C5 d.d. 31 maart 2022 van de VRGZ inzake Jaarstukken 2021 en Begroting 2023

Raadsbrief

Geachte leden van de raad, Conform het bepaalde in de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Gelderland-Zuid sturen wij u de concept-jaarstukken 2021 en de concept-begroting 2023 toe met het verzoek uw zienswijze hierover aan ons vóór 1 juni 2022 kenbaar te maken.

Jaarstukken 2021 Bijgaand treft u de jaarstukken 2021 van het Programma Crisis- en Rampenbestrijding (C&R) en het programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV). Het jaar 2021 is opnieuw een bijzonder jaar geweest door het voortduren van de coronacrisis. Ondanks deze ervaring zijn de hoofdtaken van de VRGZ, de operationele dienstverlening op de terreinen van brandweer en ambulancezorg, de meldkamer en de voorbereiding en bestrijding van de crisis- en rampenbestrijding, adequaat uitgevoerd. De activiteiten zoals beschreven in het Regionaal Beleidsplan VRGZ 2020-2023 zijn voor een groot deel conform planning uitgevoerd of zijn opgenomen in de reguliere werkzaamheden. Slechts enkele activiteiten zijn door de inzet voor de crisisorganisatie als gevolg van de coronacrisis vertraagd. In de bijlage treft u de jaarstukken 2021 van de VRGZ dat bestaat uit het Programma Crisis- en Rampenbestrijding (C&R) en het programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV). In de eerste hoofdstukken worden de beleidsmatige resultaten van beide programma’s uiteen gezet en daarna is de financiële jaarrekening opgenomen. Programma C&R Het resultaat van het programma C&R is positiever dan wat zowel in de begroting als in de tussentijdse rapportage t/m augustus werd aangenomen. Het positieve resultaat is grotendeels incidenteel van aard.

Vooral externe factoren waar de VRGZ geen enkele invloed op heeft hebben “bijgedragen” aan dit resultaat. Het positieve resultaat ontstaat met name door incidenteel lagere uitgaven als gevolg van de coronacrisis. Daarnaast waren er minder buitenbranden (door een milde zomer) en minder uitrukken voor loze meldingen. Ook hebben de fysieke opleidingen en oefeningen slechts een deel van het jaar in beperkte mate plaats kunnen vinden. Dit heeft lagere vrijwilligersvergoedingen tot gevolg. Doordat een aantal leveranciers problemen heeft gekend met levertijden hebben leveringen en diensten later plaatsvonden en is vertraging ontstaan in de landelijke aanbesteding voor dienstvoertuigen. In financiële zin zien we hierdoor lagere kapitaallasten. De operationele dienstverlening heeft hier geen hinder van ondervonden. Als gevolg van de coronacrisis zijn er ook extra kosten gemaakt (zie paragraaf 5.13 van bijgevoegde jaarstukken). Hiervoor is geen declaratie ingediend gezien de geringe omvang van de meerkosten (€ 83.000,-) in relatie tot het positieve resultaat. Programma RAV Het resultaat van het programma RAV is negatiever dan in de begroting werd aangenomen. Het negatieve resultaat wordt veroorzaakt door meer inhuur van uitzendkrachten doordat het ziekteverzuim hoger was, extra kosten voor de organisatietransitie en 1

instroom in de voorziening niet actieven. Zonder deze extra uitgaven zou een positief resultaat behaald zijn wat een direct gevolg is van de herijking van de financiering van de ambulancedienst. Dit vloeit voor uit een door de VRGZ geïnitieerd onderzoek.

Accountantscontrole De accountantscontrole is afgerond. Zowel voor getrouwheid als rechtmatigheid zal een goedkeurende verklaring worden afgegeven. Vanwege de recente ontwikkelingen met betrekking tot de oorlog in Oekraïne en de vluchtelingenstroom die dit tot gevolg heeft wordt een aparte paragraaf opgenomen in de accountantsverklaring. Nadat het landelijk overleg over de inhoud van deze paragraaf is afgerond zal naar verwachting medio april de verklaring separaat worden toegezonden.

Resultaten per programma Samenvatting resultaat en resultaatbestemming

In de jaarstukken wordt ten aanzien van de bestemming van bovengenoemde resultaten het volgende voorgesteld (onder de tabel worden de voorstellen nader toegelicht): Voorstel resultaatbestemming (bedragen x € 1.000,-) Programma Crisis- en Rampenbestrijding Toe te voegen aan de algemene reserve Crisis- en Rampenbestrijding tot 5% van de baten

150

Uit te keren aan deelnemende gemeenten

561

Te onttrekken aan de bestemde reserve meldkamer

0

Toe te voegen aan de bestemde reserve uitgestelde werkzaamheden

15

Toe te voegen aan de bestemde reserve duiktaak

130

Toe te voegen aan de bestemde reserve cao-ontwikkelingen

688

Toe te voegen aan de bestemde reserve wet- regelgeving op het gebied van duurzaamheid Totaal programma Crisis- en Rampenbestrijding

450 1.994

Programma RAV Te onttrekken aan de reserve aanvaardbare kosten RAV Totaal programma RAV

205 -205

2

Algemene reserve C&R Indien positieve resultaten behaald worden, geldt als bestuurlijk onderschreven uitgangspunt dat dit resultaat toegevoegd wordt aan de algemene reserve tot de bestuurlijke norm (5% van de omzet). De bestuurlijke norm wordt niet bereikt doordat de omzet gestegen is t.o.v. 2020. Daarom wordt voorgesteld om € 150.000,- van het positieve resultaat van 2021 toe te voegen aan de algemene reserve. Hiermee komt de algemene reserve uit op 5% van de omzet.

Bestemde reserve meldkamer Vanaf 2020 is de Rijksbijdrage (BDUR) gekort als gevolg van de samenvoeging van de meldkamers. Vanaf dat moment worden de beheerslasten (onder andere ICT en huisvesting) door de Landelijke meldkamersamenwerking (LMS) betaald. De uitname is echter hoger dan de lasten die door de LMS overgenomen worden, omdat de eigen meldkamer (weliswaar samengevoegd met VGGM) operationeel blijft en de voorziene besparingen nog niet volledig gerealiseerd kunnen worden. Uit het resultaat van 2019 is hiervoor een bestemde reserve van € 450.000,- gevormd. In de begroting 2021 was een vrijval voorzien van € 200.000,-. Dit was echter niet nodig, omdat een deel van de formatie in 2021 niet was ingevuld. De samenvoeging zal in het 2e kwartaal van 2023 een feit zijn.

Bestemde reserve uitgestelde werkzaamheden door corona In 2020 kon een aantal werkzaamheden geen doorgang vinden. Om gemeenten niet met ongewenste meerkosten in de bijdrage te confronteren heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met de vorming van een bestemde reserve uitgestelde werkzaamheden ter hoogte van € 699.000,- uit het jaarresultaat 2020 (besteding in 2021 t/m 2023). In 2021 is een groot deel van de werkzaamheden conform planning uitgevoerd. Op twee punten (onderhoud en archiefverbetering) wordt voorgesteld om het uitgavenpatroon aan te passen waardoor het voorstel is om in 2021 € 80.000,- minder te onttrekken dan begroot. Het uitgavenpatroon zou er dan als volgt uit komen te zien:

Bestemde reserve Duiktaak In september 2021 heeft het Algemeen Bestuur besloten een structurele overeenkomst aan te gaan met Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden en Veiligheidsregio Brabant-Noord voor het verzorgen van de duiktaak. Daarmee is de inzet van hun duikteams voor redden en bergen in ons verzorgingsgebied gewaarborgd. Omdat het voorzien in een duiktaak een uitbreiding is van de brandweerzorg leidt dit tot een structurele kostenuitzetting van € 130.000,-. In de concept-begroting 2023 wordt daarom voorgesteld om de gemeentelijke bijdrage met dit bedrag te verhogen. Voor het jaar 2022 is de dekking nog niet geborgd. Voorgesteld wordt om voor 2022 een bestemde reserve te vormen van € 130.000,-.

