C1 d.d. 31 maart 2025 van de GGD Gelderland Zuid over Concept Jaarrekening GGD 2024
Tekst van het document
Gelderland-Zuid
De raden van de gemeenten die participeren in de Gemeenschappelijke Regeling GGD Gelderland-Zuid
Ons kenmerk: GGD/DIR/2025/2719/MP Uw kenmerk: Datum: 31 maart 2025 Onderwerp: Concept Jaarrekening GGD 2024
Afdeling:
Directie
E-mail: GGDdirectie(g)qqdqelderlandzuid.nl
Geachte Raad,
Overeenkomstig artikel 33 lid 1 van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Gelderland-Zuid, stuurt het Dagelijks Bestuur u hierbij het concept jaarverslag en jaarrekening 2024 van GGD Gelderland-Zuid.
In het inhoudelijk jaarverslag 2024 wordt toegelicht welke activiteiten GGD Gelderland-Zuid in 2024 op het terrein van de publieke gezondheidzorg heeft ondernomen en welke resultaten ze daarbij heeft geboekt. Dit jaar bestaat het jaarverslag uit een publieks- en een bestuursversie. Beide zijn bijgevoegd. De bijgevoegde jaarrekening 2024 toont de baten en lasten van 2024 van GGD Gelderland-Zuid. De controlerend accountant heeft aangegeven een getrouwheidsoordeel af te geven, conform de Gemeente- en Provinciewet. De accountantsverklaring van de jaarrekening wordt z.s.m. nagezonden. De stukken worden ook aangeboden aan de Adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen Regio Nijmegen. De Adviesfunctie zal haar advies over deze jaarstukken eind april uitbrengen.
Onderstaand treft u het resultaat aan van de jaarrekening 2024 en een (korte) verklaring van het resultaat. Resultaat € 81.000 negatief
De begroting 2024 was niet sluitend. Voor kantoorautomatisering was € 100.000 overschrijding goedgekeurd door het Algemeen Bestuur. Het gerealiseerde resultaat bedraagt € 81.000 negatief, dit is € 19.000 positiever dan begroot. Het resultaat bestaat uit: Negatief resultaat GGD Gelderland-Zuid Positief resultaat Veilig Thuis (na storting in egalisatiereserve)*
€ €
152.000 -71.000
Totaal jaarrekening
€
81.000
Bezoekadres regio Rivierenland
GGD Gelderland-Zuid
Bezoekadres regio Nijmegen
Postbus 1120
Professor Bellefroidstraat 22
Kersenboogerd 2
6501 BC Nijmegen
6525 AE Nijmegen
4003 BW Tiel
www.ggdgelderlandzuid.nl
T 088 - 144 71 44
T 088 - 144 73 00
mfo@ggdgelderlandzuid.nl
datum: 31 maart 2025 Ons kenmerk: GGD/DIR/2025/2719/MP pagina 2 van 5
2024
* Berekening storting in egalisatiereserve Veilig Thuis
Lasten uniforme taak Veilig Thuis jaarrekening 2023
€
7.597.923
Hoogte egalisatiereserve 5% van lasten Veilig Thuis T-l
€
379.896
Egalisatiereserve 1-1-2024
€
362.000
Storting in egalisatiereserve in 2024
C
17.896
Door het negatieve resultaat van de GGD van € 152.000 komt de Algemene Reserve € 155.000 onder de streefwaarde. Conform de begrotings-spelregels worden de gemeenten met gevraagd om bij te storten.
De streefwaarde in de jaarrekening 2024 (pagina 44) bedraagt € 1.753.000. Na onttrekking van het behaalde resultaat en de uitbetaling van het overschot gemeentelijke bijdrage van Veilig Thuis bedraagt de algemene reserve € 1.598.000. De algemene reserve is daarmee 91% (was 100%) van de streefwaarde en dekt 39% (was 63%) van de gekwantificeerde risico's af.
Het positieve resultaat van Veilig Thuis van € 71.000 wordt, conform de begrotingssystematiek van Veilig Thuis, uitgekeerd aan de gemeenten. In bijlage 1 (zie onder) wordt in tabelvorm weergegeven welk bedrag iedere gemeente krijgt uitbetaald ten gevolge van het positieve resultaat van Veilig Thuis. De resultaten per afdeling bedragen: Begrotingsresultaat
2e bestuursrapportage
Jaarrekening 2024
Veilig Thuis
0
-60
-87
Bijzondere Zorg
0
-6
42
Jeugdgezondheidszorg
0
365
308
Gezond Leven
0
-41
-28
Algemene Gezondheidszorg
0
109
-162
Onderzoek, Informatie en Advies
0
-11
-10
100
-275
68
100
81
131
Onttrekking bestemmmgsreserve huisvesting
0
-60
-60
Toevoeging egalisatiereserve Veilig Thuis
0
18
18
Vennootschapsbelasting 2023
0
0
-8
0
-42
-50
100
39
81
Afdeling
Overhead GGD (tussentijds geen bijstelling)
Resultaat
Bedragen * € 1.000. ■
■
Veilig Thuis: in 2024 zijn minder diensten gerealiseerd dan begroot. Het ziekteverzuim is in 2024 licht afgenomen ten opzichte van 2023, maar nog steeds erg hoog waardoor de kosten met evenredig met de afname in diensten zijn verlaagd. In 2024 is het aantal trajecten Bijzondere Zorg (BZ) nog steeds ver boven de begrote aantallen van 2018, waarop de uniforme bijdrage destijds is berekend. In 2024 is personeel geworven om het tekort in formatie om de trajecten tijdig en kwalitatief goed te verwerken op te lossen. Dit is door de arbeidskrapte eind 2024 gerealiseerd.
datum: 31 maart 2025 Ons kenmerk: GGD/DIR/2025/2719/MP pagina 3 van 5
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Consultatie en advies
245
229
325
787
948
1021
1009
Bijzondere Zorg-trajecten incl. trajectregie
497
810
1.117
624
569
508
529
Totaal
742
1.039
1.442
1.411
1.517
1.529
1.538
Uniforme trajecten MBZ
■
■ ■
Jeugdgezondheidszorg (JGZ): Eind 2023 is de inhaalactie voor de HPV-vaccinatie (nu ook voor jongens en jongeren tot 18 jaar die eerder de prik gemist hadden) geëindigd en daarmee ook de incidentele middelen die daar voor stonden. De GGD heeft niet tijdig afgeschaald, doch de medewerkers zijn voor andere JGZ-taken zinvol ingezet (waarvoor geen opbrengsten tegenover stonden). De GGD heeft in 2024 afscheid van aanvullend personeel genomen, waardoor frictiekosten zijn ontstaan. Gezond Leven: In 2024 was de vraag naar facultatieve dienstverlening op het gebied van preventie fors hoger dan begroot. Algemene Gezondheidszorg (AGZ): In 2024 is de subsidie pandemische paraatheid uitgebreid met inzet voor het LFI1. Door trage landelijke besluitvorming hierover kon werving van personeel voor de invulling van deze taak pas laat worden opgestart. Om de taak toch zo goed mogelijk in te vullen is personeel van het team infectieziektebestrijding ingezet. De facultatieve taak forensische medische expertise (in opdracht van de politie) is positiever uitgevallen dan verwacht in augustus. Dit vanwege de nieuwe tariefafspraken die met de politie zijn gemaakt voor forensisch medische diensten.
Acquisitie
De GGD heeft de opdracht om een 'ondernemende GGD' te zijn. Dit vertaalt de GGD door ontwikkelingen goed te volgen, uitdagingen op te pakken en te innoveren op zowel de inhoud van het werk als op de aanpak. Hierdoor kan de GGD de gemeenten op een eigentijdse manier blijven ondersteunen. Deze opstelling, waarbij de GGD veel samenwerkt met netwerkpartners, leidt er tevens toe dat we goed op de hoogte zijn van subsidiemogelijkheden bij het Rijk en gezondheidsfondsen die worden benut ten behoeve van gemeenten. In de begroting 2024 is een acquisitiedoelstelling van € 340.000 opgenomen. De realisatie bedraagt netto € 1.244.000. Daarmee is de acquisitiedoelstelling ruimschoots behaald. Risico's
In paragraaf 4.1.2 van de Jaarrekening 2024 is een tabel opgenomen van de 10 grootste risico's voor GGD Gelderland-Zuid. Deze tabel is identiek aan de risico-tabel, die is opgenomen in de concept Programmabegroting 2026. Wij raden u aan om voor de risico's een bedrag op te nemen in de risicoparagraaf van de begroting van uw gemeente. Proces
Wij verzoeken u de behandeling van de jaarstukken 2024 in april/mei te plannen en uw zienswijze liefst vóór 2 juni 20252 aan het Algemeen Bestuur kenbaar te maken. De zienswijzen worden door het Algemeen Bestuur betrokken bij de behandeling en vaststelling van de Jaarrekening 2024 in de vergadering van 3 juli 2025.
