwoord beheer We stimuleren de biodiversiteit door het groen in onze stad en de verbindingen daartussen te behouden, te versterken en te beschermen. Het gaat niet alleen om de hoeveelheid groen, maar ook om de kwaliteit, de soortenrijkdom en de aantrekkelijkheid voor insecten. We werken daarom alleen met inheems en gifvrij plantgoed. We stellen een visie met actieplan op voor biodiversiteit. We hanteren hierbij de 3 – 30 - 300 regel als streven. Dit betekent: Dat je vanuit elk huis zicht hebt op 3 bomen Dat elke wijk bij voorkeur 30% schaduw heeft van bomen En dat iedereen binnen 300 meter een park of ander groen gebied kan bereiken We gaan de toolbox natuurinclusief bouwen uitbreiden naar alle nieuwbouwprojecten in de stad; tot nu toe deden we dat alleen in de Waalsprong. We komen tenslotte met een voorstel voor een compensatieregeling als een leefgebied voor belangrijke soorten dieren en planten plaats moet maken voor ruimtelijke ontwikkeling.

1.000 bomen per jaar We planten meer bomen dan we eerder van plan waren. We zetten de komende vier jaar in op 1000 nieuwe bomen per jaar. Hiervoor is in totaal een extra budget nodig van € 4 miljoen. We geven prioriteit aan nieuwe bomen met hoge kwaliteit in versteende wijken en gebieden in de bestaande stad. We zorgen voor een verbetering van de groeiplaatsen en benutten kansen om het ecologisch beheer verder te verbeteren.

Vergroenen van de openbare ruimte, voortuinen en private terreinen In de openbare ruimte is onze ambitie: meer groen, minder verharding. Is verharding toch nodig? Dan kiezen wij liever voor klinkers dan voor asfalt. We gaan creatief om met vergroening in de openbare ruimte en op bedrijventerreinen, bijvoorbeeld bij kantoorpanden, bushokjes, vergroenen van de Waalkade of in de vorm van verticaal groen. Hiervoor reserveren we extra groenbudget van jaarlijks € 250.000. Met alleen oplossingen in de openbare ruimte lukt het niet om klimaatbestendig te worden en de biodiversiteit te vergroten. Een groot deel van de stad is eigendom van private partijen. Inwoners, bedrijven en organisaties in de stad zijn nodig om de opgave te realiseren. We pakken een grotere rol in het stimuleren van acties van inwoners. We gaan inwoners helpen hun private terrein te vergroenen. We zetten daarom de succesvolle campagnes van Operatie Steenbreek voort. Het streven is om jaarlijks tenminste 100.000 tegels te vervangen door groen en minimaal 100 regenpijpen af te koppelen. We evalueren de subsidieregeling voor groendaken en verbeteren deze als dat nodig is. Ook gaan we door met het ondersteunen van (nieuwe) initiatieven voor volkstuinen en stadslandbouw.

Luchtkwaliteit We streven naar een veilige en gezonde leefomgeving voor onze inwoners. Luchtkwaliteit is een belangrijk thema. We gaan door met de maatregelen uit het Uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit en zetten zo concrete stappen om vervuiling door wegverkeer, binnenvaart, industrie en houtrook te verminderen. We leggen de nadruk op schonere industrie en zoeken naar meer manieren om de industrie schoner te laten produceren.

Nijmegen-West Dit geldt in het bijzonder voor Nijmegen-West. We ontwikkelen voor het gebied rondom de Energieweg een visie, waarmee we de negatieve impact van bedrijven op de leefomgeving willen verminderen. Bijvoorbeeld door te kiezen voor lichtere vormen van industrie en watergebonden bedrijvigheid. Ondertussen gaan we de uitstoot van bedrijven vaker meten en zien we samen met de Omgevingsdienst toe op de naleving van wet- en regelgeving. We vinden dat bedrijven binnen de normen moeten produceren. Een minimalisatie van de uitstoot van Zeer Zorgwekkende Stoffen en de inzet van de Best Beschikbare Technieken door bedrijven is van groot belang. Metingen aan de schoorsteen van bedrijven en de klachten van inwoners laten zien dat deze extra aandacht nodig is. Daar hoort ook bij dat we inzicht geven in de luchtkwaliteit op straatniveau. Een belangrijk deel van de opgave is om dit steeds samen met de bewoners uit de omliggende wijken te doen. We verkennen tenslotte langs verschillende sporen hoe we kunnen komen tot een toekomstbestendige oplossing voor de locatie van de asfaltcentrale. Op korte termijn blijven we er samen met de Omgevingsdienst strikt op toezien dat het bedrijf binnen de normen produceert. Om deze extra inzet waar te maken is structureel € 100.000 nodig voor extra capaciteit en extra metingen.

Om te borgen dat de Omgevingsdienst voor de milieutaken kan voldoen aan ons gemeentelijke Vergunningen-, Toezicht- en Handhavingsbeleid is structureel € 500.000 nodig voor extra capaciteit en de uitvoering van het werkplan.

Zero emissie zones Om de luchtkwaliteit te verbeteren is ook in Nijmegen gekozen voor de invoering van Zero emissie zones in 2025. In Nijmegen zijn drie zones vastgesteld: in het stadscentrum, Hof van Holland en Heijendaal. Hiervoor is al een investeringsbudget beschikbaar. Wij vinden het logisch om hiervoor in de planning aansluiting te zoeken bij het landelijke beleid. We zetten ons extra in voor de kleine MKB’ers die in de gebieden wonen, werken f daar veel moeten zijn. Zodat zij de omslag kunnen maken naar schoner vervoer zonder onevenredige schade aan hun bedrijfsvoering. Dit doen we bijvoorbeeld door subsidie beschikbaar te stellen voor het aanschaffen van laadinfrastructuur.

Houtstook Wij erkennen de problematiek die houtstook met zich meebrengt voor de gezondheid en luchtkwaliteit. Zeker bij ongunstige weersomstandigheden. Wij gebruiken de stookwijzer om inwoners te nformeren wanneer de omstandigheden ongunstig zijn om te stoken en vragen hen om de kachel dan uit te laten. Is er een stookalarm? Dan zorgen we dat dit signaal beter

bij de bewoners terecht komt. Daarnaast blijven we het stoken van hout ontmoedigen: door voorlichting en bewustwording. Ook blijven we deelnemen aan landelijke pilots die kunnen bijdragen aan het verminderen van de negatieve gevolgen van houtstook. We nemen maatregelen om te komen tot een klimaatbestendige stad.

Energie- en warmtetransitie Uit de Stadsgesprekken: “Jongeren moeten nog een jaar of 60-70 door op deze aarde. Maar hoe gaan die jaren eruit zien met de dreigende klimaatverandering?”

