C12 d.d. 22 april 2021 van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid inzake Jaarrekening 2020 en Begroting 2022

Raadsbrief

Geachte leden van de raad, Conform het bepaalde in de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Gelderland-Zuid sturen wij u de concept-jaarrekening 2020 en de concept-begroting 2022 toe met het verzoek uw zienswijze hierover aan ons vóór 1 juni 2021 kenbaar te maken.

Jaarrekening 2020 Bijgaand treft u de jaarstukken 2020 van het Programma Crisis- en Rampenbestrijding (C&R) en het programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV). Programma C&R Het resultaat van het programma C&R is aanzienlijk positiever dan wat zowel in de begroting als in de tussentijdse rapportage t/m augustus werd aangenomen. Het positieve resultaat is incidenteel van aard. Het positieve resultaat ontstaat met name door incidenteel lagere uitgaven als gevolg van de coronacrisis. Dit ontstaat voor een belangrijk deel doordat opleidingen en oefeningen geen of in beperkte mate hebben plaatsgevonden. Ook de vrijwilligersvergoedingen vallen hierdoor lager uit. Daarnaast heeft een groot aantal leveranciers problemen gekend met levertijden, waardoor leveringen en diensten later plaatsvonden. In financiële zin zien we hierdoor lagere kapitaallasten en lagere onderhoudslasten van kazernes. De operationele dienstverlening heeft hier geen problemen van ondervonden. Bepaalde activiteiten die in 2020 niet hebben plaatsgevonden als gevolg van de crisis, moeten dit jaar echter nog wel plaatsvinden. Voorgesteld wordt om hiervoor een bestemde reserve uitgestelde werkzaamheden door corona te vormen. De onderwerpen worden hierna nader toegelicht. Als gevolg van de coronacrisis waren er ook extra kosten gemaakt (zie paragraaf 6.10 van bijgevoegde jaarrekening).

Hiervoor is geen declaratie ingediend, gezien de geringe omvang van de meerkosten in relatie tot het positieve resultaat1. Programma RAV Het resultaat van het programma RAV is fors positiever dan in de begroting werd aangenomen. Het positieve resultaat is een direct gevolg van een door de VRGZ gestart intensief onderhandelingstraject met zorgverzekeraars en onderhandelingen op landelijk niveau waardoor diverse budgetcomponenten realistischer gefinancierd worden dan voorheen. Hierdoor heeft de RAV een negatief resultaat van € 1,1 miljoen in 2019 weten om te buigen in een positief resultaat van € 0,8 miljoen in 2020. Een intensief traject waar we met tevredenheid terugkijken naar de reeds behaalde resultaten en hopen in 2021 de laatste discussiepunten af te ronden met de verzekeraars. Doordat pas in het laatste kwartaal van 2020 zekerheid is ontstaan over de financiering heeft de RAV in 2020 diverse uitgaven (zoals investeringen) beperkt of uitgesteld. Hierdoor valt het resultaat incidenteel positiever uit in 2020. Deze uitgestelde investeringen zullen in 2021 alsnog gedaan worden, waardoor dit positieve effect deels tenietgedaan wordt. Deze uitgestelde investeringen hebben geen negatief effect gehad op de operationele dienstverlening.

1 Een vereiste voor de declaratie richting VWS is ook dat de gemeentelijke bijdrage niet afdoende is om de

reguliere lasten en de extra lasten door de coronacrisis te dekken. Gezien het positieve resultaat is dat niet het geval.

1

Accountantscontrole De accountantscontrole is afgerond. Zowel voor getrouwheid als rechtmatigheid is een goedkeurende verklaring ontvangen. De verklaring is opgenomen in de jaarrekening. Resultaten per programma Samenvatting resultaat en resultaatbestemming Samenvatting resultaat

Programma

Bedragen * € 1.000

C&R

Gewijzigde begroting 2020

RAV 0

0

Jaarrekening 2020

2.909

813

Verschil

2909

813

In de jaarrekening wordt ten aanzien van de bestemming van bovengenoemde resultaten het volgende voorgesteld (onder de tabel worden de voorstellen nader toegelicht): Voorstel resultaatsbestemming Crisis- en Rampenbestrijding (in euro) Toevoegen aan de algemene reserve C&R

710.000

Uitkeren aan deelnemende gemeenten

1.370.000

Toevoegen aan de bestemde reserve uitgestelde werkzaamheden door corona

699.000

Toevoegen aan de bestemde reserve Duiktaak

130.000

Onttrekken aan de bestemde reserve meldkamer Totaal C&R

0 2.909.000

RAV (in euro) Toevoegen aan de reserve aanvaardbare kosten RAV

813.000

Totaal RAV

813.000

Algemene reserve C&R Het saldo van de algemene reserve ligt na toevoeging van het resultaat 2019 beneden de norm van 5%. Indien positieve resultaten behaald worden, geldt als bestuurlijk onderschreven uitgangspunt dat dit resultaat toegevoegd wordt aan de algemene reserve tot de bestuurlijke norm. De bestuurlijke norm is nog niet bereikt (3,6%). Daarom wordt voorgesteld om € 710.000,- van het positieve resultaat van 2020 toe te voegen aan de algemene reserve. Hiermee komt de algemene reserve uit op 5,0% van de omzet. Bestemde reserve meldkamer Vanaf 2020 is de Rijksbijdrage (Bdur) gekort als gevolg van de samenvoeging van de meldkamers. Vanaf dat moment worden de beheerslasten (onder andere ICT en huisvesting) door de Landelijke meldkamersamenwerking (LMS) betaald. De uitname is echter fors hoger dan de lasten die door de LMS overgenomen worden, omdat de eigen meldkamer (weliswaar samengevoegd met Veiligheidsen gezondheidsregio Gelderland-Midden) operationeel blijft en de voorziene besparingen nog niet volledig gerealiseerd kunnen worden. Uit het resultaat van 2019 is hiervoor een bestemde reserve van € 450.000,- gevormd. In de begroting 2020 was een vrijval voorzien van € 200.000,-. Dit was echter niet nodig, omdat een deel van de formatie in 2020 niet was ingevuld. 2

Bestemde reserve uitgestelde werkzaamheden door corona In 2020 hebben diverse werkzaamheden niet of in mindere mate plaatsgevonden. Hierdoor is het resultaat in 2020 incidenteel positiever. Voor onderstaande onderwerpen zullen de lasten in de komende jaren echter alsnog op de VRGZ afkomen. Om gemeenten niet met ongewenste meerkosten in de bijdrage te confronteren wordt voorgesteld om een bestemde reserve van € 699.000,- te vormen voor onderstaande werkzaamheden. In de tabel daaronder zijn de bedragen weggezet in de tijd. 1. Project archief verbetering (DIV): in 2020 is het actieplan geactualiseerd waarbij ook de verbeterpunten van de Archiefinspectie zijn meegenomen. Een verbetertraject is in gang gezet en wordt in 2021 en 2022 uitgevoerd. Hiervoor zullen incidenteel circa € 329.000,- aan extra middelen noodzakelijk zijn. Voor verbetering van archiefwerkzaamheden was in de begroting 2020 € 200.000 gereserveerd (er zijn geen uitgaven gedaan in 2020). In de € 200.000,- die opgenomen was in 2020 waren de verbeterpunten uit de laatste Archiefinspectie nog niet opgenomen. 2. Achterstallig onderhoud kazernes: het bestuur heeft voor de jaren 2020 – 2022 jaarlijks € 300.000 ter beschikking gesteld om het achterstallig onderhoud van de kazernes weg te werken. De uitvoering heeft als gevolg van de coronacrisis enige vertraging opgelopen.