1 LFI = Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding. 2 Op deze manier kan het Dagelijks Bestuur in de vergadering van 12 juni 2025 uw zienswijze bespreken en hiermee de vergadering van het Algemeen Bestuur van 3 juli voorbereiden. Mocht de raad 2 juni niet halen voor de zienswijze, dan is het verzoek om z.s.m. na 2 juni de zienswijze in te dienen bij de GGD. In uiterste geval kan de raad de zienswijze meegeven aan het betreffende AB-lid t.b.v. besluitvorming in het AB van 3 juli 2025.
datum: 31 maart 2025 Ons kenmerk: GGD/DIR/2025/2719/MP pagina 4 van 5
De GGD verzorgt op: Maandagavond 14 april van 19.30 tot 20.30 uur een toelichting op de concept jaarstukken 2024 en de conceptbegroting 2026 in het GGD-gebouw in Tiel (Kersenboogerd 2, 4003 BW Tiel). Dinsdagavond 6 mei een toelichting op de concept jaarstukken 2024 en de conceptbegroting 2026. Deze bijeenkomst voor de raden wordt georganiseerd door de griffie van gemeente Nijmegen in het stadhuis van Nijmegen. De gegeven toelichting op de concept jaarstukken 2024 en de concept begroting 2026 wordt opgenomen en vanaf 7 mei beschikbaar gesteld via: Vergaderingen Nijmegen - IBabs Publieksportaal.
Daarnaast verzorgt de GGD op 15 april een toelichting op de concept jaarrekening 2024 en concept begroting 2026 voor het RAO en de financieel ambtenaren. Tot slot laten wij u weten dat de GGD graag bereid is om in uw raad of in een raadscommissie nadere toelichting te geven op de concept jaarstukken 2024. U kunt hiervoor contact opnemen met het directiesecretariaat van de GGD (zie pag. 1 voor de contactgegevens).
Met vriendelijke groet, namens het Dagelijks Bestuur van GGD Gele
Ci'iïa Dae. Voorzitter
Bijlagen:
dr. ir. Secre
Publieke Gezondheid
1. Uitbetaling aan gemeenten betreffende resultaat Veilig Thuis 2024 (zie onder) 2. Concept Jaarverslag 2024 publieksversie 3. Concept Jaarverslag 2024 bestuursversie 4. Concept Jaarrekening 2024.
datum: 31 maart 2025 Ons kenmerk: GGD/DIR/2025/2719/MP pagina 5 van 5
Bijlage 1: Uitbetaling aan gemeenten betreffende resultaat Veilig Thuis 2024
Uitbetaling resultaat Veilig Thuis 2024
Inwoners per 1-1-2023
Bedrag
Berg en Dal
35.000 €
4.406
Beuningen
26.354 €
3.318
Buren
27.190 €
3.423
Culemborg
29.394 €
3.700
Druten
19.000 €
2.392
Heumen
16.523 €
2.080
Maasdriel
25.571 €
3.219
Neder-Betuwe
24.988 €
3.146
Nijmegen
178.750 €
22.502
Tiel
42.150 €
5.306
West Betuwe
51.834 €
6.525
West Maas en Waal
19.700 €
2.480
Wijchen
41.225 €
5.190
Zaltbommel
29.990 €
3.775
567.669 €
71.462
Totaal
Peildatum 1-1-2023, conform verdeling begroting 2024
Ga direct naar:
2024 in beeld PUBLIEKSJAARVERSLAG
Voorwoord
Lokale samenwerking
Seksuele gezondheid
Evenementen
Jong & Oud
Bijzondere Zorg
Klanttevredenheid
Infectieziektebestrijding
Nieuw hoofdkantoor
VOORWOORD
Wat doet de GGD? GGD Gelderland-Zuid is de gemeentelijke gezondheidsdienst voor: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Ook voor Mook en Middelaar verzorgen wij enkele diensten.
Samen gezond blijven
Wij werken aan de gezondheid van iedereen in onze regio. Onze hoofdtaak is: het beschermen, bewaken en verbeteren van de gezondheid van mensen van alle leeftijden. We hebben speciale aandacht voor kwetsbare groepen. We zorgen dat we makkelijk bereikbaar zijn. En we werken samen met gemeenten en organisaties in de zorg, het onderwijs,
Zorgen dat mensen gezond blijven,
Er zijn steeds meer mensen die het
In dit jaarverslag kunt u lezen wat we in
vinden de gemeenten in onze regio
moeilijk hebben. Goed samenwerken
2024 met die samenwerking hebben
heel belangrijk. Daarvoor is een gezon-
met gemeenten, zorgpartijen en veilig-
bereikt. Ik wens u veel leesplezier!
de leefstijl en een gezonde omgeving
heidspartners is dan nog belangrijker.
nodig. In 2024 waren er veel plaatselijke
Om ervoor te zorgen dat mensen zo
Dr.ir. Moniek Pieters
gezondheidsprojecten die hierbij
snel en goed mogelijk geholpen wor-
Directeur Publieke Gezondheid
geholpen hebben. Ook de GGD was
den. Bijvoorbeeld doordat verschillende
GGD Gelderland-Zuid
daar meestal bij betrokken. Denk aan
hulpverleners in de wijk samenwerken
het maken van lokale hitteplannen,
binnen 1 veiligheidsteam. Zo’n team
om vooral ouderen te beschermen in
maakt écht het verschil bij onveilige
hete zomers.
situaties thuis.
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
welzijn en veiligheid.
2 / 17
LOKALE SAMENWERKING
“Voor een gezin voelen wij als één hulpverlener” In 2022 gingen in Gelderland-Zuid 2 ‘proeftuinen’ vanuit Veilig Thuis van start: in Nijmegen-Dukenburg en in Zaltbommel. Het doel is om gezinnen waar onveiligheid speelt, sneller te kunnen helpen. Hiervoor werken verschillende hulpverleners samen in de wijk, binnen 1 veiligheidsteam.
SNEL SCHAKELEN
Marian Meijer en Martine Gerritsen
VASTE CONTACTPERSOON
werken bij het team ‘Samen Verder’ in
Komt er een melding binnen, dan pro-
het wijkcentrum van Dukenburg.
beert Marian nog dezelfde week een
Marian als medewerker Veilig Thuis,
gesprek in te plannen met het gezin. Er
Martine als specialist huiselijk geweld
is altijd iemand van het buurtteam bij.
en kindermishandeling vanuit Moviera.
Die is de vaste contactpersoon voor
Andere specialisten werken bij organi-
het gezin. “We sturen een gezin niet
saties die zich bezighouden met jeugd-
van organisatie naar organisatie.
bescherming. Ook zitten er een
Wij kijken als team wat passend is
gedragswetenschapper, sociaalver-
voor het gezin en bundelen onze
pleegkundige en ervaringsdeskundige
vakkennis. Voor een gezin voe-
in het team.
len wij als één hulpverlener.”
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
Marian Meijer (links) en Martine Gerritsen
“Omdat we in het wijkcentrum samen met andere zorg- en hulpverleners onder 1 dak zitten, zijn de lijntjes kort”, vertelt Martine. “Als er zorgen zijn over een gezin, dan weten ze ons team snel te vinden.” In het gebouw lopen de hele dag wijkbewoners in en uit. “Als we een zorgwekkend signaal krijgen over een gezin, maken we meteen onze agenda’s vrij.”
3 / 17
LOKALE SAMENWERKING Marieke Helmus krijgt de Award uit handen van Anja Ton van de GGD
Steeds meer organisaties maken hun eigen hitteplan In de zomer kan het erg heet zijn. Het is belangrijk dat gemeenten en organisaties zich daarop voorbereiden, door het maken van plaatselijke hitteplannen. Dat is een plan om inwoners te beschermen bij hitte. “Vooral ouderen lopen extra risico’s”, zegt Patrick Klaassen, adviseur Gezonde Leefomgeving.
De gemeente Nijmegen begon 8 jaar geleden met een lokaal hitteplan. Nu nemen in deze gemeente ook steeds meer organisaties maatregelen bij hitte. Patrick: “We willen nog meer organisaties stimuleren om dit te doen. Nog
UITREIKING 1E ROOKVRIJE GENERATIE AWARD
betere voorlichting aan organisaties en inwoners over ‘wat te doen bij hitte’ is belangrijk.”
GROTER BEWUSTZIJN HELPT Landelijk overlijden inmiddels minder mensen door hitte. “Het grotere bewustzijn rond de risico’s helpt hier zeker bij”, zegt Patrick. Een volgende
Op 4 oktober reikten we voor het eerst de ‘Rookvrije Generatie Award Gelderland-Zuid’ uit. Marieke Helmus ontving de prijs voor haar idee ‘Chat met je sigaret’. Het is een manier voor de roker om het gesprek aan te gaan met zijn sigaret over stoppen met roken.
‘Chat met je sigaret’. Dit helpt hulpverleners om mensen die roken, bewust te maken van hun relatie met de sigaret. En om die relatie te doorbreken.
SAMEN MET GEMEENTEN Met de ‘Rookvrije Generatie Award’
stap? “We gaan plannen maken voor opvangplekken voor risicogroepen
Marieke Helmus zet zich vanuit Pha-
willen we initiatieven in het zonne-
als het heel erg heet is. En we gaan
ros Expertisecentrum Gezondheids-
tje zetten die zich inzetten voor een
gebouweigenaren adviseren bij het
verschillen in voor een Rookvrije
rookvrije generatie. Gemeenten en
koeler houden van hun panden.”
