C1 d.d. 31 maart 2025 van de GGD Gelderland Zuid over Concept Jaarrekening GGD 2024

Schoolsoort

dering met daarin beschreven waar de gezondheidsmakelaars ‘School

Primair onderwijs

45

en Jeugd’ en ‘Volwassenen’ zich op inzetten. Deze plannen sluiten aan

Gespecialiseerd basisonderwijs

4

bij het lokale gezondheidsbeleid en/of het preventieakkoord. De keu-

Gespecialiseerd onderwijs

6

zes waarop de gezondheidsmakelaars hun tijd inzetten, zijn in samen-

Voortgezet onderwijs

6

spraak met gemeenten gemaakt. De voortgang is tussentijds bespro-

Gespecialiseerd voortgezet onderwijs

3

Mbo-opleidingen

5

Totaal

69

ken en aan het eind van het jaar geëvalueerd. In het gemeentelijke uitvoeringsplan is beschreven wat de beoogde en behaalde resultaten per project zijn met de inzet van de gezondheidsmakelaars.

GEZONDE SCHOOL In 2024 heeft het programma OIA samen met team School en Jeugd een nieuwe voortgangsmonitor Gezonde School ontwikkeld in het computerprogramma Power BI. De landelijke monitor Gezonde School voldeed niet aan onze informatiebehoefte en is per 2025 ook niet meer beschikbaar. Met 103 van de 316 scholen is intensief contact. Deze scholen worden actief begeleid bij een thema van de Gezonde School. Met 144 scholen is af en toe contact via de mail of op verzoek en met de overige 69 scholen hebben we geen contact. Op 31 december 2024 hebben 69 scholen een vignet en mogen zich een Gezonde School noemen. Nog eens 81 scholen zijn certificaatwaardig. Dat wil zeggen dat deze scholen geen vignet wilden aanvragen of een eerder behaald vignet niet verlengd hebben. Deze scholen vol-

Aantal vignetten

Themacertificaten Gezonde School Thema’s

Aantal certificaten

Aantal scholen certificaatwaardig

Sport en bewegen

37

20

Welbevinden

28

25

Voeding

23

16

Relaties en seksualiteit

13

7

Milieu en natuur

4

4

Roken en alcohol

0

5

Mediawijsheid

certificaat niet mogelijk

3

Gehoor

certificaat niet mogelijk

0

Hygiëne

certificaat niet mogelijk

0

Slaap

certificaat niet mogelijk

1

Totaal

105

81

doen wel aan alle voorwaarden van een Gezonde School. In 2024 was er extra aandacht voor de gespecialiseerde scholen. Van de 45 gespecialiseerde scholen hebben er 13 een vignet Gezonde School

sociale omgeving, regelgeving en beleid en signaleren en verwijzen).

en nog eens 11 scholen zijn certificaatwaardig. Dat wil zeggen dat ze

Hierboven is te zien dat ‘Sport en bewegen’ het meest behaalde thema-

aan alle 4 de pijlers van Gezonde School werken (educatie, fysieke en

certificaat is, gevolgd door de thema’s ‘Welbevinden’ en ‘Voeding’.

HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE



12 / 39



JAARVERSLAG 2024

STIMULERINGSREGELINGEN Scholen kunnen steun aanvragen bij het werken aan een Gezonde School. Dit jaar konden de scholen zich inschrijven op de regelingen ‘Ondersteuningsaanbod Gezonde School’, stimuleringsregeling ‘Gezonde Relaties & Seksualiteit’, ‘Gezond en Veilig Werken’ en ‘Lekker naar buiten’ (programma ‘Jong Leren Eten’). Hieronder een overzicht van de toekenningen per schooljaar per regeling.

Toekenningen stimuleringsregeling 2023-2024

2024-2025

Ondersteuningsaanbod Gezonde School

32

29

Jong Leren Eten

11

20

Gezonde Relaties & Seksualiteit

6

-

2

3

(ronde 8, 2024) Gezond en Veilig Werken

Voor het thema ‘Relaties en seksualiteit’ is nu nog niet bekend of er middelen beschikbaar komen om scholen ook in 2025 te ondersteunen.

HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE



13 / 39



JAARVERSLAG 2024

1.4 Jeugdgezondheidszorg

JGZ-zorg Oekraïense kinderen Kinderen 0-4 jaar

De afdeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ) biedt preventieve gezondheidszorg aan baby’s, peuters, kinderen en jongeren in de schoolgaande leeftijd (0-18 jaar). Het doel van de JGZ is de ontwikkeling en opvoeding van kinderen te volgen en zo vroeg mogelijk ondersteuning te bieden wanneer dat nodig is. Goede samenwerking met ouders en met anderen uit de omgeving van het kind is hierbij heel belangrijk. Zo willen we problemen op latere leeftijd voorkómen.

December 2023

December 2024

53 (91%)

33 (82,5%)

Niet gezien

1 (2 %)

7 (17,5%)2

Zorg geweigerd

4 (7%)

-

58 (100%)

40 (100%)

Gezien1

Totaal Kinderen 4-18 jaar 3

December 2023

December 2024

Gezien4

248 (32,8%)

370 (49,4%)

Niet gezien

503(66,6%)

358 (47,8%)

4 (0,5%)

21 (2,8%)

755 (100%)

749 (100%)

Zorg geweigerd Totaal

UITVOERING BASISPAKKET -9 MAANDEN TOT 18 JAAR De contactmomenten 0-4, de gezondheidsonderzoeken in het Basisonderwijs en het Voortgezet Onderwijs zijn volgens planning uitgevoerd. De GGD voert de contactmomenten uit zoals benoemd in het Landelijk Professioneel Kader (LPK), met uitzondering van het gezondheidsonderzoek op 6- en 11-jarige leeftijd. In 2024 zijn verschillende groepen niet-schoolgaande kinderen in kaart gebracht die de JGZ nog niet bereikt met de dienstverlening. Dit zijn bijvoorbeeld niet-gedocu-

1. Gezien houdt in dat deze kinderen de nieuwvestigers-intake en/of aangewezen zorg hebben gehad. 2. 2 van de 7 kinderen zijn <1 maand woonachtig in Gelderland-Zuid. De overige kinderen zijn minimaal één keer uitgenodigd voor een nieuwvestigersintake, maar nog niet verschenen. Zij worden meerdere keren hiervoor uitgenodigd. 3. De nieuwvestigers-intake wordt niet standaard door de JGZ afgenomen bij 4+ Oekraïense kinderen. Dit is vanwege het lage gezondheidsrisico. De Oekraïense 4+ kinderen worden meegenomen in het reguliere leeftijdsafhankelijke JGZ-aanbod op het basis- en voortgezet onderwijs. 4. Gezien houdt in dat deze kinderen de nieuwvestigers-intake en/of aangewezen zorg hebben gehad.

menteerde kinderen, kinderen van arbeidsmigranten, kinderen met

We hebben aandacht besteed aan de doorontwikkeling van de LPK-

een onderwijsvrijstelling en statushouders zonder BSN.

koers (Landelijk Professioneel Kader) die in 2023 is geactualiseerd. Die legt veel meer nadruk op impactvolle preventie en ‘samen beslissen’

Contactmomenten JGZ

met ouders of jongere. We zetten in op normaliseren, opvoedonzeker0-4 jaar

1

4-18 jaar

Standaard

42.434

17.296

Zorg op indicatie 2

23.711

23.994

Contact derden3

8.705

11.259

1. Groepsvaccinaties en inhaalvaccinaties zijn hierbij niet meegerekend. 2. Extra contactmoment op verzoek van ouders, school of JGZ, ook via maatwerk. 3. Overleg met andere zorgverleners t.b.v. de jeugdige.

HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD

heid wegnemen en meedenken over oplossingen die vóór jeugdzorgoplossingen liggen.

RISICOSIGNALERING 0-18 JAAR De afdelingen Veilig Thuis en JGZ werken vaak samen als het gaat om gevallen van kindermishandeling. Om deze interne samenwerking te

INHOUDSOPGAVE



14 / 39



JAARVERSLAG 2024

versterken, is bij beide afdelingen een enquête uitgezet over de

Vaccinatiegraad 2023-20241

samenwerking. De uitkomsten zullen leiden tot aangescherpte afspra-

Nederland

ken en een scholing in 2025. Het uiteindelijke doel is zorgvuldig handelen bij (vermoedens van) kindermishandeling.

22 wekenprik

GEZAMENLIJK INSCHATTEN ZORGBEHOEFTE

0-12 jaar

De GIZ-methodiek (GIZ = Gezamenlijk Inschatten Zorgbehoefte) wordt gebruikt voor de hele doelgroep 0-18 jaar en helpt om volgens het LPK te werken. Professionals gaan volgens de GIZ-driehoek met ouders en

Gelderland-Zuid

2023

2024

2023

2024

64,0%

64,0%

72,0%

73,0%

Zuigelingen

90,6%

84,2%

89,3%

83,9%

Kleuters

91,2%

89,1%

90,1%

88,9%

Schoolkinderen

89,7%

85,0%

89,7%

86,5%

leerlingen in gesprek over wat goed gaat en over eventuele zorgen.