Inwoners en bedrijven ondersteunen Voor ons klimaat is het van groot belang om minder fossiele brandstoffen te gaan gebruiken. Bovendien is gas duur en de levering onzeker. Dat leidt tot financiële problemen. Mensen maken zich zorgen en willen aan de slag met de verduurzaming van hun woning of bedrijfspand. Dit bleek ook tijdens de stadsgesprekken, waarin het belang van de energietransitie vaak is genoemd. Niet iedereen kan dit zelf en er is een tekort aan installateurs. Als gemeente zijn we door het rijk verantwoordelijk gemaakt voor de opgave in de gebouwde omgeving. We willen betaalbare energie aan onze inwoners leveren. Vanuit die verantwoordelijkheid gaan we bewoners, bedrijven en organisaties ondersteunen om te verduurzamen.

Aanpak langs 4 sporen Met een meerjarige en projectmatige aanpak gericht op woonwijken en bedrijventerreinen zetten we in op de transitie naar duurzame, schone en betaalbare vormen van warmte en elektriciteit. Dat doen we langs vier sporen: We helpen bewoners, bewonersinitiatieven en bedrijven om energie te besparen door te isoleren en willen zo energiearmoede voorkomen We kiezen voor een projectmatige aanpak van de warmtetransitie We stimuleren het duurzaam opwekken van energie We leveren een bijdrage aan het oplossen van het tekort aan technisch personeel voor de energie- en warmtetransitie

Energie besparen door te isoleren We zetten extra in op het isoleren van woningen en andere panden. Wij geven in onze aanpak prioriteit aan huishoudens met het risico op energiearmoede. En aan het isoleren

van woningen met de laagste energielabels. Door te isoleren worden de energierekening én de co2-uitstoot lager. We blijven bewoners en bedrijven met campagnes en collectieve acties stimuleren om energie, warmte en geld te besparen. We zoeken inwoners vaker op om ze te informeren en isolatie van hun huis te faciliteren. We willen dit ook aantrekkelijk maken voor de doe-het-zelver in de eigen woning. We onderzoeken de mogelijkheden voor een subsidieregeling, bijvoorbeeld voor de aanschaf van isolatiemateriaal. Daarnaast zorgen we voor maatwerkadviezen aan particuliere bewoners en kleine MKB’ers. De komende drie jaar reserveren wij € 1,7 miljoen per jaar aan uitvoeringsbudget om besparing en isolatie bij bewoners en bedrijven te stimuleren.

Grootverbruikers Wij vinden dat ook bedrijven hun verantwoordelijkheid moeten nemen om energie te besparen. Hiertoe zijn bedrijven die meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas verbruiken al wettelijk verplicht. We blijven bedrijven hierop controleren in samenwerking met de omgevingsdienst. We nemen maatregelen als bedrijven niet aan de wettelijke vereisten voldoen. Om onze aanpak richting bedrijven te verstevigen voegen we € 250.000 per jaar toe. We gaan met de tien bedrijven die de meeste energie en warmte verbruiken om tafel en gaan samen met hen op zoek om meer te doen dan de wet voorschrijft.

Projectmatige aanpak De transitie naar andere vormen van warmte en energie is alleen haalbaar als we het samen met inwoners doen en als het betaalbaar is. De ambitie is om in 2045 energieneutraal te zijn en de stad aardgasvrij te verwarmen.

10.000 woningen aardgasvrij Dit pakken we projectmatig aan. We gaan de komende vier jaar aan de slag met acht concrete projecten, die samen goed zijn voor de warmtetransitie van 10.000 woningen. We kiezen voor projecten met gelijksoortige woningen en voor projecten met woningen in dezelfde wijk. De projecten voeren we in samenwerking met de wijk uit door bewoners laagdrempelig en actief te ondersteunen. Deze aanpak kost € 1,7 miljoen per jaar.

Investeren in warmtebronnen Met het oog op de haalbaarheid is landelijke wetgeving leidend bij investeringen in nieuwe warmtebronnen. We verwachten hierover snel meer duidelijkheid. Per project onderzoeken we samen met betrokken partijen wat mogelijk is. Alleen als er zicht is op een warmtebron, leggen we de infrastructuur aan. Per project worden businesscases uitgewerkt en voorgelegd aan de gemeenteraad, zodat we maatwerk kunnen leveren in de extra investeringen die hiervoor nodig zijn. Tegelijkertijd volgen we innovatieve ontwikkelingen op het gebied van bijvoorbeeld geothermie en waterstof. Op langere termijn kunnen dit aantrekkelijke bronnen zijn voor Nijmegen. Alle (duurzame) bronnen samen zijn op korte en lange termijn nodig om Nijmegen te voorzien van duurzame warmte. Ondertussen blijven we stevig inzetten op landelijke lobby om de nieuwste innovaties en kennis naar Nijmegen

te halen.

Warmte-infrastructuur en warmtebedrijf Als gemeente willen we zorgen voor een betaalbare warmte-infrastructuur voor onze inwoners. We zetten vaart achter het aanleggen van warmtenetten. Want vanaf 2026 mogen geen gasgestookte cv-ketels meer worden geïnstalleerd. Betaalbare en duurzame warmte is van groot publiek belang. We beschouwen het daarom als een nutsvoorziening. We kiezen voor twee oplossingsrichtingen: We investeren samen met andere publieke partijen in grote en kleine collectieve transportnetten. Hiermee kunnen we het publieke belang waarborgen: duurzaamheid, haalbaarheid en betaalbaarheid voor bewoners en ondernemers. We doen dit zonder winstbejag en met lange termijnrendement. We starten met collectieve publieke warmtelevering in de wijken Dukenburg en Winkelsteeg, omdat daar al een concrete warmtebron is. Daarnaast zien we het Stationsgebied en in het verlengde daarvan het Centrum en Bottendaal als logische vervolgprojecten, omdat hier sprake is van een mix van bestaande woningen en nieuwbouw. We ondersteunen bewonerscollectieven in de stad die zelf een andere duurzame warmteoplossing vinden. De komende jaren zijn er forse investeringen nodig voor de warmtevoorziening. Wij vinden het belangrijk om mede-investeerder te zijn om op die manier het publieke belang te waarborgen. Deze investeringen verdienen zich in principe voor het overgrote deel terug.

Voor het onrendabele deel vragen we het rijk om bij te springen. Op dit moment schatten we in dat wij de komende 8 jaar € 30 miljoen gaan investeren. Zoals eerder aangegeven gaan we ervan uit dat deze investering wordt terugverdiend. Er zal wel sprake zijn van enige aanloopverliezen. Bij elke investering zal een voorstel aan de raad worden gedaan waarin de financiële gevolgen opgenomen zijn.