De geplande opdrachten voor 2020 zijn uitgezet echter nog niet afgerond en gefactureerd. Hierdoor zijn de uitgaven € 170.000,- lager uitgevallen in 2020. De uitgaven komen echter niet te vervallen. 3. Optimaliseren HRM-processen: Bij HRM is een aantal processen en de AO/IC nog niet optimaal ingericht vanwege de hoge werkdruk in 2020. Met de overgang naar het nieuwe systeem AFAS is nog een aantal knelpunten op te lossen op het gebied van de inrichting en de administratieve verwerking in het systeem. Het oplossen van deze issues vraagt om een investering in de vastlegging en de verbetering van de processen en het overdragen van kennis. Hiervoor is tijdelijk extra capaciteit nodig en ondersteuning van consultants (€ 100.000,-). 4. Crisisorganisatie: Opleidingen en oefeningen voor (nieuwe) medewerkers in de crisisorganisatie hebben als gevolg van de coronacrisis niet plaatsgevonden. Deze opleidingen en oefeningen vinden alsnog plaats in 2021 (€ 50.000,-). 5. In 2020 hadden de voorbereidende werkzaamheden moeten worden opgestart ten behoeve van de rechtmatigheid, maar als gevolg van de coronacrisis zijn andere prioriteiten gesteld. De afronding van deze werkzaamheden vinden in 2021 plaats (€ 50.000,-).

1 Archiefverbetering 2 Onderhoud 3 Kwetsbaarheden HRM 4 Crisisorganisatie 5 Rechtmatigheid Totaal

2021 165.000

2022 164.000

50.000 50.000 50.000 315.000

50.000

2023 170.000

214.000

170.000

Totaal 329.000 170.000 100.000 50.000 50.000 699.000

Bestemde reserve Duiktaak Het algemeen bestuur is in november 2020 akkoord gegaan met het afsluiten van een DVO tussen Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden en Veiligheidsregio Brabant-Noord voor 2021. De kosten van deze overeenkomst bedragen €130.000 voor het jaar 2021. De dekking was echter nog niet geborgd. Voorgesteld wordt om voor deze uitzetting een bestemde reserve te vormen. Uitkeren aan deelnemende gemeenten Nadat de algemene reserve is opgehoogd tot de bestuurlijke gewenste norm van 5,0% en de bestemde reserve uitgestelde werkzaamheden door corona is gevormd blijft er een bedrag over van € 1.370.000,-. Het voorstel is om dit bedrag uit te keren aan de deelnemende gemeenten naar rato van de bijdrage in 2020. 3

Reserve aanvaardbare kosten RAV Positieve en negatieve resultaten worden altijd verrekend met de reserve aanvaardbare kosten RAV. De RAV wordt gefinancierd door zorgverzekeraars. Gemeenten dragen hier niet aan bij.

Conceptbegroting 2022 Kaderbrief De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid heeft in december 2020 een kaderbrief naar gemeenten gestuurd met daarin onder andere de belangrijkste financiële uitgangspunten voor de begroting 2022. Op de genoemde kaderbrief hebben de meeste gemeenten conform het verzoek van het Dagelijks Bestuur gereageerd. Deze reacties en de antwoorden daarop zijn opgenomen in bijlage 1. Een meerderheid van gemeenten vraagt het bestuur om concreet inzichtelijk te maken wat de door hen gewenste generieke korting van 1 % betekent in de begroting 2022. Dit is nader uitgewerkt in de bijgevoegde notitie Bezuinigingsopties in het kader van de concept-begroting 2022 (bijlage 2). Algemeen In deze begroting worden de activiteiten beschreven die de Veiligheidsregio Gelderland Zuid in 2022 wil uitvoeren. Deze activiteiten zijn hoofdzakelijk gebaseerd op het Regionaal Beleidsplan 2020-2023, dat het Algemeen Bestuur na raadpleging van de gemeenteraden op 19 december 2019 heeft vastgesteld. Het is ook een begroting met een bijzonder accent: opgesteld in een periode waarin de VRGZ nog steeds te maken heeft met de coronacrisis. Vele medewerkers zetten zich nog steeds dagelijks in tegen de bestrijding van COVID-19. Alles wordt gedaan om de voorgenomen plannen uit te voeren, maar de invloed van de crisis op de activiteiten van het jaar 2022 brengt ook enige onzekerheid met zich mee.

Op het moment van opstellen van deze begroting, begin 2021, hebben we te maken met de tweede golf in de coronacrisis. Op de hoofdtaak van de VRGZ, de operationele dienstverlening van brandweer, ambulancezorg en de meldkamer, heeft de crisis tot nu toe beperkt negatieve invloed gehad. Bij de ambulance en de meldkamer is dit vooral te danken aan de grote bereidheid tot extra inzet bij de medewerkers. Daarentegen heeft de crisis wel invloed gehad op de werkzaamheden van de organisatieonderdelen Crisisbeheersing, de teams van de Brandweer en Bedrijfsvoering. Medewerkers met een rol in de crisisorganisatie hebben naast hun reguliere werkzaamheden zich ook moeten inzetten tegen de crisis. Geplande activiteiten hebben daardoor vertraging opgelopen. In paragraaf 2.1 van bijgevoegde begroting zijn de verwachtingen voor de planning van de activiteiten uit het beleidsplan verwerkt. Verder vindt u in hoofdstuk 2 de vier organisatiebrede accenten waaraan de VRGZ bijzondere aandacht geeft: 1. Versterking samenwerking en afstemming 2. Risicogerichte benadering 3. Versterken weerbare samenleving 4. Toekomstbestendig houden van de veiligheidsregio

4

Daarnaast is extra aandacht voor de volgende specifieke risico’s: ▪ Gevolgen cyberrisico’s ▪ Gevolgen criminaliteit voor fysieke leefomgeving ▪ Gevolgen energietransitie ▪ Gevolgen extreem weer In de programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 is zo veel mogelijk rekening gehouden met de nu al voorzienbare ontwikkelingen die op de VRGZ afkomen. Voor een aantal ontwikkelingen geldt dat deze reeds bekend zijn. Echter, de beleidsmatige en financiële consequenties zijn voor de VRGZ op dit moment nog onduidelijk. Deze ontwikkelingen zijn in paragraaf 2.2.4 beschreven. Beleidskader uitzettingen Om wijzigingen die leiden tot een financiële uitzetting van de begroting te beoordelen heeft het Algemeen Bestuur op 19 april 2018 ingestemd met een kader, waarin is beschreven welk soort uitzettingen eventueel in aanmerking komen voor een verzoek aan gemeenten tot een hogere bijdrage.

▪ Reguliere indexering: indexering van loonkosten en materiële kosten op basis van een vooraf vastgestelde methodiek; ▪ Buitengewone prijsstijgingen: prijsstijgingen, waar de VRGZ geen invloed op heeft en niet opgevangen kunnen worden binnen de reguliere indexering; ▪ Autonome ontwikkelingen: niet door de VRGZ beïnvloedbare stijgingen (zoals wet en regelgeving) die voortkomen uit bestaand beleid; ▪ Nieuw beleid: nieuwe voorstellen die ter besluitvorming worden voorgelegd aan het Algemeen Bestuur via een begroting of begrotingswijziging; ▪ Andersoortige prijsstijgingen, die door de VRGZ beïnvloedbaar zijn, worden niet opgenomen in de conceptbegroting. Aan de hand van dit kader kan de VRGZ een verzoek indienen bij gemeenten voor een extra bijdrage voor de genoemde categorieën. C&R: Verwachte financiële ontwikkeling 2022 en verder In de Kaderbrief 2022 VRGZ is het voornemen geuit om voor de begroting 2022 een extra bijdrage te vragen voor de afgesproken index (die is gebaseerd op door het bestuur vastgestelde standaard uitgangspunten), informatiebeveiliging (CISO) en aanpassing piket Hoofdofficier van Dienst (HOvD). Hieronder wordt dit nader toegelicht. De hierboven beschreven autonome ontwikkelingen en wettelijke verplichtingen, die voortvloeien uit wettelijke taken van de veiligheidsregio, zijn onontkoombaar en niet beïnvloedbaar voor de VRGZ.