Omgeving. Ze adviseert ook de
organisaties dagen we uit om ervoor
gemeente Nijmegen over rookvrij
te zorgen dat kinderen rookvrij
leven. Samen met collega’s onder-
opgroeien. Samen met gemeenten
zocht ze bij bewoners van enkele
ontwikkelen we hiervoor verschil-
locaties van Iriszorg en de wijk Lin-
lende activiteiten. Dat gebeurt
denholt, waarom ze niet stoppen
onder het motto ‘Samen op weg
met roken. Op basis van dit onder-
naar een rookvrij Gelderland-Zuid!’.
Patrick Klaassen
“Vooral ouderen lopen extra risico’s.”
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
zoek ontwikkelde zij het hulpmiddel
4 / 17
SEKSUELE GEZONDHEID
“Onze benadering is positief, we oordelen niet” Het aantal soa’s bij jongeren stijgt en minder jongeren gebruiken anticonceptie. Het team Seksuele Gezondheid gaat hierover in gesprek met jongeren, op een positieve manier.
Colette van Bokhoven
“Het werkt niet als je jongeren vertelt wat ze verkeerd doen.”
werkt niet als je jongeren vertelt wat ze verkeerd doen. Bijvoorbeeld over het gebruik van anticonceptie. We praten over hun hele gezondheid. Het gebruik van anticonceptie hoort bij ‘Goed voor jezelf zorgen’. Net als het smeren van zonnebrandcrème. Zo gaan we ook in gesprek over het gebruik van condooms
In 2024 kwam de geslachtsziekte gonor-
of andere voorbehoedsmiddelen.”
roe vaker voor bij heterojongeren. Colette van Bokhoven, arts maatschap-
GETRAIND IN GESPREKKEN VOEREN
pij en gezondheid, sprak hierover met
Steeds meer vrouwen stappen over op
een Nijmeegse studentenvereniging.
natuurlijke vormen van anticonceptie.
Haar team gaf voorlichting aan deze
Colette: “Daar hebben we ons goed in
studenten. Ook hielden experts uit het
verdiept. Dit jaar zijn we extra getraind
team een spreekuur op de sociëteit.
hoe daarover met hen in gesprek te
Meer dan 80 studenten zijn daar
gaan. En dat gaat goed. In de gesprek-
geweest. “Een heel gerichte actie en
ken met jongeren oordelen we niet,
een mooie opkomst”, volgens Colette.
maar leggen we de link met een gezonde leefstijl.”
ZORG GOED VOOR JEZELF Colette en haar team kiezen voor een positieve benadering. Colette: “Het
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
5 / 17
SEKSUELE GEZONDHEID
Meer bekendheid nodig om sekswerkers te bereiken Sarah Brevet is coördinator Kennisnetwerk in Sekswerk en Seksualiteit (KISS) en vertelt waarom het belangrijk is dat meer organisaties KISS kennen.
WAT WAS VOOR JULLIE IN 2024 DE GROOTSTE UITDAGING? Sarah: “In Nijmegen kennen veel organisaties ons, maar daarbuiten nog onvoldoende. Daarom hebben we 2 bijeenkomsten georganiseerd in Nijmegen en Tiel, samen met het
WAT DOET KISS?
Centrum voor Seksueel Geweld.
Sarah: “KISS helpt sekswerkers en
Daar waren woningbouwcorporaties,
kwetsbare groepen binnen het seks-
jongerenwerk, scholen, zorginstellingen
werk. Ook voorkómen en stoppen we
en gemeenten aanwezig. Het is belang-
seksuele uitbuiting.”
rijk dat zij signalen van bijvoorbeeld seksuele uitbuiting kunnen herkennen. Zo kunnen wij kwetsbare inwoners helpen om uit die situatie te komen.”
WAT GEBEURT ER WANNEER JULLIE EEN SIGNAAL KRIJGEN?
VINDEN JULLIE SEKSWERKERS OOK OP EEN ANDERE MANIER?
Sarah: “Zodra we een signaal ontvan-
Sarah: “Onze ervaringsdeskundige
gen, kijken we wat deze persoon nodig
Renate zoekt op internet met speciale
heeft. Wil een sekswerker ander werk?
software naar profielen. Zo ziet zij wan-
Dan helpt onze arbeidsconsulent daar-
neer iemand zich voor het eerst aan-
bij. Is de hulpvrager jonger dan 23 jaar?
biedt als sekswerker. We sturen dan een
Dan brengen we deze jongere in con-
bericht om te laten weten dat we er zijn
tact met R75 of het Jeugd FACT-team.
en dat ze met vragen bij ons terecht
We werken samen met MEE Plus,
kunnen.”
Moviera, Sterker Sociaal Werk, IrisZorg en R75.”
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
6 / 17
EVENEMENTEN
Seniorenbeurs Culemborg Op zaterdag 5 oktober stonden medewerkers van Veilig Thuis op de seniorenbeurs in de Barbarakerk in Culemborg. Naast ontmoeting en gezelligheid was het doel van deze dag om senioren te informeren over alles wat Culemborg hun te bieden heeft. Veilig Thuis was uitgenodigd om het onderwerp financiële uitbuiting en overbelaste mantelzorg onder de aandacht te brengen. Gevoelige onderwerpen die we
‘Speedy Bites’ Nijmegen
goed konden bespreken met de stellingen
Appelpop Tiel
uit ons ‘Rad van Avontuur’. Ook hebben we
Tijdens de ‘Nimma Sportzomer’ lieten
bezoekers bekendgemaakt met Veilig
we professionals die werken met kinde-
Thuis. Dus al met al een waardevolle dag.
ren, kennismaken met ‘Speedy Bites’. Kinderen maakten ter plekke kleine
Begin september stonden we met een
hapjes van een combinatie van groente,
enthousiast team van GGD Gelderland-Zuid
fruit en kruiden. Zo ontdekken kinde-
op Appelpop om seksuele gezondheid te
ren hoe lekker gezond eten kan zijn.
promoten. We hebben het thema seksuele
Door te zien, ruiken, voelen en proeven.
gezondheid breed onder de aandacht
Speedy Bites hoort bij het grotere pro-
gebracht, vanuit verschillende afdelingen.
ject ‘Jong, gezond en in beweging’.
Denk aan: veilig vrijen, soa-testen en het
Hierin werken we samen met een aan-
Sense-spreekuur voor seksualiteitsvragen.
tal Nijmeegse gezondheidsorganisaties.
We hebben een grote groep jongeren en
Het doel is om een gezonde leefstijl bij
volwassenen bereikt tijdens het festival.
de jeugd wat makkelijker en gewoner
Er was continu aanloop bij onze stand.
te maken.
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
7 / 17
JONG & OUD
Elke 4 jaar vullen de 2e en 4e klassers van de middelbare scholen een vragenlijst in. Zo onderzoeken we hoe het gaat met de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van jongeren. In 2024 publiceerden we de resultaten van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023.
Het is verkeerd als 2 vrouwen of mannen op elkaar verliefd zijn
9% 6% 6% 2% 2%
2019
In onze regio vulden ruim 7.700 leer-
sinds 2021 meer ongezond gedrag,
scholen de uitkomsten van het onder-
lingen uit het gewone voortgezet
zoals vapen, en meer problematisch
zoek. De gemeenten bepalen daarna
onderwijs en meer dan 600 leerlingen
social-mediagebruik. Verder vinden
wat voorrang moet krijgen in hun
uit het speciaal voortgezet onderwijs
meer jongeren homoseksualiteit ver-
beleid. Middelbare scholen kiezen een
en praktijkonderwijs de vragenlijst in
keerd. Het is dus belangrijk dat er aan-
thema van de Gezonde School waarmee
tijdens een les op school. Nicole
dacht is voor dit soort thema’s.”
ze aan de slag gaan. Bijvoorbeeld the-
Thomaes, epidemioloog en onderzoe-
ma’s zoals welbevinden, relaties en sek-
een paar jaar voorbij is, is de mentale
WAT GEBEURT ER MET DE RESULTATEN?
gezondheid van middelbare scholieren
Nicole: “Onze gezondheidsmakelaars
nog steeds niet verbeterd. Ook zien we
bespreken samen met de gemeenten en
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
wekelijks vapen
2023
Trends in vapen en homoacceptatie bij jongeren (klas 2 en 4). Gezondheidsmonitor Jeugd 2023.
Hoe gaat het met de jeugd in Gelderland-Zuid?
ker: “Hoewel de coronaperiode alweer
20%
sualiteit of roken, alcohol en drugs.”
Nicole Thomaes
“Meer jongeren vinden homoseksualiteit verkeerd.”
8 / 17
JONG & OUD
Sneller actie bij ouderenmishandeling In juni organiseerde Veilig Thuis een ‘moreel beraad’ over ouderenmishandeling. Een moreel beraad helpt om los te komen van eigen meningen. Samen met andere professionals bepaal je samen wat de beste keuze is in een bepaalde situatie.