12-18 jaar

Doel is om samen in te schatten welke hulp binnen of buiten het eigen

HPV

66,4%

63,6%

68,7%

67,1%

netwerk gewenst is.

MenACWY

85,3%

81,3%

85,9%

82,3%

Afgelopen jaar is de kraamzorg Gelderland-Zuid gestart met intakegesprekken met de GIZ-driehoek. Het gebruik van dezelfde methodiek

1. Opkomst RVP-vaccinaties (afgerond op hele decimalen).

en taal versterkt onze samenwerking. kinderen geboren vanaf 1 januari 2024 en voert de JGZ deze ook uit.

UITVOERING RIJKSVACCINATIEPROGRAMMA

Het RIVM heeft diverse wijzigingen in het RVP aangekondigd die alle-

De cijfers van de vaccinatiegraad in 2024 komen halverwege 2025

maal tussen 2025 en 2030 worden doorgevoerd. De wijzigingen heb-

beschikbaar. In dit verslag bespreken we de cijfers van 2023. In 2023

ben ingrijpende gevolgen voor de personele bezetting en bedrijfsvoe-

was de vaccinatiegraad voor het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) lager

ring. In 2024 hebben we ons hierop voorbereid. Voor meer informatie

dan in 2022, vooral bij de oudere leeftijdsgroepen. Door de invoering

over de wijzigingen zie de RIVM-website.

van informed consent (expliciete toestemming) voor het delen van

Als laatste is de landelijke werkgroep vanuit RIVM gestart met de

vaccinatiegegevens met het RIVM, is er geen compleet beeld meer van

implementatie van de RSV-immunisatie binnen het RVP. Doel is om in

alle gegeven vaccinaties. Hierdoor weet het RIVM niet precies hoeveel

het najaar van 2025 deze immunisatie te starten.

lager de vaccinatiegraad is.

VERBETERING GROEPSVACCINATIES De meeste ouders denken positief over vaccineren, liet een peiling van

Sinds begin 2024 is de opzet van de groepsvaccinaties gewijzigd. Deze

het RIVM zien. Ouders van kinderen tussen 9 en 14 jaar waren iets min-

worden nu meer verspreid over het jaar en kleinschaliger georgani-

der positief dan in 2022. De JGZ besteedt veel tijd aan uitleg over het

seerd. Dit is klantvriendelijker en heeft voordelen voor de personele

vaccineren en het stimuleren om deel te nemen aan het RVP. Inmiddels

inzet. Ook nemen de kosten en de risico’s op fouten af. Ieder kwartaal

is de vaccinatie voor het Rota-virus opgenomen in het RVP voor alle

vindt een evaluatie plaats en worden zaken bijgesteld.

HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE



15 / 39



JAARVERSLAG 2024

BEGELEIDING KWETSBARE ZWANGEREN

ONDERSTEUNING OPVOEDING EN OUDERSCHAP

Vanuit Kansrijke Start is de JGZ betrokken bij het programma Nu Niet

Het contact tussen professional en cliënt wordt steeds belangrijker.

Zwanger door in gesprek te gaan met ouders over hun kinderwens.

Daarom heeft de JGZ in 2024 geïnvesteerd in workshops en scholingen

Door deze gesprekken proberen we ongeplande zwangerschappen te

over basishouding en communicatie van de professional, zoals:

voorkomen. Een aantal jeugdverpleegkundigen is aandachtsfunctio-

persoonlijke video-interactie begeleiding en een verbetering van

naris Nu Niet Zwanger.

intervisie.

In 2024 waren er meer aanvragen en uitgevoerde prenatale huisbezoe-

Na de introductie van de screening op ‘postpartum depressie’ in 2023,

ken, vooral in gemeenten waar structureel op casusniveau overleg is

lag in 2024 de focus op de continue borging hiervan. Uit een klanton-

tussen geboortezorgpartners. De JGZ voerde 107 intakegesprekken en

derzoek bleek dat de screening positief wordt ontvangen door ouders.

112 vervolggesprekken met ouders die in een kwetsbare situatie zit-

De screening leidt tot eerdere erkenning van het risico op postpartum

ten. Die gesprekken gingen over verdere ondersteuning door de JGZ in

depressie en verwijzing naar de huisarts voor een diagnose. Het helpt

de vorm van Video Home Training, Voorzorg of andere hulpverlening.

bij het voorkomen van (verergering van) depressie en het voorkomen

JGZ had 154 contacten met andere hulpverleners over vervolgonder-

van zwaardere zorg. Uit een medewerkersonderzoek zijn verbeterpun-

steuning.

ten voor het proces en kennisoverdracht voortgekomen en ingevoerd. Het digitale aanbod voor ouders via de JGZ met betrekking tot betrouwbare opgroei- en opvoedinformatie is in 2024 verder gegroeid. We bereiken ouders van kinderen tot 12 jaar via de GroeiGids app en ouderchat, met een bereik van gemiddeld 8000 berichten per maand die door ouders zijn geopend/bekeken en meer dan 300 chatgesprekken per maand. Voor jongeren van 12-18 jaar is de website en chatfunctie van Jouw GGD beschikbaar. De JGZ levert voor beide diensten chat-agents.

NETWERKVERSTERKING KETENPARTNERS De JGZ zit in bestuur en diverse werkgroepen van het Verloskundig Samenwerkingsverband Nijmegen (VSV Samen) en speelt zo een actieve rol in de multidisciplinaire samenwerking en agendasetting in de geboortezorgketen. Daarnaast zijn in 2024 op managementniveau de banden aangehaald met Santé Partners, die in de regio Rivierenland

HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE



16 / 39



JAARVERSLAG 2024

de zorg voor de 0-4 jarigen uitvoert. Met onze deelname aan diverse overleggen leverde de JGZ een bijdrage aan het verbinden van het sociaal domein met de medische wereld. Voorbeelden zijn: overleg tussen jeugdartsen en kinderartsen, overleg Netwerk Jonge Kind (Nijmegen), werkgroep ‘Mentale weerbaarheid’ (Nijmegen) en het ‘Transit-project’ Amalia Kinderziekenhuis.

NETWERKVERSTERKING SCHOLEN Multidisciplinaire overleggen (MDO) met onder meer de JGZ en scholen zijn van grote waarde om zorgkinderen in beeld te krijgen en houden. Door de pilot ‘Aanpak schoolziekteverzuim in het Voortgezet Onderwijs’ is er in 2024 meer gebruik gemaakt van MDO’s, naar tevredenheid van scholen, ouders, de JGZ en leerplicht. De JGZ wil graag meer capaciteit om ook met de samenwerkingspartners een pilotaanpak schoolziekteverzuim in het primaire onderwijs vorm te geven. Ook in 2024 organiseerde de JGZ – vaak samen met de gezondheidsmakelaar School en Jeugd – een jaargesprek met scholen om de samenwerking te versterken en vragen en behoeften van de scholen op te halen. In het jaargesprek brachten de medewerkers van de GGD onze werkwijze, aanbod en nieuwe ontwikkelingen onder de aandacht.

HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE



17 / 39



JAARVERSLAG 2024

HOOFDSTUK 2

Uniforme taken die door de gemeenten vanwege beleidsmatige keuzes zijn belegd bij de GGD INHOUDSOPGAVE



18 / 39

18 / 11

JAARVERSLAG 2024

2.1 Algemene Gezondheidszorg De afdeling Algemene Gezondheidszorg (AGZ) combineert de volgende taakgebieden: het voorkómen en bestrijden van infectieziekten en tuberculose, reisvaccinaties, seksuele gezondheidszorg, technische hygiënezorg, forensische geneeskunde en medische milieukunde. Ook het toezicht op kinderopvang en Wmo-voorzieningen zijn taken van de afdeling AGZ.

GGD) die veel tijd vroeg en door een hoog ziekteverzuim. Op de website van GGD Gelderland-Zuid zijn de rapporten van afgeronde onderzoeken te lezen.

Evaluatie uitvoering Wmo-toezicht Centrumgemeente Nijmegen gaf de GGD subsidie voor 2022 tot en met 2024 voor het inlopen van de achterstand van het signaalgestuurde toezicht. Hierdoor heeft Wmo-toezicht zicht gekregen op wat er structureel nodig is om het Wmo-toezicht op een kwalitatief goede manier te kunnen uitvoeren vanaf 2025. In overleg met een vertegenwoordiging van de regiogemeenten is een voorstel met scenario’s uitgewerkt.

TOEZICHT WMO

Het Algemeen Bestuur van de GGD heeft gekozen voor het minimale scenario, wat betekent dat de capaciteit van Wmo-toezicht met 2,3 fte

Toezicht naar aanleiding van calamiteiten en geweldsincidenten

wordt uitgebreid vanaf 2025.

