Bijlage 23 Boom Effect Analyse

Ormel Boomverzorging

Om schade aan beworteling te voorkomen dient de locatie van het pad verplaatst te worden naar buiten de kwetsbare boomzone (kroonprojectie). 4: Bovengronds: Voldoende (+) Geen belemmering, aanpassing projectplan niet aan de orde Ondergronds: Voldoende (+) Geen belemmering, aanpassing projectplan niet aan de orde Zolang gewerkt wordt binnen het oude wegcunet en daarbuiten niet gegraven wordt, zijn geen aanpassingen nodig. Wel is het van belang om de algemene randvoorwaarden in acht te nemen. 5: Bovengronds: Voldoende (+) Geen belemmering, aanpassing projectplan niet aan de orde Ondergronds: Onvoldoende (-) Reële belemmering, aanpassing projectplan noodzakelijk Aanpassing van het ontwerp: ontgraven van het benodigde cunet dient minimaal 2,5 meter uit de stamvoet te blijven. Wanneer dit niet mogelijk is: boom 58 vellen en opnemen in de compensatie. Alle ontgravingen alleen met voorafgaande schriftelijke goedkeuring van BTT. 6: Bovengronds: Voldoende (+) Geen belemmering, aanpassing projectplan niet aan de orde Ondergronds: Onvoldoende (-) Reële belemmering, aanpassing projectplan noodzakelijk Aanpassing van het ontwerp: er is ruimte om de wadi zo vorm te geven dat de afgraving op 2,5 meter afstand van de stamvoeten van omringende bomen blijft. Wanneer dit niet mogelijk is: bomen 66 en 67 vellen en opnemen in de compensatie.

Juli 2023

37

Boom Effect Analyse conform Handboek Bomen 2022 Zwanenveld Nijmegen

Ormel Boomverzorging

3. De bomen in bosverband langs de spoorwegzijde van het gebied;

2 1

2 1

Projectaanpassingen en specifieke randvoorwaarden: 1: Bovengronds: Matig (+-) beperkte belemmering, noodzaak aanpassing projectplan beperkt Ondergronds: Slecht (--) ernstige belemmeringen, behoud niet mogelijk Bij de beoordeling van de werkzaamheden dient ook rekening gehouden te worden met een meter benodigde extra ontgraving buiten het gebouw en een ontgravingsdiepte van 1,80 meter. Bij de huidige planvorming is duurzame instandhouding van de genoemde bomen niet mogelijk. Deze exemplaren dienen opgenomen te worden in de compensatie. 2: Bovengronds: Voldoende (+) Geen belemmering, aanpassing projectplan niet aan de orde Ondergronds: Matig (+-) beperkte belemmering, noodzaak aanpassing projectplan beperkt

Juli 2023

38

Boom Effect Analyse conform Handboek Bomen 2022 Zwanenveld Nijmegen

Ormel Boomverzorging

Bij realisatie van het voetpad dient minimaal 2 meter afstand tot de stamvoeten aangehouden wordt bij alle werkzaamheden en ontgravingen ten behoeve van de wandelpaden, en niet dieper dan 20 cm ontgraven te worden.

Juli 2023

39

Boom Effect Analyse conform Handboek Bomen 2022 Zwanenveld Nijmegen

Ormel Boomverzorging

4. De boomgroep aan de oostzijde van het gebied.

2 1

3

2

2

Projectaanpassingen en specifieke randvoorwaarden: 1: Bovengronds: Voldoende (+) Geen belemmering, aanpassing projectplan niet aan de orde Ondergronds: Matig (+-) beperkte belemmering, noodzaak aanpassing projectplan beperkt Hoewel enige beworteling verloren zal gaan, is de verwachting dat dit geen negatieve invloed heeft op de duurzame instandhouding van boom 92. De minimale graafafstand van 2,5 meter dient aangehouden te worden. Er is geen projectaanpassing nodig. Alle ontgravingen alleen met voorafgaande schriftelijke goedkeuring van BTT. Juli 2023

40

Boom Effect Analyse conform Handboek Bomen 2022 Zwanenveld Nijmegen

Ormel Boomverzorging

2: Bovengronds: Voldoende (+) Geen belemmering, aanpassing projectplan niet aan de orde Ondergronds: Matig (+-) beperkte belemmering, noodzaak aanpassing projectplan beperkt Bij realisatie van het voetpad dient minimaal 2 meter afstand tot de stamvoeten aangehouden wordt bij alle werkzaamheden en ontgravingen ten behoeve van de wandelpaden, en niet dieper dan 20 cm ontgraven te worden. Alle ontgravingen alleen met voorafgaande schriftelijke goedkeuring van BTT. 3: Bovengronds: Voldoende (+) Geen belemmering, aanpassing projectplan niet aan de orde Ondergronds: Verbeterd (++) Situatie boom ‘ ondergronds’ verbetert binnen voorgestelde projectplan Hoewel mogelijk enige snoei nodig is ten behoeve van het verwijderen van het asfalt pad en cunet, kan door het invullen van het ontstane gat met rijke teelaarde of bomengrond de groeiplaats van de aanwezige bomen verbeterd worden.

