Bijlage 23 Zienswijzennota
Tekst van het document
Zienswijzennota Chw-bestemmingsplan Nijmegen Kanaalhavens - 7 (Waal Energie)
Gemeente Nijmegen Bureau Ruimtelijke Planvorming (SR30) 14 november 2023
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
1
Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1.
Inleiding
Het ontwerpbestemmingsplan Nijmegen Kanaalhavens -7 (Waal Energie) heeft van donderdag 15 september 2022 tot en met woensdag 26 oktober 2022 voor een ieder ter inzage gelegen. Er zijn in totaal 8 zienswijzen binnengekomen. De zienswijzen zijn in deze zienswijzennota samengevat en voorzien van een beoordeling door het college van burgemeester en wethouders. Voor zover een onderdeel van een zienswijze niet specifiek aan bod zou komen, wil dat niet zeggen dat de zienswijze niet in de beoordeling betrokken is. De reactie op het betreffende onderdeel ligt dan besloten in de weerlegging van de overige onderdelen van de zienswijze. De ontvankelijke zienswijzen zijn dus volledig in de beoordeling betrokken. Ook is aangegeven of de zienswijzen al dan niet tot aanpassing van het bestemmingsplan hebben geleid. De zienswijzen geven aanleiding om de achtergrond van de ontwikkeling uitgebreider te beschrijven in navolgende paragrafen. 1.2.
Aanleiding
ENGIE Energie Nederland N.V. (hierna: ENGIE) is eigenaar van het terrein Centrale Gelderland in Nijmegen. Al sinds 1936 is het terrein in gebruik voor grootschalige elektriciteitsproductie. In 2013 is het Energieakkoord opgesteld (paragraaf 3.1). In dit akkoord werd onder andere de sluiting van vijf Nederlandse kolencentrales uit de jaren '80 geregeld. Centrale Gelderland was een van deze centrales en is eind 2015 dan ook gesloten. Deze inmiddels voormalige kolen- en biomassa gestookte energiecentrale wordt nu gesloopt ten behoeve van de beoogde ontwikkeling op het terrein. Het terrein komt daarmee in 2023 vrij voor de boogde ontwikkelingen. Centrale Gelderland heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de stad Nijmegen en de regio en vormde een baken op de plek waar de Waal en het Maas-Waalkanaal samen komen. De centrales op het terrein hebben zich in al die jaren steeds aangepast aan nieuwe vormen van energieproductie, de gebouwen en de inrichting van het terrein weerspiegelden die transities. Nederland zit nu in een belangrijke nieuwe transitie, waarbij we gaan overstappen van fossiele energie naar hernieuwbare energie en waarin we de emissie van CO2 aanzienlijk gaan terugdringen. De huidige sloop van Centrale Gelderland en de beoogde ontwikkeling van het terrein passen in die transitie.
Met de sloop van de kolen- en biomassa gestookte energiecentrale komt een groot industrieterrein vrij aan de rand van de stad, direct gelegen aan de Waal en met veel waardevolle energie-infrastructuur. We raken snel gewend aan de plek zonder de kolen- en biomassa gestookte energiecentrale. Maar eens was daar het grote gebouw, de industrie, met de schoorsteen die al van ver te zien was. De gebouwen zijn gesloopt, de schoorsteen is weg. Dit alles is al ingezet ten behoeve van de energietransitie, als ook de transitie van het terrein. Dat is op dat moment nog niet zo zichtbaar. Maar er zijn al grote stappen gezet. De plaatsing van de windturbines en het zonnepanelenveld zijn daarvan voor de omgeving zichtbare resultaten.
2
Minder zichtbaar, maar wel heel belangrijk voor de toekomst van het voormalig terrein van de kolen- en biomassa gestookte energiecentrale is dat ENGIE en de gemeente Nijmegen gedeelde ambities hebben. Samen hebben zij de Gebiedsvisie Waal Energie opgesteld (paragraaf 4.1). Deze is door de raad in 2019 vastgesteld. In de Gebiedsvisie Waal Energie zijn daarvoor de volgende ambities en het toekomstbeeld meegegeven: Een nieuw energiehart dat positief bijdraagt aan de energietransitie, door de opwek, buffering en distributie van (hernieuwbare) energie. Ruimte voor duurzame, emissie loze logistiek (watergebonden op- en overslag en stadsdistributie) die bijdraagt aan verbetering van de luchtkwaliteit. Een nieuwe (deels watergebonden) werklocatie in de stad, die ruimte biedt aan verschillende soorten ondernemers. Een nieuwe groene verbinding tussen Nijmegen, Weurt en buitengebied en een optimale aansluiting van NYMA met o.a. fietsroutes, wandelroutes, uitkijkpunten en parkeren. Deze ambities uit de gebiedsvisie zijn door Kuiper Compagnons stedenbouwkundig vertaald in "Waal Energie, aanjager voor een duurzame stad stedenbouwkundig raamwerk en beeldkwaliteit" (paragraaf 4.2). De herontwikkeling volgens de ambities van de gebiedsvisie en het stedenbouwkundig raamwerk passen niet in het geldende bestemmingsplan.
Om deze herontwikkeling juridisch-planologisch mogelijk te maken is dit bestemmingsplan met verbrede reikwijdte voorbereid. Tevens is een mer-procedure (Milieueffect rapportage-procedure) doorlopen. ENGIE blijft als bedrijf en grondeigenaar aanwezig op de locatie en gaat samen met partners in de komende jaren in afstemming met de omgeving tot invulling van het terrein komen. 1.3
Het nieuwe energiehart
Er spelen een aantal belangrijke factoren een rol in het creëren van een nieuw energiehart, maar ook geeft dit de noodzaak voor een nieuw energiehart weer. Op dit moment is er sprake van energiecongestie. Dit betekent dat er op sommige momenten te weinig aanbod van elektriciteit is. Voor nieuwe bedrijven in de omgeving die veel elektriciteit nodig hebben, betekent dit dat ze niet op het elektriciteitsnet kunnen worden aangesloten om die grote hoeveelheid elektriciteit te ontvangen. Dit betekent op dat punt een stagnatie in de economische ontwikkeling van de stad en de regio. Dat werkt door in een negatief effect op het aanbod van arbeidsplaatsen. De maatschappij is grote stappen aan het zetten in de energietransitie. Woningen gaan van het gas af, bedrijven gaan van het gas af en auto's gaan steeds meer elektrisch rijden. Deze ontwikkelingen zorgen er voor dat de behoefte aan elektriciteit steeds meer toeneemt. Daarbij wordt de energiecongestie steeds groter. Er zal daarom een groter aanbod aan elektriciteit nodig zijn.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
3
Het mooist zou zijn als dit volledig opgewekt kan worden met de windturbines en zonnepanelen op het terrein van Waal Energie en in de omgeving. Zon en wind zijn helaas niet altijd in voldoende mate voorhanden. Er zal dus een 'achtervang' nodig zijn. Hiervoor is een energiecentrale mogelijk nodig. Ook deze energiecentrale zouden we met zijn allen het liefst gelijk op een fossielvrije brandstof laten functioneren, bijvoorbeeld fossielvrije waterstof. Waterstof is nu en de komende jaren helaas nog niet beschikbaar in de hoeveelheden die een energiecentrale nodig heeft. Dit is wel het doel. Het Rijk streeft daar ook naar. Daarover later meer. Dit betekent dat de beoogde energiecentrale als hybride centrale zal worden gebouwd. In de huidige visie die het Rijk heeft ontwikkeld zal, zodra fossielvrije waterstof in voldoende mate beschikbaar is, dat de brandstof voor de beoogde energiecentrale worden. Dat betekent dat dat het moment is dat er geen, of in eerste instantie minder, fossiele brandstof nodig is. In de periode daarvóór is het gebruik van aardgas voor de beoogde energiecentrale niet te vermijden. Zouden we dat niet doen, dan stagneert ook de energietransitie die de maatschappij nu inzet. Woningen en bedrijven kunnen niet van het gas af. De bouw van nieuwe woningen zal vertragen, omdat deze niet kunnen worden aangesloten op het electriciteitsnet.