Samenvatting begroting ▪ Informatiebeveiliging (CISO) Informatiebeveiliging is een belangrijke pijler van onze dienstverlening. Onze cliënten en partners moeten erop kunnen vertrouwen dat we op een integere en veilige manier met data omgaan. Informatiebeveiliging gaat verder dan enkel de data zelf. Ook bijvoorbeeld beveiligde toegang tot het pand en systemen is een aspect van informatiebeveiliging. Om aantoonbaar te voldoen aan de eisen van informatiebeveiliging is certificering voor bepaalde normen noodzakelijk. Per 1 januari 2022 moet de VRGZ gecertificeerd zijn voor de informatiebeveiligingsnorm NEN7510.

5

▪

Ten behoeve hiervan en voor het uitvoeren van en toezien op het informatiebeveiligingsbeleid, hebben we een Chief Information Security Officer nodig (€ 49.575,-). Aanpassing piket Hoofdofficier van Dienst (HOvD) De VRGZ beschikt op dit moment over twee HOvD-piketten. Alle HOvD’s kunnen worden ingezet voor zes verschillende operationele functies. Deze stapeling van functies vergt veel van betrokkenen voldoende inhoudelijke kennis te behouden, is lastig te combineren met de beheersmatige taak en belemmert de instroom van nieuwe mensen door het veeleisende takenpakket. Deze stapeling van functies is dan ook kwetsbaar, niet toekomstbestendig en vanuit goed werkgeverschap ook niet langer wenselijk (beperkt instroom, hoge oefenbelasting). Voorstel is daarom om de taak van adviseur gevaarlijke stoffen uit het HOvD-piket te halen en daarvoor een nieuw piket Adviseur gevaarlijke stoffen in te richten (€ 52.500,-).

Risico’s In de paragrafen 2.2.4 en 5.1.2 worden de ontwikkelingen geschetst die in de toekomst financiële risico’s met zich mee kunnen brengen. De omvang van deze risico’s is nu niet bekend. Indien het algemeen bestuur instemt met de resultaatbestemming uit de jaarrekening 2020 is de algemene reserve conform de bestuurlijke gewenste norm van 5,0%. De verwachte beschikbare weerstandscapaciteit is niet toereikend om de geïnventariseerde en gecalculeerde risico’s (zie paragraaf 5.1) te dekken. Naarmate de gecalculeerde risico’s zich daadwerkelijk voordoen zal de VRGZ hiervoor bezuinigingsmaatregelen moeten treffen of wordt de bijdrage van gemeenten hoger.

RAV: Verwachte financiële ontwikkeling 2022 en verder Het verwachte resultaat voor het programma RAV is nul, in de ramingen is uitgegaan van de afspraken die gemaakt zijn met de verzekeraars. De onderhandelingen zijn nog niet op alle onderdelen afgerond, waar dat nog niet het geval is, zijn inschattingen opgenomen.

Het Dagelijks Bestuur, namens deze, de voorzitter,

drs. H.M.F. Bruls

6

7

Bijlage 1 Ontwikkeling gemeentelijke bijdrage

Gemeenten

Inwoners Gewijzigde 2022 * bijdrage 2021

Berg en Dal Beuningen Buren Culemborg Druten Heumen Maasdriel Neder-Betuwe Nijmegen Tiel West Betuwe West Maas en Waal Wijchen Zaltbommel Totaal

34.930 25.950 26.900 29.030 19.031 16.455 25.461 24.639 177.500 42.120 51.430 19.400 41.230 29.450 563.526

2.389.709 1.452.594 2.206.529 2.022.068 1.113.845 1.245.150 1.816.182 1.673.694 14.364.914 2.733.768 4.083.480 1.493.228 2.620.483 2.139.910 41.355.554

Indexering InformatieGemeentelijke HOvD-taak (2) (2,16%) beveiliging (1) bijdrage 2022 51.666 31.405 47.705 43.717 24.081 26.920 39.266 36.185 310.569 59.104 88.285 32.284 56.655 46.265 894.107

8

2.865 1.741 2.645 2.424 1.335 1.493 2.177 2.006 17.220 3.277 4.895 1.790 3.142 2.565 49.575

3.034 1.844 2.801 2.567 1.414 1.581 2.306 2.125 18.235 3.470 5.183 1.896 3.327 2.717 52.500

2.447.274 1.487.584 2.259.680 2.070.776 1.140.675 1.275.144 1.859.931 1.714.010 14.710.938 2.799.619 4.181.843 1.529.198 2.683.607 2.191.457 42.351.736

Jaarstukken 2020

Colofon Versienummer: Datum: Status: Omslagfoto:

1.2 31 maart 2021 Definitief Tom Jansen, gasexplosie Nijmegen, Mei 2020

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

2

Inhoudsopgave Voorwoord................................................................................................................................... 5 Leeswijzer .................................................................................................................................... 7 1 Inleiding en ontwikkelingen .................................................................................................. 9 1.1 Veiligheidsregio Gelderland-Zuid ............................................................................................ 9 1.2 2

Programma Crisis- en Rampenbestrijding ............................................................................ 14 2.1 Brandweer ............................................................................................................................. 14 2.2

3

4

5

Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 10

Crisisbeheersing .................................................................................................................... 19

Programma Regionale Ambulance Voorziening (RAV) .......................................................... 25 3.1 Ambulancezorg en corona..................................................................................................... 25 3.2

Midden-complexe ambulancezorg ........................................................................................ 25

3.3

Toekomstbestendig AZGZ...................................................................................................... 26

3.4

Zorgcoördinatie ..................................................................................................................... 26

3.5

Standplaatsen ........................................................................................................................ 26

3.6

Prestaties ............................................................................................................................... 27

Paragrafen .......................................................................................................................... 29 4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing........................................................................... 29 4.2

Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................... 34

4.3

Financiering ........................................................................................................................... 34

4.4

Organisatie en bedrijfsvoering .............................................................................................. 37

4.5

Verbonden partijen ............................................................................................................... 41

Jaarrekening ....................................................................................................................... 44 5.1 Balans per 31 december ........................................................................................................ 44 5.2

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar .......................... 46

5.3

Grondslagen van resultaatbepaling en waardering .............................................................. 47

5.4

Toelichting balans .................................................................................................................. 51

5.5

Overzicht baten en lasten programma Crisis- en Rampenbestrijding .................................. 59

5.6

Toelichting programma Crisis- en Rampenbestrijding .......................................................... 62

5.7

Overzicht baten en lasten programma Regionale Ambulance Voorziening ......................... 69

5.8

Toelichting programma Regionale Ambulance Voorziening ................................................. 71

5.9

Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid .............................................. 76

5.10

SiSa-bijlage bij de jaarrekening ............................................................................................. 78

5.11

Publicatie in het kader van de Wet Normering Topinkomens .............................................. 80

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

3

6

7

5.12

Taakvelden ............................................................................................................................ 84

5.13

Uitgaven COVID-19 ................................................................................................................ 87

5.14

Overige gegevens: Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ........................... 89

Bijlagen .............................................................................................................................. 94 6.1 Budgetopbouw aanvaardbare kosten ambulancedienst ...................................................... 94 6.2

Budgetopbouw aanvaardbare kosten meldkamer ambulancedienst ................................... 96

6.3

Verloop nog in tarieven te verrekenen financieringstekort/-overschot ............................... 98

6.4

Specificatie van het financieringstekort/-overschot ............................................................. 99

6.5

Leningen .............................................................................................................................. 103

6.6

Bijdrage deelnemende gemeenten ..................................................................................... 104

6.7

Beleidsindicatoren ............................................................................................................... 105

6.9

Bestuur en vaststelling jaarrekening ................................................................................... 106

Verklaring van afkortingen .................................................................................................111

Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

4

Voorwoord Het jaar 2020 is een zeer heftig, ongewoon jaar geweest. De coronacrisis heeft duidelijk gemaakt dat verworvenheden zoals een veilige samenleving niet vanzelfsprekend zijn. Voor een deel was de maatschappij ontwricht. Delen van het bedrijfsleven zijn stil komen te liggen. De natuurlijke drang van mensen om elkaar aan te raken en dicht bij elkaar te zijn werd sterk ontraden, om besmetting met het coronavirus te voorkomen. Vele levens zijn in 2020 te betreuren als gevolg van besmetting met dit virus. Deze crisis heeft zich duidelijk onderscheiden van andersoortige crises. Het is geen flitsramp die de veiligheidsregio en partners gewend zijn te bestrijden en waarbij de effecten fysiek van aard zijn. Een ramp waarbij we relatief snel weer terugkeren naar de normale situatie en mensen weer kunnen doen wat ze gewend zijn. De coronacrisis heeft vanaf februari/maart geheel 2020 voortgewoekerd. Ook in 2021 zullen we met de bestrijding van dit virus bezig zijn. De effecten van deze crisis op de medische zorg, de economie en de sociale aspecten van de maatschappij zijn langdurig, grootschalig, onbekend en moeilijk te voorspellen. Ondanks deze turbulente fase hebben de operationele diensten brandweer, meldkamer en ambulancezorg hun activiteiten naar omstandigheden naar behoren verricht. Dit ging zeker niet vanzelf.

Door besmettingen en quarantaineverplichtingen van medewerkers waren roosters van de meldkamer ambulancezorg moeilijk rond te krijgen. De uitruktijd van ambulancemedewerkers was langer door het omwisselen van kleding om besmetting met het COVID-19-virus te voorkomen en vanwege het schoonmaken van voertuigen. Flexibiliteit van medewerkers heeft ervoor gezorgd dat het allemaal is gelukt. De ambulancedienst heeft veel COVID-19-patiënten vervoerd. De afdeling Crisisbeheersing heeft enorm veel werk verzet om samen met partners de crisisorganisatie voor de bestrijding van de crisis adequaat te bemensen. De crisis was duidelijk het vliegwiel waardoor verbinding ontstond tussen de vele partners die betrokken waren - en zijn - bij de bestrijding ervan. Samen pakten we de crisis aan. Ook voor de ondersteunende diensten is 2020 een bewogen jaar geweest. Naast de crisisorganisatie van VRGZ is ook de crisisorganisatie van de GGD ondersteund. Er is ondersteuning verleend bij de werving en selectie van 500 medewerkers en het inrichten van werkplekken, callcenters en testlocaties. In de bestrijding van de crisis toonden veel mensen een bovenmatige inzet en veerkracht. Als Dagelijks Bestuur spreken wij onze waardering daarvoor uit aan alle betrokkenen. De samenwerking leverde ook op dat partijen weten wat ze van elkaar kunnen verwachten.

Op grond van de aanwezige kennis en data wordt inzet gepleegd, preventief of repressief. Informatievoorziening is daar onlosmakelijk mee verbonden.

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

5

Ook in bestuurlijk opzicht heeft deze crisis veel gevraagd. De coronacrisis heeft de voorzitter van de veiligheidsregio vergaande bevoegdheden gegeven om beslissingen te nemen in het kader van openbare orde, veiligheid en publieke gezondheid, met uitsluiting van de bevoegdheden van burgemeesters. Terugkijkend op 2020 is op een zeer respectvolle wijze met deze nieuwe bestuurlijke werkelijkheid omgegaan. Wat het jaar 2020 ook duidelijk heeft gemaakt, is dat terugkeer naar een veilige samenleving niet alleen afhankelijk is van de overheid. Het is vooral ook de eigen verantwoordelijkheid van mensen om zelf maatregelen na te leven. De regels zorgen niet dat het virus verdwijnt, dat doet het gedrag van mensen. Het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Maart 2021

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

6

Leeswijzer In deze jaarstukken wordt conform bestuurlijke afspraak over de substantiële afwijkingen ten opzichte van de begroting 2020 gerapporteerd. Wanneer de activiteiten zich hebben ontwikkeld conform de begroting is er geen reden tot rapporteren. Hierdoor krijgen het bestuur en de gemeenteraden beter zicht op de belangrijkste inhoudelijke activiteiten en prestaties. De jaarstukken 2020 zijn als volgt opgebouwd: Hoofdstuk

Inhoud

1

Een algemene inleiding met de belangrijkste ontwikkelingen die in 2020 plaatsvonden.

2

Een beschrijving van de beleidsmatige resultaten van het programma Crisis- en Rampenbestrijding: Brandweer en Crisisbeheersing.

3

Een beschrijving van de beleidsmatige resultaten van het programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV).

4

Een financieel-technisch hoofdstuk: de voorgeschreven paragrafen van verantwoording: ▪ weerstandsvermogen en risicobeheersing; ▪ onderhoud kapitaalgoederen; ▪ financiering; ▪ organisatie en bedrijfsvoering; ▪ verbonden partijen.

5

De baten en lasten over het jaar 2020: de financiële resultaten van beide programma’s met een analyse van de totstandkoming hiervan. Tevens een beschrijving van de samenstelling van het bestuur van de VRGZ en de portefeuilleverdeling hierbinnen.

6

Bijlagen.

7

Verklaring van de gebruikte afkortingen.

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

7

1 Inleiding

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

8

1

Inleiding en ontwikkelingen

1.1

Veiligheidsregio Gelderland-Zuid

Figuur 1.1.1: geografische omvang VRGZ De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (hierna aangeduid als: VRGZ) is een organisatie voor brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, meldkameractiviteiten en voorbereiding en coördinatie op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing. Dit regionale samenwerkingsverband van veertien gemeenten1 is gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en de Wet veiligheidsregio's (Wvr). De VRGZ draagt bij aan een veilige regio waarin de inwoners kunnen rekenen op snelle en goede geneeskundige hulpverlening, brandweerzorg, advisering bij bouwplannen en evenementen en waarin rampen en crises zo goed mogelijk voorkomen en bestreden worden. Dit doet de VRGZ samen met de deelnemende gemeenten, de politie en andere lokale, regionale en landelijke partijen. Deze dienstverlening moet betrouwbaar en adequaat zijn. Dit vormt het bestaansrecht van de gemeenschappelijke regeling waar inwoners van Gelderland-Zuid op moeten kunnen vertrouwen. Afgelopen jaar stonden deze taken vanzelfsprekend ook voor onze organisatie in het teken van de coronacrisis. Maar op de hoofdtaak van de VRGZ, de operationele dienstverlening van brandweer, ambulancezorg en de meldkamer, heeft de crisis tot nu toe beperkte negatieve invloed gehad. De zorgnorm over 2020 kwam voor de brandweer uit op een stabiele 71%.

Bij de ambulancezorg liepen de prestaties wel enigszins terug. Oorzaak daarvan is dat ambulances langer bezet zijn als gevolg van het schoonmaken van voertuigen en het wisselen van kleding en beschermingsmiddelen door medewerkers.

1 In alfabetische volgorde: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe,

Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel.

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

9

De coronacrisis heeft zeker wel effect gehad op de werkzaamheden van de organisatieonderdelen Crisisbeheersing, teams van de brandweer en Bedrijfsvoering. Medewerkers met een rol in de crisisorganisatie hebben zich ook ingezet voor de crisis, maar ook om daarnaast de dagelijkse zaken zoveel als mogelijk te continueren. Een aantal taken is (deels) aangepast of niet uitgevoerd. In de volgende paragrafen wordt daar nader op ingegaan. De coronacrisis heeft een groot beroep gedaan op de flexibiliteit en inzet van onze medewerkers in de organisatie. Deze jaarstukken laten afwijkingen zien van onze taken en prestaties. Maar het is goed om juist over het afgelopen jaar te blijven bedenken wat allemaal wel gerealiseerd is, ondanks de bijzondere omstandigheden.