Nijmeegs klimaatberaad Het realiseren van de energie- en warmtetransitie is een proces van lange adem en vraagt om inzet van vele partijen. Er is veel kennis en ervaring beschikbaar bij bewoners en ondernemers in de stad. In de stadsgesprekken hoorden we dat veel mensen bereid zijn om mee te denken over oplossingen in hun buurt, wijk of stad. We starten daarom met een Nijmeegs klimaatberaad, waar bewoners, bedrijven en instellingen elkaar kunnen ontmoeten en kunnen meedenken.

Duurzame energie opwekken We grijpen alle mogelijkheden aan om duurzame elektriciteit op te wekken: we gaan op zoveel mogelijk daken zonnepanelen leggen.

Nieuwbouw maximaal benutten voor zonnepanelen We willen dat op alle daken van nieuwe gebouwen of dit nu woningen zijn, kantoren, bedrijven of maatschappelijk vastgoed – zonnepanelen komen. We onderzoeken wat de juridische mogelijkheden zijn om dit te verplichten en komen vervolgens met een voorstel om deze ambitie voor elkaar te krijgen. Hiervoor stellen we € 250.000 per jaar beschikbaar. Daarbij mag de betaalbaarheid voor goedkope koopwoningen niet onder druk komen te staan. Daarnaast voeren we de motie uit over aanpassing van de erfgoedverordening om eigenaren van monumenten meer mogelijkheden voor zonnepanelen te bieden. Regionaal zetten we in op de uitvoering van de vastgestelde Regionale Energiestrategie (RES).

We geven zelf het goede voorbeeld We willen een energieneutrale organisatie worden. Daar hoort ook de realisatie van een energieneutrale en aardgasvrije vastgoedportefeuille bij met een zo laag mogelijk energieverbruik en zo hoog mogelijke realisatie van duurzame energie. Om dit te bereiken gaan we op logische momenten aanpassingen en verbeteringen uitvoeren aan de gemeentelijke gebouwen om van het aardgas af te komen, energiebesparende maatregelen te nemen, energiemanagement toe te passen en duurzame energie op te wekken. Om dit te bereiken is tot 2035 jaarlijks een extra krediet nodig van € 1,4 miljoen. We dragen hier ook aan bij door te investeren in circulaire pilots en duurzame aanbestedingen. Ook laten we ons certificeren voor de CO2-prestatieladder.

Verduurzamen maatschappelijk vastgoed, schoolgebouwen en huurwoningen We willen sportclubs, onderwijsinstellingen en andere eigenaren van maatschappelijk vastgoed aansporen om te verduurzamen. Daarbij gaat het niet alleen om vastgoed dat bij ons in eigendom is, maar ook bijvoorbeeld van verenigingen. We stellen hiervoor een budget van € 100.000 jaar beschikbaar. We vinden het van belang dat ook huurders het gebruik van gas kunnen verlagen. We gaan daarover met de woningbouwcorporaties in gesprek. Ook verkennen we met hen wat de mogelijkheden zijn om bij renovaties meer zonnepanelen te plaatsen en voor het gebruik van thuisaccu’s. Als gemeente hebben we de wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting in het primair en voortgezet onderwijs. In Nijmegen is deze zorgplicht in 2008 via de doordecentralisatie-overeenkomst grotendeels overgeheveld naar de schoolbesturen. Deze vergoeding houdt geen rekening met de duurzaamheidambities van het nieuwe bouwbesluit uit 2021. De schoolbesturen geven aan dat de komende vijf jaar € 4,3 miljoen per jaar extra nodig is om in het afgesproken tempo scholen te blijven vernieuwen. Voor de uitvoering van de nog hogere ambities uit het Klimaatakkoord zijn nog eens vele miljoenen extra nodig. Wij vinden dat het de verantwoordelijkheid is van het rijk om deze middelen beschikbaar te stellen.

We ondersteunen de schoolbesturen om hier samen met de VNG bij het rijk stevig op aan te dringen.

Actieve aanpak tekort op het elektriciteitsnet en laadinfrastructuur Het aantal woningen neemt toe en er wordt steeds meer energie duurzaam opgewekt. Dit

leidt tot een explosieve vraag naar en aanbod van elektriciteit, waardoor het gaat knellen op het elektriciteitsnet. Door netbeheerders wordt hard gewerkt om de capaciteit uit te breiden. We werken hiervoor actief samen met de netbeheerder. Waar mogelijk versnellen we vergunningprocedures. Ook brengen we in kaart wat de vraag is naar elektra en (slimme) laadvoorzieningen, zodat marktpartijen en netbeheerder aan de slag kunnen met de uitrol van de publieke laadinfrastructuur. De komende vier jaar zetten hiervoor € 100.000 extra in. Steeds meer mensen en bedrijven stappen over op elektrisch vervoer. Hierdoor is er op steeds meer plekken in de stad behoefte aan laadinfrastructuur. We gaan meer elektrische laadpalen plaatsen en gaan hiervoor creatief om met de ruimte. Dat doen we bijvoorbeeld met innovatieve laadvoorzieningen, zoals het combineren van laadpalen en lantaarnpalen in nieuwbouwwijken. We stellen hiervoor tot en met 2025 jaarlijks een budget beschikbaar van € 300.000, vanaf 2026 wordt dit € 100.000 en een eenmalig investeringsbudget van € 500.000.

Waterstof in binnenvaart en industrie We willen voorloper zijn door mogelijkheden op het gebied van groene waterstof te benutten. We denken hierbij vooral aan mogelijkheden voor de binnenvaart, vrachtvervoer en industrie. Samen met andere Europese steden die aan een rivier liggen hebben we afspraken gemaakt over duurzame binnenvaart. We ondersteunen initiatieven voor waterstoftankstations op de Griftdijk, Bijsterhuizen en bij de overslagterminal op het Engieterrein.

Meer slimme handen voor de energietransitie We zien dat de transitie naar een circulaire en duurzame economie niet vanzelf gaat. Met name in de gebouwde omgeving ligt een enorme opgave. Hier moet het bestaande vastgoed worden verduurzaamd en er moeten heel veel nieuwe woningen worden gebouwd. Door een nijpend tekort aan technisch personeel en vakinhoudelijke kennis zijn we nu niet in staat om deze opgave te realiseren. Wij willen meer mensen in onze gemeente laten kiezen voor leren, werken en innoveren in de techniek. We zetten daarom met een bijdrage van € 1,05 miljoen in op de totstandkoming van Via-T op het NYMA terrein. Via-T is een samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven, leer- en werkbedrijven, innovatiepartners en overheden. Via-T wordt hét centrum voor vakmanschap, innovatie, circulariteit en duurzaamheid in de bouw, installatie en elektrotechniek. Op deze plek willen we jonge mensen enthousiast maken voor techniekonderwijs, vakmensen bijscholen, de zij- en herinstroom vergroten en kennisdeling stimuleren. Zo pakken we het tekort op de arbeidsmarkt in de bouw en installatietechniek aan en stimuleren we tegelijkertijd ontmoeting en innovatie.