In 2024 heeft het Wmo-toezicht 48 meldingen van calamiteiten en

FORENSISCHE GENEESKUNDE

geweldsincidenten ontvangen in onze regio. Dit is een stijging ten

De voornaamst uitdaging voor forensische geneeskunde in 2024 was

opzichte van 2023 (33 meldingen). Van de 48 meldingen hebben er

het behouden van continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening,

23 geleid tot een onderzoek. 15 onderzoeken zijn afgerond in 2024;

ondanks het grote tekort aan forensisch artsen en verpleegkundigen.

8 onderzoeken lopen door in 2025. De andere meldingen konden na

Door de verdere intensivering van de samenwerking op dit gebied met

vooronderzoek worden afgehandeld.

de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) en de andere GGD-en in de regio Oost (KON) zijn alle diensten ingevuld (geen

Signaalgestuurd toezicht

code zwart) en is voldaan aan de gestelde kwalitatieve normen voor

Wmo-toezicht heeft in 2024 over 32 aanbieders signalen ontvangen,

Lijkschouw en Forensisch Medische Expertise (FME). Door de samenwer-

waarvoor onderzoeksverkenningen zijn uitgevoerd. Er zijn 2 signaal-

king in KON-verband is ook de efficiency toegenomen door te werken

gestuurde onderzoeken uitgevoerd die begin 2025 worden afgerond.

in grotere werkgebieden, zodat artsen ingezet worden in een groter

Daarnaast zijn er 2 hertoetsen uitgevoerd en afgerond. Wmo-toezicht

werkgebied. Daarnaast is de efficiency toegenomen door het combine-

heeft minder onderzoeken en hertoetsen uitgevoerd dan vorige jaren.

ren van backoffice diensten (zoals administratie en planning).

Dat komt door een toename van meldingen van calamiteiten en geweldsincidenten, die voorrang krijgen op de signalen. Daarnaast door een rechtszaak (door een aanbieder aangespannen tegen de

HOOFDSTUK 2 / UNIFORME TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE



19 / 39



JAARVERSLAG 2024

2.2 Bijzondere Zorg Onder Bijzondere Zorg vallen het Meldpunt Bijzondere Zorg en de Centrale toegang beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) biedt ondersteuning aan sociaal kwetsbare mensen die niet direct om zorg vragen, maar deze wel nodig hebben (OGGZ-doelgroep). Samen met partners in het sociale domein brengen we de hulp voor deze mensen zo snel mogelijk op gang. De Centrale Toegang BW/MO brengt na een melding de persoonlijke situatie in beeld (onderzoek) en geeft breed advies over een passende woonvoorziening of opvang met begeleiding. In het productenboek Bijzondere Zorg wordt toegelicht wat de werkzaamheden inhouden.

Aantal trajecten Meldpunt Bijzondere Zorg Consultatie en advies

1.009

Bijzondere Zorg-trajecten

529

Interventieteam-trajecten

211

Begeleide Herkansing PSHi

8

1

3

Housing First 2

9

Praktijk Buitenzorg

105

Nazorg ex-gedetineerden

14

Wvggz

44

Wijk GGD

56

Totaal

1.988

1. Bieden van PsychoSociale Hulpverlening bij incidenten 2. Aantal huizen

INTERVENTIETEAM Het Interventieteam (IVT) wordt door MBZ ingezet bij langdurige en complexe situaties. In 2024 is het aantal nieuwe trajecten van het IVT

MELDPUNT BIJZONDERE ZORG

gestegen met 12% ten opzichte van 2023. De stijging is voornamelijk

In de afgelopen jaren is het aantal trajecten, dat door het Meldpunt

te zien in de subregio Rijk van Nijmegen: 19% meer trajecten dan in

Bijzondere Zorg (MBZ) wordt uitgevoerd, gestegen. De gemeenten en

2023. In Rivierenland zien we een daling van 24% van het aantal tra-

MBZ hebben regionale samenwerkingsafspraken gemaakt. Het doel is

jecten ten opzichte van 2023.

om meldingen en casussen sneller op de juiste plek te krijgen, waar2023 zijn er kortere lijnen tussen de sociale teams en MBZ, waardoor

BUITENSLAPERS ZOEKEN BIJ ERG KOUDE GEVOELSTEMPERATUUR

de samenwerking beter verloopt. De afspraken hebben in 2024 nog

Het in de avond zoeken van buitenslapers bij een heel erg koude

niet geleid tot een (significante) afname in het aantal trajecten bij

gevoelstemperatuur was altijd (volgens het protocol winteropvang)

MBZ ten opzichte van 2018 (basis uniforme begroting MBZ).

een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle netwerkpartners.

door het aantal trajecten en de doorlooptijd ervan afnemen. Sinds

Maar de netwerkpartners kunnen dit in de praktijk niet goed samen organiseren. Vanaf de winterperiode 2024-2025 heeft MBZ daarom

HOOFDSTUK 2 / UNIFORME TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE



20 / 39



JAARVERSLAG 2024

Trajecten Bijzondere Zorg

Consultatie en advies

Gemeente

2022

2023

2024

Gemeente

2022

2023

2024

Berg en Dal

39

38

38

Berg en Dal

82

56

40

Beuningen

26

7

16

Beuningen

39

32

38

Buren

25

22

18

Buren

15

35

26

Culemborg

28

22

21

Culemborg

44

40

55

Druten

9

8

11

Druten

34

22

21

Heumen

11

11

11

Heumen

20

23

22

2

5

6

Mook en Middelaar

2

2

2

Mook en Middelaar

Neder-Betuwe

14

15

14

Neder-Betuwe

4

16

26

Nijmegen

233

248

268

Nijmegen

449

485

457

Tiel

77

43

36

Tiel

64

93

99

West Betuwe

36

33

32

West Betuwe

43

76

84

West Maas en Waal

14

16

11

West Maas en Waal

15

25

20

Wijchen

27

30

33

Wijchen

65

64

63

15

4

6

50

30

9

13

9

12

Geen gemeente ingevuld

569

508

529

Totaal

1

Buiten regio

Geen gemeente ingevuld Totaal

2

1

Buiten regio

2

22

19

43

948

1.021

1.009

1. Vaak personen die volgens BRP zijn ingeschreven in een andere regio, maar verblijven of zwerven in regio Gelderland-Zuid. 2. Bijvoorbeeld dak- of thuisloos en anonieme melding.

1. Vaak personen die volgens BRP zijn ingeschreven in een andere regio, maar verblijven of zwerven in regio Gelderland-Zuid. 2. Bijvoorbeeld dak- of thuisloos en anonieme melding.

een formele opdracht gekregen van de gemeenten om dit te organise-

WET VERPLICHTE GGZ

ren. MBZ doet de zoekrondes in Nijmegen samen met het Rode Kruis.

In 2024 heeft MBZ 22% meer verkennende onderzoeken in het kader

Ze bieden mensen die buitenslapen eten, drinken en warme/droge

van de Wet verplichte ggz (Wvggz) uitgevoerd dan in 2023. Dit heeft

kleren of sheltersuits. Ook wijzen ze hen op de opvangplekken in de

relatief veel impact, omdat de uitvoering van een verkennend onder-

regio. Inwoners die buitenslapers zien, kunnen dat sinds 2024 bij MBZ

zoek veel tijd kost en voorrang krijgt op de andere werkzaamheden.

melden via een digitaal meldformulier op de website van de GGD. In

Een verkennend onderzoek moet binnen de wettelijke termijn van

november en december 2024 hebben we 12 meldingen ontvangen.

14 dagen worden afgerond.

HOOFDSTUK 2 / UNIFORME TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE



21 / 39



JAARVERSLAG 2024

2.3 Veilig Thuis Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Iedereen kan bij Veilig Thuis terecht. In dringende situaties ook buiten kantoortijd. Iemand die belt, adviseren wij over de te nemen stappen. Veiligheid staat hierbij centraal. We dragen een melding over aan de betrokken hulpverlening of het wijkteam. Zo nodig stellen we veiligheidsvoorwaarden op, doen onderzoek en blijven we monitoren. In 2023 is Veilig Thuis (VT) overgegaan naar de nieuwe werkwijze generalistisch werken. VT werkt met een Team Toegang en Team Generalisten. Het Team Toegang pakt alle binnenkomende telefoontjes en chatgesprekken op. Het Team Generalisten pakt een melding op, voert waar nodig een vervolgdienst uit (Onderzoek of Voorwaarden & Vervolg) en monitort na de overdracht.