In de regio Gelderland-Zuid werken veel
PROBLEMEN EN FEITEN
Zo kun je samen beter bepalen wat
professionals met ouderen. In hun werk
Ouderenmishandeling is een ingewik-
het beste is voor degene over wie
kunnen ze te maken krijgen met oude-
keld en gevoelig probleem. Tijdens een
het gaat.
renmishandeling. Hoe weet je als pro-
moreel beraad bespreken professionals
fessional zeker dat het om ouderenmis-
samen een situatie. Onder deskundige
SNELLER DE JUISTE STAPPEN
handeling gaat? En wat doe je als dit
begeleiding worden de problemen en
Aandachtsfunctionaris ouderen-
echt het geval is?
feiten onderzocht. Dit helpt om los te
mishandeling Noëlle van Boxtel orga-
komen van persoonlijke meningen.
niseerde het moreel beraad over ouderenmishandeling. Er waren 40 deelnemers van 15 verschillende organisaties bij. Voor veel deelnemers was het een nieuwe en waardevolle manier van samenwerken. Het is de bedoeling om er een vast onderdeel van te maken in de aanpak van Veilig Thuis. “Zodat we sneller de juiste stappen nemen als ouderen mishandeld worden”, aldus Noëlle.
In Nederland wordt 1 op de 20 ouderen mishandeld.
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
9 / 17
JONG & OUD
Omdat veel ouderen te weinig eten, kreeg gezonde voeding in 2024 extra aandacht.
Gezond ouder worden in je gemeente
Gezond ouder worden is iets heel belangrijks in de plannen van de GGD. We willen dat oudere inwoners zo lang mogelijk zichzelf kunnen redden. Samen met gemeenten bedenken we manieren om hen gezond en vitaal te houden.
Zo hebben we een serie voorlichtings-
Inwoners die 50 jaar worden, zijn vaak
GEZONDE VOEDING
nog niet zo bezig met de gezondheids-
Omdat veel ouderen te weinig eten,
problemen die op latere leeftijd komen.
kreeg gezonde voeding in 2024 extra
Valpreventie? Dat gaat niet over mij.
aandacht. In de gemeente Buren werd
Toch is het belangrijk om al op deze
bijvoorbeeld een informatiebijeen-
leeftijd extra aandacht te geven aan
komst georganiseerd voor experts uit
gezondheid. Bijvoorbeeld door te oefe-
de zorg- en welzijnssector. Zij leerden
nen met balans, spierversterking of
hoe ze het kunnen herkennen als
door extra vitamine D te slikken.
ouderen te weinig eten en hoe ze deze
bijeenkomsten georganiseerd bij een woonzorgcentrum in Nijmegen-West. Daar waren onder anderen een buurtsportcoach, fysiotherapeut en apotheker bij. Tijdens deze bijeenkomsten stonden thema’s als bewegen, veilig medicijngebruik en zorgen dat je niet valt, centraal.
ouderen kunnen helpen. De rol van
ACTIVITEITEN OP MAAT
huisartsen en diëtisten is hierbij
Samen met plaatselijke experts zoeken
belangrijk.
onze gezondheidsmakelaars naar manieren om ouderen te bereiken.
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
10 / 17
BIJZONDERE ZORG
25 jaar Bijzondere Zorg
MEVROUW VAN DE SLAAPZAK Christine vertelt hoe ze ooit een verslaafde man op straat een slaapzak gaf. “Een jaar later kwam ik hem tegen in de supermarkt. ‘Hé, de mevrouw van
2024 was het jubileumjaar voor ons Meldpunt Bijzondere Zorg. Het meldpunt is opgericht op 1 april 1999 met als doel: zo snel mogelijk zorg regelen voor mensen die zelf niet om hulp vragen, maar dit wél nodig hebben. Medewerkers Martha van der Linden en Christine van de Woestijne waren er vanaf het begin bij.
pluspunt. “Het lukte me om aan tafel
de slaapzak’, zei hij tegen me. Zo leuk
te komen bij instanties als de woning-
dat hij me herkende, maar vooral ook
bouw.”
om te zien dat het zoveel beter met hem ging.”
SPIN IN HET WEB Martha heeft zichzelf altijd als een soort ‘spin in het web’ gezien. “Een goed netwerk van plaatselijke samenwerkingspartners is daarbij onmisbaar: wie kan wat doen?” De kwetsbaarheid van de doelgroep vraagt volgens haar om een creatieve
“De mensen met wie wij te maken kre-
aanpak. “Je moet vaak buiten
gen, hadden vaak problemen op meer
de lijntjes kleuren om met
gebieden”, vertelt Martha (rechts op de
deze mensen iets te kunnen
foto). “Denk aan financiën, wonen en
bereiken.”
gezondheid. Onze opdracht was om hun problemen op een rij te zetten en de best passende zorg voor dat moment te regelen.” De onafhankelijke rol van het Meldpunt was volgens haar een
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
11 / 17
BIJZONDERE ZORG Via meldingen hebben we ruim 30 plekken gevonden waar buitenslapers liggen.
Willeke Baumann is medewerker Bijzondere Zorg. Samen met haar collega’s zorgt ze ervoor dat buitenslapers bij erge kou niet buiten hoeven te slapen.
“Iedereen moet ’s nachts een veilige slaapplek hebben”
Willeke (rechts op de foto): “Iedereen
BUITENSLAPERS MELDEN
moet ’s nachts een veilige slaapplek
Nieuw is dat iedereen buitenslapers kan
hebben. Als het te koud wordt, kan bui-
melden via een formulier op de GGD-
ten slapen gevaarlijk zijn. Daarom heb-
website. Willeke: “Als we een melding
ben we een winterprotocol. Dat gaat in
krijgen, gaan we erop af. We kijken wie
zodra het té koud is om buiten te sla-
het is en hoe het met iemand gaat. We
pen. We gaan dan zelf de straat op om
leggen dan uit wat de winteropvang is.
mensen die daar slapen, aan te moedi-
In 2024 hebben we via die meldingen
gen naar de winteropvang te gaan. Als
ruim 30 plekken gevonden waar buiten-
het nodig is, begeleiden we ze erheen.
slapers liggen. Zo zorgen we er, ook
We werken samen met partners zoals
samen met inwoners, voor dat niemand
het Rode Kruis, Leger des Heils, IrisZorg
tijdens een te koude nacht buiten hoeft
en RIBW. Zij zorgen voor genoeg
te slapen.”
opvangplekken en helpen ook de daklozen die zij zelf kennen.”
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
12 / 17
KLANTTEVREDENHEID
SUPERSCORE voor Team Reizigers en Vaccinaties
8,9
Tevreden over samenwerking met Veilig Thuis
In Gelderland-Zuid zijn mensen supertevreden over het team Reizigers en Vaccinaties. Het team scoorde een 8,9 bij het tevredenheidsonderzoek! Huub Janssen, verpleegkundige bij dit team, vertelt waar die hoge score vandaan komt én dat er toch nog een paar verbeterpunten zijn.
Sinds begin 2024 voert Veilig Thuis Gelderland-Zuid een doorlopend tevredenheidsonderzoek uit onder samenwerkingspartners. Eind 2024 bleek dat 80% procent van de partners tevreden is over de samenwerking met Veilig Thuis. De ingevulde vragenlijsten leveren veel informatie op, omdat er veel
“De klanten zijn vooral tevreden over
sche aandoening of een bijzondere reis.
maat’. Huub: “Mensen kunnen zelf
open antwoorden, tips en verbeter-
onze vriendelijkheid en ons verstand van
Hij legt uit: “We willen de mensen ook
vragen om vaccins die niet standaard
punten worden gegeven. Daar kwam
zaken. Ze waarderen het ook dat we
snel kunnen helpen. Er zijn nog steeds
worden aangeboden. Zoals het gordel-
bijvoorbeeld uit dat het voor samen-
persoonlijk advies geven”, zegt Huub.
pieken, vooral voor de zomervakantie.
roosvaccin voor 60+ers of het RS-vaccin
werkingspartners soms niet duidelijk
We proberen dan zoveel mogelijk
voor zwangere vrouwen. Soms kan die
is wat ze kunnen verwachten van
WAAROM DIT ONDERZOEK?
spreekuren te draaien door andere
vraag ineens stijgen, vaak na media-
Veilig Thuis. Voor Veilig Thuis was dit
Huub: “We willen ons werk goed doen.
taken te bewaren voor de winter, als
aandacht. Gelukkig hebben we een
een signaal om extra werk te maken
Dus willen we weten wat goed gaat en
het rustiger is.“
slimme manier van werken, waardoor
van de voorlichting. We hebben infor-
we snel veel mensen de juiste informa-
matiebijeenkomsten georganiseerd
tie en vaccinaties kunnen geven.”
en een informatiefilmpje gemaakt
waar het nog beter kan.” Door betere voorlichting blijft er meer tijd over voor
VACCINATIES OP MAAT
gericht advies en aandacht. Bijvoorbeeld
Naast ‘reisvaccinaties’ zijn er ook
voor mensen met prikangst, een medi-
‘beroepsvaccinaties’ en ‘vaccinaties op
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
voor de gemeentelijke wijkteams.