Circulaire bouw We willen een circulaire stad zijn, waarin we verantwoord omgaan met grondstoffen en deze zo veel mogelijk opnieuw gebruiken. We kiezen vaker voor houtbouw en minder voor beton. Dit is landelijk nog een redelijk nieuw thema en kost heel veel geld. Via ons opdrachtgeverschap kunnen we in de bouw en infrastructuur toch al wat stappen zetten. Dit is ook nodig voor een toekomstbestendige economie en verstedelijking. Samen met de regio willen we circulair bouwen versnellen en initiatieven ondersteunen die bijdragen aan een

duurzame grond-, weg- en waterbouw. We gaan bewoners en bedrijven ondersteunen om te verduurzamen.

Goed wonen en leven voor iedereen Uit de Stadsgesprekken: “Alle wijken maken de stad.”

Bouwen en wonen Nijmegen is een stad die groeit. De stad heeft een van de grootste woningtekorten van Nederland. We willen dat er in onze stad voldoende en betaalbare woningen zijn. Voor veel Nijmegenaren is het lastig om een passende en betaalbare woning te vinden. Dit is in de stadsgesprekken door veel deelnemers aan orde gesteld. We willen dat iedere Nijmegenaar goed kan wonen in een fijne wijk, met voldoende groen en voorzieningen en goede bereikbaarheid.

Woningbouwprogramma Tot 2040 zijn 15.000 nieuwe woningen nodig, we zorgen dat die er komen. We gaan dan ook door met de ontwikkeling van het Stationsgebied en Winkelsteeg/Kanaalzone. We voltooien de Waalsprong en het Waalfront en blijven bouwen op vrijkomende schoollocaties en op andere plekken in de stad. Er zijn niet alleen meer, maar vooral betaalbare woningen nodig. Daarom zorgen we ervoor dat er bij nieuwbouw 30% sociale huur, 15% middeldure huur (max € 988, prijspeil 2022) en 20% betaalbare koopwoningen (tot € 280.000) worden gebouwd. De rest is vrije sector. We maken hier afspraken over met ontwikkelaars en we zetten de samenwerking met rijk, provincie en regio via de Woondeal en Verstedelijkingsstrategie door. We vragen ook van ontwikkelaars dat ze de woningcorporaties mee laten ontwikkelen. We gebruiken het nieuwe woningbehoefteonderzoek van 2022 om de uitvoeringsagenda wonen te actualiseren. We nemen in het woonbehoefteonderzoek ook de behoefte aan rolstoelgeschikte woningen en knelpunten bij het vinden hiervan mee. Door de gestegen kosten en prijzen op de woningmarkt is het niet meer mogelijk om goedkope koopwoningen marktconform aan te bieden. Ook op andere betaalbare woningbouw is vaak een financieel tekort (onrendabele top). We willen dat deze woningen toch worden gebouwd. Dat kan dan alleen als we er financieel aan bijdragen.

We richten daarvoor een woonfonds in en vullen dat met € 10 miljoen. We zetten geld uit het fonds in om betaalbare koop- en huurwoningen, flexwoningen en studentenhuisvesting, gemeenschappelijk wonen en wonen voor bijzondere doelgroepen financieel haalbaar te maken. Kortom: woningen voor de groepen mensen die niet zelf op de reguliere

woningmarkt een woning kunnen vinden. Als we positieve resultaten in de grondexploitaties halen, voegen we in deze collegeperiode zo nodig per jaar maximaal € 2 miljoen toe aan het Woonfonds. We maken een plan voor de inzet van het fonds en leggen dat voor aan de gemeenteraad. Bij het beoordelen van initiatieven voor woningbouw en het woningbouwprogramma van onze eigen projecten, hanteren we de volgende principes: We sturen op betaalbare woningen die ook van goede kwaliteit zijn, dus met voldoende vierkante meters om normaal te kunnen wonen Bij sociale en middeldure huur maken we langjarige afspraken over maximale huur en kwaliteit van nieuwbouwwoningen In principe gelden de percentages voor betaalbare woningen voor ieder project. Beredeneerd afwijken daarvan kan, mits een bestaande wijk daardoor diverser, gemengder en beter leefbaar wordt en op stadsniveau onze ambitie voor het betaalbare woningbouwprogramma nog steeds gehaald wordt. We kijken bv. naar meer maatwerk om zo Dukenburg een impuls te geven Om beter te kunnen sturen op voldoende betaalbare woningen van goede kwaliteit zetten we extra regulering in, zoals een doelgroepenverordening. We gaan door met de Zelfbewoningsplicht en breiden die uit naar duurdere woningen als dat nodig is Bij ieder project bekijken we of we er ook woningen voor bijzondere doelgroepen kunnen bouwen.

Tegelijkertijd vragen we ook de regiogemeenten hierin hun aandeel te leveren Bij woningbouwprojecten hanteren we het nieuwe participatiebeleid voor ruimtelijke projecten We werken alleen mee aan initiatieven die passen binnen ons beleid Voldoende groen in de omgeving bij iedere woningbouwlocatie Voor regulering, zoals het uitvoeren van de zelfbewoningsplicht, stellen we € 170.000 per jaar beschikbaar.

Goed wonen in een fijne wijk en omgeving Binnenkort neemt de raad een besluit over Veur Lent. De uitslag van de stadspeiling neemt de raad daarbij in overweging. Op basis van dat besluit maken we een plan voor de inrichting van het eiland. We ontwikkelen de nieuwe westentree van het centraal station, die de verbinding gaat vormen tussen het station en Nijmegen-West, een gebied dat volop in ontwikkeling is. We investeren € 6,5 miljoen in de westentree. Ook maken we een visie voor het gebied aansluitend aan het Valkhofkwartier: de Lindenberg, het casino en het Groene Balkon. Dit is een gebied met kansen op langere termijn, dat we goed willen verbinden met het Valkhofkwartier en de Waalkade. We vinden dat hoogbouw past bij Nijmegen, mits er voldoende groen en voorzieningen rond de hoogbouw zijn. We houden rekening met de historische binnenstad. Het Stationsgebied, -ook rond station Dukenburg- en Winkelsteeg zijn wat ons betreft geschikte locaties voor hoogbouw. Ook aan het water zoals in het Waalfront en de Waalsprong vinden we hoogbouw passend. De wijken zijn het kloppend hart van onze stad. We willen goede wijken, waar mensen fijn kunnen wonen, die goed bereikbaar zijn en waar voldoende voorzieningen zijn zoals winkels, cultuur, gezondheidszorg, scholen, sport, ontmoetingsplekken, groen enzovoort.

