Bijlage 1c26. Toelichting_Bijlage 26 MER Winkelsteeg Deel 1 incl. samenvatting
Tekst van het document
Deelgebied
1. Stationsomgeving 2. Kanaalknoop 3. Levensader 4. Kanaalfront 2 maart 2023
Woningen (aantal)
Bedrijven en voorzieningen (m2 bvo)
1.100 1.500 700 0
50.000 34.000 117.000 28.000
Gesplitst
Bedrijven (m2 bvo) 38.000 18.000 92.000 28.000
Voorzieningen (m2 bvo) 12.000 16.000 25.000
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
20
Projectgerelateerd
5. Makersindustrie 6.Stedelijk Landgoed 7. Park Winkelsteeg Totaal
0 800 0 4.100
17.000 14.000 0 260.000
17.000 14.000 192.000
68.000
De voorlopige deelgebieden zijn schetsmatig/indicatief aangeduid op de volgende afbeelding.
Figuur 3-1. Overzicht deelgebieden Winkelsteeg (Bron: Ontwikkelvisie Winkelsteeg Nijmegen – gemeente Nijmegen)
2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
21
Projectgerelateerd
Hierna volgt een korte beschrijving per deelgebied, met daarbij de Floor Space Index (FSI), overgenomen uit de Ontwikkelvisie. De FSI is de verhouding tussen de totale bruto vloeroppervlakte (bvo) van een gebouw en de bijbehorende terreinoppervlakte en zegt iets over de dichtheid van de bebouwing. Als een terrein helemaal wordt bebouwd met 1 bouwlaag, dan is de FSI 1. Hoe hoger de bebouwingsdichtheid en hoe hoger het aantal bouwlagen, hoe groter de FSI.
Figuur 3-2. Programma en FSI per deelgebied (Bron: Ontwikkelvisie) Winkelsteeg Nijmegen – gemeente Nijmegen)
1. Stationsomgeving wordt een gemengd werkwoonmilieu rondom station Goffert met een stedelijke dichtheid. De programmamix in de Stationsomgeving betreft 2/3 wonen met een focus op het betaalbare segment en 1/3 niet-wonen. Het niet-wonen programma focust zich in de Stationsomgeving op de doorontwikkeling van de Health & High-sector (bouwhoogte 5 tot 15 bouwlagen) 2. Kanaalknoop is een stedelijk woonmilieu met appartementencomplexen met uitzicht over het water en Park Winkelsteeg. De Kanaalknoop bestaat grotendeels uit woonprogramma met consumentgerichte dienstverlening in de plint aan het kanaal en de Nieuwe Dukenburgseweg. (bouwhoogte 8 tot 20 bouwlagen) 3. Levensader kent van alle deelgebieden de meeste diverse menging van ca. 40% wonen en 60% niet wonen verdeeld over alle economisch beoogde segmenten (Light Industry, Stadsdistributie, Health & High Tech en consumentverzorgende dienstverlening). (bouwhoogte 4 tot 10 bouwlagen) 4. Kanaalfront is een relatief klein deelgebied. De ruimte die daar beschikbaar is voor intensivering van bedrijvigheid, zal aansluiten op de bestaande sectoren; Stadsdistributie en Light Industry. Er is geen wonen in dit deelgebied geprogrammeerd. (bouwhoogte tot 2 met accent tot 4 bouwlagen) 5. Makersindustrie biedt ruimte voor Stadsdistributie, Light Industry en productie in het Health & High Tech cluster.
Er is geen wonen in dit deelgebied geprogrammeerd. (bouwhoogte tot 2 met accent tot 4 bouwlagen) 6. Stedelijk Landgoed is een woonmilieu met compacte grondgebonden woningen Het Stedelijk Landgoed bestaat grotendeels uit woonprogramma maar wordt gecombineerd met maatschappelijke en commerciële (zorg) voorzieningen. (bouwhoogte 4 tot 6 bouwlagen). 2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
22
Projectgerelateerd
7. Park Winkelsteeg kent geen ontwikkelprogramma voor wonen en werken zoals bij de hiervoor beschreven deelgebieden Rondom Park Winkelsteeg ontstaan verschillende woon- en werkgebieden. Het gebied wordt verder groen ingericht als versterking van het groene karakter van Winkelsteeg, en verbonden met het Stadspark de Goffert. Een overzicht van de typering van de gebieden en ontwikkelvelden bij het Basisalternatief is opgenomen in de figuur hierna.
Figuur 3-3. Typering deelgebieden Basisalternatief Winkelsteeg (Bron: Gemeente Nijmegen) 2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
23
Projectgerelateerd
3.4.2
Uitgangspunten/maatregelen
Hierna is een aantal uitgangspunten/maatregelen bij het Basisalternatief beschreven. De overige uitgangspunten/maatregelen zijn beschreven per milieuthema in deel 2 (onderzoeksrapport). Mobiliteit en infrastructuur In de herontwikkeling blijven de hoofdverbindingen als de S100 (Neerbosscheweg), de Graafseweg en de Nieuwe Dukenburgseweg essentiële verkeersaders voor gemotoriseerd verkeer. Bij de ontwikkeling van Winkelsteeg ligt de focus op het stimuleren van de voetganger, de fiets en het gebruik van OV. Bij de transformatie van Winkelsteeg is het van belang dat de huidige en toekomstige gebruikers beide beschikken over de juiste infrastructuur. De bedrijven hebben goede logistieke routes nodig en woongebieden willen graag veilige langzaam verkeerroutes naar de dagelijkse voorzieningen met niet te veel autoverkeer. In het Basisalternatief zijn onder andere de volgende maatregelen voorzien: • De Neerbosscheweg ten zuiden van het Nelson Mandelaplein wordt samengevoegd aan de oostzijde. De aanpassing van de Neerbosscheweg is noodzakelijk om ruimte vrij te maken voor de gebiedsontwikkeling. De ontwikkelingen in Stationsomgeving Goffert worden gedeeltelijk gerealiseerd op de locatie waar momenteel de westelijke tak van de Neerbosscheweg ligt. • De Graafseweg wordt samengevoegd aan de noordzijde.
De aanpassing van de Graafseweg is noodzakelijk om ruimte vrij te maken voor de gebiedsontwikkeling. De ontwikkelingen in Stationsomgeving Goffert worden gedeeltelijk gerealiseerd op de locatie waar momenteel de zuidelijke tak van de Graafseweg ligt. • De omgeving rondom het station wordt aangepast. Bushaltes in de vorm van een OV-plein worden aan de noordkant van station Goffert aangelegd. Voordeel hiervan is dat alle buslijnen direct bij het station kunnen halteren en de overstapafstanden worden verkleind en het kruisen door voetgangers van de hoofdwegen veiliger wordt. Hierbij verdwijnen de huidige bushaltes in de omgeving van het station op de Neerbosscheweg en Graafseweg. • Met de realisatie van ongelijkvloerse kruisingen voor fietsers en voetgangers wordt een veilige en snelle schakel gecreëerd voor de fietsers tussen de verschillende routes. Herinrichting van het stationsgebied maakt het gebied veel aantrekkelijker en veiliger voor voetgangers die gebruik maken van het OV.