4.3

Boombeschermingsplan

Boomtechnisch toezichthouder (BTT) Deze is vast aanspreekpunt voor alle boomtechnische vraagstukken, is op eigen initiatief alsook op aangeven van aannemer of gemeente aanwezig bij werkzaamheden in de kwetsbare boomzone, rapporteert direct aan opdrachtgever (projectmanager) en heeft de mogelijkheid om (delen van) het werk stil te leggen wanneer de duurzame instandhouding van bomen in het gedrang komt. De BTT is aanwezig bij de relevante bouwvergaderingen en monitort gedurende de bouwfase de werkzaamheden door inspecties fysiek op locatie. Deze inspecties vinden in principe wekelijks plaats, tenzij op de bouwvergadering besloten wordt dat dit niet nodig is. Alle werkzaamheden in de kwetsbare boomzone worden voorafgegaan door overleg met de BTT. De BTT houdt een logboek bij van alle werkzaamheden rond bomen, dit is gedurende en na de bouwfase door aannemer en gemeente in te zien. Algemene randvoorwaarden Aanvullend op de projectaanpassingen en specifieke randvoorwaarden, worden een aantal algemene randvoorwaarden gegeven die van belang zijn voor het duurzaam behoud van de bomen. Met deze algemene randvoorwaarden dient rekening gehouden te worden bij de uitvoering van alle werkzaamheden die invloed hebben dan wel plaatsvinden in of nabij de kwetsbare boomzone.

Het betreft de volgende algemene randvoorwaarden:  Voor de uitvoeringsfase van het project dient een boomtechnisch toezichthouder (BTT) aangewezen te worden (voor een toelichting zie onder).  Machinaal berijden van de kroonprojectie (bewortelde zone) voorkomen door vaste bouwhekken te plaatsen. Dit vindt in beginsel plaats door afzetten met vaste bouwhekken van gehele boomclusters, buiten de aangegeven kwetsbare boomzone (kroonprojectie);

Juli 2023

41

Boom Effect Analyse conform Handboek Bomen 2022 Zwanenveld Nijmegen

 

    

Ormel Boomverzorging

Wanneer berijden van de kwetsbare boomzone tussen bomen incidenteel toch nodig is: alleen over rijplaten welke rusten op een laag van 10 cm eentoppig zand, zo ver mogelijk van de stamvoeten verwijderd; Indien bescherming met bouwhekken niet mogelijk: afstemmen met boomtechnisch toezichthouder, alleen na vooroverleg en goedkeuring BTT aanbrengen van boombescherming rondom de stam tot een hoogte van ca. 3 meter, bij alle bomen in het projectgebied. Geen opslag van materialen onder de kroonprojectie van bomen Geen grondopslag onder de kroonprojectie Ontgraven in principe niet binnen de kroonprojectie van de bomen, zeker niet machinaal Op het werk dient voor alle werknemers zichtbaar in de verschillende bouwketen de poster “Werken rond bomen” geplaatst te worden Opstelplaatsen van bouwkranen: minimaal 2 meter buiten de kwetsbare boomzone, om kroonschade te voorkomen.

Omdat de technische planning van de werkzaamheden niet bekend is, is het op dit moment niet mogelijk om de beschermingstypes per boom of boomgroep aan te geven. Dit dient op een later moment, wanneer de technische planning gereed is, als maatwerk worden ingevuld in overleg met de BTT. Bronbemaling De invloed van bronbemaling is buiten beschouwing gelaten, de verwachting is dat geen bronbemaling nodig is. Wanneer dit toch het geval blijkt dan alleen na overleg met een boomtechnisch adviseur en uitvoeren van geadviseerde boombeschermende maatregelen mogelijk. Deze dienen vooraf te worden opgenomen in een aangepaste versie van deze BEA.