Waalfront, NYMA en Engie Binnen de gebieden Waalfront, NYMA en Engie is het doel het transformeren van een deel van het industriegebied (Waalfront) tot woonomgeving met ruimte voor ambacht/creatieve industrieën (Honig en NYMA) en het transformeren van het Engieterrein naar een open en groen gebied met ruimte voor innovatie op het gebied van de energietransitie. Zo ontwikkelt zich aan de westkant van het centrum een nieuw stuk stad. Waar de stad met de rug naar de rivier stond, wordt de rivier nu aan beide zijden omarmd. In dit nieuwe deel is ruimte voor innovatie en experiment en worden wonen, werken, sport, vrijetijd en evenementen gecombineerd. Nu het bestemmingsplan Engie steeds verder vordert willen we met Engie onderzoeken hoe de samenwerking er in het vervolgtraject uit kan zien. Hiervoor is intern capaciteit nodig en externe expertise. Hiervoor is een eenmalig bedrag nodig van rond de € 75.000 en structureel € 60.000 voor stedelijke verwildering; herstel van het lokale ecosysteem. Voor het in stand houden van de watertoren als gemeentelijk monument stellen wij € 500.000 beschikbaar.

Ontwikkelagenda Dukenburg We geven Dukenburg een extra impuls door het realiseren van een diverser woningaanbod. Hierdoor wordt Dukenburg een levendigere en meer gemengde wijk. Daarvoor zetten we ons woonbeleid ten volle in: we bouwen woningen voor onder andere eenpersoonshuishoudens, senioren en starters. Beredeneerd afwijken van de gevraagde percentages betaalbare woningen in het nieuwbouwprogramma, maken we hier mogelijk. We staan woningsplitsing makkelijker toe om de grote voorraad eengezinswoningen beter te benutten en bevorderen de doorstroom van senioren naar passende seniorenhuisvesting. We investeren € 7,2 miljoen om verder uitvoering te geven aan de ontwikkelagenda voor de delen van Dukenburg die bij het ontwikkelgebied Kanaalzone Zuid horen; Zwanenveld rond het winkelcentrum, Meijhorst 60e straat en de zone langs het kanaal, inclusief de ROClocatie. We investeren hiermee in de openbare ruimte bij de ontwikkellocaties en in verbetering van de bereikbaarheid en toegankelijkheid. Dit geld gebruiken we ook om andere instanties over te halen om mee te financieren en voor uitbreiding van de capaciteit. We willen het stadsdeel ook economisch sterker maken en de ontmoetingsfunctie versterken. Daarvoor transformeren we Winkelcentrum Dukenburg naar een locatie voor winkelen, wonen, cultuur en ontmoeten.

De omgeving rond Winkelcentrum Dukenburg is onderdeel van Kanaalzone zuid en ontwikkelen we tot een gemengd woon-werkgebied.

Beter benutten van bestaande woningen Naast een stevig nieuwbouwprogramma willen we de woningvoorraad vergroten door het makkelijker te maken om een (bedrijfs)pand te om te bouwen naar woningen. We gaan de doorstroom op de woningmarkt verbeteren. Dat doen we onder andere door meer te bouwen voor senioren. Met supercomfortabele seniorenhuisvesting en inzet van de verhuiscoach maken we het voor hen gemakkelijk en fijn om door te stromen. Met de woningcorporaties maken we afspraken dat ouderen die verhuizen naar een kleinere woning, geen hogere huur gaan betalen. Goede doorstroom leidt ook tot ruimte voor starters. Ook woningdelen biedt meer mensen een plek. Het splitsen van grote eengezinswoningen en onderverhuur in zelfstandige woningen staan we makkelijker toe en dan korten we niet op de uitkering.

Studentenhuisvesting en goed verhuurderschap We hebben tot 2030 ongeveer 2.000 extra wooneenheden voor studenten nodig. Wij zetten ons in om deze ambitie mogelijk te maken. Met SSH& is al afgesproken dat deze partij 1000 wooneenheden gaat realiseren. Voor deze wooneenheden zijn al locaties aangewezen. Dat betekent dat we nog 1.000 plekken voor studenten via de SSH&, particuliere verhuur of op een andere manier te realiseren hebben. Wij onderzoeken of wij goede verhuurders, waaronder SSH&, bereid kunnen krijgen om de 1000 extra studentenkamers te realiseren voor 2028. Daarvoor zijn locaties en middelen nodig. Het woonfonds is ook inzetbaar voor voldoende studentenhuisvesting. Bij nieuwbouw maken we ook met particuliere verhuurders van studentenhuisvesting afspraken over de hoogte van de huur voor een aantal jaren en de kwaliteit. Doordat we meer betaalbare zelfstandige woningen gaan bouwen verbetert ook de doorstroom van kamerbewoning naar zelfstandig wonen. Hierdoor neemt de krapte op de kamermarkt af. Ook studentenhuisvesting draagt bij aan gemengde en diverse wijken. Dus krijgt studentenhuisvesting een plek in het Stationsgebied, Winkelsteeg en op de Campus. In deze coalitieperiode nemen we maatregelen om goed verhuurderschap te bevorderen en discriminatie op de woningmarkt tegen te gaan.

We kijken uit naar de nieuwe wettelijke mogelijkheden die de minister ons daarvoor gaat bieden. We versterken de Huurteams zodat zij misstanden zoals huisjesmelkerij, slecht onderhoud, brandonveiligheid en intimidatie beter kunnen bestrijden. Hiervoor stellen we € 150.000 extra per jaar beschikbaar. Ook zorgen we dat huurders gevallen van slecht verhuurderschap kunnen melden. We onderzoeken de mogelijkheid van een keurmerk voor goed verhuurderschap. Het doel is het verhogen van brandveiligheid, duurzaamheid, goede woonomstandigheden en het voorkomen van overlast. Op basis van de uitkomsten van de steekproef ‘controle kamerverhuurpanden op brandveiligheid’ ondernemen we zo nodig extra actie. In het kader van goed verhuurderschap kijken we ook hoe we goede woon- en huuromstandigheden voor arbeidsmigranten kunnen waarborgen. De middelen voor de uitvoering van het kamerverhuurbeleid lopen tot en met 2023. Voor voortzetting stellen we vanaf 2024 € 300.000 per jaar beschikbaar.