Figuur 3-4. Overzicht hoofdstructuren Winkelsteeg referentiesituatie (bron: Ontwikkelvisie Winkelsteeg - Gemeente Nijmegen)
2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
24
Projectgerelateerd
Duurzaamheid, klimaat, groen De Ontwikkelvisie voor Winkelsteeg stelt ambities met voor de klimaatopgave waar de gemeente voor staat. Daarin komt onder andere naar voren dat de negatieve effecten van klimaatverandering worden tegengegaan door bestaande groene structuren te verbinden om hittestress in de woning en omgeving te beperken. Door het creëren van koele schaduwrijke plekken door robuuste groenstructuren, wordt schaduw op loop- en fietsroutes gerealiseerd. De groene structuren worden tevens ingezet voor het vasthouden en infiltreren van hevige piekbuien. Groene daken en wadi’s vangen regenwater zo veel mogelijk lokaal op ten behoeve van beperking van de droogte en vermindering van hittestress. Binnen Winkelsteeg moet de te realiseren robuuste groenstructuur bijdragen aan de klimaatadaptatie, het tegengaan van hittestress en het bevorderen van waterinfiltratie.
3.5
0-alternatief: Invulling vigerende bestemmingsplannen
Het 0-alternatief betreft de benutting van de ruimte van de geldende bestemmingsplannen, met name de benutting van de mogelijkheden voor meer bedrijvigheid in Winkelsteeg noord, en betreft dus een situatie die kan ontstaan als de voorgenomen transformatie van Winkelsteeg niet zou plaatsvinden, zichtjaar 2045. Het gaat om de benutting van de planologische mogelijkheden van onder andere de bestemmingsplannen Goffert-Winkelsteeg 2017 en Nijmegen Zuid 2017. Dit is als een separaat MER-alternatief uitgewerkt omdat in een MER bij het uitwerken van de referentiesituatie geen rekening wordt gehouden met de opvulling van de planologische mogelijkheden.2 Het 0-alternatief gaat daar juist wél van uit. Het 0-alternatief betreft een situatie die kan ontstaan als de voorgenomen transformatie van Winkelsteeg niet zou plaatsvinden.
Figuur 3-5. Vigerende planologische situatie plangebied Winkelsteeg (Bron: Gemeente Nijmegen)
Uitgangspunten effectbepaling Bij het 0-alternatief zijn aannames gedaan met betrekking tot de benutting van de ruimte van de geldende bestemmingsplannen, onder meer met betrekking tot de maximaal toegestane planologische 2
https://www.commissiemer.nl/docs/mer/diversen/faq_maximale_mogelijkheden_referentiesituatie.pdf
2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
25
Projectgerelateerd
milieucategorie, de ruimte in de geluidzone voor Winkelsteeg-Noord en de (verschillen in) bebouwingsdichtheden binnen de bedrijventerreinen, voor de emissie en immissie van geluid (industrielawaai), lucht en stikstof door bedrijven/industrie. In dit alternatief is er geen nieuw woonprogramma, geen sloop, geen sprake van stoppende bedrijven of functieveranderingen van bedrijventerreinen en geen aanpassing van de infrastructuur.
3.6
Beschouwing tussenfase 2035
De ontwikkeling van Winkelsteeg heeft een planhorizon van meer dan 20 jaar, tot 2045. De effecten van de ontwikkeling worden dan ook op een lange termijn geschaald in het MER. Een groot deel van de deelgebieden wordt vooralsnog echter al gefaseerd ontwikkeld tot 2035. Enkel delen van deelgebied Levensader staan na 2035 gepland. Om inzichtelijk te maken óf en welke effecten optreden tot 2035, wordt in het MER per deelonderzoek een tussentijdse beoordeling gemaakt van de situatie 2035. Het betreft een kwalitatieve beschouwing van de situatie in het plangebied in 2035, op basis van de dan geldende voorgenomen realisatie van deelgebieden en de effecten die dat heeft op de omgeving.
3.7
Voorkeursalternatief
Het Voorkeursalternatief (VKA) is een nadere uitwerking van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg en gaat uit van een hoger programma werken en wonen (ten opzichte van het Basisalternatief). Het VKA is verder gebaseerd op een concretisering en uitwerking op diverse thema’s. Voor verkeer gaat om een nadere uitwerking van te nemen infrastructurele maatregelen en een uitgewerkt mobiliteitsconcept in de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg. Daarmee wordt de autoverkeersgeneratie die gepaard gaat met de ontwikkeling van Winkelsteeg beperkt. Voor de deelgebieden Stationsomgeving en Kanaalknoop zijn er stedenbouwkundige verkenningen opgesteld.
3.7.1
Programma wonen en werken
Het voorgenomen ontwikkelprogramma in het VKA betreft circa 6.600 woningen en circa 300.000 m² bruto vloeroppervlak (bvo) aan bedrijven en voorzieningen (220.000 m² bvo bedrijven en 80.000m² bvo voorzieningen). Dit betreft het bruto programma exclusief sloop en onttrekkingen. Een deel van dit programma wordt ingevuld binnen de bestaande bestemming bedrijventerrein. Het programma betreft veelal gestapelde bouw. Het ontwikkelprogramma van het VKA is in de tabel hierna weergegeven. Tabel 3-2 Overzicht voorgenomen ontwikkelprogramma Winkelsteeg VKA (bron: gemeente Nijmegen)
Deelgebied
Woningen (aantal)
Bedrijven en voorzieningen (m2 bvo)
Gesplitst
Bedrijven (m2 bvo) 1. Stationsomgeving 2. Kanaalknoop 3. Levensader 4. Kanaalfront 5. Makersindustrie 6.Stedelijk Landgoed 7. Park Winkelsteeg Totaal
2 maart 2023
1.535 3.470 840
38.600 23.500 91.000 28.100 43.300
780
64.100 39.500 116.000 28.100 43.300 14.000
6.625
305.000
224.500
Voorzieningen (m2 bvo) 25.500 16.000 25.000
14.000
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
80.500
26
Projectgerelateerd
De toename van het programma wonen en werken wordt nagenoeg volledig in de hoogte opgevangen, waardoor het bebouwingsoppervlak nagenoeg gelijk blijft aan het Basisalternatief. Een overzicht van de typering van de gebieden en ontwikkelvelden bij het Voorkeursalternatief is opgenomen in de figuur hierna.
Figuur 3-6. Typering deelgebieden VKA Winkelsteeg (Bron: Gemeente Nijmegen) 2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
27
Projectgerelateerd
VKA ten opzichte van het Basisalternatief Het VKA verschilt onder andere als volgt ten opzichte van het Basisalternatief: • Het VKA heeft een hoger programma wonen. Het betreft een toevoeging van circa 2.500 woningen in met name de deelgebieden Stationsomgeving en Kanaalknoop. De ontwikkelvelden met (onder meer) woningen in de noordoosthoek (1F) en in de zuidwesthoek (6C) zijn verwijderd. • Het VKA heeft daarnaast een hoger programma bedrijvigheid, ruim 40.000 m2 bvo. Door de uitbreiding van bedrijvigheid, zijn de sportvelden op de eerder voorgenomen locatie bij het VKA voorzien op het dak van het bedrijfsgebouw. Verder is short stay niet meer voorzien bij de bedrijvigheid ten zuidoosten van het station Goffert, maar bij het gemengde gebied met woningen rondom het station. • Voor de voorzieningen geldt dat er in het VKA een binnenzwembad met sporthal is toegevoegd aan het ontwikkelprogramma. Het binnenzwembad wordt gerealiseerd op de huidige locatie Jan Massink-sporthal. Het VKA bevat verder aanvullende voorzieningen ten gunste van de inwoners en gebruikers van het plangebied én ter ondersteuning van de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg, met meer winkelvoorzieningen in de nabijheid. • Voor het VKA is het gemeentelijk mobiliteitsbeleid uitgewerkt in een mobiliteitsconcept in de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg.