En elektrische auto's kunnen op minder plekken, of langzamer opladen. Dit zal naar verwachting de omschakeling naar elektrische auto's vertragen. Ook dat heeft een grote impact op ons leefmilieu. Bij elektrische auto's is het neveneffect ook dat ze stiller zijn, en daarmee ook bijdrage aan een prettiger leefmilieu. Het Rijk werkt hard aan mee aan de energietransitie. Het terrein van Waal Energie is op rijksniveau (Barro) aangewezen als terrein voor grootschalige elektriciteitsopwekking. Dit betekent dat het Rijk het noodzakelijk vindt dat er op voldoende plekken in Nederland op grootschalige wijze elektriciteit wordt opgewekt, om energiecongestie, dus een tekort aan stroom, te voorkomen of te verminderen. Het Rijk heeft als doelstelling dat in 2045 deze grote energiecentrales CO2-neutraal zullen zijn. Ook ENGIE en gemeente Nijmegen hebben deze doelstelling. Het Rijk werkt er aan om het landelijke aardgasnetwerk te vervangen door een landelijk waterstofnetwerk. Ook de beoogde energiecentrale in het plangebied zal daarop worden aangesloten. De beoogde energiecentrale gaat dus automatisch mee in de ontwikkeling die er op rijksniveau wordt ingezet. De beoogde energiecentrale komt er niet zomaar. Daaraan zijn voorwaarden verbonden. Niet alleen het belang van ENGIE telt hierin; er moet een meerwaarde zijn voor de maatschappij.
De beoogde energiecentrale heeft noodzakelijkerwijs een belangrijke plek gekregen in het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte en in het MER. Om deze beoogde energiecentrale mogelijk te maken, zullen de maximale scenario's in beeld moeten worden gebracht. En dat is ook gedaan.
4
1.4
Energiecampus
Het plangebied Waal Energie bestaat echter niet alleen uit deze energiecentrale. De huidige inrichting van het plangebied is niet toegankelijk, terwijl het plangebied een belangrijke plek inneemt in de omgeving. Hoe mooi zou het zijn als deze plek te bezoeken is? Daaraan is in het stedenbouwkundig raamwerk invulling gegeven. In aansluiting op de lijn die er in het Waalfront en NYMA al is ingezet, komt er een wandelverbinding met de uiterwaarden van Beuningen. Er komt een plek waar bezoekers het gebied in kunnen. Daarmee zal het plangebied veel meer onderdeel worden van de omgeving, in plaats het afgesloten en afgeschermde gebied wat het nu is. Er zijn plannen voor een parkeergarage, bijvoorbeeld voor de bezoekers van de nieuwe bedrijven, maar ook voor de bezoekers en bedrijven van NYMA. Ook een Park & Bike zal hier dan onderdeel van zijn: de auto parkeren en op de fiets verder (minder auto's in de stad, betere luchtkwaliteit). Bij de parkeergarage wordt gedacht om op het dak een fantastisch uitzichtpunt te creëren: uitzicht op het nieuwe energielandschap, uitzicht over de mooie ontwikkeling van NYMA en uitzicht over de prachtige Waal en de uiterwaarden. Een energiecampus zal verder zorgen voor een vloeiende overgang tussen het industrieterrein van Waal Energie naar NYMA. Een gebied dus met meer kantoorachtige functies, zoals bijvoorbeeld onderwijs en research en development.
Ook zal het terrein er aantrekkelijker uit komen te zien. Het straatprofiel zal veel groener en breder zijn. Ook zal er op belangrijke plekken een groene invulling worden gegeven. 1.5
Andere bedrijven
Natuurlijk blijft het industrieterrein ook een industrieterrein. Waal Energie heeft een mooie ligging aan de Waal en aan het Maas-Waalkanaal, met ook nog eens een eigen haven. De bedrijven die zich hier vestigen zullen daarom voornamelijk een link moeten hebben met de ligging aan het water: watergebonden en water verbonden bedrijfsactiviteiten. Het huidige BCTN, de containerterminal in het noorden van het plangebied valt hier bijvoorbeeld onder. Of de bedrijven moeten een link hebben met het energielandschap. Bijvoorbeeld door zero emissie stadsdistributie mogelijk te maken. Dit betekent dat de vrachtwagens die de stad moeten bevoorraden, hier overladen naar emissie loze logistiek, bijvoorbeeld elektrisch vervoer. Gezocht wordt naar bedrijven die een verbinding met elkaar aangaan, bijvoorbeeld in hoge mate afhankelijk zijn van de energie-infrastructuur, watergebonden bedrijven die grondstoffen aanleveren voor een naastgelegen bedrijf e.d. 1.6
Het verhaal achter de milieueffecten
Zoals iedereen weet hadden we hier een aantal jaren geleden nog een grote kolen- en biomassa gestookte energiecentrale staan. De milieueffecten hiervan hadden een grote omvang. Dat zal veel minder worden. In directe zin al heel veel, maar ook in indirecte zin.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
5
Een energiecentrale is eigenlijk te zien als een grote cv-ketel. Deze moet gestookt worden, net als thuis. Daarnaast komen er ook andere bedrijven, zoals hiervoor al is uitgelegd. We hebben als gemeente doelen en wensen met betrekking tot milieu, natuur en omgeving. Voor stikstof bijvoorbeeld. Stikstof zorgde over het hele land voor effecten. Het wordt mogelijk dat er een nieuwe energiecentrale komt, eerst op aardgas, later op waterstof. De stikstofeffecten hiervan zijn vele malen kleiner dan van de kolen- en biomassa gestookte energiecentrale. Ook de andere bedrijven binnen Waal Energie vallen binnen deze kleinere stikstofruimte. Dat zorgt ervoor dat er grote delen van het land niet meer de effecten van de centrale hebben. In de ruime regio zal de energiecentrale bijdragen aan de energietransitie. Daardoor nemen in indirecte zin de stikstofeffecten ook nog eens af. Steeds minder gasgestookte cv-ketels, steeds minder auto's op diesel en benzine, steeds minder effecten door de industrie. De achtergronddepositie van stikstof neemt daarmee af. Ook komt met het aanpassen van het bestemmingsplan ruimte vrij voor bijvoorbeeld tanken op waterstof, E-laden en grootschalige energieopslag in de vorm van batterijen. Driedubbele winst dus. De geluidscontour blijft hetzelfde en toch zal geluid kunnen verminderen.
Hoe zit dat? De geluidsruimte is namelijk verdeeld in dit Chw-bestemmingsplan. Per deelgebied is vastgelegd hoeveel geluid er mag zijn. Als er minder geluid wordt gebruikt, dan kan dit niet worden opgebruikt door andere bedrijven buiten dat deelgebied. En ook niet door bedrijven buiten plangebied Waal Energie. En dus kunnen de geluidseffecten mogelijk verminderen. Voor geur geldt dat het nooit meer kan worden dan de cumulatieve norm die de provincie Gelderland of (t.z.t.) de gemeente Nijmegen hiervoor heeft. Het verkeer zal ook stiller worden. Elektrische auto's maken maar weinig geluid. Dit is dus een indirect effect dat bijdraagt aan een betere leefomgeving. Ook de luchtkwaliteit zal verbeteren. De beoogde energiecentrale zal veel minder fijnstof en CO2 in de lucht brengen. Bovendien is vastgelegd dat de energiecentrale in 2045 CO2-vrij moet zijn. Ook is zero emissie stadsdistributie mogelijk gemaakt. Goed voor mens en milieu dus.
6
De effecten van de ontwikkeling Waal Energie op de luchtkwaliteit. De cijfers geven een percentage weer per bron van de luchtkwaliteit in 2019. Met de pijlen is (enkel) weergegeven of de ontwikkeling Waal Energie leidt tot een daling of een stijging. (Bron: gemeente Nijmegen)
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
7
1.7
Waarom een bestemmingplan verbrede reikwijdte?