Juli 2023

42

Boom Effect Analyse conform Handboek Bomen 2022 Zwanenveld Nijmegen

5

Ormel Boomverzorging

Samenvatting BEA

In verband met het grote aantal bomen en de differentiatie binnen het terrein, is ervoor gekozen om in de samenvatting van deze BEA alleen de bomen of boomgroepen te benoemen waarbij de projectinvloed als “matig” (+-) of groter aangemerkt is. Het betreft de volgende bomen en boomgroepen: Cluster

Werk Nr

1

boomnummers

projectinvloed

aanpassingen

108-111

1

1

111

+-

Aanpassen talud noordzijde

1

2

108-111

++

Verwijderen oude pad, invullen met bomengrond/ teelaarde. Brandkraan handhaven, eventueel afzagen.

1

3

108

+-

Projectplan aanpassen: nieuwe pad buiten kroonprojectie.

1

4

108-111

+-

Aanleggen Wadi, projectplan aanpassen: bij voorkeur buiten kroonprojectie. Echter minimaal 6 meter uit stamvoet.

2

1 t/m 67,112 t/m 114

2

1

8, 10, 12 en 39

+-

Geen projectaanpassing nodig, hanteren algemene randvoorwaarden

2

2

8 t/m 43

+-

Aanleggen voetpad verder dan 2,5 meter uit stamvoet, hanteren algemene randvoorwaarden

Juli 2023

43

Boom Effect Analyse conform Handboek Bomen 2022 Zwanenveld Nijmegen

Ormel Boomverzorging

Cluster

Werk Nr

boomnummers

projectinvloed

aanpassingen

2

3

25, 40

+-

Geen projectaanpassing nodig, hanteren algemene randvoorwaarden

2

4

13, 14, 15, 20, 24, 112, 113, 114

+

Mits niet gegraven wordt buiten huidige wegprofiel

2

5

58

-

Projectplan aanpassen: cunet nieuwe verharding minimaal 2,5 meter van de stamvoet. Alternatief bomen kappen

2

6

66,67

-

Projectplan aanpassen: vorm insteek veranderen, graafafstand minimaal 2,5 meter uit stamvoet. Alternatief bomen kappen

3

68 t/m 91

3

1

74, 75, 79 t/m 85

--

Bomen niet te behouden. Reeds opgenomen in compensatieplan

3

2

68 t/m 91

+-

Aanleggen voetpad verder dan 2,5 meter uit stamvoet, hanteren algemene randvoorwaarden

+-

Aanleggen verharding verder dan 2,5 meter uit stamvoet, hanteren algemene randvoorwaarden

4 4

Juli 2023

92 t/m 107 1

92, 107

44

Boom Effect Analyse conform Handboek Bomen 2022 Zwanenveld Nijmegen

Ormel Boomverzorging

4

2

92, 93, 100,104 105

+-

Aanleggen voetpad verder dan 2,5 meter uit stamvoet, hanteren algemene randvoorwaarden

4

3

92, 99, 101, 103

++

Verwijderen oude cunet, invullen met bomengrond/ teelaarde

Juli 2023

45

Boom Effect Analyse conform Handboek Bomen 2022 Zwanenveld Nijmegen

6

Invulling compensatie

6.1

Algemeen

Ormel Boomverzorging

Bomen zijn van groot belang in de stedelijke omgeving. Ze leveren verschillende ecosysteemdiensten waarbij gedacht moet worden aan temperen van pieken in temperatuur, gespreide opname van regenwater in de bodem, afgifte van zuurstof, leveren van schaduw. Bij de ontwikkeling van het project Zwanenveld is door gemeente Nijmegen en projectontwikkelaar veel aandacht geschonken aan het waar mogelijk behouden van aanwezig groen en bomen. Dit heeft geresulteerd in een plan waar de verschillende boomgroepen zichtbaar aanwezig zijn. Het behoud van aanwezige bomen heeft grote voordelen: Er is reeds een groot kroonvolume aanwezig, de verschillende diensten worden vanaf de eerste dag aan de gebruikers van het park en bewoners geleverd. Nieuwe aanplant heeft hiervoor een veel langere periode nodig en zal pas geleidelijk zijn ecosysteemdiensten gaan leveren. Te compenseren bomen Zoals te zien in paragraaf 3.6 zijn 41 bomen als niet te behouden aangemerkt. Voor deze 41 exemplaren dient compensatie gerealiseerd te worden. Binnen deze 41 bomen vallen de 8 laanbomen die nu langs het Zwanenveld staan (buiten plangebied). Daarom worden deze bomen op voorhand opgenomen in het compensatieplan.