De strategie is erop gericht om aan de hand van een aantal maatregelen autobewegingen ten gevolge van Winkelsteeg te reduceren. De mobiliteitsstrategie moet leiden tot een hoger aandeel verplaatsingen die lopend, fietsend of met het OV worden afgelegd. Er is daarbij gekeken naar de verschillende toekomstige reismotieven in het plangebied, de verwachte ritgeneratie als gevolg daarvan en de mogelijk potentiële reductie daarvan door mobiliteitsconcepten.
3.7.2
Stedenbouwkundige verkenningen
Voor het VKA zijn voor de deelgebieden Stationsomgeving Goffert en Kanaalknoop stedenbouwkundige verkenningen gemaakt. Dit om te kunnen bepalen of de toekomstplannen voor werken en wonen uit de Ontwikkelvisie Winkelsteeg passen in het gebied. In de Ontwikkelvisie Winkelsteeg is aangegeven waar ruimte is voor diverse vormen van werken, (hoogstedelijk) wonen, mobiliteit, bewegen, sport, groen en klimaatadaptieve maatregelen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ontwikkeling op herkenbare plekken in het gebied, zoals de stationsomgeving Goffert-NTC en Park Winkelsteeg. Naast het gebouwde programma is het benodigde ruimtebeslag voor de openbare ruimte uiteengezet. Denk hierbij aan het benodigde mobiliteitsnetwerk en de toepassing van groen door het hele gebied ten behoeve van de biodiversiteit en leefkwaliteit. En ruimte voor water en ecologische kwaliteit en maatregelen om wateroverlast tegen te gaan. Ook is er aandacht voor sport en beweging. Al deze facetten zijn opgenomen als kaders voor de gebiedsontwikkeling Winkelsteeg, De stedenbouwkundige verkenning is nog niet noodzakelijkerwijs het plan dat wordt uitgevoerd, maar het geeft wel een reëel beeld van wat er mogelijk is. De kaders uit de Omgevingsvisie en de bovengenoemde kaders uit de Ontwikkelvisie Winkelsteeg zijn vertaald naar een ruimtelijk ontwerp waar tot nieuwe inzichten is gekomen zonder de ontwikkelprincipes te veranderen.
2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
28
Projectgerelateerd
Figuur 3-7. Concept Stedenbouwkundige verkenning Stationsomgeving, bezien van bovenaf. (bron: Gemeente Nijmegen)
Figuur 3-8. Concept Stedenbouwkundige verkenning Kanaalknoop, bezien vanuit het zuiden. (bron: Gemeente Nijmegen)
2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
29
Projectgerelateerd
3.7.3
Uitgangspunten/maatregelen
Hierna is een aantal uitgangspunten/maatregelen bij het Voorkeursalternatief beschreven. De overige uitgangspunten/maatregelen zijn beschreven per milieuthema in deel 2 (onderzoeksrapport). Mobiliteit en Infrastructuur In de herontwikkeling blijven de hoofdverbindingen als de S100 (Neerbosscheweg), de Graafseweg en de Nieuwe Dukenburgseweg essentiële verkeersaders voor gemotoriseerd verkeer. Bij de ontwikkeling van Winkelsteeg ligt de focus op het stimuleren van de voetganger, de fiets en het gebruik van OV. Bij de transformatie van Winkelsteeg is het van belang dat de huidige en toekomstige gebruikers beide beschikken over de juiste infrastructuur. De bedrijven hebben goede logistieke routes nodig en woongebieden willen graag veilige langzaam verkeerroutes naar de dagelijkse voorzieningen. In het VKA zijn ten opzichte van het Basisalternatief de volgende maatregelen voorzien Tabel 3-3 Overzicht Mobiliteit en Infrastructuur ontwikkelprogramma Winkelsteeg VKA (bron: gemeente Nijmegen)
Uitgangspunten verkeer Basisalternatief en VKA Algemeen
Basisalternatief
VKA
Nee
Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg
Bundeling Neerbosscheweg ten noorden van het station
Als mitigerende maatregel benoemd
Ja, doorgerekend
Verkeerskundige maatregelen aan Graafseweg
wel Nelson Mandelaplein
Ja, doorgerekend
Verkeerskundige maatregelen aan Nieuwe Dukenburgseweg (aanpassen kruisingen)
Nee
Ja, doorgerekend
OV-plein
Inbegrepen
Inbegrepen
Als mitigerende maatregel benoemd
Inbegrepen
Nee
Inbegrepen
Inbegrepen
Inbegrepen
Halfgeleiderweg
Graafseweg
Specifieke mobiliteitsstrategie Aanpassingen in infrastructuur Winkelsteeg
Fietstunnels Fietstunnel Graafseweg In het verlengde van bestaande onderdoorgang station Nijmegen-Goffert Fietstunnel Nieuwe Dukenburgseweg Onderdoorgang bij Kanaalknoop in het oosten van Winkelsteeg Fietstunnels Jonkerbosplein Onderdoorgangen bij het Jonkerbosplein (2x) Hoofdontsluiting stationsomgeving
1. Bundeling Neerbosscheweg ten noorden van het station De Neerbosscheweg ten noorden van het Nelson Mandelaplein wordt samengevoegd aan de oostzijde. De bundeling van de Neerbosscheweg ten zuiden van de spoorlijn leidt tot een grootschalige aanpassing van het Nelson Mandelaplein. Om tot een efficiënte verkeerskundige aanpassing van het kruispunt te komen is het wenselijk om niet alleen de zuidelijke tak van de Neerbosscheweg samen te voegen, maar ook de Neerbosscheweg ten noorden van het Nelson Mandelaplein te bundelen. Dit betekent dat het nieuwe tracé van de Neerbosscheweg in beide richtingen (noord-zuid en zuid-noord) ten oosten van het Bastion-hotel komt te liggen. De weg ten oosten van het Bastion-hotel wordt verbreed. 2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
30
Projectgerelateerd
2. Verkeerskundige maatregelen aan Graafseweg De Graafseweg (ten westen van het Mandelaplein) wordt eveneens heringericht. De zuidelijke baan ten westen van het Nelson Mandelaplein richting de noordelijke rijbaan wordt verplaatst en er komt een nieuwe aansluiting bij voor de ontsluiting van het te ontwikkelen gebied aan de noordkant van het station Goffert, dat biedt meer ruimte voor het OV-plein. 3. Verkeerskundige maatregelen aan Nieuwe Dukenburgseweg Er wordt een aantal verkeerskundige maatregelen genomen rondom de kruispunten op de Nieuwe Dukenburgseweg. Er is daarvoor een verkeerskundig ontwerp gemaakt, dat is doorgerekend met het verkeersmodel om te bepalen of de maatregelen ook haalbaar zijn in het kader van de verkeersafwikkeling. Het betreft onder andere het opheffen van: a) Het VRI kruispunt Nieuwe Dukenburgseweg – Gerstweg b) Ongeregeld kruispunt Nieuwe Dukenburgseweg (hoofdrijbaan) – Nieuwe Dukenburgseweg (ter hoogte van Heinz Innovation Centre) Deze wegen worden opgeheven en samengebracht aangesloten in één geregeld kruispunt ter hoogte van Heinz Innovation Centre. Door op deze manier om te gaan met het wegontwerp voor de Nieuwe Dukenburgseweg, ontstaat er meer ruimte tussen de voormalig kruispuntvlakken. Daardoor wordt meer ruimte gelaten voor zowel het verkeer als voor de ontwikkeling Winkelsteeg. Deze wegaanpassingen zijn opgenomen in het verkeersmodel. 4.