Binnenkort krijgen we één omgevingsplan, doordat dan de Omgevingswet in werking treedt. Een omgevingsplan kan andere dingen regelen dan nu met een bestemmingplan kan. Bijvoorbeeld milieuregels. Om hier alvast mee te oefenen is daar een bestemmingplan met verbrede reikwijdte voor geïntroduceerd in de Crisis- en herstelwet (Chw). Dit plan voor Waal Energie is zo'n plan met milieuregels. Maar waarom hebben we dat dan nodig? Nu zijn alleen ENGIE en BCTN op dit terrein actief. Dat gaat straks (en eigenlijk nu al) veranderen. Er zullen veel meer bedrijven komen. Ieder bedrijf moet dan de eigen milieuregels volgen. Maar wie let dan nog op het totaal? Eigenlijk niemand. Dat willen we dus niet. We willen dat er in het hele plangebied van Waal Energie gekeken wordt wat er allemaal voor effecten zijn. Bij elkaar opgeteld, dus cumulatief. Zodat van te voren het totale effect al vaststaat, vastgelegd in dit bestemmingplan met verbrede reikwijdte. En dus niet dat er steeds wat extra bij kan komen. Dat is het grote voordeel. Een beheerorganisatie gaat dit allemaal bijhouden en hierover ook rapporteren. 1.8
Veranderingen tussen ontwerp en vastgesteld bestemmingplan
Het plangebied Waal Energie gaat steeds meer vorm en invulling krijgen. Van te voren zijn het nog abstracte contouren. Nu is al veel meer duidelijk. Daar hebben we dus ook de onderzoeken en regels op kunnen afstemmen. Zo heeft ENGIE heeft beter inzicht gekregen in de benodigde capaciteit voor de toekomst. Daarom kan voor de beoogde energiecentrale met minder grote milieuen stikstofeffecten worden berekend. In het MER is deze laag impactvariant uitgewerkt in de voorkeursvariant. Ook is nu meer duidelijk wat de rijk aanwijzing voor grootschalige elektriciteitsopwekking betekent. Het Rijk heeft aangegeven dat, (1) de Barro aanwijzing voor grootschalige energie opwekking in dit plangebied van toepassing blijft, (2) de energiecentrales te gaan ondersteunen in de energietransitie door op termijn waterstof via een landelijk netwerk aan te bieden. Dat is een belangrijke stap, zoals hiervoor al is te lezen. Het "Stedenbouwkundig raamwerk en beeldkwaliteit" was gelijktijdig afgerond met het ontwerp bestemmingplan. Bij nadere inzien konden de uitgangspunten daarvan nog verder worden versterkt in het bestemmingplan. We leggen nu bijvoorbeeld de profielen van de wegen vast, zodat er een groene ruimte in het straatbeeld ontstaat. Meer aandacht voor kwaliteit dus.
8
1.9
Afsluiting
Er zijn al grote stappen gezet in de (her)ontwikkeling van Waal Energie. En er zullen nog grote stappen volgen. Dit bestemmingplan met verbrede reikwijdte (Chwbestemmingsplan) is daarin heel belangrijk. Dit gaat dus niet alleen om de ontwikkeling van het fysieke plangebied van Waal Energie tot een aantrekkelijk en beleefbaar energie- en industriepark. Uiteindelijk zal deze ontwikkeling een enorm belangrijke bijdrage leveren aan de energietransitie van Nijmegen, de regio en van de maatschappij.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
9
Overzicht zienswijzen 1.
College Beuningen
2.
Gemeente Beuningen
3.
Exctinction Rebellion Nijmegen
4.
Rijkswaterstaat Oost-Nederland
5.
Tennet
6.
Vereniging Dorpsbelang Hees, Wijkraad Neerbosch-oost, Wijkraad Waterkwartier, de Belangenvereniging Kinderdorp Neerbosch en medewerkers van het 7 wijken overleg.
7.
Vereniging Leefmilieu
8.
Waterschap Rivierenland
10
Samenvatting en beoordeling zienswijzen 1. College Beuningen 1. College Beuningen Samenvatting zienswijzen 1. Dezelfde milieuruimte blijft beschikbaar. De vraag is of er op termijn geen verlaging van de milieuruimte gerealiseerd kan worden in dit plan om zo het risico te vermijden dat onnodige milieuruimte blijft bestaan.
Reactie 1. In de inleiding van de zienswijzennota is ingegaan op de visie en ambitie, als ook op de doelstelling voor dit gebied. Ook is ingegaan op de aanpassing van het MER met een laagimpact variant. De beoogde energiecentrale zal voor bijna alle milieueffecten omlaag gaan ten opzichte van de kolen- en biomassa gestookte energiecentrale. Wat gelijk blijft is het aspect geluid. Het plangebied Waal Energie is onderdeel van het geluid gezoneerde industrieterrein "industrieterrein Nijmegen-West/Weurt". Dit is leidend voor de algemene milieuruimte die hier geboden wordt. Geluid vormt de buitencontour. De beoogde energiecentrale heeft deze geluidsruimte ook nodig. De methodiek in het bestemmingsplan is zodanig dat voor toekomstige ontwikkelingen al een gebruiksruimte voor geluid is gereserveerd door middel van de omgevingsvergunning milieu voor dit plangebied. Dit betekent dat die ruimte niet op een andere locatie, binnen of buiten het plangebied, kan worden gebruikt. Dat wat niet gebruikt wordt op die betreffende locatie, zal ook niet door een ander kunnen worden gebruikt. Op deze manier vindt een feitelijke reductie van geluid plaats, als het bedrijf die ruimte niet nodig heeft. In de Gebiedsvisie van 2019 is het behoud van de geluidsruimte ook als uitgangspunt voor de ontwikkeling geformuleerd.
De transitie naar duurzame energie is een transitie waarbij de te nemen stappen nog ontwikkeld worden. Zo is waterstof nog niet in een zodanig grote hoeveelheid beschikbaar om te dienen als brandstof voor de beoogde energiecentrale. Ook technieken voor de beoogde energiecentrale zullen in de loop der jaren nog worden
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
11
doorontwikkeld en worden verbeterd. Het is daarmee voorstelbaar dat daarmee de effecten die de beoogde energiecentrale op de omgeving heeft in de vorm van hinder als ook in de vorm van natuur- en milieueffecten kunnen verminderen. Hoe ver deze effecten mogelijk kunnen verminderen en met welk tijdsverloop is nu nog niet in te schatten. Wel is duidelijk dat er een verschuiving van bijvoorbeeld stikstofdepositie plaatsvindt. Voor de kolen- en biomassa gestookte energiecentrale gold een landelijke belasting. Voor de beoogde energiecentrale geldt dat, hoewel de depositie veel minder is, deze meer nabij plaatsvindt. Indien de transitie wordt gemaakt naar waterstof zal een verschuiving plaatsvinden. Er zal dan geen uitstoot van CO2 meer zijn, zoals bij een energiecentrale gestookt op fossiel gas, maar er zal naar verwachting wel eengrotere stikstofdepositie plaatsvinden. De totale depositie van stikstof vanuit het plangebied is begrensd door de Wnb-vergunning. Bij realisering van de beoogde energiecentrale zal een project MER uitgevoerd dienen te worden om dit gedetailleerder in beeld te krijgen en te kunnen afwegen. 2.
Het beeld kan ontstaan dat kaders van het bestemmingsplan en de gestelde ambities uit elkaar lopen. Een kritische en strenge toetsing bij realisatie van een gasgestookte centrale is een vereiste. Reclamant biedt hierbij ondersteuning aan.
2.
Aan de planregels is toegevoegd dat de beoogde energiecentrale in 2045 CO2-neutraal moet zijn. Bovendien is in de planregels vastgelegd dat de beoogde energiecentrale een hybride centrale dient te zijn. Dit betekent dat een centrale wordt gebouwd, die zowel geschikt is omen (in eerste instantie) aardgas als brandstof te gebruiken, maar te zijner tijd kan omschakelen naar waterstof als brandstof. In art 7.3 staan de voorwaarden waaronder de beoogde energiecentrale wordt toegestaan. Inmiddels is ook duidelijk dat het Rijk haar rol in de energietransitie pakt. Door middel van een landelijk leidingnetwerk worden de verschillende energiecentrales gevoed. Vooralsnog is dit door middel van aardgas. Het Rijk heeft de ambitie om in 2045 CO2neutraal te zijn. Als stap hierin zal op termijn waterstof via dit landelijke leidingnetwerk worden aangeboden aan de energiecentrales. Nu de beoogde energiecentrale hierop aangesloten zal worden, is het belang van de Rijksoverheid hiermee vastgesteld.
12
Om zicht te houden op deze ontwikkeling levert ENGIE iedere 5 jaar een overzicht aan met een ingeschat stappenplan naar CO2-neutraal in 2045.