3

Bestemde reserve cao-ontwikkelingen Overeenkomstig wat is beschreven in de Kaderbrief 2023 wordt in de programmabegroting 2023 voor de gemeentelijke bijdrage een indexering toegepast van 0,6% (gebaseerd op de door het bestuur vastgestelde standaard uitgangspunten). Omdat de nieuwe cao is vastgesteld in januari 2022 kon de bijbehorende loonontwikkeling niet worden meegenomen in de Kaderbrief 2023. Omdat de nacalculatie van de werkelijke index conform vastgestelde methodiek pas plaatsvindt in de eerstvolgende begroting, zijnde 2024, leidt deze loonontwikkeling in de begroting 2023 tot een tekort van € 688.000,-. Voorgesteld wordt om voor dit incidentele tekort een bestemde reserve te vormen.

Bestemde reserve wet- en regelgeving op het gebied van duurzaamheid Daarnaast wordt voorgesteld om voor een bedrag van € 450.000,- een bestemde reserve te vormen in verband met de wet- en regelgeving op het gebied van duurzaamheid voor een tweetal onderwerpen: Op dit moment wordt binnen de brandweer gebruik gemaakt van een fluorhoudend schuimvormende middel (SVM). In dit middel zit onder andere de stof PFAS die schadelijk is voor mens en milieu. In 2025 wordt het gebruik van fluorhoudend schuim verboden. Daarom is het noodzakelijk dat de komende jaren een overgang wordt gemaakt van fluorhoudend SVM naar fluorvrij SVM. Naast het inkopen van nieuw fluorvrij schuim zal het fluorhoudende schuim moeten worden afgevoerd, materialen worden aangepast op dit nieuwe schuim en zullen de brandweermedewerkers extra moeten worden getraind. De lasten hiervan bedragen in totaal € 300.000,-. Met betrekking tot diesel motor emissie (DME) geldt dat de wettelijke normering is gewijzigd. Hierdoor is het noodzakelijk dat aanpassingen aan panden en/of materieel de komende tijd plaatsvinden. Deze aanpassingen zijn nodig om de uitstoot van schadelijke uitlaatgassen te verminderen. Gezien de omvang van de aanpassing zal dit over meerdere jaren plaatsvinden. Uit een eerste onderzoek blijkt dat ongeveer € 150.000,- nodig is om te voldoen aan de nieuwe normering.

Uitkeren aan deelnemende gemeenten Nadat de algemene reserve is opgehoogd tot de bestuurlijke gewenste norm van 5,0% en de mutaties van de bestemde reserves hebben plaatsgevonden blijft er een bedrag over van € 561.000,-. Het voorstel is om dit bedrag uit te keren aan de deelnemende gemeenten naar rato van de bijdrage in 2021. Reserve aanvaardbare kosten RAV Positieve en negatieve resultaten worden altijd verrekend met de reserve aanvaardbare kosten RAV. De RAV wordt gefinancierd door zorgverzekeraars. Gemeenten dragen hier niet aan bij.

Conceptbegroting 2023 Kaderbrief De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid heeft in november 2021 een kaderbrief naar gemeenten gestuurd met daarin onder andere de belangrijkste financiële uitgangspunten voor de begroting 2023. Op de genoemde kaderbrief hebben de meeste gemeenten conform het verzoek van het Dagelijks Bestuur gereageerd. Dertien van de veertien gemeenten zijn het eens met de structurele uitzetting van de gemeentelijk bijdrage voor de duiktaak zoals voorgesteld. De reacties en de antwoorden daarop zijn opgenomen in Bijlage 2.

4

Algemeen Bijgaand treft u aan de programmabegroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 van de Veiligheidsregio Gelderland Zuid (VRGZ). In deze begroting worden de activiteiten beschreven die de Veiligheidsregio Gelderland Zuid in 2023 wil uitvoeren. Deze activiteiten zijn hoofdzakelijk gebaseerd op het Regionaal Beleidsplan 2020-2023, dat het Algemeen Bestuur na raadpleging van de gemeenteraden op 19 december 2019 heeft vastgesteld. De beschreven activiteiten zijn niet nieuw. De hoofdtaak van de VRGZ blijft het verzorgen van de operationele dienstverlening van brandweer en ambulancezorg, de meldkamer, het voorbereiden op en bestrijden van crises en rampen en het ondersteunen daarvan door Bedrijfsvoering. De belangrijkste ontwikkelingen in 2023: ▪ Het streven is dat de nieuwe Meldkamer Oost-Nederland (MON) in Apeldoorn in de eerste helft van 2023 operationeel is. Deze nieuwe meldkamer zal een belangrijk hulpmiddel zijn in de totale keten van hulpverlening aan onze inwoners en bedrijven. In aanloop naar die samenvoeging wordt het bestuur periodiek geïnformeerd over de voortgang en zullen voorstellen voor besluitvorming worden aangeboden. ▪ In januari 2023 treedt de nieuwe Omgevingswet naar verwachting in werking. Een grote operatie waaraan veel partijen samenwerken. Door alle partijen wordt veel werk verzet om het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) in orde te krijgen.

De totale transitieperiode loopt tot 2030. In 2022 en 2023 zal er aandacht zijn voor onder meer de uitwisseling van omgevingsdocumenten tussen relevante partijen en het integraal en juridisch houdbaar presenteren van regels. De brandweer krijgt hier als adviseur van gemeenten mee te maken. ▪ In 2022 zal naar verwachting meer duidelijkheid komen over de inhoudelijke invulling van de taakdifferentiatie bij de brandweer en de financiële consequenties daarvan. ▪ De Wet veiligheidsregio’s (Wvr) wordt op onderdelen mogelijk gewijzigd naar aanleiding van de uitkomsten van de Evaluatiecommissie Muller. Wat de inhoudelijke, organisatorische of financiële effecten hiervan zijn is nog niet bekend. In 2022 en 2023 verwachten wij hierover meer duidelijkheid. ▪ Naast de reguliere dienstverlening is er ook aandacht voor klimaatverandering, duurzaamheid, data gedreven analyse en sturing, digitalisering van de maatschappij en bescherming van de eigen organisatie tegen cybercrime. Deze onderwerpen zullen steeds meer effect hebben op de bedrijfsvoering, de uitvoering van de dienstverlening en strategievorming van de VRGZ. Netwerksamenwerking zal steeds belangrijker worden. De samenwerking zal met wisselende partners zijn per thema. ▪ De recente ontwikkelingen in de Oekraïne hebben impact op de VRGZ en de organisatie krijgt hier op verschillende manieren mee te maken.

Het Kabinet heeft zich begin maart 2022 tot de veiligheidsregio’s gericht om de opvang van Oekraïense vluchtelingen te coördineren en samen met de gemeenten te organiseren. De exacte consequenties zijn op dit moment nog niet te voorzien. Overeenkomstig wat is beschreven in de Kaderbrief 2023 VRGZ wordt in de Programmabegroting 2023 slechts om een extra bijdrage gevraagd voor de afgesproken index van 0,60% (die is gebaseerd op door het bestuur vastgestelde standaard uitgangspunten) en de uitvoering van de duiktaak door de brandweer. Kanttekening bij deze indexering is dat er in de begroting 2024 een dubbele loonontwikkeling zal worden opgenomen. De nieuwe cao is pas in januari 2022 vastgesteld en gaat

5

met terugwerkende kracht in per 2021. Doordat de nieuwe cao pas in 2022 is vastgesteld kon deze niet meer opgenomen worden in de Kaderbrief 2023. Conform vastgestelde methodiek wordt de werkelijke index na gecalculeerd in de eerstvolgende begroting, zijnde de begroting 2024. In 2023 ontstaat daardoor een tekort van € 688.000,- dat wordt opgevangen uit de bestemde reserve cao-ontwikkelingen (zie toelichting bij onderdeel Jaarstukken). De reden hiervoor is dat dit tekort conform met de deelnemende gemeenten afgesproken systematiek voor vergoeding door gemeenten in aanmerking komt en ter uitwerking daarvan niet op een later moment een aparte begrotingswijzigingsprocedure gevolgd hoeft te worden. In de programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 is zo veel mogelijk rekening gehouden met de nu al voorzienbare ontwikkelingen die op de VRGZ afkomen. Voor een aantal ontwikkelingen geldt dat deze reeds bekend zijn. Echter, de beleidsmatige en financiële consequenties zijn voor de VRGZ op dit moment nog onduidelijk. Deze ontwikkelingen zijn beschreven in paragraaf 2.2.4 Een toekomstbestendige veiligheidsregio. Quickscan Bedrijfsvoering Het Algemeen Bestuur heeft de directie van de VRGZ gevraagd een QuickScan uit te voeren op de bedrijfsvoeringskosten om de raden daar meer inzicht in te bieden. De resultaten van de QuickScan zijn inmiddels bekend.