13 / 17
INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING
Hoe pak je kinkhoest en mazelen aan? In 2024 waren er veel meldingen van mensen die kinkhoest hadden: in onze regio 538. Veel meer dan een jaar eerder. Hoe kwam dat en wat konden we eraan doen? In een andere regio was een uitbraak van mazelen. Ook daarvoor was actie nodig bij GGD Gelderland-Zuid. Bij besmettelijke ziektes, zoals kink-
VEEL PAPIERWERK DOOR KINKHOEST
hoest en mazelen, is het belangrijkste:
Er kwamen zoveel meldingen, dat het
zorgen dat de ziektes zich niet verder
team Infectieziekten hulp nodig had bij
kunnen verspreiden én kwetsbare men-
de registratie. Een ander team hielp
sen beschermen. We zetten bij een mel-
met het afhandelen van de meldingen.
ding snel op een rij wie er in de buurt van de besmette persoon zijn geweest.
VOORBEREID OP MAZELEN
Die mensen kunnen dan gewaarschuwd
Ook mazelen leek even een dreiging te
en eventueel behandeld worden.
worden. In sommige delen van het land waren uitbraken. We hebben afspraken
WAAROM EEN UITBRAAK VAN KINKHOEST?
gemaakt met huisartsen en zieken-
Tijdens corona waren er bijna geen
Gelukkig kwam er in Gelderland-Zuid
meldingen. Mensen bleven op afstand
maar 1 melding van mazelen binnen.
van elkaar en droegen mondkapjes.
Toen hebben we direct maatregelen
Daardoor werd de lichamelijke afweer
genomen en de ziekte heeft zich niet
tegen ziektes minder. Toen de corona-
verspreid.
huizen om ons voor te bereiden.
TOP 3 Infectieziekten* in 2024 1. Kinkhoest 538 2. Invasieve pneumokokkenziekte 48
periode voorbij was en de mondkapjes afgingen, kreeg een ziekte als kink-
3. Bof 43
hoest meer kans. * Infectieziekten die gemeld moeten worden bij de GGD
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
14 / 17
INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING
CORONAPRIKKEN prettig geregeld Corona is gelukkig geen groot ding meer voor de GGD. De pandemie van een paar jaar geleden is voorbij en er zijn weinig nieuwe besmettingen. Met een verwijzing van je arts kun je het hele jaar door een vaccinatie halen; goed om te weten als je een medisch hoog risico loopt. 1 keer per jaar krijgt een grote groep Nederlanders een uitnodiging.
GGD Gelderland-Zuid. Maar ook bij
Beter voorbereid op een volgende pandemie
mensen thuis of in een instelling. Om in zo’n korte tijd al die prikken te organiseren hebben we 150 extra mensen ingehuurd. Onder andere gepensioneerden en studenten vinden het leuk om te helpen. Een grote groep trouwe helpers komt elk jaar terug.
GEZELLIG MET DE BUURT
Corona liet zien hoe groot de gevolgen van een pandemie kunnen zijn. Daarom is het landelijke programma ‘Pandemische Paraatheid’ ontwikkeld. De organisatie hiervoor zorgt voor centraal geregelde processen. Bijvoorbeeld het testen, vaccineren en bronen contactonderzoek. Zo kunnen de GGD’en lokaal sneller aan de slag, zodra er een dreiging is van een nieuwe pandemie.
Marloes Mattijssen
Die uitnodiging wordt verstuurd naar
In 2024 zijn mensen voor het eerst op
60-plussers, want zij lopen de grootste
postcode uitgenodigd. Op de locaties
kans om erg ziek te worden van het
was goed te merken dat mensen samen
virus. In het najaar van 2024 zijn in
met buren een prik kwamen halen.
12 weken tijd bijna 98.000 mensen in
Praktisch én gezellig en dat is goed
Marloes Mattijssen, arts Infectieziekte-
onze regio gevaccineerd. Dat gebeurde
bevallen. De mensen vonden dat het
bestrijding: “We hebben dit jaar veel
op 9 priklocaties in het werkgebied van
goed geregeld was. Niet vreemd dus
stappen gezet en ons basisteam Infec-
SAMENWERKING GEEFT VERTROUWEN
dat Gelderland-Zuid in het landelijk
tieziektebestrijding versterkt. Er zijn
Marloes: “We delen meer en werken
tevredenheidsonderzoek over corona-
nieuwe functies bijgekomen, zoals een
beter samen met andere GGD’en. Ook
vaccinaties een 8,9 kreeg.
opleidingscoördinator, een epidemio-
de samenwerking met onze partners is
loog en een doktersassistent. En we
sterker. Dat merkten we tijdens de voor-
hebben een crisisplan gemaakt voor
bereiding op een mogelijke mazelenuit-
alle afdelingen in onze organisatie.
braak in 2024. Ik ben positief over deze
Verder werken we meer samen met de
ontwikkelingen. Door nú samen te wer-
Hogeschool Arnhem Nijmegen. Als
ken en elkaar goed te leren kennen,
studenten beter weten wat de GGD
bouwen we vertrouwen op. Vertrouwen
doet, worden ze hopelijk enthousiast
voor als er in de toekomst echt een crisis
om later bij ons te komen werken.”
komt.”
“We delen meer en werken beter samen met andere GGD’en.”
15 / 17
NIEUW HOOFDKANTOOR
Gezond, Gezellig en Duurzaam GGD staat voor Gezond, Gezellig en Duurzaam. Tenminste, als we het hebben over het mooie nieuwe GGD-gebouw in Nijmegen. Deze nieuwbouw was hard nodig, want het oude gebouw aan de Groenewoudseweg voldeed niet meer aan de eisen van deze tijd.
hergebruiksysteem voor water, veel zonnepanelen en aan de buitenkant zijn broedplekken voor vogels. Zo werkt het nieuwe gebouw mee aan een gezonde en duurzame leefomgeving. En ook dat past helemaal bij de GGD.
Architect Joost Roefs van architectenbureau De Twee
DE 1E STEEN VAN DE NIEUWBOUW
Snoeken kijkt terug op de ontwerpfase. “Onze uitda-
Op donderdag 18 januari metselden direc-
omgeving binnenkomen in het nieuwe gebouw.
teur Moniek Pieters en bestuurslid Jan de
We hebben veel natuurlijke kleuren, materialen en
Geus samen de 1e steen in de muur van
structuren gebruikt. De sfeer is knus.”
ging was: hoe zorgen we ervoor dat klanten van de GGD vanuit die wat kille buitenwereld een warme
onze nieuwbouw in Nijmegen. Het nieuwe hoofdkantoor aan de Professor Bellefroid-
NETWERKORGANISATIE
straat ligt tegenover Veiligheidsregio
Naast een publieksfunctie op de begane grond heeft
Gelderland-Zuid, voor ons een belangrijke
het GGD-gebouw een kantoorfunctie: de 4 verdiepin-
samenwerkingspartner. Om de ‘eerstesteen-
gen boven de begane grond zijn er voor het personeel.
legging’ te vieren waren buurtbewoners,
Op de 1e verdieping zijn vooral overlegruimten en is er
bouwers en andere betrokkenen uitgeno-
een werk-lunchcafé. Experts uit het werkveld kunnen
digd. De gasten werden ontvangen in een
elkaar hier ontmoeten en vergaderen. Dat past bij de
partytent op de bouwplaats. De tent was
netwerkorganisatie die de GGD is.
goed gevuld en de sfeer top.
KLIMAATVRIENDELIJK Tot slot is ook aan het klimaat gedacht. Het nieuwe gebouw is bijna energieneutraal. Het heeft een
2024 IN BEELD | PUBLIEKSJAARVERSLAG
16 / 17
2024 IN BEELD
Colofon Tekst en coördinatie De Taalfactor Communicatieadvies, GGD Gelderland-Zuid Vormgeving OptimaForma Fotografie Linda Verweij, Erik Scholten, Shutterstock, GGD Gelderland-Zuid
HOME
Jaarverslag 2024 OVERZICHT VAN RESULTATEN
JAARVERSLAG 2024
Inhoudsopgave Voorwoord
3
HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN DIE VANWEGE DE WET PUBLIEKE GEZONDHEID (WPG) OF ANDERE WETTEN ZIJN BELEGD BIJ DE GGD 4 1.1 1.2 1.3 1.4
Programma Onderzoek, Informatie en Advies (OIA) Algemene Gezondheidszorg 7 Gezond Leven 11 Jeugdgezondheidszorg 14
5
Leeswijzer Dit jaarverslag geeft een overzicht van de behaalde resultaten van GGD Gelderland-Zuid in het jaar 2024. Leidend voor deze resultaten zijn de doelstellingen zoals die in de programmabegroting 2024 zijn geformuleerd. In dit jaarverslag ziet u een splitsing tussen
HOOFDSTUK 2 / UNIFORME TAKEN DIE DOOR DE GEMEENTEN VANWEGE BELEIDSMATIGE KEUZES ZIJN BELEGD BIJ DE GGD 18
de uniforme taken, vanwege de wpg of andere wet-
2.1 2.2 2.3
(hoofdstuk 2). Deze taken zijn door het bestuur vast-
Algemene Gezondheidszorg Bijzondere Zorg 20 Veilig Thuis 22
19
ten belegd bij de GGD (hoofdstuk 1) en de uniforme taken die beleidsmatig bij de GGD zijn belegd gesteld in de programmabegroting, in lijn met onze meerjarenstrategie 2024-2027. Het zijn ontwikkelingsgebieden waar we extra gezondheidswinst wil-
HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF) 25
len behalen door het verbinden van expertise binnen en buiten onze GGD. Daarna vindt u in hoofdstuk 3
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
Algemene Gezondheidszorg Bijzondere Zorg 27 Gezond Leven 29 Jeugdgezondheidszorg 36 Veilig Thuis 38
26
de resultaten van de facultatieve werkveldspecifieke opdrachten. In elk hoofdstuk is een aantal resultaten uitgedrukt in cijfers en infographics. In het onderdeel Jaarstukken tenslotte (vanaf hoofdstuk 4) vindt u informatie over de bedrijfsvoering, de jaarrekening en diverse bijlagen met aanvullende gegevens.