Conclusie Deze zienswijze heeft geleid tot aanpassingen van het bestemmingsplan. Aanpassingen Toelichting Ja, de onderwerpen geluid, geur en stikstof zijn aangepast. Toelichting hoofdstuk 1.1 aanleiding en doel aangepast. Verbeelding Geen aanpassing Planregels Ja, de regels omtrent geluid, geur en stikstof zijn aangepast. In de regels is in artikel 7.2 een voorwaardelijke verplichting opgenomen.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
13
2. Gemeenteraad Beuningen 2. Gemeenteraad Beuningen Samenvatting zienswijzen 1. De gas-, klimaat- en stikstofcrisis en tevens de aandacht voor luchtkwaliteit in West en Weurt maken het extra belangrijk op deze locatie niet meer opnieuw te beginnen met gebruik van fossiele brandstof. Reclamant vindt dit lastig te rijmen met de uitgesproken ambities van duurzaamheid, circulariteit en schone leefomgeving, waar het bestemmingsplan ook mogelijkheden voor biedt.
Reactie 1. In de inleiding van deze zienswijzennota is ingegaan op de visie en ambitie, als ook op de doelstelling voor dit gebied. Ook is ingegaan op de aanpassing van het MER met een laagimpact variant. De beoogde energiecentrale zal voor bijna alle milieueffecten omlaag gaan ten opzichte van de kolen- en biomassa gestookte energiecentrale. Wat gelijk blijft is het aspect geluid. Het plangebied Waal Energie is onderdeel van het geluidgezoneerde industrieterrein "industrieterrein Nijmegen-West/Weurt". Dit is leidend voor de algemene milieuruimte die hier geboden wordt. Geluid vormt de buitencontour. De beoogde energiecentrale heeft deze geluidsruimte ook nodig. De methodiek in het bestemmingsplan is zodanig dat voor toekomstige ontwikkelingen al een gebruiksruimte voor geluid is gereserveerd door middel van de omgevingsvergunning milieu voor dit plangebied. Dit betekent dat die ruimte niet op een andere locatie, binnen of buiten het plangebied, kan worden gebruikt. Dat wat niet gebruikt wordt op die betreffende locatie, zal ook niet door een ander kunnen worden gebruikt. Op deze manier vindt een feitelijke reductie van geluid plaats, als het bedrijf die ruimte niet nodig heeft. In de Gebiedsvisie van 2019 is het behoud van de geluidsruimte ook als uitgangspunt voor de ontwikkeling geformuleerd.
De transitie naar duurzame energie is een transitie waarbij de te nemen stappen nog ontwikkeld worden. Zo is waterstof nog niet in een zodanig grote hoeveelheid beschikbaar om te dienen als brandstof voor de beoogde energiecentrale. Ook technieken voor de beoogde energiecentrale zullen in de loop der jaren nog worden doorontwikkeld en worden verbeterd. Het is daarmee voorstelbaar dat daarmee de effecten die de beoogde energiecentrale op de omgeving heeft in de vorm van hinder als ook in de vorm van natuur- en milieueffecten kunnen verminderen. Hoe ver deze effecten mogelijk kunnen verminderen en met welk tijdsverloop is nu nog niet in te schatten. Wel
14
is duidelijk dat er een verschuiving van bijvoorbeeld stikstofdepositie plaatsvindt. Voor de kolen- en biomassa gestookte energiecentrale gold een landelijke belasting. Voor een gasgestookte energiecentrale geldt dat, hoewel de depositie veel minder is, deze meer nabij plaatsvindt. Indien de transitie wordt gemaakt naar waterstof zal een verschuiving plaatsvinden. Er zal dan geen uitstoot van CO2 meer zijn, zoals bij een energiecentrale gestookt op fossiel gas, maar er zal naar verwachting wel een wat grotere stikstofdepositie plaatsvinden. De totale depositie van stikstof vanuit het plangebied is begrensd door de Wnb-vergunning. Bij realisering van de beoogde energiecentrale zal een project MER uitgevoerd dienen te worden om dit gedetailleerder in beeld te krijgen en te kunnen afwegen. Aan de planregels is toegevoegd dat de beoogde energiecentrale in 2045 CO2-neutraal moet zijn. Bovendien is in de planregels vastgelegd dat de beoogde energiecentrale een hybride centrale dient te zijn. Dit betekent dat een centrale wordt gebouwd, die zowel geschikt is om (in eerste instantie) aardgas als grondstof te gebruiken, maar te zijner tijd kan omschakelen naar waterstof als grondstof. In art 7.3 staan de voorwaarden waaronder een energiecentrale wordt toegestaan. Inmiddels is ook duidelijk dat het Rijk haar rol in de energietransitie pakt.
Door middel van een landelijk leidingnetwerk worden de verschillende energiecentrales gevoed. Vooralsnog is dit door middel van aardgas. Het Rijk heeft de ambitie om in 2045 CO2neutraal te zijn. Als stap hierin zal op termijn waterstof via dit landelijke leidingnetwerk worden aangeboden aan de energiecentrales. Nu ENGIE hierop aangesloten zal worden, is het belang van de Rijksoverheid hiermee vastgesteld. Om zicht te houden op deze ontwikkeling levert ENGIE iedere 5 jaar een overzicht aan met een ingeschat stappenplan naar CO2-neutraal in 2045. En heel belangrijk, het plan Waal Energie voorziet in zero emissie-oplossingen voor mobiliteit over weg en water. Dit zijn nu de grootste bronnen voor luchtvervuiling in Nijmegen. De beoogde energiecentrale zal ook elektriciteit leveren aan de zero-emissieenergiestations in geval zon en wind er niet of onvoldoende zijn. Ondanks de stikstofemissievracht van de beoogde energiecentrale (ook in geval van waterstof) draagt het totale plan positief bij aan de verbetering van de luchtkwaliteit in een groot gebied ten opzichte van de situatie in 2019.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
15
De effecten van de ontwikkeling Waal Energie op de luchtkwaliteit. De cijfers geven een percentage weer per bron van de luchtkwaliteit in 2019. Met de pijlen is (enkel) weergegeven of de ontwikkeling Waal Energie leidt tot een daling of een stijging. (Bron: gemeente Nijmegen) 2.
Reclamant is zich bewust van het door het Rijk vastgestelde Barro. Dit doet echter niets af aan het feit dat lokaal beleid, vanuit de gemeente Nijmegen, onafhankelijk een voorschrift kan geven. Er hoeft in het bestemmingsplan geen rekening te worden gehouden met het mogelijk in de toekomst inroepen van de Barro. Gemeente Nijmegen kan daarom de eigen groene en duurzame ambities voorschrijven zonder daarbij te hoeven leunen op fossiele
16
2.
Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) schrijft ons voor dat we in een bestemmingsplan grootschalige elektriciteitsopwekking moeten toelaten en daartoe de fysieke ruimte moet bieden. Het ministerie van EZK heeft schriftelijk aangegeven dat zij het belangrijk vindt deze Barro-aanwijzing te handhaven, omdat de ruimte nodig is voor de energietransitie en Nijmegen een plek heeft in de landelijke plannen voor de overstap naar duurzame energieopwekking. Deze brief is als bijlage 22 toegevoegd aan de toelichting van het Chw-bestemmingsplan. Nu we als gemeente niet alleen ambities hebben voor de herontwikkeling van het terrein van Centrale Gelderland, het nieuwe
brandstoffen. Een energiecentrale moet daarom in principe worden uitgesloten. Indien Nijmegen gedwongen wordt mee te werken aan de Barro-aanwijzing, vraag reclamant om strenge voorwaarden voor o.a. uitstoot en andere overlast gevende effecten mee te nemen, alsmede zo snel mogelijk overstappen op niet-fossiele brandstoffen. Dit is een verplichting aan onze kinderen, kleinkinderen, maar bovenal de inwoners van West en Weurt.
Waal Energie, maar we ook ambities hebben voor de energietransitie van de gemeente Nijmegen en de regio, maakt ook een energiecentrale onderdeel uit van voorliggend plan. Zoals in de inleiding op deze zienswijzennota is toegelicht, is te voorzien dat de beoogde energiecentrale een belangrijke rol speelt in deze energietransitie.