Zie hiervoor de bijgevoegde infographic in bijlage 3. Hieruit zijn de volgende conclusies naar voren gekomen: 1. De totale kosten die toegedeeld zijn aan het primaire proces liggen in absolute zin in de buurt van het gemiddelde in de benchmark waarin 17 veiligheidsregio’s deelgenomen hebben. 2. Bij de VRGZ bedragen de kosten van de overhead 18% van de totale kosten. Dat is circa 20% minder dan het gemiddelde van de benchmark van 22%. 3. Voor een aantal overheadcategorieën lijken de kosten per fte voor de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid aan de krappe kant ten opzichte van de andere veiligheidsregio’s in de benchmark. Een verschil van 4% (22% vs 18%) is vergelijkbaar met circa € 1.600.000,-. Hierbij moet ook worden aangetekend dat de VRGZ vrijwel alle panden in eigendom heeft. Iets wat niet het geval is bij veel andere veiligheidsregio’s waardoor het verschil nog groter zou worden. Vastgoed legt immers een forse claim op de bedrijfsvoering (beheer, inkoop, financiën, etc.). Resumerend kan gesteld worden dat de bedrijfsvoering binnen de VRGZ met fors minder middelen georganiseerd is dan bij andere veiligheidsregio’s. Daardoor is de organisatie ook op onderdelen kwetsbaar georganiseerd, onder andere door een aantal éénmansfuncties. Zoals al eerder gemeld in bestuurlijke rapportages zit er geen “vet meer op de botten”.

Het zoeken naar bezuinigingen in de bedrijfsvoering dan wel de ‘kaasschaafmethode’ is met andere woorden niet meer aan de orde. Veel eerder is het van belang om gezien de ontwikkelingen op de terreinen van bijvoorbeeld informatieveiligheid, cybercrime, inkoop, duurzaamheid en strategisch personeelsbeleid de bedrijfsvoering robuuster te organiseren, waardoor continuïteitsrisico’s worden beperkt. Beleidskader uitzettingen Om wijzigingen die leiden tot een financiële uitzetting van de begroting te beoordelen heeft het Algemeen Bestuur op 19 april 2018 ingestemd met een kader, waarin is beschreven welk soort uitzettingen eventueel in aanmerking komen voor een verzoek aan gemeenten tot een hogere bijdrage. 6

▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Reguliere indexering: indexering van loonkosten en materiële kosten op basis van een vooraf vastgestelde methodiek; Buitengewone prijsstijgingen: prijsstijgingen waar de VRGZ geen invloed op heeft en niet opgevangen kunnen worden binnen de reguliere indexering; Autonome ontwikkelingen: niet door de VRGZ beïnvloedbare stijgingen (zoals wet en regelgeving) die voortkomen uit bestaand beleid; Nieuw beleid: nieuwe voorstellen die ter besluitvorming worden voorgelegd aan het Algemeen Bestuur via een begroting of begrotingswijziging; Andersoortige prijsstijgingen die door de VRGZ beïnvloedbaar zijn, worden niet opgenomen in de conceptbegroting.

Aan de hand van dit kader kan de VRGZ een verzoek indienen bij gemeenten voor een extra bijdrage voor de genoemde categorieën. C&R: Verwachte financiële ontwikkeling 2023 en verder Om wijzigingen die leiden tot een financiële uitzetting van de begroting te beoordelen heeft het Algemeen Bestuur op 19 april 2018 ingestemd met een kader, waarin is beschreven welk soort uitzettingen eventueel in aanmerking komen voor een verzoek aan gemeenten tot een hogere bijdrage. Aan de hand van dit kader kan de VRGZ een verzoek indienen bij gemeenten voor een extra bijdrage voor de genoemde categorieën. In de Kaderbrief 2023 VRGZ is het voornemen geuit om voor de begroting 2023 een extra bijdrage te vragen voor de afgesproken index (die is gebaseerd op door het bestuur vastgestelde standaard uitgangspunten) en de structurele invulling van de duiktaak. Hieronder wordt dit nader toegelicht. In de begroting zijn geen verdere mogelijkheden om dit op te lossen zonder de primaire dienstverlening aan te tasten. De hierboven beschreven autonome ontwikkelingen en wettelijke verplichtingen, die voortvloeien uit wettelijke taken van de veiligheidsregio, zijn onontkoombaar en niet beïnvloedbaar voor de VRGZ. Samenvatting begroting Er ligt een structureel sluitende begroting voor. Deze begroting moet in het perspectief geplaatst worden dat prijsstijgingen zich voor zullen doen die niet voorzien zijn.

Daarnaast zien we de kapitaallasten harder oplopen door uitgestelde investeringen hetgeen in de jaarstukken 2021 een voordeel is, maar in de nabije toekomst zorgt voor stijgende lasten. Verder is er één uitzetting in de gemeentelijke bijdrage (behoudens de reguliere indexering): ▪ Duiktaak: op 23 september 2021 heeft het Algemeen Bestuur besloten om voor het verzorgen van de duiktaak in onze regio een structurele overeenkomst aan te gaan met de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden en Veiligheidsregio Brabant-Noord. Daarmee is de inzet van hun duikteams voor redden en bergen in ons verzorgingsgebied geborgd. Omdat het voorzien in de duiktaak door deze regio’s een uitbreiding van de brandweerzorg is, betekent dit een kostenuitzetting in de begroting van structureel € 130.000,-. Conform de door het bestuur vastgestelde financiële spelregels wordt aan de gemeenteraden voorgesteld om voor de uitvoering van deze duiktaak een extra structurele bijdrage te leveren vanaf het jaar 2023. Hierbij is het voornemen uitgesproken om de financiële uitzetting van € 130.000,- voor 2022 incidenteel te dekken uit het verwachte positieve resultaat van de jaarstukken 2021 van de VRGZ.

7

RAV: Verwachte financiële ontwikkeling 2022 en verder Het verwachte resultaat voor het programma RAV is nul, in de ramingen is uitgegaan van de afspraken die gemaakt zijn met de verzekeraars voor 2022. De onderhandelingen voor 2023 zijn nog niet opgestart. Risico’s Algemeen In de paragrafen 2.2.4 en 5.1.2 worden de ontwikkelingen geschetst die in de toekomst financiële risico’s met zich mee kunnen brengen. De omvang van deze risico’s is nu niet bekend. Indien het Algemeen Bestuur instemt met de resultaatbestemming uit de jaarstukken 2021 is de algemene reserve conform de bestuurlijke gewenste norm van 5,0%. De verwachte beschikbare weerstandscapaciteit is niet toereikend om de geïnventariseerde en gecalculeerde risico’s (zie paragraaf 5.1) te dekken. Naarmate de gecalculeerde risico’s zich daadwerkelijk voordoen zal de VRGZ hiervoor bezuinigingsmaatregelen moeten treffen of wordt de bijdrage van gemeenten hoger. Prijsstijgingen Daarnaast zijn prijsstijgingen te verwachten op een breed scala aan producten zoals in gemeenten ook herkend zal worden. Op basis van aankondigingen en signalen van leveranciers zullen prijzen in 2022 en 2023 hoger uitvallen dan de standaard indexering waar de VRGZ conform afspraak mee rekent. Prijsstijgingen bij materialen tot 20% zijn momenteel al merkbaar. Bij de energieprijzen is de stijging groter.