1.2

Belangrijke ontwikkelingen

Beleidsplan In het Regionaal Beleidsplan (RBP) zijn diverse acties opgenomen die opgepakt moeten worden om invulling te geven aan de ambities. De meeste van deze acties kennen een looptijd van meerdere jaren. Er is niet per jaarschijf gedefinieerd wat er opgeleverd moet worden. De coronacrisis heeft veel capaciteit van onze organisatie gevraagd. Desondanks is het gelukt om veel acties op te pakken, sommige minder dan gepland, andere voldoende. Capaciteitsgebrek is een oorzaak van vertraging, maar ook het gegeven dat fysiek contact met grotere groepen niet mogelijk was (en nog is). Te noemen zijn bijvoorbeeld het project ‘Iedereen hulpverlener’, waarbij ook de nodige deelname van gemeenten beperkt werd door de coronacrisis; project VLAM, waarbij fysiek overleg met vrijwilligers cruciaal is; fysieke trainingen voor de Omgevingswet; vertraging in de projecten cyberrisico’s en extreem weer en een verschuiving van het opstellen van evenementenbeleid naar 2021. De acties die beperkt zijn opgepakt worden zoveel mogelijk conform planning uitgevoerd. Echter, als gevolg van de achterstanden die opgelopen zijn in 2020, is de verwachting dat de geplande afronding van het regionaal beleidsplan in 2023 onwaarschijnlijk is. In de begroting 2022 zal een geactualiseerde planning worden opgenomen. Veel van de acties komen in de programma’s in dit jaarverslag terug.

In verbinding In het Regionaal Beleidsplan 2020-2023 staat als streven ‘Samenwerken aan een zo veilig mogelijke samenleving’. Dat betreft de uitvoering van onze operationele dienstverlening door de brandweer, de ambulancezorg, de meldkamer en de voorbereiding op en bestrijding van crisis- en rampen. In 2020 is juist door de coronacrisis daadwerkelijk invulling gegeven aan die verbinding door veel samen te werken en af te stemmen met partners. Vanwege de omvang, onbekendheid en langdurigheid van de crisis hebben vooral gemeenten, politie, GGD, defensie en de VRGZ met veel inzet en veerkracht een adequate crisisorganisatie gerealiseerd. Ambtelijk en bestuurlijk heeft men met begrip en respect voor elkaars positie en rol gefunctioneerd. De verbinding met de gemeenten is versterkt door vooraf aan de bespreking in de raden een mondelinge toelichting te geven over de kaderbrief 2021 en conceptbegroting 2021.

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

10

Risicogerichtheid-maatwerk De dienstverlening van de veiligheidsregio wordt voor de brandweer bepaald door het risicoprofiel van het gebied of object en voor de ambulancezorg door de acute zorgvraag van de patiënt. De kennis hierover komt steeds meer voort uit datagegevens en de uitwisseling van kennis die aanwezig is in de netwerken van samenwerkingsverbanden. Een belangrijke indicator voor de dienstverlening van de brandweer is de zorgnorm. Deze wordt berekend volgens de risicogerichte systematiek van het Brandweerzorgplan. De zorgnorm kwam in 2020 uit op 71%. Zie voor verdere uitleg en toelichting paragraaf 2.1.2. Op grond van datagegevens werd in 2020 in de ambulancezorg de zogenaamde midden-complexe ambulance ingezet voor planbare ambulancezorg. Uit cijfers bleek dat een groot gedeelte van de planbare ambulancezorg door spoedambulances werd uitgevoerd. Door de inzet van middencomplexe ambulances blijft er meer capaciteit beschikbaar voor spoedzorgvragen (A1 en A2-ritten). De coronacrisis bracht in 2020 aan het licht dat een goede informatiepositie voor veiligheidsregio en andere crisispartners van groot belang is. Door de informatiebehoefte bij de veiligheidsregio zelf en bij partners goed in beeld te hebben, kan de juiste informatie worden verzameld, verdeeld en geanalyseerd. Op grond hiervan kan de eigen dienstverlening worden geoptimaliseerd.

Maar ook kan het bestuur beter geadviseerd worden (handelingsperspectief), afgestemd op de aanwezige of verwachte risico’s. In 2020 heeft de veiligheidsregio daarom de eerste stappen gezet om te komen tot een veiligheidsinformatiecentrum. Netwerk en samenwerking In 2020 hebben we ons netwerk beter in kaart gebracht en accounthouders aan onze partners gekoppeld. Dit verbetert de manier waarop we elkaar kunnen vinden en afstemmen over ontwikkelingen. Ook de coronacrisis heeft bijgedragen aan onze netwerkrol en samenwerking. Er is intensief samengewerkt met zorgorganisaties, de GGD, gemeenten, landelijke crisisorganisaties, andere veiligheidsregio’s en Kreis Kleve. Hierdoor zijn banden aangehaald en relaties versterkt. Landelijke meldkameractiviteiten Het afgelopen jaar hebben alle partijen hard gewerkt aan de toekomstige samenvoeging van de gemeenschappelijke meldkamers van de Veiligheidsregio’s Twente, IJsselland, Noord- en OostGelderland, Gelderland-Zuid en de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden tot de Meldkamer Oost-Nederland (een van de tien meldkamers binnen het landelijke netwerk meldkamers). Voor de samenvoeging zijn de veiligheidsregio’s verantwoordelijk. De Nationale Politie is verantwoordelijk voor de huisvesting en voor de inrichting en uitwerking van het landelijke multidisciplinaire meldkamer domein (ICT).

Elke regio heeft in 2020 een overdrachtsdossier ondertekend waarmee duidelijk werd wat overgaat naar de meldkamer en welke uitgangspunten worden gehanteerd.

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

11

In 2020 hebben partijen op grond van die dossiers hard gewerkt om te komen tot de realisering van de gezamenlijke meldkamer eind 2022. Begin 2021 wordt hierover uitgebreid gerapporteerd via een voortgangsrapportage aan het bestuur. Als voorloper op die samenvoeging functioneerden de gemeenschappelijke meldkamers van Gelderland-Zuid en Gelderland-Midden in 2020 al als één 112-centrale (Meldkamer Arnhem Nijmegen). De aanleiding hiervoor was dat de continuïteit van de meldkamer in het gedrang kwam als gevolg van het vertrek van centralisten. Door de coronacrisis was eind 2020 de bemensing van de meldkamer ambulancezorg problematisch vanwege ziekte of quarantaine. Door flexibiliteit bij de andere centralisten was dit beheersbaar. Taakdifferentiatie brandweer In 2018 bleek dat het stelstel van vrijwilligheid bij de brandweer niet in lijn is met Europese regelgeving. In overleg met de minister van Justitie en Veiligheid heeft een denktank de opdracht gekregen om te onderzoeken hoe brandweervrijwilligers te onderscheiden zijn van de beroepskrachten, met behoud van vrijwilligheid. Het resultaat hiervan is dat door een taakdifferentiatie tussen de vrijwilligers en de beroepsmedewerkers mogelijk kan worden voldaan aan de Europese regels. Door de coronacrisis heeft het onderzoek en de raadpleging van de veiligheidsregio’s vertraging opgelopen.

Daardoor is ook de besluitvorming uitgesteld over de denkrichting die de denktank gepresenteerd heeft. VRGZ heeft net als de andere veiligheidsregio’s in 2020 aangegeven welke mogelijke gevolgen de denkrichting kan hebben voor onze regio. Ook vrijwilligers zijn door de denktank bevraagd. Het voornemen is nu dat in februari 2021 tijdens het overleg van het Veiligheidsberaad met de minister, besluitvorming plaatsvindt over de gewenste taakdifferentiatie. Pas na het besluit en de uitwerking daarvan kan aangegeven worden welke impact dit heeft op de brandweer VRGZ. In het kader van de toekomstbestendigheid van de vrijwillige brandweer heeft VRGZ in 2020 het project ‘Operatie VLAM’ gestart. Doel is om vrijwilligers te blijven vinden, binden en boeien. Zie hiervoor verder paragraaf 2.1.1.