Gezamenlijk wonen en wonen voor aandachtsgroepen Mensen met een plan voor gezamenlijk wonen, zoals Collectief Particulier Opdrachtgeverschap, woonverenigingen en hofjeswoningen voor senioren helpen we met hun initiatief en met het vinden van een kavel of een gebouw dat geschikt te maken is. Daarvoor stellen we € 100.000 beschikbaar. We realiseren meer (flexibele) woonruimte voor spoedzoekers, daklozen, statushouders en andere speciale doelgroepen. Een passende woning is een absolute voorwaarde om een (nieuwe) start te maken met zelfstandig leven. Bovendien kosten haperende doorstroom uit de zorg, dakloosheid en dergelijke veel geld in het sociaal domein, dat we graag effectiever besteden. Hiervoor putten we uit het Woonfonds en stellen we een exploitatiebijdrage van € 300.000 per jaar beschikbaar. Voor het aanpassen van eigen vastgoed voor huisvesting van bijzondere doelgroepen stellen we daarnaast een investeringskrediet van € 2,5 miljoen beschikbaar. Voor mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats regelen we binnen een maand een briefadres, zodat zij een uitkering kunnen krijgen, een zorgverzekering afsluiten

of in aanmerking komen voor schuldsanering. Zonder dit, kunnen zij geen nieuwe start maken. Ook blijven we zoeken naar locaties voor voldoende woonwagenstandplaatsen.

Openbare ruimte De openbare ruimte heeft vele functies en biedt veel kansen om de stad mooier, aangenamer, socialer, veiliger en gezonder te maken. Daarom willen we meer dan alleen een fatsoenlijk onderhoudsniveau. Bij onderhoud en vervanging, richten we de ruimte in voor ontmoeting, sport, spel en beweging. Ook planten we meer groen en leggen we beweegroutes en watertappunten aan. We maken de openbare ruimte toegankelijk, aangepast aan de klimaatverandering, duurzaam en sociaal en verkeersveilig. Voor deze ambitie stellen we een investeringsbudget van € 1,4 miljoen beschikbaar. Hoe, dat bedenken we samen met onze inwoners. We gaan bijvoorbeeld kinderen mee laten praten over hoe zij willen dat de speeltuinen en speelplekken ingericht zijn. We maken werk van de grote vervangingsgolf die eraan komt, voor de openbare ruimte, wegen, bruggen e.d. die 40-50 jaar geleden gebouwd zijn en die nu allemaal tegelijkertijd aan het einde van hun levensduur zijn. Daarvoor maken we investeringsbudget vrij; in 2023 € 3 miljoen en vanaf 2024 € 5 miljoen per jaar. Ook hier nemen we de vergroening mee.

Dierenwelzijn Op het gebied van dierenwelzijn zijn de afgelopen jaren goede stappen gezet. We hebben een uitvoeringsagenda Dierenwelzijn. Deze zetten we met kracht voort. De hondenbelasting zien we als een belasting op dierenliefde en schaffen we af.

Opgeruimd en begaanbaar Nijmegenaren zijn heel betrokken bij het scheiden van afval. Daarom hebben we een hoge ambitie op het gebied van verdergaande afvalscheiding. We hebben oog voor de kwaliteit van herbruikbare afvalstromen. We willen hergebruik en reparatie stimuleren en zetten ons actief in om plastic zwerfafval terug te dringen. Daarnaast willen we dat ieder huishouden in Nijmegen één keer per jaar gratis het grofvuil kan laten ophalen. Hiervoor stellen we € 300.000 per jaar beschikbaar. Dit helpt ook tegen dumpen en verloedering. De bezuiniging op de gladheidsbestrijding draaien we terug, zodat er weer meer straten in de wijken goed begaanbaar zijn als er sneeuw en ijs ligt. Daarvoor stellen we jaarlijks € 100.000 beschikbaar.

Sportaccommodaties Veel Nijmegenaren beleven plezier aan sport, door zelf te sporten of als toeschouwer. Sporten is bovendien gezond en brengt mensen in contact met elkaar. Topsport en sportevenementen zetten Nijmegen op de kaart en werken verbindend voor onze stad. We

vinden het dan ook heel belangrijk dat iedereen kan sporten en bewegen en dat we daar goede voorzieningen voor hebben in onze stad. We investeren dan ook in sportverenigingen onder de voorwaarde dat ze ernaar streven financieel gezond te zijn. We bespreken ook met ze dat ze hun accommodaties beschikbaar stellen voor buurtactiviteiten. En dat ze hun accommodaties verduurzamen, zodat de exploitatie goedkoper wordt. In deze coalitieperiode nemen we besluiten over een aantal investeringen in grote sportaccommodaties die we belangrijk vinden voor de stad.

Plannen NEC We steunen NEC in hun zoektocht naar een gezonde toekomst en zien het uitgewerkte plan voor herontwikkeling van het stadion tegemoet. Goede inpassing in het monumentale Goffertpark vinden we voorwaardelijk. De grote natuurwaarde van dit park voor de stad willen we absoluut in stand houden.

Zwembaden Er komt een nieuw zwembad in Winkelsteeg. We maken een keuze over de plek van het nieuwe zwembad Winkelsteeg op het moment dat het locatieonderzoek is afgerond. We willen het Zwembad combineren met andere functies voor ontmoeting en recreatie. Ook wordt zwembad Winkelsteeg een duurzaam zwembad, dat bv. verwarmd wordt met restwarmte van bedrijven in het gebied. We investeren € 30 miljoen in het nieuwe zwembad. Doordat de exploitatie van twee oudere zwembaden vervalt gaan we uit van lagere exploitatielasten, hiervoor boeken we een besparing in van € 500.000 vanaf 2026. We houden het zwemmen toegankelijk voor iedereen. Het monumentale Goffertbad blijft bij Sportfondsen.

Waalhalla en urban sports Waalhalla is al jaren hèt indoor skatecentrum van Nijmegen. Ook is onze stad sterk in (andere) urban sports. Dit levert een bloeiende jeugdcultuur op en stimuleert jongeren om te bewegen. Waalhalla is cruciaal voor de hele urban scene. Waalhalla wil toekomstbestendig doorgroeien. Wij vinden dat urban sports onderdeel is van onze jonge stad en willen dit dus mogelijk maken. Daarom geven we een jaarlijkse bijdrage van € 50.000 t.b.v. de exploitatiekosten. Daarnaast is de staat van het pand dat Waalhalla van de gemeente huurt niet goed. We stellen een krediet ter beschikking voor de aanpak van het pand van € 9,5 ton. Rond de 6,5 ton is voor dakrenovatie, de rest Is nodig voor upgrade en modernisering van het pand (o.a. gevels en kantoren). Financiering loopt via een onrendabele investering.

Triavium Over 9 jaar loopt het huurcontract met het Triavium af. We doen nu vast de voorbereidende onderzoeken die nodig zijn om later tot een goede keuze voor de schaatssport te komen. Deze coalitieperiode houden we de entreeprijzen voor bezoekers en huurtarieven voor verenigingen die gebruik maken van het Triavium betaalbaar.

We willen dat iedere Nijmegenaar goed kan wonen in een fijne wijk, met voldoende groen en voorzieningen.

Mobiliteit en bereikbaarheid Uit de Stadsgesprekken: “Maak de oversteek van de busbaan voor het station veilig, ook voor mensen die slecht zien. Maak een zebrapad en een verkeerslicht met rateltikkers.”