Deze prijzen liggen vast voor 2022, maar op basis van de huidige tarieven is een stijging van 100% niet ondenkbaar (€ 750.000,-). Dit werkt door in veel andere producten en dienstverlening. De exacte consequenties zijn nog niet te becijferen en in deze begroting ook niet gekwantificeerd, maar een aantal leveranciers heeft al aangegeven forse prijsstijgingen te verwachten. We verwachten forse uitzettingen de komende jaren op alle fronten die vanaf 2022 al merkbaar zullen zijn. De VRGZ zal het bestuur tussentijds informeren over de ontwikkelingen op dit onderwerp, maar het kan structureel om meerdere miljoenen gaan die niet opgevangen kunnen worden binnen de bestaande begroting. Dit effect wordt versterkt door de recentelijke ontwikkelingen in de Oekraïne. Het Dagelijks Bestuur, namens deze, de voorzitter,

de secretaris,

drs. H.M.F. Bruls

drs. J.A.P. van Kastel

8

Bijlage 1 Ontwikkeling gemeentelijke bijdrage

9

Bijlage 2 Reacties gemeenten op Kaderbrief 2023 en antwoorden daarop

Berg en Dal

In de gemeentelijke meerjarenbegroting is voor 2023 de generieke korting van +1% jaarlijks van alle verbonden partijen opgenomen als taakstelling. Verzocht wordt op basis van de uitkomsten van de quick scan naar de (bedrijfsvoerings)kosten van VRGZ mogelijk aanvullende bezuinigingsvoorstellen op te stellen. Op inhoudelijke gronden kunnen wij ons vinden in de wijze van invulling van duiktaak (via convenant over inzet duikteam met buurregio’s) en van concerncontroller (om verplichte interne controlewerkzaamheden op rechtmatigheid zo onafhankelijk mogelijk te borgen). Voordat de structurele kosten hiervan (resp. €130.000,- en €60.000,-) echter via een verhoogde bijdrage bij gemeenten in rekening worden gebracht, moet eerst nadrukkelijk worden bezien in hoeverre deze kosten binnen de eigen begroting van VRGZ kunnen worden opgevangen. Is gelet op de fors positieve exploitatieresultaten van VRGZ van de afgelopen jaren, waarbij steeds sprake was van o.a. vacatureruimte, hogere opbrengsten detachering en lagere kapitaallasten, enige bijstelling van die voornoemde begrotingsposten niet reëel haalbaar?.

Beuningen

Buren Culemborg Druten

Akkoord met de Kaderbrief 2023 incl. de structurele uitbreiding financiële bijdrage tbv. duiktaak € 130.000,-Gemeente wil graag op de hoogte worden gehouden van de resultaten van de quick scan. Akkoord Kaderbrief 2023, incl. structurele uitbreiding financiële bijdrage tbv. duiktaak € 130.000,-Dient geen zienswijze in. Akkoord Kaderbrief 2023, incl. structurele uitbreiding financiële bijdrage tbv. duiktaak € 130.000,--

De gemeente Berg en Dal heeft voor alle verbonden partijen een taakstelling van 1% in de gemeentelijke begroting opgenomen. De gemeente verzoekt de VRGZ op basis van de uitkomsten van de QuickScan naar de bedrijfsvoeringskosten van VRGZ mogelijk aanvullende bezuinigingsvoorstellen op te stellen. Gelet op de uitkomsten van de QuickScan, zoals eerder beschreven in de raadsbrief, zijn de uitgaven ten aanzien van bedrijfsvoering zeer laag en is er geen ruimte om hier verder op te bezuinigingen.

Resultaten quick scan zijn in de raadsbrief verwoord.

Heumen

Hechten aan de afgesproken (BRN) normen voor loon- en prijsindexering en een overheadpercentage van 25 % Akkoord met uitbreiding financiële bijdrage voor duiktaak

Maasdriel

Blijven aandringen op compensatie door het Rijk als taakdifferentiatie bij de brandweer tot meerkosten leidt. Aandacht voor het behoud, betrokkenheid en het enthousiasme van de brandweervrijwilligers in onze veiligheidsregio. Mogelijkheden onderzoeken om algemene reserve (nu 5%) naar beneden bij te stellen

Neder-Betuwe

Akkoord met Kaderbrief 2023, incl. structurele uitbreiding financiële bijdrage tbv. duiktaak € 130.000,-- . Akkoord met Kaderbrief 2023

Nijmegen Tiel West Betuwe

Akkoord met Kaderbrief 2023, incl. structurele uitbreiding financiële bijdrage tbv. duiktaak € 130.000,-- . Verzocht wordt om een herziening van de huidige verdeelsystematiek van de gemeentelijke bijdragen voor de begroting van 2023. Als fusiegemeente (en rechtsopvolger van het cluster GNL) ondervindt West Betuwe een groot financieel nadeel (ruim 400.000 euro) door het toepassen van het combinatiemodel ten opzichte van het toepassen van het gemeentefondsmodel. Te meer, omdat de meerkosten op basis van een historisch model geen relatie meer hebben met de huidige praktijk. Dit financiële nadeel baseert zich namelijk louter op de vroegere keuze van drie voormalige gemeenten om ook financieel aanzienlijk in een goede brandweerzorg te investeren, wat met het huidige uniformere kwaliteitsniveau binnen de regio niet meer relevant is. De uitgangspunten van het combinatiemodel zorgen daarmee voor een te groot verschil tussen inkomsten van West Betuwe vanuit het Gemeentefonds en de bijdrage aan de Veiligheidsregio. Dit geldt overigens niet alleen voor de gemeente West Betuwe.

Onverkort blijft de aandacht voor de compensatie van de meerkosten agv taakdifferentiatie brandweer en het behoud en betrokkenheid van vrijwilligers. Gezien het beschrevene met betrekking tot de algemene reserve en de weerstandscapaciteit en de voorziene prijsstijgingen is een verzoek van de gemeente Maasdriel om de algemene reserve naar beneden bij te stellen niet wenselijk.

Het verzoek van de gemeente West Betuwe om te komen tot een herziening van de huidige verdeelsystematiek (50 % van de inwonerbijdrage gebaseerd op historische gegeven en 50 % gebaseerd op de systematiek van de verdeling van het gemeentefonds) heeft uitgaande van de huidige financiële bijdrage door gemeenten consequenties. Waar er mogelijk voordeelgemeenten zullen zijn er ook nadeelgemeenten. De keuze om voor het ene of het andere model te kiezen is een politiek-bestuurlijke afweging. Indien daarbij wordt als alternatief overwogen om de totale bijdrage van gemeenten aan de VRGZ te verlagen heeft dit ogenblikkelijk consequenties voor de operationele dienstverlening. Hierover is reeds eerder uitgebreid gesproken bij de behandeling van de begroting 2022.

West Maas en Waal

Wijchen Zaltbommel

Het standpunt is dan ook dat het aandeel van de historische kosten (geleidelijk) moet worden afgebouwd en financiering volledig moet plaatsvinden conform het gemeentefondsmodel. Verzocht wordt de verdeelsystematiek te herzien en te verwerken in de begroting van 2023. Mocht een herziening van de verdeelsystematiek in de begroting 2023 in de tijd niet haalbaar zijn, wordt verzocht een rechtvaardige verdeelsystematiek nader te onderzoeken en besluitvorming hierover ruim vóór de kaderbrief van 2024 te agenderen. Kennisgenomen van Kaderbrief 2023. Voor 2023 wordt generieke korting van 3 % toegepast in gemeentelijke begroting. Akkoord met structurele uitbreiding financiële bijdrage tbv. duiktaak.