OV-plein De herontwikkeling van het gebied Winkelsteeg betekent ook een aanpassing van het OV-netwerk. Met de ontwikkeling wordt ingezet op een toename van het gebruik van het OV en de fiets en in mindere mate de auto. Dit betekent een bundeling van het OV. Om dit te ondervangen is de realisatie van een OV-plein in de oksel van het Mandelaplein opgenomen. Dit betreft een meer in detail uitgewerkte en getoetste variant van het OV-plein t dan in het Basisalternatief. Een deel van de bussen heeft hierdoor een langere rijtijd, maar de bussen halteren wel dichter bij het station, waardoor de looptijd korter wordt en er een betere overstap met de trein ontstaat. Het OV-plein verbetert de overstap van de bussen op elkaar en op de trein. 5. Fietstunnels Voor fietsverkeer worden er fietstunnels gerealiseerd. Zo krijgt de fietser meer kansen om zich ongehinderd door Winkelsteeg te bewegen. De verkeerseffecten van de fietstunnels zijn opgenomen in de verkeersmodellen voor het VKA. •
Fietstunnel Graafseweg: Er is een fietstunnel/onderdoorgang voorzien bij de Graafseweg, ter hoogte van het Nelson Mandelaplein, bij de aansluiting Graafseweg – Neerbosscheweg. De tunnel lig in het verlengde van bestaande onderdoorgang station Nijmegen-Goffert. Dit is een aanvulling op de fietstunnels die al bij het Basisalternatief in de ontwikkeling zaten. • Fietstunnel Nieuwe Dukenburgseweg: Ook is er een fietstunnel/onderdoorgang voorzien bij de Nieuwe Dukenburgseweg, een onderdoorgang bij de Kanaalknoop in het oosten van Winkelsteeg, parallel aan het kanaal. • Fietstunnels Jonkerbosplein: Bij het Jonkerbosplein worden twee fietstunnels gerealiseerd, die zorgen voor een vlotte onderdoorgang van het plein voor fietsers vanuit het noorden richting station Goffert. 6. Ontsluiting stationsomgeving De stationsomgeving zal bestaan uit een gemengd gebied voor wonen en werken met nadrukkelijke ruimte voor groen en langzaam verkeer als fietsers en voetgangers. Binnen het plangebied bevindt zich 2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
31
Projectgerelateerd
onder andere het OV-plein en een parkeergarage. De ontsluiting van het verkeer in de Stationsomgeving is gericht op de Graafseweg, in plaats van de eerder voorziene Halfgeleiderweg. omdat daar ruimte zit in de verkeersafwikkeling. De ontsluiting van de stationsomgeving is dan ook als zodanig opgenomen in het verkeersmodel. Er voorzien in een parkeergarage ter hoogte van het station Nijmegen Goffert.
3.8
Situaties gemeentelijk mobiliteitsbeleid
Het mobiliteitsbeleid van de gemeente Nijmegen is gericht op het bewerkstelligen van minder autobewegingen (bestaande en nieuwe automobiliteit). Onder andere door bij nieuwe ontwikkelingen sterk in te zetten op de bereikbaarheid met fiets en OV, door te verdichten nabij OV-knooppunten en door het mengen van functies. Landelijke prognoses gaan uit van een sterke autonome groei van automobiliteit en houden geen rekening met gemeentelijk mobiliteitsbeleid. In het MER zijn de verwachte verkeerstoenamen als gevolg van de ontwikkeling niet alleen met het vastgestelde gemeentelijk mobiliteitsbeleid in beeld gebracht, maar ook zonder gemeentelijk mobiliteitsbeleid (met autonome groei wegverkeer). Dat is gedaan om zekerheidshalve de bandbreedte van effecten in beeld te brengen en de effecten van het gemeentelijke mobiliteitsbeleid te kunnen duiden. Op basis daarvan is beschreven welke kansen en mogelijke knelpunten zich voordoen bij de ontwikkeling van Winkelsteeg. Twee situaties mobiliteitsgroei (bij zowel Basisalternatief als Voorkeursalternatief) Bij beide alternatieven (Basisalternatief en Voorkeursalternatief) zijn zekerheidshalve twee situaties onderscheiden ten aanzien van de mogelijke toename van verkeersbewegingen: • Een situatie met gemeentelijk mobiliteitsbeleid: gebaseerd op vastgesteld mobiliteitsbeleid van de gemeente Nijmegen.
Deze situatie gaat uit van meer verplaatsingen met OV en fiets en het voorkomen van de autonome groei van het wegverkeer. • Een situatie zonder gemeentelijk mobiliteitsbeleid: gebaseerd op landelijke prognoses met een sterke autonome groei van het wegverkeer. Beide situaties houden rekening met extra groei van het wegverkeer als gevolg van de ontwikkeling van Winkelsteeg met een programma voor wonen en werken. Geluid, luchtkwaliteit en stikstof Voor het bepalen van de veranderingen met betrekking tot de geluidsbelasting en luchtkwaliteit door wegverkeer is voor de effectbepaling van het Basisalternatief van het MER alleen gerekend met een model zonder gemeentelijk mobiliteitsbeleid (vanuit een worst-case benadering). Bij het Voorkeursalternatief is voor verkeer en ook geluid en luchtkwaliteit met beide situaties gerekend.