Diensten Veilig Thuis 2024

2023

Verschil

Adviezen

6.359

6.939

-8%

Meldingen

2.853

2.500

+14%

2.079

2.105

-1%

Voorwaarden & Vervolg

234

281

-17%

Onderzoeken

221

215

+3%

Monitoring

320

397

-19%

THV2 uitvoer

51

46

+11%

THV screening

68

61

+11%

Overdrachten 1

1. De inzet van Veilig Thuis in de proeftuinen Nijmegen-Dukenburg en Zaltbommel is niet rechtstreeks weg te schrijven. Daarom is met de gemeenten afgesproken om de netto beschikbare uren van de VT-medewerker in de proeftuin mee te nemen als V&V diensten (30 uur per dienst). Er komen dan 45 V&V-diensten in 2024 bij, waarmee het totaal uitkomt op 234. 2. Tijdelijk Huisverbod

ONTWIKKELINGEN IN AANTAL MELDINGEN EN ADVIEZEN

PLAN VAN AANPAK WERKVOORRAAD

Het aantal meldingen in 2024 komt aanzienlijk hoger uit dan in 2023,

In 2024 zijn de werkvoorraden weer opgelopen en worden de wette-

we zien een groei van 14 procent. Het aantal adviezen daarentegen

lijke termijnen onvoldoende gehaald. Bij de adviezen is de wettelijke

komt wat lager uit dan in 2023, te weten 8 procent lager. Het doel was

termijn een dag. Hier komt Veilig Thuis op 96 procent uit, het zelfde

om een verdubbeling van de meldingen uit het onderwijs te behalen.

percentage als vorig jaar. Bij de meldingen is de wettelijke termijn

Dit omdat er structureel weinig meldingen zijn uit het onderwijs, terwijl

5 werkdagen. In 2024 bedraagt deze 29 procent, versus 28 procent in

het onderwijs een belangrijke signalerende partij zou moeten zijn voor

2023. Bij de diensten Voorwaarden & Vervolg en Onderzoek is de

Veilig Thuis. De verdubbeling blijkt niet haalbaar te zijn, ondanks dat

wettelijke termijn 10 weken. Bij Voorwaarden & Vervolg wordt bij

Veilig Thuis in de afgelopen jaren heeft geïnvesteerd in extra voor-

54 procent de wettelijke termijn behaald. In 2023 was dit 48 procent.

lichtingsbijeenkomsten op scholen. Mogelijke redenen zijn handelings-

Bij onderzoek wordt bij 43 procent de wettelijke termijn behaald, in

verlegenheid en (nog steeds) te weinig kennis over de diensten van

2023 was dit 34 procent.

Veilig Thuis. Ook kan een reden zijn dat leerkrachten bang zijn om hun

Om bij meer adviezen en meldingen de wettelijke termijn te halen is

vertrouwensband met kinderen en/of ouders kwijt te raken als ze een

Veilig Thuis van start gegaan met een toekomstbestendige aanpak van

melding doen bij Veilig Thuis.

de werkvoorraad. Het gaat om een drietraps-aanpak. Aan het eind van

HOOFDSTUK 2 / UNIFORME TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE



22 / 39



JAARVERSLAG 2024

2024 lijkt deze aanpak succesvol. De werkvoorraad is wel toegenomen, maar dat kwam vooral door de flinke stijging van het aantal meldingen in 2024. De al bestaande werkvoorraad was afgenomen. De nieuwe werkwijze wordt doorgezet in 2025 en we blijven de effecten goed monitoren. 1. Begin 2024 is Veilig Thuis gestart met de werkwijze die helpt bij het structureel sneller behandelen en afsluiten van eenvoudige casussen. Veilig Thuis pakt alle eenmalige meldingen uit de werkvoorraad op, beoordeelt de veiligheid en stuurt een brief naar de direct betrokkenen. Het triagebesluit is dat er geen vervolgstappen bij Veilig Thuis nodig zijn óf dat Veilig Thuis overdraagt naar het gezin/huishouden. 2. Na de zomer is Veilig Thuis begonnen met de overige meldingen. Een taskforce pakt iedere maand 30-40 meldingen op en handelt deze versneld af. Te beginnen bij de meldingen die het langst op

direct contact te leggen op managementniveau en door een duidelijke

de werkvoorraad-lijst staan. Deze meldingen worden gecheckt op

uitleg over de werkwijze. Zo heeft Veilig Thuis een informatiefilmpje

inhoud via een multidisciplinair overleg en versneld afgehandeld,

ontwikkeld dat een plek krijgt in het inwerkprogramma van nieuwe

als dat inderdaad kan op basis van de inhoud van de melding.

medewerkers bij de sociale wijkteams.

3. Aanvullend is Veilig Thuis aan het eind van 2024 gestart met de zogenaamde triagetafel. Dit is een werkwijze die bij Veilig Thuis

CONTINU TEVREDENHEIDSONDERZOEK

Zuid-Limburg succesvol is. Veilig Thuis gaat langs bij het wijkteam

Sinds begin 2024 houdt Veilig Thuis een continu tevredenheidsonder-

met casussen uit die gemeente. Aan de triagetafel worden de

zoek onder medewerkers, ketenpartners en direct betrokkenen. Het

meldingen op inhoud besproken en aangevuld door de deel-

onderzoek onder de 80 medewerkers leverde een respons op van

nemers. Zo willen we in gezamenlijkheid komen tot een gedegen

96 procent. De uitkomst: 64 procent is tevreden, 34 procent is neutraal

en gedragen triagebesluit. We zijn begonnen in één gemeente en

en 2 procent is ontevreden. Het onderzoek onder ketenpartners

gaan in 2025 verder uitbreiden.

leverde een respons op van 31 procent (van de 769 verstuurde vragenlijsten). De uitkomst: 79 procent is tevreden, 17 procent is neutraal en

INVESTEREN IN SAMENWERKING MET SOCIALE WIJKTEAMS

4 procent is ontevreden. Dit zijn mooie resultaten. Verder hebben de

Naast de start van de triagetafel heeft Veilig Thuis ook op 3 andere

onderzoeken een schat aan informatie opgeleverd, omdat er veel tips

manieren geïnvesteerd in de samenwerking met de sociale wijkteams:

en verbeterpunten zijn gegeven. De respons onder de direct betrokke-

door regelmatig afstemmingsoverleg, door bij escalatie in een casus

nen is nog erg laag; dit is een aandachtspunt voor 2025.

HOOFDSTUK 2 / UNIFORME TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE



23 / 39



JAARVERSLAG 2024

Op basis van alle resultaten zijn 3 thema’s geselecteerd waarop verbe-

Het plan is dat de meeste functies van Veilig Thuis en de gecertificeer-

terprojecten worden gestart: Verwachtingen bij ketenpartners, Aan-

de instellingen overgaan naar de regionale veiligheidsteams. Dat geldt

spreekcultuur en Veiligheid bij huisbezoeken en op kantoor. Per thema

ook voor een ‘nader te bepalen’ deel van de functies van de Raad voor

werkt een groepje medewerkers aan concrete verbeterpunten. De eer-

de Kinderbescherming. Een definitief besluit van het Kabinet wordt in

ste resultaten zijn in het najaar gepresenteerd. Enkele voorbeelden

het voorjaar van 2025 verwacht.

van concrete verbeterpunten: herinvoering van het casuïstiekoverleg, veiligheid in de spreekkamers op kantoor bij de GGD en introductie

DOORONTWIKKELING SAMENWERKING ZORG EN STRAF

van mobiele alarmknoppen voor medewerkers op huisbezoek. Na

Veilig Thuis werkt nog steeds intensief samen met de politie en het

afronding van deze eerste 3 projecten wordt gekeken naar nieuwe

zorg- en veiligheidshuis. Dit gebeurt vanuit het ZSM-netwerk

onderwerpen. Op deze manier blijft Veilig Thuis zijn dienstverlening

(Zorgvuldig Snel en Maatwerk). Het ‘Actie-overleg met politie en OM’

continu verbeteren.

is beëindigd.

DOORONTWIKKELING PROEFTUINEN NIJMEGEN EN ZALTBOMMEL In 2024 is ervaring opgedaan in de proeftuinen in Nijmegen Dukenburg en Zaltbommel. Veilig Thuis-medewerkers nemen hieraan proactief deel. De resultaten zijn bemoedigend. De samenwerking tussen de verschillende organisaties binnen de proeftuinen laat zien dat het werkt. De onderlinge lijnen zijn kort, vooral omdat in tweetallen gewerkt wordt. De direct betrokkenen ervaren een lage drempel binnen hun woonplaats of wijk.

TOEKOMSTSCENARIO: REGIONALE VEILIGHEIDSTEAMS In de voortgangsbrief Jeugd van 5 november 2024 van de staatssecretarissen van J&V en VWS staat een uitgebreid overzicht van de stappen die in Nederland worden gezet om de jeugdzorg te hervormen. In hun brief staat hoe ze de regionale veiligheidsteams willen inrichten. De regionale teams brengen kennis en expertise in bij de lokale teams en gaan onderzoek doen en beschermingsmaatregelen initiëren en uitvoeren. Het is de bedoeling dat deze nieuwe organisatie in de plaats komt van bestaande organisaties.

HOOFDSTUK 2 / UNIFORME TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE



24 / 39



JAARVERSLAG 2024

HOOFDSTUK 3

Werkveldspecifieke opdrachten (facultatief) INHOUDSOPGAVE



25 / 39

25 / 11

JAARVERSLAG 2024

In dit hoofdstuk worden de facultatieve werkvelden van de GGD nader toegelicht. Deze bestaan voor een groot deel uit facultatieve taken voor gemeenten waarbij er een keuzemogelijkheid bestaat om werkvelden af te nemen. Daarnaast worden in deze paragraaf diensten aan derden nader toegelicht.