Met inachtneming hiervan ziet het bestuur geen aanleiding om een nieuwe verdeelsystematiek voor te stellen. Uiteraard staat het de gemeente West Betuwe vrij om een andere opvatting te hebben. Wij nodigen de gemeente daarom uit met een inhoudelijk voorstel, incl. de daaruit voortvloeiende consequenties, te komen die in regionaal verband kan worden besproken.

Akkoord Kaderbrief 2023, incl. structurele uitbreiding financiële bijdrage tbv. duiktaak € 130.000,--. Akkoord Kaderbrief 2023, incl. structurele uitbreiding financiële bijdrage tbv. duiktaak Gebleken is dat de rechtspositie van brandweervrijwilligers op dit moment strijdig is met de Europese wet- en regelgeving. Toepassing van deze Europese regels zou er toe leiden dat vrijwillig brandweerpersoneel mogelijk recht op dezelfde arbeidsvoorwaarden heeft als de beroepsbrandweer. Dit heeft enorme financiële consequenties. We vragen u dan ook aan te blijven dringen op compensatie door het Rijk als bovenstaande tot meerkosten leidt.

Onverkort blijft de aandacht voor de compensatie van de meerkosten agv taakdifferentiatie brandweer en het behoud en betrokkenheid van vrijwilligers.

Voorts wordt aandacht gevraagd voor betrokkenheid en behoud van brandweer vrijwilligers Reeds diverse malen hebben wij onze zorgen geuit over de lange opkomsttijden binnen enkele kernen van onze gemeente. Inmiddels zijn ook al diverse inspanningen gepleegd die hebben geleid tot het doorvoeren van enkele veranderingen zoals de aanvulling van een Rapid Responder en een spreiding van de ambulances over de diverse posten. Hiervoor onze hartelijk dank. In de tweede helft van 2021 zouden ook samenwerkingsafspraken worden gemaakt met de ambulancezorg Brabant MiddenWest-Noord voor de inzet van ambulances in onze gemeente. Op 21 oktober jl. is een presentatie

Het college van burgemeester en wethouders heeft bij brief van 24 februari 2022 uitgebreid antwoord ontvangen van de VRGZ op de ontwikkelingen mbt de ambulancezorg.

gegeven vanuit uw medewerkers van de RAV aan de leden van onze gemeenteraad over dit onderwerp. Tijdens deze bijeenkomst werd nog aan de orde gesteld dat een gesprek met Zorgverzekeraars wellicht zou kunnen leiden tot het beschikbaar stellen van extra financiële middelen. Een extra ambulance voor onze gemeente zou kunnen leiden tot lagere opkomsttijden. Door ons is in november per brief aan de directeur RAV met klem gevraagd in een gesprek met zorgverzekeraars de mogelijkheden hiertoe te bespreken. Wij hebben nog geen reactie ontvangen en vragen hiervoor dan ook uw aandacht.

Onderzoeksbureau Berenschot heeft de overhead kosten van de VRGZ vergeleken met 15

Personele kosten overhead (per fte)

andere Veiligheidsregio’s. In de VRGZ bedragen de kosten van de overhead 18% van de totale kosten, en de kosten van het primair proces zijn 82% van de totale kosten. In de referentiegroep (16 regio’s) is het aandeel overheadkosten 22% van de totale kosten. In verhouding is het deel kosten van de overhead in de VRGZ dus circa 20% lager dan het gemiddelde in de benchmark.

De kosten voor directie en management, secretariaten, bestuurszaken en bestuursondersteuning, financiën en control, informatisering en automatisering, communicatie, kwaliteitszorg en inkoop liggen lager dan het gemiddelde in de benchmark.

Algemene kosten overhead (per fte)

De kosten voor personeel en organisatie liggen hoger dan gemiddeld, en de kosten voor juridische zaken en facilitaire dienst zijn vrijwel gelijk aan het gemiddelde.

Totale overheadformatie

De algemene kosten van de overhead liggen onder het gemiddelde in de benchmark.

VRGZ

Referentie groep

Afwijking %

Afwijking (fte)

17,4%

19,6%

-11%

-7,09

Jaarstukken 2021

Colofon Versienummer: Datum: Status: Omslagfoto:

1.0 1 april 2022 Definitief Thomas van Dijk, uitslaande brand in een loods in Culemborg, augustus 2021

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

2

Inhoudsopgave Voorwoord................................................................................................................................... 5 Leeswijzer .................................................................................................................................... 7 1 Inleiding en ontwikkelingen .................................................................................................. 9 1.1 Veiligheidsregio Gelderland-Zuid ............................................................................................ 9 1.2 2

Programma Crisis- en Rampenbestrijding ............................................................................ 12 2.1 Brandweer ............................................................................................................................. 12 2.2

3

4

5

Belangrijke ontwikkelingen ..................................................................................................... 9

Crisisbeheersing .................................................................................................................... 17

Programma Regionale Ambulance Voorziening (RAV) .......................................................... 21 3.1 Corona-effecten .................................................................................................................... 21 3.2

Managementstructuur .......................................................................................................... 21

3.3

Doelmatige inzet zorgdifferentiatie ...................................................................................... 21

3.4

Responstijd ............................................................................................................................ 21

3.5

Prestaties ............................................................................................................................... 22

Paragrafen .......................................................................................................................... 24 4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing........................................................................... 24 4.2

Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................... 30

4.3

Financiering ........................................................................................................................... 30

4.4

Organisatie en bedrijfsvoering .............................................................................................. 32

4.5

Verbonden partijen ............................................................................................................... 36

Jaarrekening ....................................................................................................................... 38 5.1 Balans per 31 december ........................................................................................................ 38 5.2

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar .......................... 40

5.3

Grondslagen van resultaatbepaling en waardering .............................................................. 41

5.4

Toelichting balans .................................................................................................................. 45

5.5

Overzicht baten en lasten programma Crisis- en Rampenbestrijding .................................. 55

5.6

Toelichting programma Crisis- en Rampenbestrijding .......................................................... 58

5.7

Overzicht baten en lasten programma Regionale Ambulance Voorziening ......................... 65

5.8

Toelichting programma Regionale Ambulance Voorziening ................................................. 67

5.9

Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid .............................................. 73

5.10

SiSa-bijlage bij de jaarrekening ............................................................................................. 75

5.11

Publicatie in het kader van de Wet Normering Topinkomens .............................................. 77

5.12

Taakvelden ............................................................................................................................ 81

5.13

Uitgaven COVID-19 ................................................................................................................ 84

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

3

5.14 6

7

Overige gegevens: Controleverklaring van de onafhankelijke accountant........................... 86

Bijlagen .............................................................................................................................. 91 6.1 Budgetopbouw aanvaardbare kosten ambulancedienst ...................................................... 91 6.2

Budgetopbouw aanvaardbare kosten meldkamer ambulancedienst ................................... 93

6.3

Verloop nog in tarieven te verrekenen financieringstekort/-overschot ............................... 94

6.4

Specificatie van het financieringstekort/-overschot ............................................................. 95

6.5

Investeringen ......................................................................................................................... 96

6.6

Leningen .............................................................................................................................. 100

6.7

Bijdrage deelnemende gemeenten ..................................................................................... 101

6.8

Beleidsindicatoren ............................................................................................................... 102

6.9

Bestuur en vaststelling jaarrekening ................................................................................... 103

Verklaring van afkortingen .................................................................................................108

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

4

Voorwoord Het jaar 2021 is opnieuw een bijzonder jaar geweest door het voortduren van de coronacrisis. Ondanks deze ervaring zijn de hoofdtaken van de VRGZ, de operationele dienstverlening op de terreinen van brandweer en ambulancezorg, de meldkamer en de voorbereiding en bestrijding van de crisis- en rampenbestrijding, adequaat uitgevoerd. De activiteiten zoals beschreven in het Regionaal Beleidsplan VRGZ 2020-2023 zijn voor een groot deel conform planning uitgevoerd of zijn opgenomen in de reguliere werkzaamheden. Slechts enkele activiteiten zijn door de inzet voor de crisisorganisatie als gevolg van de coronacrisis vertraagd. De coronacrisis heeft een extra impuls gegeven aan het zoeken naar verbinding met de crisispartners, omdat samenwerking nodig was om de crisis het hoofd te bieden. De crisis gaf opnieuw aan dat er een wederzijdse afhankelijkheid bestaat tussen de VRGZ en de samenwerkende partners, met name de gemeenten, om invulling te geven aan de benodigde netwerksamenwerking. De eindevaluatie van de GRIP 4-structuur die is gebruikt voor de bestrijding van het coronavirus, is besproken in het Algemeen Bestuur van 16 december 2021. Daaruit kwam onder andere naar voren dat de bestaande hoofdstructuur van de crisisorganisatie ook bij langdurige crises, zoals de coronacrisis, nog steeds bruikbaar is.