Dit jaarverslag bevat een beschrijving van de resultaten. De jaarstukken (hoofdstuk 4 t/m 7) vindt u terug in een apart document.
INHOUDSOPGAVE
2 / 39
JAARVERSLAG 2024
Wat doet de GGD? GGD Gelderland-Zuid is de gemeentelijke gezondheidsdienst voor: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe,
Voorwoord Het belang van preventie wordt breed gedragen door de gemeenten in onze regio. Het besef groeit dat een integrale aanpak loont om een gezonde leefstijl en leefomgeving
Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas
voor inwoners te realiseren. Dankzij de SPUK-gelden uit
en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Ook
het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) kregen we er
voor Mook en Middelaar verzorgen wij
veel lokale gezondheidsprojecten bij in 2024.
enkele diensten.
De landelijke publiciteit rond de vervuilers Tata Steel en Als verlengstuk van deze gemeenten
Chemours onderstreepte het belang van een gezonde
werken wij aan publieke gezondheid.
leefomgeving. Hoe kunnen gemeenten dit soort gezond-
Onze hoofdtaak is: het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van inwoners op alle leeftijden (-9 maanden tot 100+). Daarbij hebben
heidsschade voor zijn? In de vergunningverlening rond industrieterreinen in Nijmegen-West en Weurt kregen wij het verzoek om hierover mee te denken.
kwetsbare groepen onze speciale aandacht. Onze dienstverlening organiseren
Lokale samenwerking en netwerkontwikkeling zijn lei-
wij zo laagdrempelig mogelijk, in samen-
dend in onze Meerjarenstrategie 2024-2027. Met het pro-
werking met gemeenten en partners in
gramma ‘Samen Impact maken voor gezondere inwoners’
zorg, onderwijs, welzijn, wonen en
zetten we hier GGD-breed op in. Onder meer door de
De resultaten in dit jaarverslag laten opnieuw zien wat
veiligheid.
krachten van de afdelingen Gezond Leven en Jeugdge-
we met samenwerking bereiken. Voor een aantrekkelijk
zondheidszorg te bundelen. En door informatiegestuurd
overzicht van de highlights van 2024 verwijs ik u naar het
te werken.
beknopte publieksjaarverslag.
Het aantal trajecten bij Bijzondere Zorg en het aantal
Ik wens u veel leesplezier!
Het takenpakket van de GGD is divers en daarmee ook de expertise die wij bieden. De meeste GGD-taken liggen vast in de Wet publieke gezondheid. Andere relevante wetten voor de taken die wij
meldingen bij Veilig Thuis stegen aanzienlijk. We hebben
uitvoeren, zijn: Wet kinderopvang, Wet op
extra aandacht besteed aan de samenwerking met keten-
Dr.ir. Moniek Pieters
de lijkbezorging, Jeugdwet en Wet
partners, om doorlooptijden te verkorten en cliënten snel-
Directeur Publieke Gezondheid
maatschappelijke ondersteuning.
ler te kunnen helpen. Een mooi voorbeeld zijn de proef-
GGD Gelderland-Zuid
tuinen van Veilig Thuis in Nijmegen-Dukenburg en Zaltbommel.
INHOUDSOPGAVE
3 / 39
JAARVERSLAG 2024
HOOFDSTUK 1
Uniforme taken die vanwege de Wet publieke gezondheid (Wpg) of andere wetten zijn belegd bij de GGD INHOUDSOPGAVE
4 / 39
4 / 11
JAARVERSLAG 2024
1.1 Programma Onderzoek,
Informatie en Advies (OIA)
Binnen het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) verzamelen, bestuderen en vergelijken wij gegevens over de gezondheid van inwoners uit Gelderland-Zuid. We analyseren ook de factoren die hiermee kunnen samenhangen. Het onderzoek is breed omdat we aansluiten op diverse databronnen en onze dataexpertise doorontwikkelen. De informatie die uit de analyses voortvloeit, versterkt onze advisering en uitvoering binnen de gezondheidspreventie.
ten om op basis van cijfers over de lokale jeugd te werken aan gezonde en gelukkige jongeren en te voorkomen dat zij alcohol of drugs gebruiken of gaan roken.
PANELONDERZOEKEN De resultaten van het panelonderzoek naar ‘sociale bezigheden’ zijn gepubliceerd. Hieruit blijkt dat veel respondenten, vooral jongeren, in de toekomst vrijwilligerswerk willen doen. Andere resultaten: vrijwilligers werven gaat het beste via-via en er is behoefte aan een centrale plek waar vrijwilligerswerk te vinden is. De coronaperiode heeft vooral voor kwetsbare personen (eenzame personen) nadelige gevolgen gehad. Ook op het thema valpreventie is een panelonderzoek uitgevoerd. De resultaten zijn regionaal geanalyseerd en verwerkt in een gezamen-
VERDIEPENDE STATISTISCHE ANALYSES
lijke factsheet. Samen met alle GGD’en in regio Oost is panelonderzoek
Op de website gezondheidincijfers zijn in 2024 verschillende nieuwe
naar klimaatverandering en gezondheid uitgevoerd.
verdiepende inzichten gepubliceerd. Op basis van de data uit de gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen zijn de wijk- en buurt-
EEN MEER DATA-GEDREVEN GGD
cijfers gepubliceerd. Ook is voor deze doelgroep bekeken hoe resulta-
De data-infrastructuur is geïmplementeerd en deze wordt continu
ten verschillen als de respondenten moeite hebben met rondkomen.
geoptimaliseerd. Dataverwerking en analyse vindt steeds meer op
De resultaten voor de doelgroep jeugd (middelbare scholieren, inclu-
centraal niveau plaats, waardoor de verschillende teams steeds beter
sief het voortgezet praktijkonderwijs 13-16 jaar) zijn in het najaar
vanuit één bron en dus één waarheid naar buiten kunnen treden. Zo
gepubliceerd op (sub)regio- en gemeenteniveau. Uit een verdiepende
hebben we de verwerking van o.a. de populatiegegevens (open data
analyse kwamen grote verschillen tussen jongens en meisjes naar
CBS) zo gestructureerd dat via de website gezondheid in cijfers en voor
voren. Dit speelt vooral op het gebied van mentaal welbevinden,
ieder team de populatiecijfers per relevante regio- en leeftijdsindeling
gezondheid, ongewenste seksuele ervaring, online risico’s en de hou-
ad hoc opvraagbaar zijn. Deze zijn eenvoudig te actualiseren en aan
ding ten opzichte van lhbtqia+. De verschillen zijn in het algemeen
te passen.
toegenomen sinds 2019. Op verzoek van de gemeente Neder-Betuwe is in 2024, als aanvulling op de Gezondheidsmonitor Jeugd, de monitor
BELEID VEILIG BASEREN OP DATA
Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) in die gemeente uitge-
De informatie op de website ‘gezondheid in cijfers’ wordt continu
voerd. De resultaten hiervan verschijnen in 2025. ‘OKO’ helpt gemeen-
uitgebreid. Met verschillende teams binnen de GGD hebben we thema-
HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD
INHOUDSOPGAVE
5 / 39
JAARVERSLAG 2024
tische pagina’s ingericht. Zo zijn verschillende aspecten van seksuele
Advisering op aanvraag
gezondheid uit de gezondheidsmonitoren uitgewerkt. Daarnaast
In het eerste kwartaal heeft de GGD geadviseerd over het regioplan
hebben we op basis van de poli-bezoeken inzichten over SOA-zorg
Rivierenland. Daarnaast is vanuit het programma OIA bijgedragen aan
opgesteld.
een verkenning van gezamenlijke informatieontsluiting voor duiding
Het rapport over de vaccinatiegraad vanuit het Rijksvaccinatie-
en beeldvorming over de Nijmeegse stadsdelen Noord en Lindenholt.
programma (RVP) is per gemeente bijgewerkt voor het jaar 2023.