6.2

Uitgangspunten beleid gemeente Nijmegen

Bij de inrichting van het projectgebied zijn een aantal bomen niet te behouden. Voor het verlies van deze bomen dient gecompenseerd te worden. Gemeente Nijmegen heeft in het Bomenplan Nijmegen de compensatieplicht uitgewerkt. Voor bomen en bosplantsoen in ruimtelijke projecten geldt dat de gemeente uitbreiding van het aantal ‘stenige’ wijken waar hittestress een rol speelt wil voorkomen. Er geldt dat compensatie kan geschieden in vier vormen: 1. Verplanten: Als een bijzondere boom een hoge maatschappelijke waarde vertegenwoordigt moet via een BEA altijd worden uitgesloten of de boom naar een geschikte locatie kan worden verplant. Bij voorkeur zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke standplaats, zodat hij in het project kan worden ingepast. Dit gebeurt alleen als dit (boom)technisch redelijkerwijs mogelijk en doelmatig is. 2. Herplanten kwalitatief: Wanneer verplanten niet kan, kiezen we ervoor om bomen kwalitatief te compenseren. De boom- en groenkwaliteit in de omgeving wordt bij deze vorm van compensatie duurzaam verbeterd. De verhouding is niet 1:1. Een grote boom kan worden gecompenseerd door meerdere kleinere bomen aangevuld met plantsoenen of houtwallen of er kan gekozen worden voor één grote boom. Het uitgangspunt is dat de groene kwaliteit van de omgeving erop vooruit moet gaan. 3. Herplanten kwantitatief (i.c.m.

4): Als kwalitatieve herplant niet lukt, kiezen we ervoor om de bomen één op één te compenseren. Dit kan gecombineerd worden met financiële compensatie (zie 4) als de mogelijkheden voor herplant ontoereikend zijn. 4. Financiële compensatie: Als verplant of herplant maar ten dele of helemaal niet mogelijk is, wordt voor het resterende deel een financiële compensatie opgelegd. Het inpassen, verplanten en/of herplanten heeft altijd de voorkeur boven financiële compensatie.

Juli 2023

46

Boom Effect Analyse conform Handboek Bomen 2022 Zwanenveld Nijmegen

Ormel Boomverzorging

(Bron: Bomenplan Nijmegen) De voorkeur gaat altijd uit naar fysieke verplanting dan wel herplant van nieuwe bomen binnen het plangebied. Doel van de gemeente is immers om te voorkomen dat hittestress in de nieuwe wijk een rol gaat spelen.

6.3

Voorstel compensatie binnen projectgebied het Zwanenveld

Verplanten Omdat het verplanten van (grote) bomen een ingewikkeld, tijdrovend en kostbaar proces is dient de afweging om bomen al dan niet te verplanten zorgvuldig gemaakt te worden. Op het Zwanenveld spelen specifiek de volgende factoren:     

Op het Zwanenveld zijn geen bomen met een bijzondere status (monumentaal, waardevol, buitengewoon) aanwezig; De nieuwe inrichting brengt veel verschillen in maaiveldhoogte met zich mee, waardoor ook de grondwaterstand fluctueert. Dit vermindert de kans van slagen van een verplanting; De afmeting en soort (met name zomereik) van de niet te behouden bomen zijn dusdanig dat verplanten alleen mogelijk is met specialistische verplantmethodes. Dit betekent hogere kosten, een lange periode van nazorg en een lagere slagingskans; De fasering en looptijd van het project brengt met zich mee dat in veel gevallen een boom niet direct op de nieuwe groeiplaats kan worden geplaatst en tijdelijk in depot moet. De verplanting van grote bomen is een proces dat onder andere door inzet van grote machines vaak niet klimaatneutraal is.

Bovenstaande factoren leiden tot de conclusie dat verplanten van de niet te behouden bomen onwenselijk is. Met de herplant van kwalitatief hoogwaardige jonge bomen in een goed aangelegde groeiplaats is op een duurzamere wijze een invulling te geven aan de inrichting van het plangebied. Herplanten kwalitatief en kwantitatief Gezien de landschappelijke inrichting van het Zwanenpark is er de mogelijkheid om compensatie kwalitatief hoogwaardig in te vullen, waarmee de leefbaarheid en beleving van het park sterk wordt vergroot. voorgesteld wordt dan ook om, gezien de mogelijkheden binnen het landschapspark, voor de te kappen bomen minimaal een factor 1,5 (voor elke te kappen boom 1,5 bomen terugplanten, ca. 63 stuks) te hanteren. De nadruk bij deze herplant dient niet te liggen op het formaat van het plantgoed, maar op de uiteindelijke verwachte boomgrootte. De waarde van bomen in de stad hangt samen met kroonvolume. Op termijn levert een boom van de eerste grootteklasse (>20 meter) hieraan een vele malen grotere bijdrage dan een boom van de derde grootteklasse (<10 meter), ongeacht het formaat waarin de boom in eerste instantie is geplant. Op het Zwanenveld wordt ervoor gekozen om minimaal de helft van de te planten bomen te selecteren uit bomen van de eerste grootteklasse.