Belangrijk is enige flexibiliteit in acht te nemen bij het organiseren van de crisisorganisatie om in te spelen op de specifieke vraagstukken die spelen bij elke crisis. De ontmoetingen van burgemeesters in het Regionaal Beleidsteam (RBT) hebben in belangrijke mate bijgedragen aan de collectieve verantwoordelijkheid om eenduidig beleid te creëren en te voorzien in eenduidige handhaving en communicatie. Ook zorgde het RBT voor de informatievoorziening naar het Veiligheidsberaad via de voorzitter van de VRGZ. Taakdifferentiatie binnen de brandweer is ook in 2021 een belangrijk onderwerp van bespreking geweest. Afhankelijk van de noodzakelijk geachte veranderingen om te voldoen aan Europese regelgeving zou dit grote inhoudelijke en financiële consequenties kunnen hebben voor de regio en gemeenten. Naar het zich in 2021 laat aanzien kan het bestaande systeem van brandweervrijwilligheid in Nederland overeind blijven als wordt gezorgd dat op de vrijwilligers geen vorm van verplichting rust, zoals kazernering of consignatie. In 2021 is met voortvarendheid gewerkt aan het samenwerken van de meldkamers van GelderlandMidden en Gelderland-Zuid. Dit ‘samen werken en wonen’ was noodzakelijk om vanwege de ervaren personeelsdruk de continuïteit van de dienstverlening te borgen. Dit vormt een opstap naar de samenvoeging van de regionale meldkamers op de schaal van Oost-Nederland.

Op diverse fronten zijn zaken op het niveau van Gelderland-Midden en Gelderland-Zuid al geharmoniseerd. Punt van aandacht blijft ook in 2022 het zoeken naar een goede verbinding en bestuurlijke aansluiting op de Meldkamer Oost-Nederland die het eerste kwartaal van 2023 feitelijk van start moet gaan.

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

5

De activiteiten van de VRGZ zijn uitgevoerd binnen de raming van de begroting 2021. Door de coronacrisis is op onderdelen opnieuw sprake van een incidentele onderuitputting van budgetten. De inzet van medewerkers van de VRGZ en haar partners is niet altijd gemakkelijk geweest, omdat reguliere taken soms in het gedrang kwamen door de coronacrisis of door de ervaring met agressie of intimidatie door omstanders tijdens de werkzaamheden. Als Dagelijks Bestuur spreken wij daarom onze steun en waardering uit aan onze medewerkers en die van partners voor de grote inzet die is gepleegd in het afgelopen jaar. Het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Maart 2022

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

6

Leeswijzer In deze jaarstukken wordt conform bestuurlijke afspraak over de substantiële afwijkingen ten opzichte van de begroting 2021 gerapporteerd. Wanneer de activiteiten zich hebben ontwikkeld conform de begroting is er geen reden tot rapporteren. Hierdoor krijgen het bestuur en de gemeenteraden beter zicht op de belangrijkste inhoudelijke activiteiten en prestaties. De jaarstukken 2021 zijn als volgt opgebouwd: Hoofdstuk

Inhoud

1

Een algemene inleiding met de belangrijkste ontwikkelingen die in 2021 plaatsvonden.

2

Een beschrijving van de beleidsmatige resultaten van het programma Crisis- en Rampenbestrijding: Brandweer en Crisisbeheersing.

3

Een beschrijving van de beleidsmatige resultaten van het programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV).

4

Een financieel-technisch hoofdstuk: de voorgeschreven paragrafen van verantwoording: ▪ weerstandsvermogen en risicobeheersing; ▪ onderhoud kapitaalgoederen; ▪ financiering; ▪ organisatie en bedrijfsvoering; ▪ verbonden partijen.

5

De baten en lasten over het jaar 2021: de financiële resultaten van beide programma’s met een analyse van de totstandkoming hiervan. Tevens een beschrijving van de samenstelling van het bestuur van de VRGZ en de portefeuilleverdeling hierbinnen.

6

Bijlagen.

7

Verklaring van de gebruikte afkortingen.

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

7

1 Inleiding

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

8

1

Inleiding en ontwikkelingen

1.1

Veiligheidsregio Gelderland-Zuid

Figuur 1.1: geografische omvang VRGZ

De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is een organisatie voor brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, meldkameractiviteiten en voorbereiding en coördinatie op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing. Dit regionale samenwerkingsverband van veertien gemeenten1 is gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en de Wet veiligheidsregio's (Wvr). De VRGZ draagt bij aan een veilige regio waarin de inwoners en bedrijven kunnen rekenen op snelle en goede geneeskundige hulpverlening, brandweerzorg, advisering bij bouwplannen en evenementen en waarin rampen en crises zo goed mogelijk voorkomen en bestreden worden. Dit doet de VRGZ samen met de deelnemende gemeenten, de politie en andere lokale, regionale en landelijke partijen. Deze dienstverlening moet betrouwbaar en adequaat zijn. Dit vormt het bestaansrecht van de gemeenschappelijke regeling waar inwoners en bedrijven van Gelderland-Zuid op moeten kunnen vertrouwen.

1.2

Belangrijke ontwikkelingen

Regionaal Beleidsplan 2020-2023 In de vergadering van het Algemeen bestuur op 16 december 2021 is een tussenrapportage van het Regionaal Beleidsplan (RBP) 2020-2023 besproken. De tussenrapportage geeft weer wat na de eerste twee jaar van de beleidsperiode de stand van zaken is ten aanzien van de in het RBP opgenomen

1 In alfabetische volgorde: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe,

Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel.

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

9

activiteiten. De vertraging die enkele activiteiten hebben opgelopen zijn veroorzaakt door de coronacrisis. De tussenrapportage is ook ter kennisneming naar gemeenten verstuurd. Omgevingswet De ingangsdatum van de Omgevingswet is verschoven naar 1 januari 2023. VRGZ heeft in 2021 verder gewerkt aan nieuwe werkwijzen die voldoen aan de nieuwe Omgevingswet: het inrichten en afstemmen van adviesprocessen, opleiden van personeel, aansluiting op het Digitale Stelsel Omgevingswet en regionale ontwikkelingen Omgevingswet. Uit een landelijk onderzoek door het extern adviesbureau Cebeon dat in maart 2021 gepresenteerd is, blijkt dat de kosten door de nieuwe werkprocessen gemiddeld twintig procent stijgen ten opzichte van de huidige situatie. In 2022 wordt inzichtelijk gemaakt wat dit voor Veiligheidsregio Gelderland-Zuid concreet betekent. Evaluatie Wet veiligheidsregio’s Eind 2020 heeft de evaluatiecommissie Wet veiligheidsregio’s (Wvr) haar eindrapport opgeleverd. De voorgestelde wijzigingen van de Wvr en adviezen kunnen grote consequenties hebben voor veiligheidsregio’s. Daarom heeft de Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio’s (RCDV) een taskforce ingesteld die heeft onderzocht welke (wijziging in) wetgeving noodzakelijk is zodat de veiligheidsregio’s de eigen rol ten aanzien van crisisbeheersing en brandweerzorg goed kunnen vervullen.