Dit was een vraag van de kerngroep ‘directeuren opgave sturing soci-
De vaccinatiegraad is lager dan in 2022, vooral bij de oudere leeftijds-
ale basis’ (Bindkracht10, Sterker, GGD, Lindenberg, Buurtteams Jeugd
groepen.
& Gezin, Buurtteams Volwassenen, Talis en gemeente Nijmegen). We
Met de data van de Jeugdgezondheidszorg hebben we de overge-
hebben de kwalitatieve en/of kwantitatieve informatie per organisatie
wichtcijfers per leeftijdscategorie per gemeente inzichtelijk gemaakt.
gepresenteerd aan alle bestuurders. De focus lag op uitvoeringscijfers
Naast visuele inzichten zijn de data op maximaal haalbaar detailniveau
van de verschillende organisaties en daarnaast informatie over het
toegankelijk aangeboden op de dataviewer van ‘gezondheid in cijfers’.
begrip ‘sociale kwaliteit’, met als doel om in gesprek tot gezamenlijke
Rapportages en inzichten op deze website zijn zoveel mogelijk omge-
inzichten en adviezen te komen.
zet naar digitoegankelijke rapporten. PDF-bestanden zijn vervangen door leesbare html-documenten.
DOORONTWIKKELING LANDELIJKE OGGZ-MONITOR Bij de landelijke OGGZ-monitor zijn op basis van de vorig jaar gepriori-
GROEI IN DATAVAARDIGHEID
teerde persona’s 4 doelgroepen benoemd en werkgroepen gestart.
Het aanbod en structureel gebruik van dashboards en rapportages
Vanuit onze GGD is aan 2 werkgroepen deelgenomen: I) thuiswonen-
nam in 2024 bij verschillende teams binnen de GGD verder toe. In vaste
den met waarschijnlijk dementie en ernstige zorgtekorten, en II) thuis-
evaluatiecycli zijn de dashboards/rapportages doorontwikkeld. Zo blij-
wonenden met ernstige woningvervuiling/hoarding. We hebben voor
ven ze optimaal aansluiten bij de steeds veranderende informatiebe-
beide doelgroepen data geanalyseerd en meegeschreven aan de
hoefte uit het werkveld.
factsheets. Voor de doelgroep personen met waarschijnlijk dementie
Met de afdeling JGZ zijn onder andere definities en dashboards (door)
zijn ook interviews afgenomen bij verschillende professionals uit de
ontwikkeld voor zorg aan nieuwkomers, voor het STORM-project en
regio. In de factsheets beschrijven we of en hoe we kunnen toewerken
voor monitoring van groepsvaccinaties. Met het team Gezonde School
naar landelijke ontsluiting van indicatoren, inclusief het harmoniseren
(onderdeel Gezond Leven) is een dashboard gemaakt dat onder meer
en duiden van data. Ook geven we inzicht in de omvang, problema-
zichtbaar maakt aan welke gezondheidsthema’s op welke school
tiek, zorgbehoeften en toeleiding naar reguliere ondersteuning en
wordt gewerkt. Het team Wmo Toezicht is gestart met een verant-
zorg. De factsheets zijn bestemd voor beleidsmedewerkers OGGZ en
woordingsrapportage over het calamiteitentoezicht.
zorgprofessionals uit het zorgnetwerk vanuit de OGGZ-doelgroepen.
HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD
INHOUDSOPGAVE
6 / 39
JAARVERSLAG 2024
1.2 Algemene Gezondheidszorg De afdeling Algemene Gezondheidszorg (AGZ) combineert de volgende taakgebieden: het voorkómen en bestrijden van infectieziekten en tuberculose, reisvaccinaties, seksuele gezond heidszorg, technische hygiënezorg, forensische geneeskunde en medische milieukunde. Ook het toezicht op kinderopvang en Wmo-voorzieningen zijn taken van de afdeling AGZ.
Meldingen infectieziekten (zonder corona) 2023
2024
Meldingsplichtige ziekten
293
792
Niet meldingsplichtige infectieziekten
219
180
Vragen over infectieziekten
639
999
‘Artikel 26’-meldingen
133
120
2.023
2.091
Totaal
Daarnaast was er een hepatitis A-uitbraak gerelateerd aan meerdere
VACCINATIES
locaties (basisschool, BSO en kinderdagverblijf) in het voorjaar en de
Ook in 2024 zijn mensen in de regio gevaccineerd tegen corona. Met
zomer van 2024. Om de uitbraak te bestrijden werden 5 vaccinatie-
wekelijkse overzichten uit de coronadashboards is de vaccinatiegraad
rondes georganiseerd, waarbij kinderen en hun gezinsleden werden
en -opkomst inzichtelijk gemaakt. Van oktober tot en met december
gevaccineerd en personeel dat risico had gelopen op besmetting.
liep de najaarscampagne. In deze periode zijn in totaal 89.605 mensen
Vanwege een mazelenuitbraak in een andere regio heeft team Infectie-
gevaccineerd. Dit is 95% van de door het RIVM geplande vaccinaties.
ziektenbestrijding (IZB) zich samen met de afdeling Jeugdgezondheids-
Er is 19% minder gevaccineerd ten opzichte van 2023. In 2024 hebben
zorg voorbereid op een mogelijke mazelenuitbraak in onze regio.
115 jongvolwassenen (19 t/m 26-jarigen) zich laten vaccineren tegen
Daarvoor zijn werkinstructies en samenwerkingsafspraken gemaakt. In
HPV. Dat was significant lager ten opzichte van 2023. Reden daarvan
2024 ontving de GGD 1 melding van mazelen. Hierbij zijn maatregelen
was dat in 2023 landelijk campagne is gevoerd voor HPV-vaccinatie
genomen, waardoor geen verdere verspreiding heeft plaatsgevonden.
gericht op zowel meisjes als jongens.
BESTRIJDING INFECTIEZIEKTEN In 2024 kwamen er 792 meldingen binnen van meldingsplichtige infectieziekten en 999 vragen over infectieziekten van burgers en
TOP 5 Meldingsplichtige infectieziekten 2024 1. Kinkhoest 538
professionals. In 2023 waren dat 293 meldingen en 639 vragen.
2. Invasieve pneumokokkenziekte 48
Deze forse toename van meldingen kwam vooral door kinkhoest
3. Bof 43
(538 meldingen) en bof (43 meldingen) in de 1e helft van 2024. Vanwege de grote drukte werd een callcenter ingezet voor de admi-
4. Invasieve groep A-streptokokken 37
nistratieve verwerking van kinkhoestmeldingen.
5. Legionellose 26
HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD
INHOUDSOPGAVE
7 / 39
JAARVERSLAG 2024
Tot slot begeleidde team IZB in 2024 1 verpleegkundige stagiaire,
ben we dit jaar extra gelet of (zwem)baden bij evenementen zijn aan-
8 artsen in opleiding (tot arts infectieziektebestrijding of arts Maat-
gemeld bij de provincie. Bij de 10 seksinrichtingen zijn alle jaarlijkse
schappij + Gezondheid), en meerdere coassistenten.
inspecties uitgevoerd. Er is eenmaal een herinspectie uitgevoerd. Met het team Seksuele Gezondheid is overlegd over de beoordeling van de
CRISISBEHEERSING
normen rondom veilig werken voor de sekswerkers.
De opgedane ervaring vanuit de COVID-19 crisis is geëvalueerd en heeft
In 2024 hebben we de inspecties technische hygiënezorg (THZ) meer in
geleid tot aanpassingen en verbeteringen in het integrale crisisplan.
overleg met de verschillende gemeenten uitgevoerd. Het overleg over
De GGD heeft een actueel cyclisch opleidingsjaarplan (OTO) van de bij
prioriteiten en handhaving heeft geleid tot nieuwe afspraken, meer
de opschaling betrokken personen en afdelingen en is hiermee voorbe-
inzicht en een laagdrempeligere samenwerking.
reid op een crisis of ramp. In 2024 is volgens de overeenkomst Publieke
In samenwerking met het team IZB waren we betrokken bij het bestrij-
Gezondheid tussen de GHOR en GGD Gelderland-Zuid voorzien in de
den van diverse uitbraken. We hebben instellingen op locatie bezocht
afgesproken piketfuncties voor de VRGZ-/GHOR-crisisorganisatie.
en geadviseerd over infectiepreventie en -bestrijding.
De inzet van de Gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen (GAGS) is volgens de overkomst GGD-en regio Oost geborgd in 2024.
Tattoos en piercings
De GGD-piketfuncties zijn in 2024 geborgd.
Vergunningsaanvragen van bedrijven voor tattoos en/of piercings zijn
GGD Gelderland-Zuid is in 2024 voor 10 situaties opgeroepen. Deze
tijdig en goed afgehandeld.
situaties hebben niet geleid tot het activeren van een GGD-crisisteam. De Minister van VWS heeft de Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI) opgericht om tijdens een volgende pandemie paraat te staan en hierbij de geleerde lessen van Covid-19 mee te nemen. Het is een groot project met veel werkgroepen en onderwerpen, waarbij wij nauw bovenregionaal samenwerken met andere GGD’en.