Conclusie De zienswijze heeft geleid tot aanpassingen van het bestemmingsplan Aanpassingen Toelichting Toelichting hoofdstuk 1.1 aanleiding en doel aangepast Verbeelding Geen aanpassing Planregels In de regels is in artikel 7.2 een voorwaardelijke verplichting opgenomen.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
17
3. Exctinction Rebellion Nijmegen 3. Exctinction Rebellion Nijmegen Samenvatting zienswijzen 1. Reclamant is fundamenteel tegen alle vormen van fossiele energieopwekking. Het gebruik van fossiele brandstoffen is schadelijk voor mens, milieu en economie.
Reactie 1. Het mooist zou zijn als de energiebehoefte volledig opgewekt kan worden met de windturbines en zonnepanelen op het terrein van Waal Energie en in het de omgeving. Zon en wind zijn helaas niet altijd in voldoende mate voorhanden. Er zal dus een ‘achtervang’ nodig zijn. Hiervoor is een energiecentrale mogelijk nodig. Om zo snel mogelijk te kunnen overschakelen op een niet-fossiele brandstof, bijvoorbeeld waterstof, zal dan een hybride centrale worden gebouwd. Waterstof is nu en de komende jaren helaas nog niet beschikbaar in de grote hoeveelheid die een energiecentrale nodig heeft. Het Rijk stuurt hier op. In de periode daarvóór is het gebruik van aardgas voor de beoogde energiecentrale niet te vermijden. Aan de planregels is toegevoegd dat de beoogde energiecentrale in 2045 CO2-neutraal moet zijn. Bovendien is in de planregels vastgelegd dat de beoogde energiecentrale een hybride centrale dient te zijn. Dit betekent dat een centrale wordt gebouwd, die zowel geschikt is om (in eerste instantie) aardgas als grondstof te gebruiken, maar te zijner tijd kan omschakelen naar waterstof als grondstof. In art 7.3 staan de voorwaarden waaronder een energiecentrale wordt toegestaan. Inmiddels is ook duidelijk dat het Rijk haar rol in de energietransitie pakt. Door middel van een landelijk leidingnetwerk worden de verschillende energiecentrales gevoed.
Vooralsnog is dit door middel van aardgas. Het Rijk heeft de ambitie om in 2045 CO2neutraal te zijn. Als stap hierin zal op termijn waterstof via dit landelijke leidingnetwerk worden aangeboden aan de energiecentrales. Nu ENGIE hierop aangesloten zal worden, is het belang van de Rijksoverheid hiermee vastgesteld. Om zicht te houden op deze ontwikkeling levert ENGIE iedere 5 jaar een overzicht aan met een ingeschat stappenplan naar CO2-neutraal in 2045. En heel belangrijk, het plan Waal Energie voorziet in zero emissie-oplossingen voor mobiliteit over weg en water. Dit zijn nu de grootste bronnen voor luchtvervuiling in
18
Nijmegen. De beoogde energiecentrale zal stroom leveren aan de zero-emissieenergiestations in geval zon en wind er niet of onvoldoende zijn. Ondanks de stikstofemissievracht van de beoogde energiecentrale (ook in geval van waterstof) draagt het totale plan positief bij aan de verbetering van de luchtkwaliteit in een groot gebied ten opzichte van de situatie in 2019.
De effecten van de ontwikkeling Waal Energie op de luchtkwaliteit. De cijfers geven een percentage weer per bron van de luchtkwaliteit in 2019. Met de pijlen is (enkel) weergegeven of de ontwikkeling Waal Energie leidt tot een daling of een stijging. (Bron: gemeente Nijmegen)
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
19
2.
Reclamant eist een integere transparantie met betrekking tot communicatie naar bewoners van de gemeente over de gemaakte plannen.
Conclusie Deze zienswijze heeft geleid tot aanpassing van het bestemmingsplan.
Aanpassingen Toelichting Toelichting hoofdstuk 1.1 aanleiding en doel aangepast Verbeelding Geen aanpassing. Planregels In de regels is in artikel 7.2 een voorwaardelijke verplichting opgenomen.
20
2.
Op diverse manieren is participatie gepleegd. Op 12 november 2018 vond een werksessie met omwonenden plaats over de toekomst van het ENGIE-terrein. Vervolgens hebben ENGIE en gemeente Nijmegen over een conceptversie van de Gebiedsvisie Waal Energie op 6 april 2019 een bewonersdag georganiseerd en op 10 april 2019 een bedrijvendag. Op deze bijeenkomsten werd met name aandacht gevraagd voor het perspectief vanuit Weurt en de visualisatie vanuit de woningen, voor de Groene Hub en Smart Energy in regionaal verband, voor de uitwerking van het Energiehart en voor circulariteit, vestigingsbeleid en parkmanagement. Met deze input is een eindconcept opgesteld dat van 6 juni tot en met 17 juli 2019 ter inzage lag. Het college heeft ingestemd met de doorlopen stappen voor communicatie, tot aan de ter visie legging van het ontwerp bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. Dit bestemmingsplan heeft vervolgens 6 weken ter visie gelegen, waarbij iedereen in de gelegenheid is gesteld om een zienswijze in te dienen, zoals ook u heeft gedaan. Ook de gemeenteraad van Beuningen heeft een zienswijze ingediend. Daarom heeft op maandag 27 februari 2023 een raadsvergadering met de gemeente Nijmegen en Beuningen tezamen plaatsgevonden, ten behoeve van een technische toelichting op het bestemmingsplan, en over nut en noodzaak van een energiecentrale.
In de Inleiding bij deze zienswijzennota is een toelichting van gelijke strekking opgenomen.
4. Rijkswaterstaat Oost-Nederland 4.
Rijkswaterstaat Oost-Nederland
Samenvatting zienswijzen 1. Strook grond met bedrijfsbestemming is omgezet in een groenbestemming. Reclamant verzoekt hiervan af te zien, omdat bomen het zicht vanuit de verkeerspost op schepen en andere vaartuigen zal beperken. Bovendien is nog ruimte nodig voor extra parkeerplaatsen vanwege verplaatsing van de ligplaats van de RWS-schepen vanwege de herstructurering van de Waalhaven. Ook is omzetting van damwandkade in talud in overweging hetgeen ook nog ruimte in deze strook kan vergen. RWS is gelet op het voorgaande als eigenaar niet voornemens om deze grond te gaan gebruiken als groenstrook met bomen.
Reactie 1. Rijkswaterstaat is eigenaar van het betreffende terrein. ENGIE heeft recht van erfpacht. In het Stedenbouwkundig Raamwerk is weergegeven hoe de groenstructuur wordt ingevuld (zie navolgende afbeelding). Dat is niet op juiste wijze vertaald naar de verbeelding van het ontwerp bestemmingsplan. De bestemming Groen op eigendom van Rijkswaterstaat is grotendeels verwijderd. Er is een bestemming Groen opgenomen op grondgebied van ENGIE, ten noorden van de insteekhaven. Rijkswaterstaat is echter voor een deel eigenaar van de gronden waarop deze bestemming Groen is opgenomen. Zie navolgende afbeelding, met blauwe omlijning. Vigerend geldt hier de bestemming Bedrijf – Elektriciteitscentrale met een bouwvlak en bouwmogelijkheden tot maximaal 33 m hoogte. Een één-op-één-vertaling zou zijn dat hier de nieuwe bestemming Bedrijventerrein met bouwvlak zou worden opgenomen. In dit geval is dat echter niet voor de hand liggend omdat dat deel afgescheiden wordt van het overige deel van Waal Energie met de bestemming Bedrijventerrein, door de bestemming Groen. De bestemming Groen bevat geen bouwmogelijkheden en ook niet een verplichting voor een specifieke invulling. Dit hoeft dus niet een invulling met bomen te zijn, maar kan evengoed gras zijn. Dat betekent dat er binnen deze bestemming een invulling kan worden gekozen die het zicht niet zal beperken.
Vanwege de ons inziens beperkte omvang van deze strook, is dit een passende oplossing.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
21
Wellicht ten overvloede: blijkens onderstaande afbeelding werden en worden de zichtlijnen van de verkeerstoren van Rijkswaterstaat niet geschaad. Links afbeelding zichtlijnen, rechts afbeelding groenstructuur (bron: Stedenbouwkundig
Raamwerk)
22
2.
De groenstrook valt binnen de vrijwaringszone voor vaarwegen (Barro), waarbinnen bestemmingsplanwijzigingen rekening dienen te houden met deze zichtlijnen.
2.