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

12

2 Programma Crisis- en Rampenbestrijding

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

13

2

Programma Crisis- en Rampenbestrijding

2.1

Brandweer

2.1.1 Brandweerzorg Effecten van COVID-19 Ook voor de brandweer vormde de coronacrisis een bedreiging. Bij het uitbreken van het virus is het continuïteitsplan geactualiseerd. Daarmee is de repressieve organisatie voorbereid op een mogelijke uitbraak van COVID-19 onder beroeps en vrijwilligers die de paraatheid van posten in gevaar zou kunnen brengen. Tot dusver is het niet zover gekomen. De paraatheid en uitruk is bij alle posten op peil gebleven. Sterker nog, door het thuiswerken als gevolg van corona konden alle posten bijna altijd een volledige bezetting leveren. Vakbekwaamheid De coronacrisis heeft grote impact gehad (en nog steeds) op het oefenen en opleiden van de brandweer. Bij het uitbreken van de crisis is het oefenen van de brandweer stopgezet. Als vervanging zijn webinars opgezet om kennis en training digitaal te borgen. Toen het aantal besmettingen in de zomerperiode gedaald was en coronamaatregelen versoepeld werden, kon vanaf 15 juni met elementaire- en basisoefeningen (compacte groepen) geoefend worden. Reguliere oefenavonden en realistisch oefenen zijn weer opgepakt vanaf 1 september. Door de tweede coronagolf met daarbij verscherpte maatregelen, zijn de oefenavonden echter half oktober weer geannuleerd. Door de harde lockdown vanaf 15 december zijn alle oefeningen weer geannuleerd. Voor de PPMO-keuringen en jaarlijkse testen golden gelijksoortige maatregelen.

Ook de opleidingen zijn door coronamaatregelen nagenoeg gestopt. Lopende opleidingen zijn vanaf 1 juni weer gestart en nieuwe opleidingen vanaf 1 september. Dit alles volgens landelijke- en BOGOrichtlijnen. Deze zijn echter weer gestopt vanaf de verscherping van coronamaatregelen in december, met uitzondering van echt noodzakelijke opleidingen of examens (in het kader van paraatheid). Operatie VLAM In 2020 is de brandweer gestart met het project Operatie VLAM. Om te komen tot een projectplan is eerst een uitgebreid vooronderzoek uitgevoerd waarmee alle relevante feiten ten aanzien van vrijwilligheid zijn verzameld. Samen met vrijwilligers en adviseurs crisisbeheersing zijn deze feiten geanalyseerd en vervolgens samengevat in vijf thema’s. Deze zijn omgezet naar vijf deelprojecten: ontwikkelingen rondom vrijwilligheid, rol en functie lokale posten, personeelsbestand, verbinding posten en regio en verbinding met werkgevers. Na de zomervakantie hebben belevingssessies voor vrijwilligers plaatsgevonden, is het project met het Algemeen Bestuur besproken en heeft het bestuur het projectplan vastgesteld. In het najaar zijn de vijf deelprojecten gestart. Ook de voor het project ingestelde vrijwilligersraad is voor het eerst bijeen gekomen. Dit alles met het gezamenlijke doel om de toekomstbestendigheid van de vrijwilliger in de brandweerorganisatie van

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

14

Gelderland-Zuid te borgen en door in te zetten op het vinden, binden en boeien van vrijwilligers, nu en in de toekomst. TS Flex Veel posten zijn in het eerste deel van 2020 getraind om volgens het TS Flex-principe (met 4, 5 of 6 personen) te mogen uitrukken. In het tweede kwartaal is een webinar gegeven om de lokale uitrol op afstand beter te kunnen ondersteunen. Door corona hebben niet alle vrijwillige posten deze training kunnen afronden, maar 31 van de 34 posten waren in 2020 operationeel als TS Flex. Omdat de posten door het thuiswerken als gevolg van de coronamaatregelen bijna altijd een volledige bezetting konden leveren, is er geen data voorhanden om in 2021 een evaluatie te houden. Deze schuift daarom door naar 2022. Duiktaak In juni 2019 heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met het voorstel om voor de invulling van de duiktaak in Gelderland-Zuid afspraken te maken met de veiligheidsregio’s Gelderland-Midden en Brabant-Noord. Bij de invulling van de duiktaak bleken de door de twee regio’s gewenste afspraken echter niet-geraamde kosten met zich mee te brengen. Het Algemeen Bestuur heeft daarop opdracht gegeven om voor 2021 de inzet van een duikteam te organiseren door een dienstverleningsovereenkomst aan te gaan met de veiligheidsregio’s Gelderland-Midden en BrabantNoord. De kosten voor 2021 worden incidenteel gedekt.

Tegelijkertijd wordt onderzocht of er private partijen zijn die de duiktaak structureel kunnen uitvoeren of dat andere vormen van structurele private samenwerking mogelijk zijn. Piket Hoofdofficier van Dienst (HOvD) De VRGZ beschikt op dit moment over twee HOvD-piketten. Alle HOvD’s kunnen worden ingezet voor zes verschillende operationele functies. Deze stapeling van functies vergt veel van betrokkenen om bij te blijven, is lastig te combineren met de beheersmatige taak en belemmert de instroom van nieuwe mensen door het veeleisende takenpakket. Dit piket is dan ook kwetsbaar, niet toekomstbestendig en vanuit goed werkgeverschap ook niet langer wenselijk. Vooral de taken op het gebied van incidentbestrijding gevaarlijke stoffen (IBGS) vergen specialistische kennis en andere competenties dan de overige taken. De VRGZ is ook, van vijftien daarover bevraagde regio’s, de enige waarbij de IBGS-taak onderdeel is van het HOvD-piket. De directie heeft daarom het besluit genomen om de taak van adviseur gevaarlijke stoffen uit het HOvD-piket te halen en daarvoor een nieuw piket Adviseur gevaarlijke stoffen in te richten (dit wordt nog besproken met de OR). Doel is om deze werkwijze per 1 januari 2023 in te voeren.

Compenserende maatregelen Brandweerzorgplan Een van de compenserende maatregelen, zoals genoemd in het Brandweerzorgplan, is het terugdringen van uitruktijden van posten waar deze een knelpunt vormen. Een voorbeeld daarvan uit 2020 is een pilot waarbij vier posten voorzien worden van enkele e-bikes of elektrische snorfietsen. Zo kunnen vrijwilligers die structureel hinder hebben van de infrastructuur, sneller op de kazerne komen (vanzelfsprekend met inachtneming van geldende verkeersregels). Doel is om voor deze posten de uitruktijden terug te dringen, waardoor op meer plekken in de regio de opkomsttijden

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

15

verbeterd kunnen worden. In 2020 is de pilot voorbereid; in 2021 wordt deze uitgevoerd en in 2022 geëvalueerd.