De bevindingen van de evaluatiecommissie en de analyse van de taskforce sluiten nauw aan bij de ontwikkelingen zoals geschetst in het regionaal beleidsplan van de VRGZ. Daarmee zijn de stappen die regionaal worden gezet een goede voorbereiding op de komst van een eventuele gewijzigde wet. Meldkamer De Meldkamer Arnhem Nijmegen (MAN) heeft de meldkamerzorg in 2021 goed kunnen uitvoeren. Er is veel ingezet op het op peil houden van de personele bezetting, waardoor de continuïteit van de dienstverlening geborgd is gebleven. Na de samenvoeging van de meldkamers van Nijmegen en Arnhem zijn de werkzaamheden zoveel als mogelijk geharmoniseerd. Er zijn werkzaamheden verricht ter voorbereiding op de samenvoeging van de meldkamers van Hengelo, Apeldoorn en ArnhemNijmegen in 2023. Ten aanzien van de vorming van zorgcoördinatiecentra is er voortgang, maar definitieve besluiten zijn nog niet genomen. De pilot loopt in 2022 nog door. Na afronding en evaluatie daarvan worden verdere besluiten in de loop van 2022 verwacht. Ontwikkelingen Oekraïne Het Kabinet heeft zich begin maart 2022 tot de veiligheidsregio’s gericht om de opvang van Oekraïense vluchtelingen te coördineren en samen met de gemeenten te organiseren. Hoe de rol van de VRGZ er precies uit gaat zien moet zich de komende periode nog uitkristalliseren.

In financieel opzicht is op het moment van schrijven niet meer bekend dan de mededeling dat het kabinet van Rijkswege de kosten die gemaakt zullen worden, integraal zal vergoeden.

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

10

2 Programma Crisis- en Rampenbestrijding

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

11

2

Programma Crisis- en Rampenbestrijding

In het tweede hoofdstuk van deze jaarstukken wordt het programma Crisis- en Rampenbestrijding voor 2021 verder toegelicht. In de eerste paragraaf staan de ontwikkelingen van de sector Brandweer centraal, in de tweede paragraaf wordt uiteengezet wat de sector Crisisbeheersing in 2021 heeft gerealiseerd.

2.1

Brandweer

2.1.1 Effect corona Net als in 2020 stond ook 2021 voor een groot deel in het teken van corona. Belangrijkste punten waren het borgen van de continuïteit van de dienstverlening vanuit de brandweerposten en de vakbekwaamheid van de vrijwilligers. Vanaf eind mei konden de fysieke oefenavonden weer gestart worden, maar aan het eind van het jaar zijn deze tijdens de lockdown weer stopgezet. Qua persoonlijke beschermingsmiddelen werd afgestemd welke maatregelen er noodzakelijk waren om onze brandweermensen maximaal te beschermen.

2.1.2 Vrijwilligheid Operatie VLAM In 2021 is Operatie VLAM2 uitgevoerd en afgerond: een project om werving en behoud van brandweervrijwilligers te creëren. Belangrijke doelen waren om de rol en functie van de lokale posten te versterken, de verbinding tussen vrijwilligers en regio te versterken en verbinding te zoeken met de werkgevers van de vrijwilligers. In 2021 is een visie op vrijwilligheid opgeleverd, met drie pijlers: ▪ Regionaal verbonden, lokaal betrokken; ▪ Eenheid waar nodig, maatwerk waar mogelijk; ▪ Samen binden en boeien, vanuit wederzijds begrip. Op grond van die visie is ook een kaderdocument opgeleverd. Daarin zijn kaders aangegeven voor bijvoorbeeld de borging van brandweertaken, de zichtbaarheid in de lokale gemeenschap en het gebruik van brandweervoorzieningen. Dit document biedt zo alle betrokkenen houvast in het vinden van balans tussen regels en ruimte en tussen regionaal en lokaal. Verder zijn verschillende ideeën en oplossingen voor knelpunten al concreet uitgewerkt en toegepast. Het project is afgerond maar de organisatie gaat verder met uitvoeren van de aangereikte activiteiten en borging van de resultaten.

2

VLAM is de afkorting voor Vrijwilligheid is van Levensbelang voor ons Allemaal voor nu en (over)Morgen.

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

12

Taakdifferentiatie In 2018 is gebleken dat het stelstel van vrijwilligheid bij de brandweer niet in lijn is met Europese regelgeving. Om aan deze regelgeving te voldoen heeft een daarvoor ingerichte Denktank geadviseerd een onderscheid te maken tussen brandweervrijwilligers en beroepsbrandweer. In het overleg van het Veiligheidsberaad met de minister van Veiligheid en Justitie van juni 2021 is besloten een nieuwe ‘stuurgroep toekomstbestendig brandweerstelsel’ in te richten. Zij heeft de opdracht de eerste bouwsteen van de denkrichting (vrijwilligers kennen geen vormen van verplichting meer) te implementeren en om te onderzoeken wat andere wenselijke thema’s zijn voor een toekomstbestendig brandweerstelsel. De minister heeft in oktober aan de Tweede Kamer aangegeven dat na invulling van bouwsteen één het bestaande systeem van vrijwilligheid bij de brandweer in Nederland wellicht in stand kan blijven. Wat de exacte effecten hiervan zullen zijn voor de brandweer is nu nog niet aan te geven.

2.1.3 Brandweerzorgplan 2.0 In 2021 is gestart met een update van het Brandweerzorgplan basisbrandweerzorg. Het zwaartepunt komt te liggen bij de herziening van het dekkingsplan. In 2022 ligt de focus op het actualiseren en bundelen van de bestaande risicoprofielen voor de kerntaken brand, hulpverlening, incidentbestrijding gevaarlijke stoffen en waterongevallen. Die vormen een belangrijke onderlegger voor de daarna op te stellen update van het dekkingsplan. Het Brandweerzorgplan 2.0 zal begin 2023 voor besluitvorming aan het bestuur voorgelegd worden. Voorafgaand aan de vaststelling hiervan wordt aan de gemeenteraden een zienswijze gevraagd over het ontwerp-dekkingsplan.

2.1.4 Duiktaak In 2021 zijn de duikteams van Gelderland-Midden (Arnhem) en Brabant-Noord (Den Bosch) operationeel geworden in Veiligheidsregio Gelderland-Zuid om te voorzien in de duiktaak, vooralsnog op tijdelijke basis. Zij worden direct gealarmeerd door de meldkamer bij een ongeval met een persoon of auto te water. Het Algemeen Bestuur heeft in september ingestemd met het structureel organiseren van de duiktaak op deze manier. Daarom wordt in de conceptbegroting 2023 aan gemeenten een extra financiële bijdrage gevraagd voor de structurele uitvoering van de duiktaak. Voor 2022 wordt voorgesteld om uit het resultaat 2021 een bestemde reserve te vormen.

2.1.5 Dynamisch Alarmeren In 2021 is het project Dynamisch Alarmeren van start gegaan. Dit project zorgt voor een meer flexibele alarmering van onze eenheden door een betere verdeling van het verzorgingsgebied dan met de huidige methodiek (indeling met ‘vakken’). Het uitgangspunt dat de burger recht heeft op de snelste en meest doeltreffende hulp, wordt hiermee beter gefaciliteerd. Voor dit project is een klankbordgroep ingericht met een afvaardiging vanuit de groepschefs van de vrijwilligersposten en de 24-uurs dienst van Nijmegen.