Versneld inzetten op mobiliteitsmaatregelen De komende jaren worden er veel woningen bijgebouwd en zal de bevolking in korte tijd fors groeien. Om ervoor te zorgen dat de stad bereikbaar blijft voor bewoners, bezoekers en bedrijven gaan we versneld mobiliteitsmaatregelen doorvoeren. We zetten in op de bereikbaarheid van de stad. Om het extra aantrekkelijk te maken om te voet, met de fiets of het openbaar vervoer te reizen, geven we hieraan prioriteit. Dat doen we onder meer met het goedkope busabonnement voor minima en 65+. En zetten we voor de binnenstad bijvoorbeeld in op het gemak van een stap op/stap af busje. We investeren in betere stadstransferia met goede overstap op frequent OV. Goede doorstroom van het verkeer is belangrijk voor de bereikbaarheid en zorgt voor minder uitlaatgassen. Op alle onderdelen zijn maatregelen noodzakelijk. We gaan hier fors in investeren met een budget van € 21 miljoen. Daarnaast hebben we een aanvraag ingediend bij het rijk voor aanvullende financiële middelen voor mobiliteitsmaatregelen waarmee de woningbouwversnelling kan plaatsvinden. Aan de programmabegroting voegen we jaarlijks € 200.000 toe.

Lopen We geven ruim baan aan de voetganger en leggen een netwerk aan van aantrekkelijke looproutes van, naar en in de binnenstad en rondom andere centrale bestemmingen, zoals de universiteit. Dit creëert niet alleen ruimte voor de toename van het bevolkingsaantal, maar draagt ook bij aan het verbeteren van de luchtkwaliteit, gezondheid en sociale cohesie. Op het stationsplein en in de winkelstraten gaan we de verkeersstromen zo veel mogelijk van elkaar scheiden en maken we goede voetgangersverbindingen van het station naar de binnenstad.

Fietsen Nijmegen is en blijft ook een echte fietsstad. We verwachten dat het aantal fietsbewegingen de komende jaren alleen maar toeneemt. Daarom hebben we extra ruimte nodig voor

rijdende en gestalde fietsen en moeten we de veiligheid op drukke fietsverbindingen waarborgen. Dit speelt ook in regionaal verband nu de elektrische fiets steeds vaker als alternatief voor de auto wordt gebruikt. Drukke fietspaden maken we waar mogelijk tweebaans. We zorgen voor voldoende fietsparkeerplekken en zetten in op slimme straatverlichting. We houden hierbij wel rekening met natuur, leefbaarheid en veiligheid.

Openbaar vervoer De nieuwe woningbouwlocaties liggen dichtbij openbaar vervoerknooppunten. Om de bereikbaarheid te garanderen vinden we het van groot belang dat treinstations en busverbindingen goed functioneren en dat er voldoende en goed ontsloten transferia zijn. Hiervoor zijn infrastructurele aanpassingen nodig. Daarnaast willen we de kwaliteit van het openbaar vervoer verbeteren waar nodig. We blijven erop inzetten bij de provincie dat het busvervoer in onze stad op peil blijft, zodat elke wijk verbonden is met het openbaar vervoer. We wijzen de provincie erop de gebiedsontwikkelingen en de groei van de stad mee te nemen in hun OV-plannen. Bij het Rijk blijven we inzetten op goede en frequente treinverbindingen in alle richtingen, een rechtstreekse verbinding naar Eindhoven, de elektrificatie van de Maaslijn, de ontwikkeling van het stationsgebied en een goede treinverbinding naar Duitsland via Arnhem. De goedkope busabonnementen voor minima en voor ouderen blijven behouden.

Mobility as a service Er kunnen in onze stad niet evenredig meer auto’s als meer mensen bijkomen. Daarvoor is te weinig ruimte. Naast het stimuleren van lopen, fietsen en gebruik van het OV bieden we ook vervoermiddelen aan die onze inwoners in staat stellen zonder eigen auto overal naartoe te gaan. We zetten bijvoorbeeld in op een verantwoorde groei van deelmobiliteit en meer laadpalen in de openbare ruimte, zodat meer Nijmegenaren andere keuzes kunnen maken. Ook zetten we bij nieuwe bouwontwikkelingen waar naar verwachting een hoge parkeernorm niet wenselijk is (eenpersoonhuishoudens, expats appartementen), in op lagere parkeernormen in combinatie met deelmobiliteit.

Autoverkeer en doorstroming De S100 is belangrijk voor de doorstroming van het autoverkeer in de stad. In 2018 zijn de knelpunten op de S100 in beeld gebracht en aangepakt. We gaan dit opnieuw in kaart brengen, zodat we gericht aan de slag kunnen met eventuele nieuwe knelpunten. Goede doorstroming van het verkeer is immers belangrijk voor de bereikbaarheid en geeft minder uitstoot van uitlaatgassen. We behouden het lage avondtarief voor de parkeergarages in het stadscentrum. Wel gaan we het bezoekersparkeren in de Binnenstad in de toekomst meer op afstand organiseren. Dat is alleen kansrijk als we tegelijkertijd zorgen voor transferia aan de stadsranden. Hiervoor komen we met een voorstel. Samen met de regio blijven we actief aandacht vragen bij de provincie en het rijk om knelpunten in de bereikbaarheid op te lossen. Om de stad bereikbaar te houden gaan we versneld diverse mobiliteitsmaatregelen doorvoeren.

Binnenstad Uit de Stadsgesprekken: “Er blijft een stevig investeringsbudget nodig om een vervolg te geven aan het succesvolle actieplan ‘Hartje Nijmegen’ in de volgende coalitieperiode.”

Gastvrije, groene, veilige en toegankelijke binnenstad In onze binnenstad komen wonen, werken en bezoeken, winkelen, ontspannen en ontmoeten samen. Het hart van onze stad is een levendige plek. Onze stad groeit en daarmee ook de drukte in de binnenstad. Levendigheid én leefbaarheid willen we de komende jaren versterken. Daarbij bewaken we de goede balans tussen deze twee aspecten, samen met bewoners en ondernemers zodat de Binnenstad ook veilig en leefbaar blíjft. In totaal gaan we € 15 miljoen investeren in onze binnenstad en stellen we € 500.000 beschikbaar voor activiteiten en capaciteit.