2.1.2 Operationele prestaties brandweer - incidentbestrijding Zorgnorm De zorgnorm geeft aan hoe de brandweer op het vlak van opkomsttijden gepresteerd heeft volgens de bestuurlijke afspraken. Voor het bepalen van de zorgnorm hanteren we de systematiek uit het bestuurlijk vastgestelde Brandweerzorgplan (2017). Het bestuur mag gemotiveerd afwijken van de wettelijke opkomsttijden. In het brandweerzorgplan is dat gebeurd door risico’s van een gebied of object te koppelen aan een bepaalde mate van overschrijding van wettelijke opkomsttijden. Daarbij is aangegeven of al dan niet compenserende maatregelen genomen moeten worden om risico’s te beperken of incidentbestrijding te versterken. Die risicogerichte systematiek levert de volgende categorieën van opkomsttijden op: voldoet (binnen de wettelijke tijd aanwezig); aanvaardbaar zonder maatregelen te nemen; aanvaardbaar, maar met compenserende maatregelen; niet aanvaardbaar (boven de wettelijke tijd van 18 minuten). Hieronder worden de prestaties volgens die systematiek gepresenteerd. Voor de zorgnorm gelden alleen de maatgevende incidenten (met prio-1-melding), dus niet alle 4404 alarmeringen van de brandweer. Het gaat om woningbranden of gelijkwaardige gebouwbranden met in 2020 een totaal van 670 maatgevende incidenten. De zorgnorm is de optelsom van de incidenten onder ‘voldoet’ en ‘aanvaardbaar zonder maatregelen’.

Ook de categorie ‘aanvaardbaar met maatregelen’ zou daarbij meegerekend kunnen worden. De brandweer heeft echter nog niet voldoende inzicht of bij de betreffende incidenten de maatregelen genomen zijn, waardoor deze nog niet worden meegeteld. De zorgnorm over 2020 is volgens deze berekening 72%.

Zorgnorm

Toelichting

Voldoet

Opkomst binnen de wettelijke norm

Aanvaardbaar zonder maatregelen Aanvaardbaar met maatregelen

Overschrijding van de wettelijke norm, maar geen compenserende maatregelen nodig Overschrijding van de wettelijke norm, wel compenserende maatregelen nodig

Niet aanvaardbaar

Aantal

%

306

46%

171

26%

188

28%

5

Totaal aantal meldingen meetellend voor de zorgnorm

670

100%

Tabel 2.1: zorgnorm Het is daarbij goed om te weten dat de overschrijding van de wettelijke norm bij de categorieën ‘aanvaardbaar’ in de helft van de gevallen minder dan twee minuten bedraagt.

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

16

Vijf incidenten vallen onder de categorie ‘niet aanvaardbaar’. Het betrof in één geval een dooralarmering naar een andere post, wat vanzelfsprekend de nodige tijd kost. Viermaal was de oorzaak een moeilijk vindbare incidentlocatie, met als gevolg een langere aanrijtijd. Cijfers incidenten Het aantal van 4404 alarmeringen, verdeeld over branden, hulpverleningen en loze meldingen in 2020, geeft het volgende beeld: Resultaten

2018

2019

2020

Aantal branden

1.829

1.663

1.507

Aantal hulpverleningen

2.169

2.294

2.140

Aantal loze meldingen

688

815

757

Tabel 2.2: aantal incidenten Uitgesplitst naar categorie: Resultaten

2018

2019

2020

(Bij-)Gebouwen

393

367

317

Buitenbranden

967

823

770

Overig (kleine branden)

397

473

420

Ongevallen

695

773

586

Gezondheid

202

185

301

Leefmilieu

361

359

579

Overig

911

977

674

Branden

Hulpverleningen

Tabel 2.3: aantal incidenten uitgesplitst Het lage aantal branden is vooral het gevolg van minder buitenbranden dan in 2018 en 2019. Het aantal loze meldingen is gedaald als gevolg van de aangepaste verificatie bij automatische brandmeldingen, waartoe het bestuur aan het eind van het jaar heeft besloten. Het aantal hulpverleningen is erg onder invloed van weersomstandigheden; storm leidt bijvoorbeeld tot vele uitrukken. Het aantal bij hulpverlening ‘gezondheid’ bestaat uit reanimaties of ondersteuning daarbij van de brandweer. Het aantal loze meldingen kwam in 2020 uit op 757. Het verificatiebeleid dat het bestuur heeft vastgesteld blijkt hierbij succesvol: in 2020 kwamen er 2131 meldingen via het Openbaar Meldsysteem binnen bij de meldkamer; door verificatie werden er daarvan 1347 niet doorgezet als alarm. Daardoor is dus voorkomen dat posten 1347 keer voor een loze melding uitgerukt zouden zijn.

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

17

2.1.3 Operationele prestaties brandweer - risicobeheersing Omgevingsveiligheid Het team Omgevingsveiligheid omvat de taken: advisering en toezicht van bedrijven die onder BRZO vallen (met grote hoeveelheid gevaarlijke stoffen), industriële veiligheid, milieu, externe en ruimtelijke veiligheid, vuurwerk en evenementen. Het aantal gegeven adviezen voor evenementen bedraagt ongeveer 45% van de reguliere aantallen. Dit aantal van toch nog 250 adviezen is gelet op de COVID-19-maatregelen hoger dan aan het begin van de coronacrisis werd verwacht. Dit was vooral toe te schrijven aan de zomerperiode. Toen leefde de hoop dat met aangepaste voorschriften bepaalde evenementen toch georganiseerd konden worden. Aanvullend is een deel van de advisering (en tijd) gestoken in alternatieve aanvragen, zoals uitbreidingen van overkappingen bij winkels en horeca. Het aantal adviezen voor vuurwerk is gehalveerd, vooral door het ontbreken van aanvragen voor vuurwerk tijdens evenementen. Het aantal overige adviezen is nagenoeg gelijk gebleven. Inspecties BRZO zijn meer digitaal en slechts beperkt op locatie gehouden maar zijn wel zo veel als mogelijk doorgegaan. Het deels vervallen van de reguliere advisering is ingezet voor de coronacrisis.

Team Omgevingsveiligheid heeft een substantiële bijdrage geleverd aan twee zaken: de landelijke integrale werkwijze evenementen COVID-19 en het multidisciplinair vragenuur voor gemeenten en evenementenorganisatoren (het team was tweemaal per week beschikbaar). Het team is daarnaast bijgesprongen bij het team Veilig bouwen, omdat daar de aanvragen voor adviezen juist fors toenam. Veilig Bouwen De advisering op bouwaanvragen is gedurende de coronacrisis toegenomen in plaats van afgenomen. In 2019 was het aantal al hoog met 1.685 adviezen. In 2020 is dat nog eens toegenomen met 200 tot een totaal van 1.886 adviezen. Wellicht is ook hier het thuiswerken debet aan waardoor er een ware hausse ontstond in opknappen of renoveren van gebouwen, terwijl ook de huizenverkoop een grote toename liet zien. Toezicht en Handhaving en Brandveilig Leven Controles en voorlichtingsactiviteiten lagen begin 2020 op schema, maar als gevolg van de coronacrisis is het grootste deel van de werkzaamheden met fysieke contacten in het tweede kwartaal stil komen te liggen. De landelijke richtlijn volgend, werd terughoudend omgegaan met bedrijfsbezoeken. Voorlichting gebeurde vooral digitaal en schriftelijk. De controles en voorlichtingen zijn in juli weer gestart. Wel is bij de controles de volgorde van de objectbezoeken aangepast.

De branches die het minst last hebben van de coronamaatregelen zijn in de planning naar voren gehaald. Het aantal uitgevoerde controles en voorlichtingen verliep toen boven verwachting en normaliseerde in september. In oktober werden de activiteiten met fysieke contacten echter weer stilgelegd door de toen geldende coronamaatregelen. Uiteindelijk werden alsnog 554 controles gehouden, ten opzichte van de geplande 900. Als gevolg van de crisis zijn ook nieuwe controles ontstaan. Dit betreft bijvoorbeeld adviezen voor en inspecties bij locaties die worden ingericht voor coronaomstandigheden.