3.9
Milieuzonering
De ontwikkeling Winkelsteeg betreft het transformeren en intensiveren van een gebied van ongeveer 195 hectare centraal gelegen in de gemeente, met woningen, bedrijven en voorzieningen. Het gebied krijgt daarmee een gemengd karakter, waarbij de functies werken en wonen naast elkaar zullen bestaan. Het uitgangspunt hierbij is het behoud van de mogelijkheden en leefbaarheid van de huidige én toekomstige gebruikers van het gebied. Milieuzonering, afstand houden tussen milieubelastende functies (zoals bedrijven) en milieugevoelige functies (zoals woningen), is van belang. Bij milieuzonering wordt gekeken naar de aspecten geluid, gevaar (externe veiligheid), geur en stof. Milieuzonering in een MER komt aan de orde via de effectbeoordeling van 2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
32
Projectgerelateerd
de milieuthema’s, met name geluid en externe veiligheid. Voor de volledigheid is in een hoofdstuk in deel 2 separaat ingegaan op milieuzonering. Er is gekeken naar de benodigde aanpassing van planologische milieucategorieën en van het geluidgezoneerd terrein, aan de hand van door de gemeente aangeleverde gegevens. De daadwerkelijke uitwerking en vastlegging van milieuzonering vindt plaats bij de bestemmingsplannen. Om de ontwikkeling Winkelsteeg met onder andere woningbouw mogelijk te maken is deels aanpassing nodig van de planologische milieucategorieën en van het geluidgezoneerd terrein. Met betrekking tot de verlaging van de planologische milieucategorieën geldt volgens de analyses van de gemeente dat de nieuwe milieucategorieën nog steeds bij de (feitelijke) categorieën van de bedrijven in kwestie passen. Dan mag ervan uit worden gegaan dat deze niet in hun bedrijfsvoering worden belemmerd en dat er nog steeds uitbreidingsmogelijkheden zijn (mits de overige bestemmingsplaneisen dat toelaten, zoals bouwhoogtes en bouwvlakken). Voor NXP wordt een maatbestemming opgenomen.
Bij de ontwikkeling van Winkelsteeg wordt, met de voorgenomen gemeentelijke uitgangspunten, een zorgvuldige functiescheiding tussen de bedrijfsfuncties en de nieuwe ontwikkeling toegepast door enerzijds de planologische milieucategorieën van het bestaande bedrijventerrein deels te verlagen en anderzijds door de ontwikkeling zodanig te positioneren dat voldoende afstand wordt gehouden tot de bestaande bedrijven. Met betrekking tot de verlaging van de verkleining van het geluidgezoneerd terrein geldt dat dit nodig is omdat woningen en andere geluidgevoelige functies wel zijn toegestaan in de geluidzone (rondom het gezoneerde terrein), maar niet op het gezoneerde terrein zelf. Het gebied ten noorden van de Nieuwe Dukenburgseweg is een geluidgezoneerd terrein volgens het huidige bestemmingsplan. Dit wil zeggen dat op dit deel van Winkelsteeg zich bedrijven kunnen vestigen die veel geluid produceren. Een geluidgezoneerd terrein is juridisch gezien alleen noodzakelijk voor aangewezen bedrijvigheid. In Winkelsteeg is dat alleen NXP. Toch overweegt de gemeente om uit te gaan van een ruimer terrein dan vereist: naast NXP, ook voor de bedrijven ten noorden van de St. Teunismolenweg.
Dat is om de planologische situatie zoveel mogelijk te laten zoals deze nu is, omdat er bedrijfswoningen aanwezig zijn die anders deels beperkend zouden kunnen worden voor de bedrijven, en omdat het voor de geplande woningbouw ook niet nodig is om het gezoneerd terrein verder in te perken. Uit het onderzoek van DGMR volgt dat aanpassing van gezoneerde terrein en de bijbehorende zone mogelijk is. Voor de bedrijven die binnen het gezoneerd terrein blijven liggen verandert de (geluid)systematiek niet. Voor de bedrijven die daar in de nieuwe situatie buiten vallen wel, maar die bedrijven worden daardoor niet beperkt in hun bedrijfsvoering. De conclusie voor milieuzonering is daarmee dat bij de ontwikkeling van Winkelsteeg, met de voorgenomen gemeentelijke uitgangspunten, een zorgvuldige functiescheiding wordt toegepast, dat bedrijven niet in hun bedrijfsvoering worden belemmerd en dat werken en wonen naast elkaar kunnen bestaan.
2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
33
Projectgerelateerd
4
Effectonderzoeken en methodiek
4.1
Onderzoeken in het MER
Het beoordelingskader bestaat uit de milieuaspecten en de daarbij horende criteria waarop de transitie van Winkelsteeg beoordeeld is. In onderstaande tabel is hiervan een overzicht gegeven. De aspecten en de uitvoering van de deelonderzoeken naar de milieueffecten worden toegelicht in deel 2 van dit MER (het onderzoeksrapport). Ondanks dat de deelonderzoeken los van elkaar zijn behandeld, hebben deze onderling wel raakvlak. Daar wordt in de uiteindelijke beschouwing van de alternatieven op ingegaan. Tabel 4-1. Overzicht onderzoeken in het MER
Aspect
Thema
Beoordelingscriteria
Verkeersafwikkeling
Doorstroming op wegvakken/kruispunten
Bereikbaarheid OV en Fiets
Ontsluitingsstructuur auto, fiets en OV
Methodiek
Verkeersveiligheid 1
Verkeer en Vervoer
Veiligheid Oversteekbaarheid Parkeren
Parkeerbalans
Mobiliteit
Verhouding tussen de verschillende modaliteiten: Gewenste verandering van de modal split: minder auto en meer OV, fiets en lopen
Kwantitatief en kwalitatief
Wegverkeerslawaai: aantal gehinderden per geluidsklasse 2
Geluid
Geluid
Inrichtingslawaai: bedrijvigheid ter plaatse van gevoelige functies
Kwantitatief
Cumulatie van geluid (incl. scheepvaartlawaai en spoorverkeer)
Luchtkwaliteit
3
Luchtkwaliteit
Gezondheid
2 maart 2023
Aantal woningen en gevoelige bestemmingen waar concentratieverschillen optreden van NO2, PM10 en PM2,5. Toets aan wettelijke grenswaarden.
Kwantitatief
Toets op effecten voor de volksgezondheid, op basis van gezondheidskundige advieswaarden World Health Organization (WHO)
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
34
Projectgerelateerd
4
Gebiedsbescherming
Effect op Natura 2000 gebieden en andere natuurgebieden
Soortenbescherming
Effect op beschermde soorten
Biodiversiteit
Effect op biodiversiteit
Ecologie
Kwalitatief/kwantitief
Gevolgen voor plaatsgebonden risico (PR) 5
Externe veiligheid
Plaatsgebonden risico (PR) en Groepsrisico (GR)
Gevolgen voor groepsrisico (GR)
Kwantitatief en kwalitatief
Brandaandachtsgebied Explosieaandachtsgebied
6
Landschap Archeologie, en cultuurhistorie
Invloed op landschappelijke en cultuurhistorische waarden Archeologie, landschap en cultuurhistorie
Invloed op archeologische waarden
Kwalitatief
Invloed op cultuurhistorische waarden
Bodemkwaliteit
7
Bodem en Ontplofbare Oorlogsresten (OO)
Effect op de bestaande bodemkwaliteit en geschiktheid bestaande bodemkwaliteit voor toekomstige functies (wonen / werken
Grondverzet
Mogelijkheden hergebruik vrijgekomen grond
Ontplofbare Oorlogsresten
Kans op aantreffen en risico’s Ontplofbare Oorlogsresten
Kwantitatief en kwalitatief
Grond waterkwantiteit Grondwaterkwaliteit 8
Water
Waterkwaliteit en waterhuishouding
Kwantiteit oppervlaktewater
Kwantitatief en kwalitatief
Afvalwater en riolering Oppervlaktewaterkwaliteit
9
2 maart 2023
Klimaat en Energie
Klimaat water
Adaptief vermogen van waterhuishouding (om wateroverlast en nadelige effecten van droogte te voorkomen)
Kwalitatief en kwantitatief
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
35
Projectgerelateerd
Circulariteit en Grondstoffen
10
Klimaat water
Mate van voorkomen hittestress
Energie
Mate van beperking energievraag van gebouwen
Circulariteit en Grondstoffen
Opwek/ toepassing van duurzame energie in gebouwen
Windhinder
Effect windklimaat op nieuwe woningen
Bezonning
Mate van bezonning, schaduw en lichthinder op nieuwe woningen
Trillingshinder
Effect en voorwaarden voor hinder als gevolg van trillingen
Gezondheidsbescherming
Gezondheidsklassen voor geluid, luchtkwaliteit en externe veiligheidsrisico’s
Gezondheidsbevordering
Kansen voor gezondheidsbevordering; mate waarin openbare ruimte uitnodigt tot en beschikbaar is voor rust, bewegen, recreëren en ontmoeten.