Groene en toegankelijke binnenstad We maken de binnenstad aantrekkelijker door diverse locaties beter in te richten. We gaan aan de slag met de route Burchtstraat - Augustijnenstraat -Plein 1944 inclusief het busplein - Ziekerstraat, het Vlaams Kwartier, het Joris Ivensplein en ook de westelijke Waalkade. We maken deze plekken groener, beter aangepast aan het klimaat en veiliger waar nodig. Ook scheiden we het fiets- en voetgangersverkeer beter. In de Ringstraten en om te beginnen in de Tweede Walstraat geven we voorrang aan voetgangers, inwoners en ondernemers. Dit doen we vanwege de herontwikkeling van het Vlaams Kwartier en ook om de leefbaarheid op deze plek te verbeteren. De activiteiten uit het Actieplan Binnenstad maken de binnenstad aantrekkelijker en versterken de economie, dus dit actieplan zetten we voort. We maken de binnenstad in de toekomst autoluw. Parkeren voor bewoners en laden & lossen blijft in de Binnenstad wel mogelijk. Om dit mogelijk te maken realiseren we betere stadstransferia met een goede overstap op frequent OV. We vinden het belangrijk dat deze transferia door de goede dienstverlening en prijs voor bezoekers interessanter zijn om te gebruiken dan de parkeervoorzieningen in het centrum. Het avondtarief in de parkeergarages blijft € 0,50.

De parkeergarages Molenpoort en Mariënburg zullen in het kader van de ontwikkeling van het Vlaams Kwartier op termijn verdwijnen uit de binnenstad. Als de garage Hezelpoort klaar is, wordt de parkeergarage aan de Eiermarkt exclusief voor bewoners en ondernemers in de binnenstad. We verkennen tenslotte de opties om op termijn de bussen van de Waalkade te laten verdwijnen. We kiezen hier alleen voor als we mogelijkheden zien om de binnenstad goed bereikbaar te houden, bijvoorbeeld met een stap op stap af busje.

Een veilig gevoel voor iedereen Overlast is een hardnekkig probleem voor bewoners en bezoekers van een aantal plekken in de binnenstad: het Joris Ivensplein, Kronenburgerpark, Westelijke Waalkade, in de Ringstraten en op het Waalstrand. We zetten in op meer preventie en gaan overlast op maat en bij de bron aanpakken. We doen aanpassingen in de openbare ruimte die overlast en verloedering tegengaan, we maken mensen weer meer eigenaar van hun straat en gaan zo nodig handhaven, zodat het probleem zich niet verplaatst. Hiervoor stellen we € 300.000 per jaar extra beschikbaar. Deze extra middelen zetten we in om regie te krijgen op de overlasthotspots en voor een preventieve aanpak van jongerenoverlast en de jonge aanwas in de ondermijnende criminaliteit. Te weinig fietsparkeerplekken zorgt voor overlast. Verkeerd geparkeerde fietsen hinderen de doorgang en kunnen vluchtroutes blokkeren. We stellen de bewaakte fietsenstallingen ruimer open en gaan publieksacties uitvoeren om mensen hier beter op te wijzen. Als dit onvoldoende werkt, gaan we handhaven. We stellen voor deze maatregelen € 25.000 beschikbaar.

Cultuur en erfgoed Uit de Stadsgesprekken: “Cultuur is belangrijk, mensen bloeien erdoor op, worden geïnspireerd, ontmoeten andere mensen en doen mee.”

Cultuur Cultuur verbindt mensen, is leerzaam en zorgt voor levendigheid in de wijken. In onze stad zijn veel talentvolle makers actief die we tot bloei willen laten komen. We willen dat alle Nijmegenaren kunnen genieten van een cultureel aanbod dat bij hen past. We hebben dan ook stevige ambities om het culturele leven te versterken door flinke investeringen. We verhogen het budget naar het gemiddelde van met Nijmegen vergelijkbare steden. Dit betekent een verhoging met € 2 miljoen. Dat zetten we in om knelpunten op te lossen, ook door de nasleep van corona èn voor kansen voor versterking.

Een stevige infrastructuur voor cultuur We vinden het belangrijk de Schouwburg te behouden voor de stad. De schouwburg is een belangrijke ontmoetingsplek voor Nijmegenaren. Niet alleen de brede programmering draagt daaraan bij. Maar ook het gebouw zelf moet breder inzetbaar en toegankelijker worden. Daarom investeren we in de renovatie van de schouwburg en kiezen voor de variant schouwburg-plek in de stad. We investeren daarvoor € 22,7 miljoen. We zorgen voor goede spreiding van culturele activiteiten en functies over de stad. We maken een nieuwe vestiging van de Lindenberg en de Openbare bibliotheek in Nijmegen Noord mogelijk. We ramen dat daarvoor op termijn, op zijn vroegst vanaf 2026, € 500.000 nodig is. Ook in

Winkelcentrum Dukenburg brengen we beide onder en zorgen dat er voldoende middelen zijn voor de exploitatie, als het zover is. Deze coalitieperiode gaan we onderzoek doen naar herhuisvesting van de hoofdvestiging van de Lindenberg. Ook investeren we in de huisvesting van andere culturele instellingen. Zo realiseren we een stevig fundament waarop de culturele instellingen duurzaam kunnen blijven ontwikkelen.

Meer plekken voor makers We willen meer ateliers en broedplaatsen, die voor langere tijd gebruikt kunnen worden. Daarvoor maken we atelierbeleid. Daarbij hebben we oog voor starters en doorstromers zodat we kunstenaars kunnen behouden voor de stad. We breiden het aantal ateliers en broedplaatsen uit in bestaande wijken en nemen ateliers mee bij de inrichting van nieuwe wijken. Florerend atelieren broedplaatsenbeleid draagt bij aan levendige wijken, zo snijdt het mes aan twee kanten. We investeren hierin € 1 miljoen.

Cultuur voor iedereen We zorgen dat er een gevarieerd cultuuraanbod is, dat veel mensen aanspreekt. Ook urban culture met grote aantrekkingskracht is daar onderdeel van. We willen dat cultuur ook toegankelijk is voor mensen met weinig geld. Door cultuur aan te laten haken bij de sociale basis, bereiken we meer mensen. Ieder kind moet kunnen werken aan zijn eigen culturele talenten.

Nachtvisie We ontwikkelen een Nachtvisie met daarin een herstelplan voor het nachtleven. We versterken daarmee de lokale economie en aantrekkelijkheid van de binnenstad. We vinden voldoende aanbod van podia en locaties voor dancefeesten belangrijk. In 2022 verkennen we de mogelijkheid om als stad of regio mee te dingen naar culturele hoofdstad van Europa in 2033. Zo nodig nemen we dit mee in de 2e Voortgangsmonitor.

Cultureel erfgoed Ons erfgoed maakt Nijmegen, als oudste stad, uniek en dat willen we veel meer uitdragen. Erfgoed is belangrijk voor de aantrekkingskracht van Nijmegen, zowel voor inwoners als bezoekers. Nijmegen kent bovendien haar eigen volkscultuur die voortkomt uit Nijmeegse tradities en van oudsher door Nijmegenaren gebezigd wordt, zoals bijvoorbeeld carnaval, Nijmeegs dialect en het Nijmeegse lied. Ook dit immateriële erfgoed willen we koesteren.