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

18

2.2

Crisisbeheersing

2.2.1 Corona en de crisisorganisatie Vanwege de bestrijding van corona is de crisisorganisatie groots opgetuigd. Medewerkers van gemeenten, politie, defensie en de VRGZ hebben een enorme prestatie geleverd om de vele vraagstukken vanuit de samenleving, vanuit gemeenten en vanuit het bestuur te kunnen beantwoorden en om de voorzitter van de veiligheidsregio en het RBT van advies te kunnen voorzien. Daar is veel tijd en energie in gaan zitten, maar het heeft ook veel opgeleverd: binnen de complexiteit van de crisis hebben we veel eenduidigheid en duidelijkheid weten te brengen; uit gesprekken en evaluatie blijkt een grote tevredenheid onder partners en bestuurders en onze adviezen en rapportages hebben landelijk regelmatig als goed voorbeeld gediend of zijn overgenomen als leidraad. De coronacrisis heeft ook veel impact gehad op de sector Crisisbeheersing. Vele medewerkers hadden een actieve rol in de crisisorganisatie, zoals die van informatiemanager (ROT, HIN, etc.), communicatieadviseur, algemeen commandant (Bevolkingszorg, brandweer, GHOR) of secretaris. Dit heeft veel tijd en energie van medewerkers gevraagd, met een nadrukkelijke piek qua inspanningen in de eerste golf (1e helft 2020). De bereidheid om extra inzet te leveren – ook ’s avonds en in het weekend als de crisis daarom vroeg – was groot.

Extra uren die mensen hebben gemaakt zijn veelal in de rustigere zomerperiode ingehaald. Diegenen die geen crisisrol hadden, hebben veelal een faciliterende en ondersteunende rol vervuld en waar nodig taken van hun collega’s overgenomen. Uiteraard heeft dit gevolgen gehad voor het vervullen van ons reguliere werk. Veel van onze reguliere taken zijn tijdelijk niet of soms op een lager tempo dan beoogd opgepakt. Voor de sector Crisisbeheersing liggen de taken met name op het gebied van het organiseren, faciliteren en beheren van de crisisorganisatie (Multi, Bevolkingszorg, GHOR en Crisiscommunicatie), uitvoering geven aan de activiteiten uit het RBP, evenementenadvisering, communicatie en afstemming met diverse partners in ons netwerk. Veel opleidingen en oefeningen ten behoeve van de crisisorganisatie zijn, mede vanwege de coronamaatregelen, niet doorgegaan. Daar staat dan wel weer veel praktijkervaring in het kader van corona tegenover. Ook evenementen kwamen grotendeels stil te liggen, al gold hiervoor dat de advisering veelal wel plaatsvond of aangepast werd aansluitend bij de coronamaatregelen. Daarnaast zijn veel landelijke en bovenregionale overleggen en ontwikkelingen grotendeels stil komen te liggen. Onze partners waren immers ook allemaal druk met de coronacrisis. Hierdoor ontstond ruimte om de capaciteit aan de crisis te besteden.

Voor de activiteiten uit het regionaal beleidsplan geldt veelal een doorlooptijd van vier jaar. Omdat de coronacrisis in de eerste (en tweede) jaarschijf valt, is eventuele vertraging op de actiepunten wellicht in de komende jaren nog in te halen. Bovendien gaan de corona-ervaringen voor sommige onderwerpen (samenwerking met de gemeenten, ontwikkeling van de netwerkorganisatie, flexibele crisisorganisatie) mogelijk als een vliegwiel werken.

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

19

2.2.2 Doorontwikkeling sector Crisisbeheersing Sommige onderwerpen zijn gewoon opgepakt zoals gepland. De sector Crisisbeheersing is in feite het hart van de veiligheidsorganisatie en kon dus ook niet stil komen te liggen. Dit deel van de organisatie moet adequaat zijn uitgerust om samen met ketenpartners ervoor te zorgen dat inwoners en bestuurders van informatie en advies worden voorzien als zich een groot incident voordoet of een incident met maatschappelijke impact. Deze toerusting vraagt, ook buiten corona, steeds meer aandacht door een aantal hierna genoemde oorzaken. Per oorzaak wordt aangegeven wat er in 2020 mee gedaan is. Oorzaak 1: Veranderende omgeving Samen met een strategische afvaardiging van de gemeenten is verkend wat de veranderende omgeving (onder andere nieuwe technologie, cyber, maatschappelijke ontwrichting, klimaatverandering, langer thuis wonen) betekent voor hoe we in de toekomst de crisisorganisatie en de voorbereiding op rampen en crises in willen vullen. Dit perspectief is in verkennende sessies aan de ambtelijke vertegenwoordigers van de gemeenten voorgelegd. Een vervolgstap is om dit in 2021 te bespreken met het bestuur en het ambitieniveau in beeld te brengen. Oorzaak 2: Bemensing crisisorganisatie De coronacrisis heeft de noodzaak voor een goede bemensing van de crisisorganisatie onder een vergrootglas gelegd.

Samen met de gemeentesecretarissen zijn grote inspanningen geleverd om voldoende mensen met de juiste expertise te leveren. Daarnaast hebben de coronacrisis en ook de aanval op de digitale werkomgeving Citrix en de boerenprotesten inzichten geleverd met betrekking tot de competenties die nodig zijn om andere typen crises dan de klassieke flitsramp het hoofd te bieden. In 2021 zal dit worden vertaald naar uitgangspunten voor de flexibele crisisorganisatie. Oorzaak 3: Netcentrisch Werken Het netcentrisch werken heeft een impuls gekregen door LCMS, het ondersteunende systeem om bij een crisis binnen een netwerk van interne en externe betrokkenen informatie uit te wisselen, beter in te richten en door werkafspraken met partners te herijken. Hierdoor halen we meer waarde uit het netcentrisch werken. Daarnaast is een visie op het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) ontwikkeld. Op basis daarvan zal in 2021 het netcentrisch werken verder worden uitgebouwd en het informatiegestuurd werken meer positie gaan krijgen. Oorzaak 4: Toename evenementen (na corona) Met gemeentelijke vergunningverleners is gesproken over hoe zij hun rol beter en zelfstandiger kunnen vervullen. Via een workshop zijn ervaringen uitgewisseld en nieuwe vergunningverleners bijgeschoold in de afwegingen die zij moeten maken. Hierdoor komt er minder onnodig werk bij de VRGZ terecht.

De VRGZ kan zich daardoor meer richten op de advisering bij complexere evenementen. Door corona is het evenementenbeleid nog niet aangepast. Dit zal in 2021 alsnog gebeuren. Daarbij zal de toename van evenementen de afgelopen jaren ook in beeld worden gebracht. Die trend van

Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020

20

toename is vanzelfsprekend in 2020 niet waar te nemen doordat evenementen door de coronamaatregelen niet mogelijk waren. Daarnaast is de VRGZ trekker geweest van een Landelijke Kerngroep Evenementen waarin de landelijke Handreiking Evenementen coronaproof is gemaakt. Oorzaak 5: Netwerk en Samenwerking Crisisbeheersing is in essentie een netwerktaak, een taak waarin vele crisispartners met elkaar samenwerken. De sector Crisisbeheersing heeft tijdens een crisis een regierol hierin. Elke partner heeft hierin een eigen verantwoordelijkheid en bevoegdheden. Met inachtneming van die regierol en de verantwoordelijkheden van de afzonderlijk samenwerkende organisaties wordt samen met gemeenten, andere partners en het bestuur in 2021 bekeken hoe vorm gegeven kan worden aan die netwerksamenwerking. Het bestaande netwerk is reeds in kaart gebracht. Een vervolgstap is dat we op basis van risicoanalyses ook nieuwe partners willen toevoegen aan ons netwerk. Opdracht organisatieontwikkeling In 2019 is de sector Crisisbeheersing gevormd uit de GHOR, het Veiligheidsbureau en afdeling Communicatie. Taken en formatie waren op dat moment niet helemaal in lijn. In 2020 heeft een onderzoek plaatsgevonden en is gewerkt aan de ontwikkeling van de sector. Door keuzes te maken en vooral door taken weer helder inzichtelijk te maken en te prioriteren, is er meer balans ontstaan tussen taken en formatie.