Eigendom Rijkswaterstaat met rode omlijning, in blauw het deel dat daarvan binnen de bestemming Groen is opgenomen. Eigendom ENGIE in oranje. Ten aanzien van de zichtlijnen en groenstrook, zie de beantwoording hiervoor. De vrijwaringszone langs vaarwegen is conform het Barro opgenomen, door middel van de gebiedsaanduiding 'vrijwaringszone - vaarweg'.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
23
3.
Nagenoeg het hele plangebied is aangewezen als uitzonderingsgebied van de Beleidsregels grote rivieren (Waterbesluit art 6.16) zodat de dubbelbestemming hier niet hoeft te worden opgenomen en daarmee onnodige restricties worden voorkomen.
Conclusie
Deze zienswijze heeft geleid tot aanpassing van het bestemmingsplan.
Aanpassingen Toelichting Geen aanpassing.
24
3.
De dubbelbestemming Waterstaat - Waterstaatkundige functie is van de verbeelding verwijderd conform de bijlage bij het Waterbesluit, zie onderstaande afbeelding. Voor het gele vlak (gelijk aan het plangebied) vervalt deze dubbelbestemming. In dit toelichting was dit in het ontwerp al op juiste wijze opgenomen.
Verbeelding Ja, de bestemming Groen ten noorden van de insteekhaven is vervangen door de bestemming Groen, conform het Stedenbouwkundig Raamwerk, bovenstaand weergegeven met de oranje cirkel. De dubbelbestemming Waterstaat - Waterstaatkundige functie is verwijderd conform de bijlage bij het Waterbesluit, zie bovenstaande afbeelding. Voor het gele vlak (gelijk aan het plangebied) vervalt deze dubbelbestemming. Planregels Geen aanpassing.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
25
5. Tennet 5.
Tennet
Samenvatting zienswijzen 1. Binnen het plangebied zijn 2 ondergrondse hoogspanningsverbindingen aanwezig, maar niet bestemd, te weten 150 kV Nijmegen - Philips en 150 kV Nijmegen Neerbosch (dubbel tracé). Deze verbindingen zijn van groot belang voor de leveringszekerheid van elektriciteit in Nederland en daarnaast ook ruimtelijk relevant. Ze dienen te allen tijde bereikbaar te zijnen blijven voor onderhoud, storingen en/of calamiteiten en daarnaast zoveel als mogelijk ongestoord te kunnen blijven liggen c.q. aanwezig te zijn. Bouwen en werkzaamheden in de nabijheid/ op onze assets is in principe niet toegestaan. We verzoeken om een overleg te voeren met ons team Asset Environment Management om de (on)mogelijkheden te bespreken. 2.
Artikel 10 (NB: Leiding - Hoogspanningsverbinding) kan vervallen, omdat er geen bovengrondse verbindingen binnen het plangebied zijn.
26
Reactie 1. De ondergrondse hoogspanningsleiding is opgenomen conform de digitale bestanden van Tennet, door middel van de dubbelbestemming "Leiding - Hoogspanning".
2.
De dubbelbestemming "Leiding - Hoogspanningsverbinding" is van de verbeelding en uit de regels verwijderd. Ook de teksten in de toelichting zijn hierop aangepast.
3.
4.
5.
Ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld een gascentrale, locatie voor transport of opslag van waterstof of andere brand- of explosiegevaarlijke stoffen, dienen rekening te houden met een aan te houden veiligheidsafstand vanaf de erfgrens van het hoogspanningsstation, gebaseerd op de uitkomst van een risico-analyserapport. Het hoogspanningsstation valt niet onder externe veiligheid, maar de ontwikkelingen binnen het plangebied zouden dat wel kunnen zijn. We verzoeken een risico-analyseonderzoek uit te laten voeren wat de impact van een voorval kan zijn op het hoogspanningsstation. Zo kan Tennet beoordelen of het risico op uitval aanvaardbaar is of dat er wellicht mitigerende maatregelen of aanpassingen noodzakelijk worden geacht of anderszins. Nieuw op te richten opstallen dienen voorzien te zijn van de juiste aarding die voldoet aan de Nen-normen en richtlijnen om ontoelaatbare beïnvloeding van het nabijgelegen hoogspanningsstation/-verbindingen of omgekeerd te voorkomen.
3.
We onderkennen het belang van het beschermen van vitale infrastructuur. In de toelichting is het onderwerp veiligheid nu opgesplitst in openbare veiligheid, externe veiligheid, waterveiligheid en infrastructurele veiligheid.
4.
Bouwwerken dienen te voldoen aan het Bouwbesluit. Het Bouwbesluit bevat de regels over toepassing van de juiste Nen-norm met betrekking tot elektriciteit. Het bestemmingsplan kan en mag daarover dan geen regels opnemen. Dat is dus ook niet nodig, aangezien het Bouwbesluit daarin voorziet.
Advies om studie te doen naar EMC-verschijnselen en/of interferentie in of nabij te bouwen installaties en bouwwerken (NB: Elektro Magnetische Compatibiliteit). Ook gelden wettelijke bepalingen in de Telecommunicatiewet, op basis van Europese EMC-richtlijn.
5.
We onderkennen het belang van het beschermen van vitale infrastructuur. In de toelichting is het onderwerp veiligheid nu opgesplitst in openbare veiligheid, externe veiligheid, waterveiligheid en infrastructurele veiligheid.
In de regels is een afwijkingsbevoegdheid opgenomen voor het mogelijk maken van Beviinrichtingen. In deze afweging worden tevens de belangen van objecten van hoge infrastructurele waarde betrokken. De beheerder van die infrastructuur wordt om advies gevraagd bij een overlap met een Explosie-aandachtsgebied (EAG) of een Brandaandachtsgebied (BAG) van een nieuwe activiteit met het object van hoge infrastructurele waarde.
In de regels is een afwijkingsbevoegdheid opgenomen voor het mogelijk maken van Beviinrichtingen. In deze afweging worden tevens de belangen van objecten van hoge infrastructurele waarde betrokken. De beheerder van die infrastructuur wordt om advies gevraagd bij een overlap met een Explosie-aandachtsgebied (EAG) of een Brandaandachtsgebied (BAG) van een nieuwe activiteit met het object van hoge infrastructurele waarde.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
27
6.
Tennet heeft voorbeeldregels opgesteld: staalkaart "Elektriciteit en gas in het Omgevingsplan".
6.
De regels uit het bestemmingsplan zijn zo veel mogelijk in lijn gebracht met de uitganspunten van de staalkaart, voor zover van toepassing.
Conclusie Deze zienswijze heeft geleid tot aanpassing van het bestemmingsplan.
Aanpassingen Toelichting Teksten over de dubbelbestemming "Leiding - Hoogspanningsverbinding" zijn verwijderd. Aanpassing hoofdstuk 5.9 toelichting door onderscheid te maken in openbare veiligheid, externe veiligheid, waterveiligheid en infrastructurele veiligheid. Verbeelding De ondergrondse hoogspanningsleiding is opgenomen conform de digitale bestanden van Tennet, door middel van de dubbelbestemming "Leiding Hoogspanning". De dubbelbestemming "Leiding - Hoogspanningsverbinding" is uit de regels verwijderd. Planregels De dubbelbestemming "Leiding - Hoogspanningsverbinding" is van de verbeelding verwijderd. In de regels zijn voorwaarden toegevoegd aan 7.5 sub d (ontwerp 7.3 sub d) in relatie tot veiligheid. In de regels voorwaardelijke verplichting opgenomen onder artikel 7.2.5 in relatie tot veiligheid.
28
6. Vereniging Dorpsbelang Hees, Wijkraad Neerbosch-oost, Wijkraad Waterkwartier, De belangenvereniging Kinderdorp Neerbosch en medewerkers van het 7 wijken overleg. 6.
Vereniging Dorpsbelang Hees, Wijkraad Neerbosch-oost, Wijkraad Waterkwartier, De belangenvereniging Kinderdorp Neerbosch en medewerkers van het 7 wijken overleg.
Samenvatting zienswijzen 1. Welk juridisch kader wordt gehanteerd: ofwel Barro, Bro, Bkl en VNG-uitgave Bedrijven en milieuzonering, ofwel Omgevingswet en Milieuzonering nieuwe stijl die al deze richtlijnen vervangt. Nu wordt beide gehanteerd, wat volgens reclamant niet juist is. Om deze reden zou het gehele plan moeten worden verworpen en opnieuw worden vastgesteld.