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

13

2.1.6 Natuurbrandbeheersing Het veranderende klimaat zorgt voor grotere risico’s op natuurbrand, waardoor de voorbereiding erop een extra impuls heeft gekregen en nog krijgt. Samen met de gemeenten en natuurbeheerders is de Risico Index Natuurbrand (RIN) verder ingevuld, die per kilometervak een totale risicoscore aangeeft. Ook is voor natuurbrand een vakbekwaamheidsprogramma voor 2022 opgezet. Verder zijn onze contacten met de Oost-5-regio’s en Limburg-Noord versterkt om gebruik te kunnen maken van hun ervaringen en worden afspraken gemaakt over interregionale samenwerking.

2.1.7 Operationele prestaties brandweer - incidentbestrijding Zorgnorm Voor het bepalen van de zorgnorm wordt de systematiek uit het bestuurlijk vastgestelde Brandweerzorgplan (2017) gehanteerd. In de jaren daarvoor golden alleen de wettelijke opkomsttijden als norm, waarbij het ook toen niet mogelijk was die altijd te realiseren. Het bestuur mag volgens de wet gemotiveerd afwijken van de wettelijke opkomsttijden. Met het Brandweerzorgplan is invulling gegeven aan die motivatie, waarbij we nu ook meer inzicht hebben in afwijkingen, een realistischer beeld kunnen geven en breder kunnen sturen op brandveiligheid dan op tijden alleen. In het Brandweerzorgplan is dat gebeurd door risico’s van een gebied of object te koppelen aan een bepaalde mate van overschrijding van wettelijke opkomsttijden. Daarbij is aangegeven of al dan niet compenserende maatregelen genomen moeten worden om risico’s te beperken of incidentbestrijding te versterken. Die risicogerichte systematiek levert de volgende categorieën van opkomsttijden op: ▪ ▪ ▪ ▪

voldoet (binnen de wettelijke tijd aanwezig); aanvaardbaar zonder compenserende maatregelen te nemen; aanvaardbaar maar met compenserende maatregelen; niet aanvaardbaar (boven de wettelijke tijd van 18 minuten).

Voor de zorgnorm gelden niet alle alarmeringen van de brandweer (in 2021 4.286), maar alleen de maatgevende incidenten (woningbranden of gelijkwaardige gebouwbranden met prio-1-melding). In 2021 waren dat er 341. Voor de zorgnorm wordt de optelsom gehanteerd van de incidenten onder ‘voldoet’ en ‘aanvaardbaar zonder maatregelen’: over 2021 komt deze uit op 72%. Ook de categorie ‘aanvaardbaar met maatregelen’ zou daarbij meegerekend kunnen worden. Het gaat hierbij echter vooral om woningbranden. De afgelopen jaren is intensief ingezet op voorlichting naar inwoners (preventieve compenserende maatregelen), juist ook in de gebieden die verder van de kazernes liggen. Maar omdat woningbranden niet direct te koppelen zijn aan deze maatregelen worden deze niet meegerekend.

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

14

Zorgnorm

Toelichting

Voldoet

Opkomst binnen de wettelijke norm

Aanvaardbaar zonder maatregelen Aanvaardbaar met maatregelen

Overschrijding van de wettelijke norm, maar geen compenserende maatregelen nodig Overschrijding van de wettelijke norm, wel compenserende maatregelen nodig

Aantal

%

133

39%

Zorgnorm 72%

Niet aanvaardbaar Totaal aantal meldingen meetellend voor de zorgnorm

112

33%

95

28%

1

0%

341

100% Tabel 2.1: zorgnorm

De afname van het aantal meldingen dat meetelt voor de zorgnorm (in 2020 nog 670) is volledig toe te schrijven aan het nagenoeg wegvallen van de automatische brandmeldingen (door nabellen en omdat deze als prio-2 aangemerkt worden). Dit is ook de oorzaak van de daling van het percentage ‘opkomst binnen wettelijke opkomsttijden’ van 46 procent in 2020 naar 39 procent in 2021. Juist bij die automatische meldingen is de brandweer relatief vaak binnen de wettelijke tijd aanwezig. Door het nagenoeg wegvallen ervan is het totale percentage bij ‘voldoet’ ook gedaald. Cijfers incidenten Het aantal van 4.286 alarmeringen in 2021 verdeeld over branden, hulpverleningen en loze meldingen geeft het volgende beeld: Resultaten

2019

2020

2021

Aantal branden

1.663

1.507

1.410

Aantal hulpverleningen

2.294

2.140

2.311

Aantal loze meldingen

815

757

565

Tabel 2.2: aantal incidenten

Het aantal branden is gedaald door een lager aantal buitenbranden. Het zwaartepunt van alarmeringen ligt bij de hulpverlening. Het aantal hulpverleningen wordt sterk beïnvloed door weersomstandigheden; storm, die de laatste jaren veel voorkwam, leidt bijvoorbeeld tot vele uitrukken. Zoals hierboven aangegeven is de aanpak van loze meldingen succesvol en is dat aantal sterk gedaald. Daardoor is het aantal nodeloze uitrukken door de posten flink gedaald.

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

15

Alarmeringen uitgesplitst naar categorie: Resultaten

2019

2020

2021

(Bij-)Gebouwen

367

317

360

Buitenbranden

823

770

631

Overig (kleine branden)

473

420

419

Ongevallen

773

586

611

Gezondheid

185

301

400

Leefmilieu

359

579

633

Overig

977

674

667

Branden

Hulpverleningen

Tabel 2.3: aantal incidenten uitgesplitst

2.1.8 Operationele prestaties brandweer - risicobeheersing Omgevingsveiligheid ▪ Het aantal gegeven adviezen voor evenementen is door de coronamaatregelen uitgekomen op slechts vijftien procent van de reguliere aantallen: 100 in totaal. ▪ Ook het aantal adviezen voor vuurwerk was zeer beperkt door het ontbreken van aanvragen voor vuurwerk tijdens evenementen. ▪ Wel is geadviseerd op alternatieve aanvragen, zoals uitbreidingen van overkappingen bij winkels en horeca. ▪ Het aantal adviezen omgevingsveiligheid, 233 in totaal, is wel op niveau gebleven net als inspecties BRZO die meer digitaal gehouden zijn. Alleen de noodzakelijke onderdelen zijn daadwerkelijk op locatie uitgevoerd. De vrijgevallen capaciteit is ingezet voor: ▪ het multidisciplinair vragenuur voor gemeenten en evenementenorganisatoren; ▪ het bijstaan van het team Veilig Bouwen in het afhandelen van het hoge aantal aanvragen; ▪ de doorontwikkeling van het Instrument Ruimtelijke Veiligheid (IRV) en deelname aan projectgroepen als voorbereiding op de Omgevingswet. Veilig Bouwen De advisering op bouwaanvragen is gedurende de coronacrisis toegenomen in plaats van afgenomen. Ook in 2021 is het aantal afgegeven adviezen met 1.715 nog altijd hoog. Ook is een deel van de tijd besteed aan adviezen bij het inrichten van extra test- en vaccinatielocaties voor COVID-19 bestrijding.

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021

16

Toezicht en Handhaving en Brandveilig Leven Waar in het eerste kwartaal van 2021 de werkzaamheden met fysieke contacten beperkt waren door de coronacrisis zijn daarna weer meer controles op veilig bouwen en gebruik gehouden. Het totaal is uiteindelijk uitgekomen op 839 controles (ten opzichte van de geplande 900). Brandveilig Leven Voor Brandveilig Leven is voorlichting waarbij fysieke contacten nodig zijn beperkt gebleven (alsnog ruim 1.000 inwoners bereikt). Wel is de voorlichtingscontainer ‘Huis van Familie Van der Werf’ ingericht en in gebruik genomen. Bij de ‘tour’ langs alle gemeenten in oktober zijn 393 personen door deze container gelopen. Daarnaast is geïnvesteerd in de verdere ontwikkeling en uitbreiding van digitale voorlichtingsmiddelen en de analyse ervan. In 2021 zijn 175.000 mensen bereikt via Facebook en 3.700 websites bezocht via een link. Het webinar Rookmelders is 831 keer bekeken sinds oktober.