2024 is 2 keer een beroep gedaan op GGD Gelderland-Zuid voor ondersteuning bij PSH-casussen en 4 keer alleen voor een consult.

REIZIGERSVACCINATIES Het aantal reisconsulten was in 2024 12.391, ongeveer gelijk aan 2023. Vervolgconsulten, beroepsconsulten en vaccinaties op maat zijn licht

3.1 Algemene Gezondheidszorg

gestegen: 6.959 in totaal ten opzichte van 6.529 in 2023. De 22-wekenvaccinatie is licht gestegen ten opzichte van 2023 en bedraagt 2.839. De maternale griepprik voor zwangere cliënten bedraagt in 2024 536.

KISS PROJECT VLUCHTELINGEN

Voor het Kennisnetwerk in Sekswerk en Seksualiteit (KISS) stond net-

In 2024 liep het project ‘Vluchtelingen’, gestart in 2023, door. Het doel

werken in de regio Gelderland-Zuid en het zichtbaar maken van KISS in

van dit project is een gecoördineerde aanpak binnen GGD Gelderland-

Rivierenland centraal. Het team is trots op de netwerkbijeenkomst die in

Zuid voor deze doelgroep. De resultaten van het project zijn getoetst.

samenwerking met het Centrum Seksueel Geweld was georganiseerd op

Die resultaten waren positief en klaar om te borgen binnen de organi-

12 december in Tiel. De 35 deelnemers waren onder andere van de poli-

satie. Eind 2024 is het project de afrondende fase ingegaan.

tie, verschillende gemeenten in Rivierenland en woningbouwcorpora-

Vanuit de meerkostenregeling Oekraïne zijn ook de algemene uitvoe-

ties. De uitwisseling van informatie en inzichten was waardevol. De bij-

rende gezondheidszorg-taken voor Oekraïense ontheemden vergoed.

eenkomst leidde tot de uitnodiging van de Gemeente West-Betuwe om

In totaal was in 2024 €220.000 beschikbaar en begroot; daarvan is

mee te denken over het ontwikkelen van een aanpak op het gebied van

€144.403 gerealiseerd.

seksuele uitbuiting.

GEZONDHEID EN MILIEU

TOEZICHT KINDEROPVANG

De gemeente Nijmegen heeft een subsidie verstrekt om adviezen in het

De GGD voert voor 6 gemeenten de lichte handhaving uit. Voor deze

kader van de Omgevingswet te financieren. Met deze subsidie krijgt de

taak zijn de afgesproken resultaten bereikt. De GGD voert ook de regis-

advisering vanuit GGD een grotere rol in processen en projecten rond

tratie in het Landelijk Register Kinderopvang uit voor deze 6 gemeenten.

stedelijke ontwikkeling, met meer aandacht voor gezondheid.

In samenwerking met een vertegenwoordiging van de regio is Toezicht kinderopvang begonnen met het evalueren van de taken lichte handha-

PSH

ving en registratie (zowel uitgevoerd door de GGD als gemeenten). De

Wanneer GGD-inzet wordt gevraagd bij Psychosociale Hulpverlening

uitkomsten en aanbevelingen worden in 2025 besproken met alle

(PSH), wordt deze naar de betreffende gemeente(n) gefactureerd. In

gemeenten.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



26 / 39



JAARVERSLAG 2024

3.2 Bijzondere Zorg CENTRALE TOEGANG BESCHERMD WONEN EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG (BW/MO)

Meldingen Toegang Beschermd wonen (TBW) Aantal Nieuwe meldingen

504

Herindicaties

547

Totaal TBW

1.051

Meldingen Centrale toegang Maatschappelijke opvang (CTMO)

Meer meldingen en onderzoeken De stijgende lijn in het aantal meldingen en onderzoeken bij de Centrale toegang BW/MO gaat door in 2024. De meldingen BW zijn met 13% toegenomen ten opzichte van 2023, de onderzoeken MO met 4%.

Gevolgen aanbesteding beschermd wonen De gemeente Nijmegen heeft in 2024 een aanbesteding voor beschermd wonen uitgevoerd. Medewerkers van de Centrale Toegang

Aantal Consultatie en advies

363

Onderzoeken

735

Passanten 1

145

Totaal CTMO

1.243

1. Een passant is een persoon die kort gebruik maakt van de eerste opvang. Voor deze personen heeft de CTMO geen onderzoek uit kunnen voeren.

hebben meegedacht over de aandachtspunten die van belang zijn voor de nieuwe inkoop. Ook hebben zij de inschrijvingen mee beoordeeld.

COÖRDINATIE EN TOELEIDING HOUSING FIRST

Vanaf 2025 krijgen meer zorgaanbieders een contract voor beschermd

Housing First is een succesvol project, dat landelijk en regionaal wordt

wonen. Dit zorgt er waarschijnlijk voor dat de Centrale Toegang cliën-

gezien als één van de oplossingen in het Nationaal Actieplan Dakloos-

ten makkelijker kan toewijzen aan een zorgaanbieder. Daarnaast

heid Eerst een Thuis. Housing First spreekt ieder jaar met de woningcor-

wordt het werkproces aangepast op wijzigingen in de aanbesteding.

poraties af hoeveel woningen zij beschikbaar stellen. Als er een woning beschikbaar komt, selecteert het team Centrale Toegang BW/MO de

Woonplaatsbeginsel

kandidaten. Met de woningcorporaties was afgesproken dat zij in 2024

Onderdeel van de doordecentralisatie van beschermd wonen van cen-

12 woningen beschikbaar zouden stellen. Dat waren in de praktijk

trumgemeenten naar alle gemeenten is de invoering van de Wet

9 woningen. In totaal zijn er 17 lopende trajecten Housing First.

woonplaatsbeginsel. Hiermee wordt geregeld dat alle gemeenten verantwoordelijk zijn voor beschermd wonen voor de eigen inwoners. Het

PRAKTIJK BUITENZORG

woonplaatsbeginsel kan flinke gevolgen hebben voor de werkwijze

MBZ en enkele Nijmeegse huisartsen werken samen in de ‘Praktijk

van de Centrale toegang BW/MO. Het wetsvoorstel is ingediend, maar

Buitenzorg’. Het doel is laagdrempelige huisartsenzorg bieden aan

het is onduidelijk wanneer de Wet woonplaatsbeginsel ingaat.

mensen die om allerlei redenen de weg naar de reguliere huisartsen-

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



27 / 39



JAARVERSLAG 2024

zorg niet vinden. Dat zijn bijvoorbeeld dak- en thuisloze mensen of mensen zonder zorgverzekering. Praktijk Buitenzorg heeft in 2024 naast de standaard spreekuren bij de NuNN (Nachtopvang uit Noodzaak Nijmegen) en dagopvang ‘Het Kasteel’ ook spreekuur gehouden bij de winteropvang.

WIJK-GGD MBZ voert in de gemeenten Heumen, Mook en Middelaar en Berg en Dal de Wijk-GGD uit. Dit is een samenwerking tussen medewerkers van MBZ en ervaringsdeskundige medewerkers van Ixta Noa. De wijkGGD’ers bieden laagdrempelig hulp aan mensen die verward of onbegrepen gedrag vertonen én aan de omgeving die hier zorgen over heeft of er last van heeft. Door snelle(re) signalering en een passende aanpak wordt voorkomen dat mensen in de problemen komen, dat de situatie escaleert of er maatschappelijke onrust ontstaat. In 2024 hebben de 3 gemeenten deze opdracht verlengd tot en met 2027.

COÖRDINATIE EN TOELEIDING ZORGWONINGEN NIJMEGEN In Nijmegen staan sinds 2022 8 zorgwoningen. Die zijn bedoeld voor mensen met een psychiatrische ziekte die vaak al lang dakloos zijn, omdat andere manieren van onderdak niet werkten. Als er een woning vrij komt, selecteert het team Centrale Toegang BW/MO de kandidaten. In 2024 is er geen woning vrijgekomen. MBZ heeft het project vanaf de start gecoördineerd. De opdracht voor coördinatie zou aflopen per 1 januari 2024, maar is verlengd tot 1 juli 2024. Per die datum heeft MBZ de coördinatie overgedragen aan het Leger des Heils.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



28 / 39



JAARVERSLAG 2024

3.3 Gezond Leven PROGRAMMA SAMEN IMPACT MAKEN VOOR GEZONDERE INWONERS (INVULLING IZA/GALA) Iedereen verdient een gezond en veilig leven. Maar voor veel mensen, bijvoorbeeld mensen in armoede, is dit niet vanzelfsprekend. Door gezondheidsachterstanden zijn zij vaak minder vitaal, moeten zij vaker een beroep op de zorg doen en hebben zij meer moeite om mee te doen. De GGD zet in, in aansluiting op strategisch thema 2 van de meerjarenstrategie 2024-2027, om samen met gemeenten en netwerkpartners meer impact te maken voor gezondere inwoners. Zo willen we een gezond leven voor iedereen dichterbij brengen. Dit sluit naadloos aan op het IZA (Integraal Zorg Akkoord) en GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). In juli 2024 is het GGD-brede programma Samen Impact maken voor gezondere inwoners gestart en is de werkagenda van het programma

VEZN-aanvraag geschreven voor het doorontwikkelen van leefstijl-

besproken met het RAO en Algemeen Bestuur. Zo zijn we begonnen

zorgloketten in de regio Nijmegen (VEZN = Versterking Eerstelijn Zuid-

met het bundelen van de krachten van de afdelingen Gezond Leven

Nederland).