Om tegemoet te komen aan de ecologische waarde van het gebied, wordt ervoor gekozen om in beginsel voornamelijk een keuze te maken uit inheemse boomsoorten. Goed passende boomsoorten van de eerste of tweede grootte op de betreffende standplaats zouden kunnen zijn de (zomer- of winter-)eik, de linde, esdoorn, berk, zoete kers of haagbeuk. Met name de strook beplanting langs het spoor heeft ecologische potentie, het verdient aanbeveling hier alleen inheemse soorten toe te passen. Deze kunnen worden aangevuld met enkele uitheemse soorten met een hoge sierwaarde of exemplaren in de derde grootteklasse op andere zichtlocaties verspreid over het terrein. Juli 2023

47

Boom Effect Analyse conform Handboek Bomen 2022 Zwanenveld Nijmegen

Ormel Boomverzorging

Op dit moment is de technische invulling van de herplant nog niet uitgewerkt. Wel zijn binnen het landschapspark de gewenste nieuwe bomen ingepland. Op de meest recente versie van de Plankaart zijn op dit moment 80 nieuwe bomen ingetekend. Om te voldoen aan dit compensatievoorstel dienen dit er minimaal 63 te zijn. In een volgende planfase zullen een beplantingsplan en een technisch parkontwerp opgesteld worden waarin bovenstaande principes uitgewerkt worden. Groeiplaats Voor inrichting van de groeiplaatsen van de te planten bomen wordt verwezen naar het Handboek Bomen 2022 (H6). Hierin staat omschreven welke voorwaarden er gesteld worden aan de groeiplaats en aanplant van bomen. Specifiek voor de planlocatie gelden de volgende overwegingen:  Het terrein wordt voor een deel opgehoogd. Met name de opgehoogde terreindelen waarop bomen geplant worden dienen in de bovenste meter te bestaan uit grond die geschikt is voor bomengroei: er dient voldoende organische stof in aanwezig te zijn, de groeiplaats mag niet te sterk verdicht zijn.  In de eerste jaren na aanplant dient rekening gehouden te worden met een verhoogde waterbehoefte omdat water in de net aangebrachte grond snel wegzijgt.  Wanneer de opgehoogde grond lang in depot heeft gestaan kan het zijn dat er weinig bodemleven aanwezig is.

Het is van meerwaarde om hiertoe een bodemactivator met mycorrhizae en eventueel regenwormen in de bodem te brengen voor aanplant.  Onder de kroonprojectie van de bomen wordt bij voorkeur een heesterbeplanting / natuurlijke ondergroei of een beplanting met bodembedekkers toegepast. Slechts als uitzondering wordt gazon onder een boom toegepast.

6.4

Aanvullende kansen binnen het plangebied

Versterken ecologische waarden Met name in de randzone langs het spoor kan de ecologische waarde binnen het projectgebied versterkt worden door een meer gelaagde vegetatie op te bouwen, waarbij zowel inheemse bomen als ook struikvormers en een inheemse kruidlaag een rol spelen. Door een meer gelaagde opbouw van deze vegetatiezone ontstaat een lintvormig element met verhoogde natuurwaarde. Als struikvormers kan gedacht worden aan hazelaar, meidoorn, gelderse roos en hondsroos. Ook klimop heeft waarde binnen deze ecologische zone. Door op sommige plekken juist minder bomen of struikvormers te planten, kan zich hier een kruidlaag ontwikkelen. Deze ontstaat vanzelf en hoeft in beginsel niet aangeplant te worden. Onder de geplante bomen is een veel grotere ecologische waarde te bereiken door de bomen niet in gazon te planten, maar in een heestervak met inheemse heesters, of door te kiezen voor ruig gras onder de bomen. Bij het zaaien van dit gras zal een soortenrijk inheems mengsel gekozen worden.

Juli 2023

48

Bijlage 1. Foto’s van de diverse boomgroepen 1. De groep van 4 platanen centraal op het terrein

Bijlage 1. Foto’s van de diverse boomgroepen 2. De eiken in bosverband aan de westzijde van het plangebied

Bijlage 1. Foto’s van de diverse boomgroepen 3. De bomen in bosverband langs de spoorwegzijde van het gebied

Bijlage 1. Foto’s van de diverse boomgroepen

4. De boomgroep aan de oostzijde van het gebied

Bijlage 2: Bovengrondse inventarisatie bomenlijst

Bijlage 3: Overzichtskaart bomen projectgebied