Windhinder, Zon en Schaduw
11
Trillingen
12
13
Gezondheid
4.2
Kwalitatief
Kwalitatief
Kwalitatief
Kwalitatief
Beoordelingsmethodiek
De kern van een MER is de effectbeoordeling van het voornemen. Daarin wordt een beoordeling gegeven van de verandering die een voornemen teweegbrengt ten opzichte van de situatie zonder het voornemen; de referentiesituatie. Het beoordelingskader daarbij is gebaseerd op de Notitie reikwijdte en detailniveau (NRD) MER Winkelsteeg. In dat document staat de keuze voor de te onderzoeken milieueffecten beschreven. De milieuthema’s zijn zo veel mogelijk onderverdeeld in meetbare beoordelingscriteria. Per milieuthema zijn diverse detailstudies uitgevoerd om de milieueffecten in beeld te brengen en te kunnen meten. De effecten van de herontwikkeling zijn beschreven als veranderingen ten opzichte van de referentiesituatie; de autonome ontwikkeling 2045. Het detailniveau van het MER moet aansluiten op het detailniveau van de fase van de ontwikkeling. Voor het beschrijven van de effecten is de volgende werkwijze gehanteerd: ▪ ▪
De milieueffecten zijn zoveel mogelijk kwantitatief (cijfermatig) beschreven; Voor die criteria waarbij het niet (goed) mogelijk of minder relevant is om de effecten kwantitatief te bepalen, zijn deze kwalitatief beschreven;
2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
36
Projectgerelateerd
▪
Bij de beschrijving van effecten is, daar waar dit aan de orde is, onderscheid gemaakt tussen tijdelijk optredende effecten (in de bouw- en aanlegfase) en permanente effecten (in de eindfase). In de bouwen aanlegfase ontstaat een tijdelijke situatie waarin de omgeving te maken krijgt met de effecten van de realisatie van de herontwikkeling. Dat betekent dat de bereikbaarheid, lucht- en geluidskwaliteit voor een bepaalde periode aan mogelijke verandering onderhevig zijn. Hiervoor is in de beoordeling van alternatieven en het eindrapport een onderdeel opgenomen.
Om de milieueffecten op een overzichtelijke manier in beeld te kunnen brengen en vergelijkbaar te maken voor de te onderzoeken alternatieven, worden deze per criterium vertaald naar een kwalitatieve score. Hierbij wordt zo veel mogelijk de onderstaande scoreschaal aangehouden. Voor elk milieuthema is deze scoreschaal uitgewerkt tot een op maat gemaakt beoordelingskader op basis van de vijfpuntsschaal hierna. Score
Verklaring
++
Zeer positieve bijdrage/effecten
+
Positieve bijdrage/effecten
0
Neutrale effecten/gelijkblijvende bijdrage
-
Negatieve bijdrage/effecten
--
Zeer negatieve bijdrage/effecten
2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
37
Projectgerelateerd
5
Effecten
5.1
Inleiding
De gemeenteraad van Nijmegen heeft met de vaststelling van de Omgevingsvisie in 2020 besloten de toekomstige groei van inwoners, werknemers en bezoekers te accommoderen binnen de bestaande grenzen van de stad en dat onder andere te doen door de grootschalige binnenstedelijke ontwikkeling van Winkelsteeg. In november 2021 heeft de raad de kaders voor Winkelsteeg vastgesteld, waaronder de ontwikkelprincipes zoals opgenomen in de Ontwikkelvisie Winkelsteeg. De ontwikkeling Winkelsteeg betreft het transformeren en intensiveren van een gebied van ongeveer 195 hectare centraal gelegen in de gemeente, met werken (bedrijven en voorzieningen) en wonen. Een deel van dit programma wordt ingevuld binnen de bestaande bestemming bedrijventerrein. Voor een aantal andere gebieden is een bestemmingsplanwijziging nodig. Ook wordt er een m.e.r.-procedure doorlopen en is in dat kader milieuonderzoek uitgevoerd. De onderzoeksresultaten zijn opgenomen in het milieueffectrapport (MER). Het MER geeft inzicht in de gecumuleerde milieugevolgen van verschillende milieuthema’s en -aspecten van de totale gebiedsontwikkeling en wordt samen met het eerste bestemmingsplan voor Winkelsteeg, het bestemmingsplan Stationsomgeving Goffert, ter inzage gelegd. Onderzoek in twee fasen en actualisatie programma Het MER Winkelsteeg is in twee fasen uitgewerkt.
In de eerste fase is onder meer gekeken naar het Basisalternatief. Het Basisalternatief is een eerste uitwerking van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg. Het voorgenomen ontwikkelprogramma in het Basisalternatief betreft circa 4.100 woningen en 260.000 m2 bruto vloeroppervlak (bvo) aan bedrijven en voorzieningen. De milieugevolgen van het Basisalternatief zijn vergeleken met de referentiesituatie (autonome ontwikkeling) en het 0-alternatief (invulling vigerende bestemmingsplannen, zonder transformatie van Winkelsteeg). Het meetjaar is 2045. Met de kennis en inzichten uit de eerste fase en de stedenbouwkundige verkenningen waaruit is gebleken dat er in Winkelsteeg meer mogelijkheden zijn om de grote opgaves in Nijmegen voor werken en wonen op te vangen in Winkelsteeg, is er in de tweede fase een Voorkeursalternatief (VKA), met een hoger programma werken en wonen, ontwikkeld en in het MER onderzocht op de milieueffecten. Het voorgenomen ontwikkelprogramma in het VKA betreft circa 6.600 woningen en 300.000 m2 bvo aan bedrijven en voorzieningen. De toename van het programma werken en wonen wordt nagenoeg volledig in de hoogte opgevangen, waardoor het bebouwingsoppervlak nagenoeg gelijk blijft (aan het Basisalternatief). Het VKA is verder gebaseerd op een concretisering en uitwerking op diverse thema’s.