(GL) en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) voor een gezondere jeugd. Ook ondersteunen we de afdelingen GL en JGZ bij meer informatie-

REGIONALE KETENREGISSEURS

gestuurd werken (i.s.m. OIA), meer impactgericht werken en meer

In mei 2024 hebben de gemeenten 2 regionale ketenregisseurs bij GGD

regionaal samenwerken aan de ketenaanpakken door de regionale

Gelderland-Zuid aangesteld. Zij helpen de gemeenten bij de imple-

ketenregisseurs.

mentatie van de ketenaanpakken van GALA en IZA. In korte tijd hebben ze de startsituatie geanalyseerd. Na een regionale kick-off zijn

In lijn met IZA is een betere verbinding tussen het medisch en sociaal

5 werkgroepen aan de slag gegaan. In Rivierenland en Rijk van

domein nodig om meer impact te kunnen maken. Daarom hebben

Nijmegen zijn de werkgroepen meerdere malen bij elkaar geweest om

we, samen met gemeenten in Rijk van Nijmegen, NEO Huisartsenzorg,

kennis uit te wisselen en te bespreken hoe krachten kunnen worden

Bindkracht10, Radboudumc, CWZ en NOEL, een snelle toets en

gebundeld in de regio. Dit leverde in 2024 mooie gezamenlijke ambi-

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



29 / 39



JAARVERSLAG 2024

ties en voorstellen op. De betrokken projectleiders en beleidsadviseurs

•

In 4 regio’s is de kennisinfrastructuur voor de implementatie van

zorgen dat er wordt gewerkt aan een sterkere samenwerking tussen

de ketenaanpakken onderzocht en de knelpunten hierin. Dat

zorgdomein en sociaal domein en de verbinding met het GGD-brede

levert aanbevelingen naar VWS en de GGD’en op over hoe de

programma ‘Samen impact maken voor gezondere inwoners’ (zie

regionale kennisinfrastructuur versterkt kan worden.

boven). En de regionale ketenregisseurs organiseren domein overstijgend het gesprek op inhoud met regionale partners als huisartsen,

JONG GEZOND EN IN BEWEGING

zorgverzekeraar, welzijn, leefstijlcoaches en fysiotherapeuten.

‘Jong, Gezond en in Beweging’ is een samenwerking tussen Bind-

Ook zien we dat de regionale samenwerking op de ketenaanpakken,

kracht10, Gemeente Nijmegen, Sportbedrijf, GGD Gelderland-Zuid en

onder leiding van de 2 regionale ketenregisseurs, helpt om kennis te

andere partijen uit de stad die zich actief inzetten voor een samenle-

delen en efficiënter te werken. Bijvoorbeeld door gezamenlijk de

ving waarin kinderen en jongeren in goede gezondheid opgroeien.

monitoring vorm te geven of gezamenlijk de inkoop van de centrale

Het is een meerjarige en integrale aanpak waarbij de gemeente Nijme-

zorgverlener te regelen.

gen, samen met inwoners en partners werkt aan een gezonde jeugd vanuit de volgende 4 pijlers:

KENNISINFRASTRUCTUUR GEZONDHEIDSBEVORDERING EN PREVENTIE

1. Proactieve stimulering en ondersteuning van gezond leven bij

Het in 2023 gestarte 2-jarige landelijke project ter versterking van de

2. Inzet op het verminderen van gezondheidsachterstand en meer

kennisinfrastructuur wordt uitgevoerd vanuit de GGD en academische

specifieke doelgroepen en settings. gelijke gezondheidskansen.

werkplaats publieke gezondheid (AWPG) AMPHI. In dit project werken

3. Realiseren van een stimulerende gezonde leefomgeving.

alle AWPG-en in Nederland, VWS, RIVM, VNG, ZN, ZonMw, kennis-

4. Versterken infrastructuur volgens een lerende netwerksamen-

instellingen en de GGD’en samen aan enkele werkpakketten. •

werking.

Het begeleiden van een leernetwerk voor GGD-medewerkers om de kennis- en adviesfunctie van de GGD te versterken. Zo is iedere

Deze aanpak is in 2024 ingericht en per pijler lopen er al meerdere

GGD in staat om goed te kunnen adviseren over de implementatie

acties, variërend van startfase tot (deels) geborgde activiteiten en

van de ketenaanpakken benoemd in het GALA, om de evaluatie

projecten. Voorbeelden in 2024: Speedybites, Gezonde Smikkelweken,

en monitoring zo goed mogelijk vorm te geven. En te helpen bij

Pakket ENERGIE, start van de pilot ‘Ketenaanpak overgewicht jeugd’,

het maken van regionale samenwerkingsafspraken voor het IZA.

gezonder voedingsaanbod in gemeentelijke accommodaties, studen-

In de evaluatie waren alle GGD’en enthousiast over het leernet-

teninzet op vraagstukken uit dit traject (momenteel voedselomge-

werk. De projectgroep heeft geadviseerd om het leernetwerk

ving), communicatie inrichten (zoals infographic) en inspirerende voor-

voort te zetten. ZonMw heeft dit advies overgenomen en met een

beelden delen.

vervolgsubsidie kunnen GGD’en in 2025 en 2026 blijven deelnemen aan dit leernetwerk.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



30 / 39



JAARVERSLAG 2024

ROOKVRIJE OMGEVING

GROEN, GEZOND EN IN BEWEGING NIJMEGEN

In 2024 is het aantal rookvrije sportverenigingen, speeltuinen en ande-

De werkgroep Mentaal Fit heeft samenwerking gezocht met de

re (kind)omgevingen opnieuw gegroeid. In 8 gemeenten zijn alle

Mental Health Week van Ieder Talent Telt (mei 2024). Het doel van

openbare speeltuinen rookvrij en 2 gemeenten zijn daarmee bezig.

deze week was: meer aandacht voor mentaal welzijn onder jongeren

Daarnaast is er in verschillende gemeenten extra aandacht voor stop-

en professionals. Tijdens deze week zijn er verschillende activiteiten

pen met roken. Bijvoorbeeld tijdens Stoptober op de seniorenbeurs in

door partnerorganisaties van Groen, Gezond en in Beweging georga-

Culemborg, via de wijkaanpak Rookvrij Leven in Tiel en via een gerich-

niseerd. We hebben een lunchwebinar georganiseerd over Kinderen

te Facebookcampagne ‘Rookvrij en fitter’ in West-Betuwe.

van Ouders met Psychische Problemen (KOPP) en Kinderen van Ouders

Dit jaar reikten we voor de eerst de Rookvrije Generatie award uit om

met Verslavingsproblemen (KOV). Verder is de ZonMw subsidieaan-

initiatieven die bijdragen aan een Rookvrije Generatie in het zonnetje

vraag ‘Eigen regie op welzijn’ goedgekeurd. Hiermee kunnen we men-

te zetten en anderen te inspireren. Dit jaar ging de award naar

sen helpen om de grip op hun eigen leven terug te pakken en positief

Marieke Helmus (Pharos / gemeente Nijmegen) voor haar idee ‘Chat

welzijn te ervaren, en zo de druk op de zorg verminderen.

met je sigaret’. Dit is een chatbot waarmee een roker in gesprek gaat

Binnen de eigen organisatie stimuleert de GGD vanuit deze beweging

met zijn ‘vriend’ de sigaret. Volgens de jury een vernieuwende manier

gezond gedrag. Zo is in 2024 meegedaan aan de vitaliteitsmaand om

om het gesprek aan te gaan over (stoppen met) roken.

gezond gedrag bij eigen medewerkers te stimuleren. Ook levert de GGD een bijdrage aan het stimuleren van gezond gedrag bij inwoners. Denk hierbij aan gezonder eten, meer bewegen en stoppen met roken en vapen. Voorbeelden daarvan in 2024 zijn Stoptober en de Mental Health week.

LEEFSTIJLSPREEKUREN IN WEST BETUWE Het doel van het ‘Leefstijlspreekuur’ is om inwoners van West Betuwe met gezondheidsklachten te informeren, te activeren en door te verwijzen met de focus op positieve gezondheid. De leefstijladviseur gaat op zoek naar een passend of gewenst leefstijl- en/of welzijnsaanbod. Medio 2024 is er gestart met een pilot ‘leefstijlspreekuur’ op de huisartspraktijken in Vuren en Herwijnen. Hierbij zijn al verschillende patiënten gezien en succesvol doorverwezen naar het sociaal domein.