Reactie 1. Voorliggend bestemmingsplan betreft een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte, op grond van de Crisis- en herstelwet (Chw). Daarmee is het mogelijk om in het bestemmingsplan milieunormen op te nemen, vooruitlopend op de mogelijkheden die de Omgevingswet na inwerkingtreding biedt voor een omgevingsplan. Een Chwbestemmingsplan wordt beschouwd als een pilot omgevingsplan. Dat betekent dat methodes/standaarden, die nu ontwikkeld worden/zijn voor het Omgevingsplan, zoals de VNG-milieuzonering nieuwe stijl, ook in een Chw-bestemmingsplan al kunnen worden toegepast. De milieunormen die we in het bestemmingsplan hebben opgenomen, zijn opgenomen om cumulatie binnen dit gebied te kunnen regelen. Daarvoor is dan dit Chwbestemmingsplan het toetsingskader. De activiteiten volgen op zichzelf ook nog het reguliere milieuspoor. De wet bepaalt welk toetsingskader op welk moment daarvoor geldt. Op dit moment is dat nog de Wabo in combinatie met het Activiteitenbesluit. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet zal dat worden vervangen door de Omgevingswet en (o.a.) Bkl. Bestemmingsplannen en Chw-bestemmingsplannen zullen dan van rechtswege worden gezien als omgevingsplan.
2.
Het is onterecht dat gebruik wordt gemaakt van de milieugebruiksruimte uit de situatie dat de kolencentrale op dit terrein nog in gebruik was.
2.
We raken snel gewend aan de plek zonder de kolen- en biomassa gestookte energiecentrale. De gebouwen zijn inderdaad gesloopt en de schoorsteen is weg. Dit alles is al ingezet ten behoeve van de energietransitie, als ook de transitie van het terrein. Dat is op dat moment nog niet zo zichtbaar. Maar er zijn al grote stappen gezet. De plaatsing van de windturbines en het zonnepanelenveld zijn daar zichtbare resultaten van. Voor de herontwikkeling van het terrein hebben ENGIE en de gemeente Nijmegen gedeelde
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
29
ambities en hebben zij samen de Gebiedsvisie Waal Energie opgesteld. Dit Chwbestemmingsplan is daar de planologische vertaling van. Bij een transitie van een terrein is het nodig en noodzakelijk om gebruik te maken van de milieuruimte die er eerder was, om de nieuwe invulling mogelijk te maken. De milieueffecten van de kolen- en biomassa gestookte energiecentrale hadden een grote omvang. Dat zal veel minder worden. In directe zin al heel veel, maar ook in indirecte zin. Denk aan stikstof en fijnstof (luchtkwaliteit). De geluidscontour blijft hetzelfde. De geluidsruimte is verdeeld. Per gebied is vastgelegd hoeveel geluid er mag zijn. Deze ruimte hoeft niet volledig te worden gebruikt. Als er minder geluid wordt gebruikt, dan kan dit niet worden opgebruikt door andere bedrijven buiten dat gebied. En ook niet door bedrijven buiten Waal Energie. Zo kunnen de geluidseffecten mogelijk verminderen. Ook zullen de milieueffecten in indirecte zin verbeteren. Door de energietransitie die met dit Chw-bestemmingsplan wordt gefaciliteerd, zullen er meer auto's elektrisch gaan rijden en zullen er minder gasgestookte Cv-ketels zijn bij particulieren en bedrijven. Dit zorgt voor een algehele verbetering van de luchtkwaliteit en een rustigere omgeving. Zie hiervoor de inleiding op deze zienswijzennota.
En heel belangrijk, het plan Waal Energie voorziet in zero emissie-oplossingen voor mobiliteit over weg en water. Dit zijn nu de grootste bronnen voor luchtvervuiling in Nijmegen. De beoogde energiecentrale zal stroom leveren aan de zero-emissieenergiestations in geval zon en wind er niet of onvoldoende zijn. Ondanks de stikstofemissievracht van de beoogde energiecentrale (ook in geval van waterstof) draagt het totale plan positief bij aan de verbetering van de luchtkwaliteit in een groot gebied ten opzichte van de situatie in 2019.
30
3.
De sluiting van de oude energiecentrale was het gevolg van het Energieakkoord voor duurzame groei uit 2013. Een gasgestookte centrale valt niet onder de definitie van hernieuwbare energieopwekking o.b.v. Pijler 2 uit dit Akkoord. Een energiecentrale valt niet onder de definitie van Duurzame Decentrale Energie o.b.v. Pijler 3 uit dit Akkoord. Basisalternatief A en B vallen daarmee beiden niet onder het Energieakkoord en kan men dus geen gebruik maken van de in 2015 aanwezige milieugebruiksruimte,
3.
De effecten van de ontwikkeling Waal Energie op de luchtkwaliteit. De cijfers geven een percentage weer per bron van de luchtkwaliteit in 2019. Met de pijlen is (enkel) weergegeven of de ontwikkeling Waal Energie leidt tot een daling of een stijging. (Bron: gemeente Nijmegen) Het feit dat de centrale uit gebruik genomen is als gevolg van het energieakkoord betekent niet dat de locatie daarna alleen maar ingezet kan worden voor opwek van Duurzame Decentrale Energie. De Raad heeft haar visie op het toekomstig gebruik van het terrein vastgelegd in de Gebiedsvisie Waal Energie, waar dit bestemmingsplan een uitwerking van is. Het Rijk heeft recent haar visie op de verduurzaming van de energie-opwek en de rol van de Energie Hoofdinfrastructuur (inclusief Barro) uiteengezet in een kamerbrief.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
31
tenzij overtuigend kan worden aangetoond dat deze ontwikkelingen geen negatieve bijeffecten hebben t.a.v. de huidig bestaande situatie. Alleen voor hernieuwbare energieopwekking of een DDE-instelling zou de milieugebruiksruimte uit 2015 kunnen worden gebruikt
4.
In de brief Hoofdlijnen Programma Energiehoofdstructuur van 23 december 2022 geeft ze aan dat de huidige locaties voor grootschalige opwek (de zogenaamde Barro-locaties, waarvan dit er één is) juist bij de energietransitie noodzakelijk blijven. Deze locaties blijven daarom van Rijkswege gereserveerd voor grootschalige opwek. Dit bestemmingsplan geeft ook daar invulling aan.
In het Schone Lucht Akkoord is opgenomen: "Doel is om uitstoot en groei verder te ontkoppelen en een continue daling van emissies naar de lucht te realiseren." En partijen spreken af dat in nieuwe of geactualiseerde vergunningen die vanaf 2020 worden afgegeven, emissie-eisen staan die zo dicht mogelijk aan de onderkant van de BREF-range liggen (zo weinig mogelijk uitstoot). Voorliggend bestemmingsplan is hiermee in strijd.
4.
5.
Niet strokend met door rijk vastgestelde strategische richtlijnen voor omgevingsbeleid, waarin als strategische opgave "een klimaatbestendige en klimaat neutrale samenleving" wordt aangemerkt.
5.
6.
Voor stikstof mag niet worden gesaldeerd met de situatie in 2015, aangezien er sinds 2016 geen kolencentrale in bedrijf is geweest. De Aerius-berekeningen zouden moeten uitgaan van de huidige situatie. Dan zou sprake zijn van een toename van de huidige 1,8 kg/j NH3 naar 431,2 kg/j NH3. Hiermee wordt geen zekerheid gegeven dat de natuurlijke kenmerken van Natura 2000-gebied niet wordt aangetast t.a.v. de huidig bestaande situatie.
6.
32
In het Schone Luchtakkoord is de doelstelling uitgesproken om emissies naar de lucht substantieel te laten dalen. In het akkoord is niet vastgesteld dat dit gedaan zal worden door gebiedsontwikkelingen te stoppen. Het bestemmingsplan biedt planologische ruimte voor ontwikkelingen. Het bestemmingsplan bepaalt niet de emissie-eisen in vergunningen. Overigens biedt het bestemmingsplan ruimte aan activiteiten die moeten leiden tot een wezenlijke verduurzaming van de binnenvaart en duurzame stadsdistributie. Het PEH, waarin onder meer de reservering van deze locatie voor grootschalige energie opwek vastgelegd wordt, is een uitwerking van de door het rijk vastgestelde Nationale Omgevingsvisie, het NOVI. Daarmee is voorliggend plan in overeenstemming met de doelstellingen van het rijk.