Voor verkeer gaat om een nadere uitwerking van te nemen infrastructurele maatregelen en een uitgewerkt mobiliteitsconcept in de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg. Daarmee wordt de autoverkeersgeneratie die gepaard gaat met de ontwikkeling van Winkelsteeg beperkt. Voor de deelgebieden Stationsomgeving en Kanaalknoop zijn er bovendien stedenbouwkundige verkenningen uitgewerkt en beschouwd bij de beoordeling van het VKA in het MER.
2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
38
Projectgerelateerd
5.2
Conclusies
5.2.1
Conclusie in het kort
Het MER laat de milieueffecten zien van de grootschalige binnenstedelijke transformatie van Winkelsteeg. Dit betreft zowel positieve, neutrale als negatieve effecten, ten opzichte van de referentiesituatie, de autonome ontwikkeling zonder transformatie van Winkelsteeg. In het MER staan ook aanbevelingen voor maatregelen om ongewenste milieugevolgen te voorkomen of te beperken en aandachtspunten voor de verdere uitwerking van de plannen voor Winkelsteeg. Bij de ontwikkeling van Winkelsteeg treden bij de meeste milieuthema’s positieve effecten op. De ontwikkeling van Winkelsteeg gaat gepaard met investeringen die leiden tot het oplossen van bestaande knelpunten (zoals verkeersveiligheid, sociale veiligheid en bodemverontreinigingen) en het invullen van belangrijke opgaven (bijvoorbeeld op het gebied van biodiversiteit, klimaatadaptatie en water). Zonder de ontwikkeling Winkelsteeg zijn de mogelijkheden tot het doen van dergelijke investeringen veel minder groot en zijn daarmee de effecten voor deze thema’s minder positief. Als de voorgenomen transformatie van Winkelsteeg dus niet zou plaatsvinden, en de ruimte van de geldende bestemmingsplannen wordt benut, met name voor meer bedrijvigheid in noord (het zogenaamde 0alternatief), dan leidt dit mogelijk tot negatievere effecten op de diverse milieuthema’s (o.a. bij verkeer, water, klimaat).
Een aantal neutrale en negatieve effecten van de ontwikkeling Winkelsteeg is onlosmakelijk verbonden met een gebiedsontwikkeling van deze omvang (zoals het effect op archeologie), of met een binnenstedelijke verdichtingsopgave in de buurt van grootschalige infrastructuur (zoals het effect op geluid in relatie tot gezondheid). Deze effecten zijn daarmee redelijkerwijs niet of nauwelijks te voorkomen. Er is bij de ontwikkeling van Winkelsteeg (bij het VKA) een positieve beoordeling op verkeer, externe veiligheid (o.a. plaatsgebonden risico), ecologie (soorten en biodiversiteit), landschap en cultuurhistorie, bodem (bodemkwaliteit en ontplofbare oorlogsresten), water, klimaat en energie, circulariteit en grondstoffen, en gezondheid (deels). Er is een neutrale beoordeling op luchtkwaliteit (grotendeels), ecologie (gebiedsbescherming stikstof), bodem (grondverzet) en trillingen. Negatieve effecten worden verwacht op geluid, externe veiligheid (groepsrisico route) en archeologie. Met name het thema geluid verdient extra aandacht bij de verdere uitwerking. De geluidseffecten van wegverkeer, railverkeer en industrie komen bij de ontwikkeling samen. Het onderzoeken en nemen van geluidmaatregelen is nodig. De verwachting is wel dat met de juiste maatregelen het plan kan voldoen aan de geluidseisen. Overigens gaan de geluidsanalyses uit van de maximaal vergunde c.q.
gereserveerde geluidsbelasting (geluidgezoneerde bedrijventerrein). Dus inclusief de ruimte voor bedrijven om meer geluid te produceren, ofwel ruimte die kan worden benut. Er is daarbij mogelijk sprake van een overschatting van de feitelijke geluidbelasting in de omgeving van de bedrijven. Onder andere omdat de vergunde situatie van bedrijven vaak ruimer is dan de feitelijke situatie, nu de vergunde situatie ervan uitgaat dat veel installaties tegelijkertijd geluid produceren, terwijl dat vaak niet het geval is. Voor het thema verkeer geldt dat er met de ontwikkeling van Winkelsteeg voor de diverse verkeersaspecten positieve en neutrale effecten optreden. De verkeersafwikkeling van de auto blijft van overwegend goed 2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
39
Projectgerelateerd
niveau (neutraal effect). Met de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg wordt de groei van autoverkeer namelijk geremd. Dit is, samen met de infrastructurele maatregelen die voorzien in het scheiden van verkeersstromen en met de grote aandacht voor het stimuleren van fiets, voetganger en OV, positief voor het gebruik en de bereikbaarheid van OV en fiets, de verkeersveiligheid en voor het aspect mobiliteit (verandering verhouding verschillende vervoersmiddelen). Het blijft wel van belang dat de gemeentelijke inspanningen in het mobiliteitsbeleid en de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg effectief zijn. Het is aan te bevelen om dat in de gaten te blijven houden en bij te sturen indien nodig. De conclusie voor milieuzonering is dat bij de ontwikkeling van Winkelsteeg, met de voorgenomen gemeentelijke uitgangspunten, een zorgvuldige functiescheiding wordt toegepast, dat bedrijven niet in hun bedrijfsvoering worden belemmerd en dat werken en wonen naast elkaar kunnen bestaan. Kort en goed Bij een grootschalige binnenstedelijke transformatie als deze zijn de neutrale en negatieve effecten niet geheel onverwacht. Bij de ontwikkeling van Winkelsteeg treden bij de meeste milieuthema’s positieve effecten op.
5.2.2
Conclusie in tabel
De beoordelingstabel hierna geeft een overzicht van de beoordeling van de milieueffecten. Het gaat om een tabel voor het VKA en het 0-alternatief. Een uitgebreidere tabel, met onder andere het Basisalternatief, komt terug bij de samenvatting per milieuthema (paragraaf 5.3). De referentiesituatie (autonome ontwikkeling) is het ijkpunt voor de beoordeling van effecten en scoort per definitie neutraal (0). Tabel 5-1. Totaaloverzicht effectbeoordeling milieuonderzoeken
Alternatieven ReferentieSituatie
0-alternatief
Voorkeursalternatief (VKA)
Verkeer en vervoer Verkeersafwikkeling auto
0
-
0
Bereikbaarheid OV en fiets
0
-
++
Verkeersveiligheid
0
-
++
Parkeren
0
0
+
Mobiliteit
0
-
++
Geluid * Effect op nieuwbouw t.g.v. wegverkeer, railverkeer en industrie* Cumulatieve geluidbelasting nieuwbouw
2 maart 2023
n.v.t.