Marieke Helmus ontvangt de Rookvrije Generatie Award uit handen van Anja Ton

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



31 / 39



JAARVERSLAG 2024

KETENAANPAK VALPREVENTIE IN NIJMEGEN Een van de doelen uit het Nijmeegse plan van aanpak GALA 2023-2026 is ‘Vitaal ouder worden’ en gaat over de ‘Integrale ketenaanpak valpreventie, bewegen en gezonde voeding’. Vanuit de landelijke taakstelling wordt voor Nijmegen gestuurd op 2 doelen: 1. 14% van de thuiswonende Nijmeegse ouderen (65+) krijgt een risico-inschatting; 2. 3% van alle thuiswonende Nijmeegse ouderen (65+) krijgt een erkende valpreventieve beweeginterventie aangeboden. In Nijmegen zijn, gecoördineerd door GGD Gelderland-Zuid, in 2024 zeven multidisciplinaire werkgroepen gestart op het gebied van valpreventie. Dit is in de wijken Hatert, Nijmegen Midden, Nijmegen West, Lindenholt, Dukenburg, Nijmegen Oost en Brakkenstein. De werkgroepen zijn een belangrijke schakel om de doelgroep te bereiken en om aan valpreventie te blijven werken. In november is bijvoorbeeld een cursus ‘In Balans’ georganiseerd voor ouderen in het

werkers van voCampus via De Werkplaats. Met onder meer ons inter-

centrum van Nijmegen. Daarnaast zijn er voor stadsdeel Oost al ver-

actieve film-, dans en theateraanbod voor ruim 1.250 leerlingen en

schillende cursussen ‘Vallen verleden tijd’ georganiseerd. In stadsdeel

studenten tijdens Coming Out Dag. Met de conferentie ‘Show Us The

Noord is meer focus gelegd op de groeiende groep senioren. In okto-

Future’ die we op Paarse Vrijdag mede organiseerden. Met advies-

ber is er een ‘informatiemarkt’ georganiseerd waarbij professionals uit

gesprekken op maat. En ook regelmatig met het meedenken over

de wijk zich presenteerden rondom het thema valpreventie.

concrete vragen, zoals hoe om te gaan met ouders die zich negatief

Daarnaast is er nu ook een stadsbrede projectgroep ‘Ketenaanpak Val-

uiten over transgender personen. Rond aandacht voor depolarisatie

preventie’. Deze projectgroep is opgericht om de voortgang van de

zijn we ook nog in beeld gebracht in de Medialogica-documentaire

ketenaanpak te bewaken en stadsbrede issues te bespreken. De kick-

‘Regenboog Hysterie’ van HUMAN. In Beuningen hebben de leerlingen

off vond plaats in september 2024.

van de betrokken scholen kunnen genieten van een interactief filmprogramma. Ook is voor die scholen een uitnodigende materialenkist

SCHOOLSOUT IN NIJMEGEN EN BEUNINGEN

ontwikkeld. SchoolsOUT is in Nijmegen een samenwerkingsverband

In 2024 hebben we in Nijmegen 100% van de scholen bereikt plus de

van alle scholen (po, vo en mbo), de twee grootste kinderopvang-

2 grootste kinderopvanginstellingen die meedoen. Bijvoorbeeld met

instellingen, gemeente Nijmegen, COC regio Nijmegen, Dito en GGD

een scholing, zoals voor alle medewerkers van Nannies en voor mede-

Gelderland-Zuid.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



32 / 39



JAARVERSLAG 2024

GEZOND OUDER WORDEN IN NIJMEGEN

Daarnaast zijn vanuit het netwerk ‘Gezond ouder worden’ onder

Naast professionele organisaties (Sportontwikkeling Nijmegen, NEO

meer de volgende gezamenlijke activiteiten uitgevoerd voor ouderen

Huisartsenzorg, Sterker, Bindkracht10, ZZG zorggroep en GGD Gelder-

in Nijmegen: migranten ontmoetgroepen, beweegactiviteiten, man-

land Zuid) zijn ook senioren van het doelgroeppanel van Netwerk 100

telzorgactiviteiten, medicijnreviews bij de dagbesteding en diverse

actief betrokken. Ons netwerk komt 4 keer per jaar bij elkaar.

artikelen op B1-niveau in weekblad de Brug. De artikelen zijn terug

In 2024 zijn wij met een groot project voor de ketenaanpak Val-

te lezen via www.gezondouderworden-gelderlandzuid.nl. Ook heb-

preventie, voeding & bewegen gestart (zie vorige pagina). Wij hebben

ben wij input geleverd voor de woonzorgvisie van de gemeente en

hiervoor de handreiking integrale aanpak valpreventie ontwikkeld,

een publiekscampagne gericht op ouder worden in samenwerking

met ruime aandacht voor collectieve preventie (veilig fietsen, inbed-

met Nonna.

ding van bewegen in regulier aanbod voor ouderen).

PROJECT GLI 2022-2024: GEMEENTEN RIJK VAN NIJMEGEN Van 2022 tot en met 2024 is er in gedeeld projectleiderschap ingezet op het project: ‘Inbedding van gecombineerde leefstijlinterventies (GLI) in de keten – De instroom, samenwerking en doorstroom versterken in Rijk van Nijmegen (2022-2024)’. Lokale ketensamenwerkingen in de zeven gemeenten zijn ondersteund en ontwikkeld. Er is geleerd en kennis gedeeld in leernetwerken en lokale, regionale en landelijke bijeenkomsten. Via de GGD-website organiseren we kennisdeling met in het project ontwikkelde factsheets. Ook is in 2024 een blijvend netwerk van GLI-coaches opgezet: GLI netwerk regio Nijmegen. Elke gemeente heeft een ketenaanpak gezond gewicht volwassenen. Op advies van de projectleider van de GGD heeft iedere gemeente de doorstroom naar beweegaanbod georganiseerd met de inzet van beweegfunctionarissen voor de doelgroep volwassenen. Dit is een mooie basis om de GALA-doelstellingen rond ‘Gezond gewicht volwassenen’ te behalen. De inzet van het project is ook geborgd doordat lokale projectleiders vanuit de GALA opdracht, met ondersteuning van de regionale keten regisseur, kunnen doorwerken aan de ketenaanpak.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



33 / 39



JAARVERSLAG 2024

BEPERKTE GEZONDHEIDSVAARDIGHEDEN EN BEPERKTE BASISVAARDIGHEDEN

inwonerparticipatie. In 2024 zijn 2 wetenschappelijke publicaties met

Niet iedereen heeft informatie over onderwerpen die met leefstijl te

De publicaties ‘Citizens’ perspectives on healthy weight approaches in

maken hebben. Voor veel mensen is de informatie moeilijk te vinden

low SEP neighborhoods: a qualitative study from a systems perspec-

en te ingewikkeld geschreven. Toch wilden ook deelnemers van de

tive’ en ‘Mapping the dynamics of learning communities about Dutch

cursus Basisvaardigheden meer weten over mentale gezondheid, voe-

healthy weight approaches: a causal loop diagram’ zijn te vinden op

ding en bewegen. Om hieraan tegemoet te komen zijn er in 2024

PubMed.

medewerking van GGD Gelderland-Zuid verschenen over dit project.

lesprogramma’s ontwikkeld en uitgevoerd bij de lesgroepen NT1 van ROC Nijmegen. Om werkers in de wijk te inspireren en op weg te hel-

EVALUATIE UITVOERINGSPLANNEN PER GEMEENTE

pen om beperkte basisvaardigheden aan te pakken is er hard gewerkt

Met alle gemeenten zijn meerdere gesprekken gevoerd over de voort-

aan de Toolbox ‘In de wijk werken aan een aanpak basisvaardigheden’.

gang van projecten en programma’s binnen de gemeente. Jaarlijks

Een Toolbox voor werkers in wijk en stadsdeel. Deze Toolbox wordt

leveren de gezondheidsmakelaars School en Jeugd en Volwassenen

begin 2025 opgeleverd.

een verantwoording op over het afgelopen kalenderjaar, gebaseerd op

Er is een mooie samenwerking met ‘Groen, Gezond en in Beweging Nij-

het uitvoeringsplan dat bij de start van het kalenderjaar samen met de

megen’ tot stand gekomen. Hierdoor is het thema onder de aandacht

gemeenten is opgesteld.

gebracht bij de partners van deze beweging. In de nieuwsbrief van ‘Groen, Gezond en in Beweging Nijmegen’ is een serie artikelen ver-

TOTAALBEELD FACULTATIEVE INZET GEMEENTEN

schenen. Tijdens het jaarevent heeft een ervaringsdeskundige zijn per-

Voor 12 van de 14 gemeenten waarvoor team School en Jeugd en team

soonlijke verhaal gedeeld en er zijn workshops gegeven rondom begrij-

Volwassen werken, hebben we extra inzet geleverd vanuit facultatieve

pelijk schrijven en het herkennen van de mensen om wie het gaat.

middelen. De gemeenten waarvoor deze facultatieve inzet is geleverd

Daarnaast hebben studenten van de HAN 10 websites van Nijmeegse

zijn: Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-

organisaties op begrijpelijkheid getoetst en een advies geschreven.