Voor de voorliggende ontwikkeling is een ontwerp Wet natuurbescherming vergunning gepubliceerd dat ter inzage heeft gelegen van donderdag 15 september 2022 tot en met woensdag 26 oktober 2022. Naar aanleiding van de ingediende zienswijzen heeft ENGIE reactie gegeven op deze zienswijzen. Op basis van die reactie heeft de provincie een nieuw ontwerpbesluit Wnb-vergunning genomen. Hiervoor is opnieuw een ontwerp Wet natuurbescherming vergunning ter inzage gelegd. De gegevens in dit nieuwe ontwerpbesluit komen overeen met het MER, alsmede met voorliggend Chwbestemmingsplan. De vaststelling van de Wnb-vergunning (waarvoor de provincie Gelderland bevoegd gezag is) is afgestemd op de vaststelling van voorliggend Chw-
bestemmingsplan, zodat een gecoördineerde behandeling van een eventueel beroep mogelijk is.
7.
Toename op het gebied van PM10 en stikstofdioxide, waarbij PM2,5 niet is onderzocht. Dit staat op gespannen voet met de in de gemeenteraad aangenomen motie "Exitstrategie zware industrie".
7.
De vastgestelde Wet natuurbescherming vergunning vormt de grondslag van de stikstofruimte die benodigd is voor de activiteiten die met voorliggend Chwbestemmingsplan worden mogelijk gemaakt. De Wnb-vergunning is één-op-één vertaald in voorliggend Chw-bestemmingsplan. De toekenning van stikstofruimte vindt dan ook plaats via het spoor van de Wet natuurbescherming, waarvoor de provincie Gelderland bevoegd gezag is. Een inhoudelijke behoordeling hiervan vindt dan ook niet plaats binnen het kader van dit Chw-bestemmingsplan. De zienswijze kan hier derhalve geen betrekking op hebben. Uit het onderzoek naar het effect op de luchtkwaliteit blijkt een minimale beïnvloeding van de luchtkwaliteit door herontwikkeling van het plangebied Waal Energie. De waarden geven een duidelijk betere luchtkwaliteit ter plaatse van nabijgelegen woningen dan de advieswaarden van de WHO (2016).
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
33
De effecten van de ontwikkeling Waal Energie op de luchtkwaliteit. De cijfers geven een percentage weer per bron van de luchtkwaliteit in 2019. Met de pijlen is (enkel) weergegeven of de ontwikkeling Waal Energie leidt tot een daling of een stijging. (Bron: gemeente Nijmegen)
34
8.
Geluid kan effect hebben op broedvogels. Na de ontwikkeling kan het minder donker zijn. Er is daarmee geen zekerheid dat de natuurlijke kenmerken van N2000gebieden niet worden aangetast.
8.
We zijn het met de indiener eens dat geluid een effect kan hebben op broedvogels. Echter uit verschillende onderzoeken blijkt dat geschikte foerageergebieden nabij bebouwing, windturbines, wegen met verkeer en/of wandelaars worden gemeden en dat op verstoorde percelen lagere aantallen broedende vogels worden aangetroffen dan op rustige percelen. Door het gebruik van het plangebied Waal Energie voor grootschalige energieopwekking, containeroverslag en 2 windmolens is het nooit aantrekkelijk geweest voor broedende vogels los van eventueel geluid. De geluidsproductie is altijd begrensd geweest door de grenzen gesteld voor het geluidgezoneerde industrieterrein. Deze grenzen blijven voor dit Chw-bestemmingsplan in stand zodat, ook al ontstaat er in bepaalde gebieden een geluidstoename, deze toename binnen de maximale grenzen zal blijven zodat geconcludeerd kan worden dat de voorgenomen ontwikkeling geen verslechtering inhoudt ten opzichte van het vigerende regiem. Er is geen specifiek beleid op rijksniveau voor lichthinder. Wel worden gemeenten en provincies vanuit de Taskforce Verlichting gestimuleerd om energiebesparend met licht om te gaan en om lichtvervuiling tegen te gaan.
9.
De effecten van het oppompen en lozen van koelwater kan negatieve effecten o de algemene vissoorten hebben. Dit is in strijd met de algemene zorgplicht (art 1.11 Wnb).
9.
Net zoals bij het thema geluid, bestaat er een zorgplicht voor lichthinder. Het Activiteitenbesluit (artikel 2.1 lid 1) regelt lichthinder en de bescherming van het donkere landschap grotendeels met deze zorgplicht. Hieruit volgt dat zoveel mogelijk voorkomen of beperkt moet worden dat lichtvervuiling optreedt. Voor het oppompen en/lozen van koelwater is een (water)vergunning vereist. In de aanvraag daartoe moeten de effecten op het watersysteem inzichtelijk worden gemaakt. Aan de vergunning kunnen, indien noodzakelijk, voorwaarden worden gesteld. Het vermogen van een eventuele gasgestookte energiecentrale zal minder zijn dan van de kolen- en biomassa gestookte energiecentrale. Bovendien zal het rendement veel beter zijn. Overall zal daardoor de warmtelozing naar het oppervlaktewater veel minder zijn. Significant negatieve effecten als gevolg van het koelwater op de habitattypen zijn daarom uitgesloten, zoals ook blijkt uit de bijbehorende Planner.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
35
10. Niet strokend met circulariteits- en duurzaamheidsambities.
10. De vestiging van een hybride centrale, die op termijn CO2 neutraal zal zijn, past wel binnen de circulariteits- en duurzaamheidsambities.
11. Niet strokend met de vastgestelde geluidszonering. Het plan overschrijdt de grens 50 dB(A) voor bestaande woningen.
11. Een randvoorwaarde voor het van plangebied Waal Energie is de inpasbaarheid binnen de bestaande vastgestelde IL 50 dB(A ) geluidzonegrens. De geluidzonegrens is, op Beunings grondgebied, voor het laatst vastgesteld d.d. 20 mei 2009 (B&W gemeente Beuningen). Op Nijmeegse grondgebied is de geluidzonegrens voor het laatst vastgesteld d.d. 9 april 2008 (Raad van gemeente Nijmegen)
12. De noodzaak is niet aangetoond, aangezien er sinds de centrale niet meer in bedrijf is, zijn er geen problemen geweest met de stroomlevering. Er zijn veel andere duurzame energieprojecten van bv wind op zee. Evenmin is in de regeling ingebouwd dat er, vóórdat de gasgestookte centrale ook feitelijk gebruikt wordt, er eerst een onafhankelijke beoordeling moet plaatsvinden of dit ook nodig en wenselijk is. Al met al is een nieuwe, gasgestookte fossiele centrale, moreel verwerpelijk, aldus reclamant.
36
De vastgestelde 50 dB(A) IL zonegrens en de bijbehorende industrieterreingrens wijzigen niet. Voor woningen binnen de geluidzone (het gebied tussen de IL 50 dB(A) zonegrens en de bijbehorende industrieterreingrens) zijn in het verleden Hogere Waarden vastgesteld. Deze wijzigen niet. 12. Er zijn zeer zeker wel problemen in de energielevering. Met name op de bedrijventerreinen is dit merkbaar. Nieuwe bedrijven met een hoge energievraag kunnen zich op dit moment niet vestigen. Daarnaast zullen steeds meer auto's elektrisch rijden en zullen huishoudens van het gas gaan. De vraag naar elektriciteit neemt hiermee verder toe. Ook dit is energietransitie. Voorliggend plan is dus niet alleen een lokale gebiedsontwikkeling; de ontwikkeling heeft een veel grotere reikwijdte, namelijk de energietransitie van Nijmegen, de regio en van de maatschappij. Het mooist zou zijn als de energiebehoefte volledig opgewekt kan worden met de windturbines en zonnepanelen op het terrein van Waal Energie en in de omgeving. Zon en wind zijn helaas niet altijd in voldoende mate voorhanden. Er zal dus een ‘achtervang’ nodig zijn. Hiervoor is een energiecentrale mogelijk nodig. Om zo snel mogelijk te kunnen overschakelen op een niet-fossiele brandstof, bijvoorbeeld waterstof, zal dan een hybride centrale worden gebouwd.