TECHNISCHE HYGIËNEZORG Volgens contractafspraken tussen COA en GGDGHOR Nederland zijn de (noodopvang)locaties voor asielzoekers bezocht. Er zijn op 4 locaties nulmetingen gedaan en op 3 locaties is een reguliere inspectie uitgevoerd. Er zijn verschillende inspecties uitgevoerd bij evenementen. Vanwege het in werking treden van de Omgevingswet heb-
HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD
INHOUDSOPGAVE
8 / 39
JAARVERSLAG 2024
REGIONAAL ZORGNETWERK GAIN Samen met andere zorgpartners heeft het team Infectieziektebestrijding meegewerkt aan het verminderen van (zorg)infecties en antibioticaresistentie. Een voorbeeld hiervan is het project Hygiëne- en infectiepreventie in de huisartsenpraktijk (HIP in de HAP). Ook is input geleverd aan het project Transmurale werkafspraken en bij het verzorgen van workshops, netwerkbijeenkomsten, webinars en de ontwikke-
Consulten seksuele gezondheid
80+20 10+90 3+97 7+93 5.253
673
164
430
SOAconsulten
PrEP consulten
Sense consulten
Hepatitus B vaccinaties
6.520 totaal consulten
ling van informatiemateriaal.
TUBERCULOSEBESTRIJDING
mogelijk beschermd zijn, heeft het team zich ingezet om de wachtlijst
Het aantal gevonden TBC-infecties (54) en het aantal patiënten met
zo ver mogelijk weg te werken. Ook heeft het team vanaf augustus
actieve tuberculose (22) is, na een jaar van verhoging, weer terug naar
bijna 80 nieuwe cliënten in de PrEP-zorg opgenomen.
het niveau van 2022. We hebben onderzoek gedaan naar de overwegingen van ouders om hun zuigeling al dan niet te laten vaccineren
In 2024 hebben 18 cliënten gebruikgemaakt van de nazorggesprekken
met het BCG-vaccin. Met deze informatie zouden we misschien de vac-
na een abortus. Daarnaast hebben we met 34 cliënten 1 of meerdere
cinatiegraad kunnen verhogen.
keuzehulp-gesprekken gevoerd om hen te helpen een weloverwogen
Ouders gaven aan dat ze de gezondheid, bescherming en de toekomst
beslissing te nemen over het al dan niet ondergaan van een abortus.
van hun kind(eren) heel belangrijk vinden. Ze leken zelf, na overleg met naasten of het zoeken van informatie, redelijk goed te kunnen
In de cliëntenpopulatie van ons zorgaanbod (waaronder Nu Niet
inschatten of BCG-vaccinatie waardevol is voor hun kind. Daarop is de
Zwanger, soa-testen, PrEP) zijn ook cliënten met een migratie/vluchte-
informatiebrief van de GGD aangepast om betere informatie te geven
lingenafkomst en investeren we in cultuursensitief werken. In 2024
die nodig is om de afweging te kunnen maken. Dit jaar zien we een
gaven we specifiek voor deze groep bijvoorbeeld voorlichting over sek-
kleine toename van het aantal kinderen dat een BCG-vaccinatie heeft
suele gezondheid aan 72 personen in de COA-opvang en aan 39 (min-
gehad (257 in 2024 en 204 in 2023).
derjarige) statushouders. Een paar keer is de voorlichting gecombineerd met soa-testen en HPV-vaccinaties. 6 vrouwen kwamen naar een
SEKSUELE GEZONDHEIDSZORG
nazorgspreekuur voor vrouwelijke genitale verminking, waarvan een
De belangrijkste verschuiving binnen de seksuele gezondheidszorg in
aantal is doorverwezen voor een hersteloperatie.
2024 was de bestendiging van de PrEP-zorg sinds augustus. PrEP is medicatie om hiv te voorkomen. Hiermee is de pilot van de afgelopen
GEZONDHEID EN MILIEU
jaren omgezet in een structureel zorgaanbod, echter met een plafond-
Het team Gezondheid en Milieu heeft 199 adviezen gegeven aan
financiering. Om te zorgen dat mensen die risico lopen op hiv zo snel
inwoners, gemeenten en instanties over de invloed van milieufactoren
HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD
INHOUDSOPGAVE
9 / 39
JAARVERSLAG 2024
op de gezondheid. Voorbeelden van onderwerpen zijn bestrijdingsmiddelen, binnenmilieu, lucht- en bodemverontreiniging en houtstook. Daarnaast is deelgenomen aan een landelijke pilot, waaruit een nieuwe werkwijze voor klachten over laagfrequent geluid is ontwikkeld. Het team heeft actief bijgedragen aan de landelijke publiekswebsite GGDleefomgeving.nl en informatiecampagnes over kwik en houtstook uitgevoerd. In het kader van het EU-project LifeIP (over gezondheid en klimaatadaptatie) zijn diverse bijdragen geleverd. Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet officieel in werking getreden. In dit kader zijn in 2024 adviezen gegeven over het gezond inrichten van de leefomgeving, met name bij bestemmingsplanwijzigingen. Ook is bijgedragen aan beleidsontwikkelingen, zoals klimaatadaptatie en een woonzorgvisie. In overleg met de gemeenten is een productenboek ontwikkeld en vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Voor het eerst wordt binnen het team een arts Maatschappij + Gezondheid (2e fase) opgeleid.
TOEZICHT KINDEROPVANG De wettelijke plicht om op alle locaties in de kinderopvang (kindercentra en gastouderbureaus) inspectie uit te voeren in 2024, is volledig gerealiseerd. Ook de wettelijke verplichting om 50% van de gastouderlocaties te bezoeken is gerealiseerd. Daarmee is in 2024 voldaan aan de wettelijke kaders voor toezicht kinderopvang.
HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD
INHOUDSOPGAVE
10 / 39
JAARVERSLAG 2024
1.3 Gezond Leven De afdeling Gezond Leven werkt aan een gezonde leefstijl bij inwoners. Onze gezondheidsmakelaars ‘School & Jeugd’ organiseren vanuit de school en wijk preventieprogramma’s voor de jeugd. Onze gezondheidsmakelaars ‘Volwassenen’ doen dit voor volwassenen en ouderen in de wijk. De aanpak is integraal: we werken vanuit een brede benadering samen met onze partners aan de ontwikkeling, organisatie en uitvoering van deze preventieprogramma’s. Alleen zo is het mogelijk om optimaal in te spelen op de behoeften en vragen van de gemeenten en de gemeenschap. Het team Gezonde Kennis voert de epidemiologische taken van de GGD uit.
GEZONDHEIDSMONITOR JONGVOLWASSENEN In het voorjaar en de zomer van 2024 zijn jongvolwassenen van 16 tot en met 25 jaar via social media geworven om mee te doen aan de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen. Het doel: de fysieke en mentale gezondheid na de coronaperiode van deze leeftijdsgroep onderzoeken. ZonMW is namens het Ministerie van VWS de opdrachtgever van de monitor. In januari 2025 zijn de resultaten landelijk en regionaal gepubliceerd. Dit gebeurt ook op onze website gezondheidincijfers.ggdgelderlandzuid.nl.
GEZONDHEIDSMONITOR VOLWASSENEN EN OUDEREN Najaar 2024 zijn bijna 50.000 inwoners van 18 jaar en ouder uitgenodigd om de vragenlijst van de GGD Gezondheidsmonitor 2024 in te vullen. Gemiddeld heeft ruim 1 op de 3 genodigden de vragenlijst online of op papier ingevuld. Dat is genoeg om in alle gemeenten cijfers op
GEZONDHEIDSMONITOR JEUGD
wijk- of dorpskernniveau te geven. Publicatie van de resultaten is op
In de eerste helft van 2024 zijn de resultaten van de Gezondheidsmoni-
19 juni 2025. We presenteren de resultaten bij de gemeenten rond de
tor Jeugd uit het najaar van 2023 gepresenteerd aan de scholen en
zomer van 2025.
gemeenten. In augustus zijn de resultaten inzichtelijk gemaakt op onze website gezondheidincijfers.ggdgelderlandzuid.nl. Het ging om de jongeren in klas 2 en 4 van onze middelbare scholen. Het (mentaal) welbevinden bij de jongeren is landelijk een groot aandachtspunt. Ook in onze regio zien we dat dit na corona bij steeds meer jongeren speelt en het verschil tussen jongens en meisjes is groter geworden. Verder valt ook op dat steeds meer jongeren vapen of roken en dat een groter deel risico loopt op problematisch social media gebruik. We zien wel dat het alcoholgebruik weer iets afneemt ten opzichte van de stijging die we in 2021 zagen. Ook zien we dat de acceptatie van homoseksualiteit na jaren van stijging, sinds 2023 sterk is gedaald.
HOOFDSTUK 1 / UNIFORME TAKEN WETTELIJK BELEGD BIJ DE GGD
INHOUDSOPGAVE
11 / 39
JAARVERSLAG 2024
WIJK- OF GEMEENTEGERICHTE AANPAK
Vignetten Gezonde School
Alle gemeenten hebben een eigen uitvoeringsplan gezondheidsbevor-