Betuwe, Nijmegen, Tiel, West-Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Bij deze gemeenten lag het accenten in 2024 op gezond

GEMEENTEN SAMEN GEZOND

gewicht, kansrijke start, mentale gezondheid, middelengebruik en

In dit 4-jarig project (gefinancierd door ZonMw) werken 5 gemeenten

valpreventie.

in 2 leerkringen (Buren/Neder-Betuwe en Druten/Wijchen/Beuningen) samen aan het versterken van de aanpak van overgewicht in hun

Gezond gewicht

gemeente. Zij gebruiken een systeem, waarmee ze lerend monitoren:

Een aantal gemeenten is gestart met de ketenaanpak ‘Kind naar

stap voor stap leren, reflecteren, verbeteracties bedenken en verbete-

gezond gewicht’. Berg en Dal heeft een JOGG-regisseur aangesteld, in

ringen realiseren. We zien bijvoorbeeld dat het hen lukt om steeds

Nijmegen is het programma ‘Jong, Gezond en in beweging Nijmegen’

beter de krachten te bundelen en meer aandacht te hebben voor

gestart. Programma’s met direct invloed op de gezonde voedselomge-

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



34 / 39



JAARVERSLAG 2024

ving van kinderen zoals Gezonde Schoolkantine en Schoolmoestuinen

Valpreventie

zijn ook dit jaar voortgezet. Ook is gestart met gecombineerde leefstijl

Binnen meerdere gemeenten is flink ingezet op de ketenaanpak

interventies (GLI) voor volwassenen. Deze GLI zijn bij meerdere

valpreventie. De stand van zaken verschilt per gemeente.

gemeenten binnen Rijk van Nijmegen geïntroduceerd.

Kansrijke Start De ketenaanpak ‘Kansrijke Start’ is in 2024 verder ontwikkeld en alle gemeenten doen hieraan mee. Per gemeente is er grote variatie tussen de fases waarin de aanpak verkeert. Er zijn netwerkbijeenkomsten georganiseerd en interventies uitgevoerd zoals ‘Ouder-kind-cafés’, ‘Voorzorg’ en zorgpaden.

Mentale gezondheid Uit de Gezondheidsmonitor Jeugd blijkt dat het mentaal welzijn bij jongeren sinds 2019 slechter wordt. Dit is sterker bij meiden dan bij jongens. In de regio is er veel aandacht voor dit thema en in meerdere gemeenten zijn initiatieven om het tij te keren. Voorbeelden zijn ‘De hand van mentale gezondheid’ in Nijmegen Noord, GEM-methodiek (Ecosysteem Mentale Gezondheid) in Wijchen, The Lab of Life in Nijmegen. Bij het uitvoeren van deze activiteiten en interventies valt op dat ze binnen de GGD en ook in de regio (gemeenten en netwerkpartners) versnipperd worden aangeboden. Een meer samenhangende en integrale aanpak, die focust op het vergroten van de mentale gezondheid van inwoners, kan bijdragen aan meer effectiviteit en efficiency.

Middelengebruik De Nijmeegse aanpak middelengebruik is samen met IrisZorg verder geïmplementeerd, de rookvrije omgevingen in alle gemeenten zijn uitgebreid en in de gemeente Neder-Betuwe is een start gemaakt met ‘OKO’ (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving).

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



35 / 39



JAARVERSLAG 2024

3.4 Jeugdgezondheidszorg

het Voortgezet Onderwijs in Rijk van Nijmegen. STORM is een screening die mentale klachten signaleert bij jongeren en die de ontwikkeling van een positief zelfbeeld, weerbaarheid en veerkracht bij jongeren stimuleert. Op de 10 deelnemende onderwijslocaties zijn

BEGELEIDING KWETSBARE ZWANGEREN

1560 leerlingen door de GGD gescreend. 8,5% van deze jongeren heeft

Vanuit de prenatale huisbezoeken kan de interventie Voorzorg of

suïcidale gedachten en ruim 13,3% ervaart depressieve gevoelens. De

Video Home Training gestart worden in gemeenten die dit hebben

jeugdverpleegkundigen van de JGZ hebben met deze kinderen

ingekocht als facultatief product.

gesprekken gevoerd.

Voorzorg

ACTIEVE SAMENWERKING MET GEMEENTEN

Voorzorg is een intensief begeleidingstraject voor kwetsbare jonge

De integrale ketenaanpak voor Kinderen naar Gezond Gewicht (KnGG)

vrouwen die zwanger zijn van hun eerste kindje. In 2024 kregen

kreeg vorm in pilots (Culemborg en Nijmegen) met de afdeling Gezond

10 gezinnen Voorzorg-ondersteuning. Uit onderzoek blijkt dat Voor-

Leven als projectleider. Vanwege het IZA (Integraal Zorgakkoord) en

zorg heeft geleid tot mooie resultaten bij deze groep zwangeren en

GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) nam de vraag vanuit andere

tot forse kostenbesparing op maatschappelijk gebied. Moeders geven

gemeenten toe.

langer borstvoeding, roken minder en er worden minder vaak kinderen uit huis geplaatst. Voorzorg is in wetenschappelijk onderzoek effectief gebleken in kostenvermindering, het terugdringen van kindermishandeling en huiselijk geweld en in het bevorderen van een gezonde leefstijl.

Video Home Training In 2024 hebben wij de specialisatie VHT-hechting toegevoegd aan ons VHT-team. Met deze specialisatie kan in een heel vroeg stadium begonnen worden met het versterken van de hechting tussen ouder en kind. Bij 57 gezinnen hebben de VHT-trainers een intakegesprek gehouden en daarna waren er nog 208 vervolgcontacten.

RISICOSIGNALERING 0-18 JAAR In september 2024 is de JGZ gestart met de methode STORM (Strong Teens and Resilient Minds) in de klassen 2 op 10 onderwijslocaties in

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



36 / 39



JAARVERSLAG 2024

Vanuit de gemeente Nijmegen is in 2024 het ‘Netwerk Jonge Kind’ gestart. De JGZ, buurtteams, kinderopvang, integrale vroeghulp en het samenwerkingsverband van scholen en zorgpartijen sluiten hierbij aan. Doel is om elkaar goed te blijven vinden, elkaar te informeren en van elkaars expertise gebruik te maken. Enkele gemeenten hebben voor hun VVE-beleid maatwerk ingekocht. De JGZ geeft indicaties af voor passende opvang voor kinderen van 0-4 jaar die een risico lopen in de taalontwikkeling. In 2024 zijn in totaal 616 indicaties uitgeschreven.

NIEUWVESTIGERS EN OEKRAÏENSE (VLUCHTELINGEN) KINDEREN De JGZ voerde doorlopend overleg over JGZ-taken met doelgroepspecifieke ketenpartners van het AZC Nijmegen en nieuwkomers. Dit zijn het COA en werkinhoudelijke partners als GZA (huisartsenzorg voor asielzoekers), Bindkracht10 en scholen. In 2024 is de JGZ-zorg op het AZC Nijmegen en crisisnoodopvanglocaties in het werkgebied van GGD Gelderland-Zuid gecontinueerd. Alle baby’s en kinderen (0-18 jaar) ontvingen een verpleegkundige intake, medisch onderzoek, vaccinaties en reguliere contactmomenten. Dit aanbod is ook uitgevoerd bij de Oekraïense (vluchtelingen)kinderen.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



37 / 39



JAARVERSLAG 2024

3.5 Veilig Thuis OUDERENMISHANDELING In 2024 zijn weer verschillende voorlichtingen gegeven aan professionals en burgers over het thema ouderenmishandeling. De Rabobank heeft een grote bijeenkomst georganiseerd voor ouderen in Nijmegen, waarbij ook Veilig Thuis aansloot. Het thema was ‘Financieel veilig ouder worden’. We hebben een puzzelboekje ontwikkeld voor ouderen, waarin ook informatie staat over financieel veilig ouder worden. Bij de GGD in Nijmegen organiseerden we een moreel beraad voor professionals rond 15 juni (de internationale dag tegen ouderenmishandeling). En we organiseerden in Nijmegen en Tiel een themabijeenkomst voor ketenpartners over ouderenmishandeling.

EERGERELATEERD GEWELD Veilig Thuis heeft 6 themabijeenkomsten in Rivierenland en Rijk van Nijmegen georganiseerd, onder meer over cultuur-sensitieve gespreksvoering, vrijwillige schaking, mensenhandel en het opstellen van een genogram bij eergerelateerd geweld. Deze bijeenkomsten waren voor ketenpartners. Daarnaast gaven we 13 keer voorlichting bij verschillende organisaties in regio Gelderland-Zuid. De medewerkers hebben zelf een training gevolgd om binnen de projectgroep Eergerelateerd geweld een verdiepingsslag te maken (onder meer over complexe familieverhoudingen, het proces van een bloedwraakzaak en meer achtergronden over motieven). Verder zijn er 6 nieuwsbrieven verstuurd en is advies gegeven over het onderwerp.