0
N.v.t
N.v.t
Hele bouwvlak
- (0)
Rand bouwvlak
-- (-)
Hele bouwvlak
- (0)
Rand bouwvlak
-- (-)
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
40
Projectgerelateerd
Luchtkwaliteit Maximale concentraties 2022
0
0
0
Maximale Planbijdrage
0
0
0
Planbijdrage huidige woningen
0
-
-
Blootstelling nieuwe woningen
0
0
0
Gebiedsbescherming
0
-
Soortenbescherming
0
-
+
Biodiversiteit
0
-
+
Ecologie
Externe Veiligheid
0 (met mitigatie)
-
variant 1
Plaatsgebonden risico
0
0
Groepsrisico
0
- - (route)
variant 2
0
++
- - (route)
+ (route)
Landschap, Cultuurhistorie en Archeologie Landschap
0
0
+
Cultuurhistorie
0
0
+
Archeologie
0
-
-
Bodem en Ontplofbare Oorlogsresten (OO) Bodemkwaliteit
0
0
+
Grondverzet
0
0
0
Ontplofbare oorlogsresten
0
+
Grondwaterkwantiteit
0
0
++
Grondwaterkwaliteit
0
0
+
Waterkwantiteit
0
0
++
Afvalwater en riolering
0
0
++
Oppervlaktewaterkwaliteit
0
0
++
Klimaat: water
0
0
++
Klimaat: hitte
0
0
+
Energie
0
0
+
0
0
+
+
Water
Klimaat en Energie
Circulariteit en grondstoffen Circulariteit en grondstoffen 2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
41
Projectgerelateerd
Trillingen Trillingshinder
0
0
0
Luchtkwaliteit
0
0
0
Geluid: WHO advieswaarden
0
n.v.t
--
Hittestress
0
0
+
Externe veiligheid
0
Gezondheid
0 (PR)
0 (PR v1)
++ (PR v2)
- - (GR route)
- - (GR v1)
+ (GR v2)
Verkeersveiligheid
0
-
++
Hoogspanning
0
0
0
Veiligheidsbeleving
0
0
++
Aandeel groen
0
-
+
Voorzieningen
0
0
++
* Bij het onderdeel geluid is in de beoordelingstabel bij Weg-, railverkeerslawaai en industrielawaai een meervoudige beoordeling gegeven. -/-- = beoordeling op gehele bouwvlak / beoordeling op randen bouwvlak. De score tussen haakjes is de score als rekening wordt gehouden met geluidbeperkende maatregelen.
5.2.3
Conclusie VKA
Hierna zijn de conclusies voor het VKA nader beschreven. Eerst voor de milieuthema’s en -aspecten die positief en neutraal scoren en daarna voor de thema’s die negatief scoren en daarmee extra aandacht verdienen bij de verdere uitwerking van het plan. Vervolgens is het VKA vergeleken met het Basisalternatief en tot slot met het 0-alternatief.
5.2.3.1 VKA vs. referentie Positief en neutraal Bij de ontwikkeling van Winkelsteeg treden bij de meeste milieuthema’s positieve effecten op. Er is een positieve beoordeling op verkeer, externe veiligheid (o.a. plaatsgebonden risico), ecologie (soorten en biodiversiteit), landschap en cultuurhistorie, bodem (bodemkwaliteit en ontplofbare oorlogsresten), water, klimaat en energie, circulariteit en grondstoffen en gezondheid (deels). Er is een neutrale beoordeling op luchtkwaliteit (grotendeels), ecologie (gebiedsbescherming), bodem (grondverzet) en trillingen. Bij het milieuthema verkeer treden zeer positieve effecten op voor de aspecten bereikbaarheid OV en fiets, verkeersveiligheid en mobiliteit en positieve effecten voor het aspect parkeren. Voor het aspect verkeersafwikkeling auto treden neutrale effecten op. De verkeersafwikkeling van de auto blijft van overwegend goed niveau. Met de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg wordt de groei van autoverkeer namelijk geremd. Dit is, samen met de infrastructurele maatregelen die voorzien in het scheiden van verkeersstromen en samen met de grote aandacht voor het stimuleren van fiets, voetganger en OV, positief voor het gebruik en de bereikbaarheid van OV en fiets, de verkeersveiligheid en voor het aspect mobiliteit (ofwel de verandering van de verhouding van de verschillende vervoersmiddelen).
Er ontstaat een grotere vraag naar parkeerplaatsen, maar op basis van de vigerende kaders en de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg, treden naar verwachting geen negatieve effecten op en is het de bedoeling om de parkeervraag in evenwicht te brengen met het aanbod. Daarom een positieve beoordeling op het aspect parkeren. Het blijft wel van 2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
42
Projectgerelateerd
belang dat de gemeentelijke inspanningen in het mobiliteitsbeleid en de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg effectief zijn. Dan scoort het thema verkeer (zeer) positief. Het is aan te bevelen om dat in de gaten te blijven houden en bij te sturen indien nodig.
Voor het thema luchtkwaliteit treden grotendeels neutrale effecten op. Voor luchtkwaliteit zijn (voor zowel NO2, PM10 als PM2,5) de effecten op de wettelijke grenswaarden getoetst. De ontwikkeling van Winkelsteeg is ruim inpasbaar binnen de wettelijke luchtkwaliteitsnormen. Ondanks lichte toenames van concentraties NO2, PM10 en PM2,5 worden de wettelijke grenswaarden niet overschreden. De beoogde ontwikkeling draagt daarmee ‘niet in betekenende mate’ bij aan de luchtverontreiniging. Bovendien is aangetoond dat er geen sprake is van (dreigende) grenswaarde-overschrijdingen. Er is ook op basis van expert judgement (zoals gebruikelijk in een MER) kritischer beoordeeld waar verandering in luchtkwaliteit ten opzichte van de grenswaarde (toename van de concentraties) plaatsvindt op bestaande woningen (binnen 100m van de emissiebronnen). Voor PM10 en PM2,5 wordt overal een neutraal effect verwacht. Voor NO2 valt een zeer beperkt deel van de woningen in de klasse negatief. De meest negatieve score bij dit aspect is bepalend voor de totaalscore, waardoor op dit aspect een negatieve score is toegekend. De toenamen zijn echter ‘niet in betekende mate’ (NIBM) en daarmee juridisch niet relevant. De blootstelling aan luchtverontreiniging is beperkt en leidt niet tot onaanvaardbare gezondheidsrisico’s.
De ontwikkeling vormt op het gebied van luchtkwaliteit daarom geen belemmering en is juridisch maakbaar. Er zijn in het kader van de conclusies van het onderzoek, geen dwingende mitigerende maatregelen nodig voor het onderdeel luchtkwaliteit. Voor het thema externe veiligheid geldt dat het aspect plaatsgebonden risico neutraal scoort. De ontwikkeling zorgt namelijk niet voor overschrijding van de grenswaarden van het plaatsgebonden risico van de diverse risicobronnen. Daarmee vormt externe veiligheid in principe geen belemmering voor de uitvoering van de ontwikkeling. Wel is de verantwoordingsplicht bij het groepsrisico met betrekking tot de transportroute gevaarlijke stoffen over de weg van belang. Omdat er bij de ontwikkeling van Winkelsteeg natuurinclusief wordt gebouwd en bestaande groenstructuren worden (veelal)behouden, verbonden en/of versterkt, wordt een positief effect verwacht voor de aspecten soortenbescherming en biodiversiteit in het gebied bij het thema ecologie. Wel dient nader onderzoek te worden uitgevoerd naar diverse soorten en dienen bij het aantreffen van die soorten mogelijk mitigerende maatregelen te worden getroffen. Voor het aspect gebiedsbescherming geldt dat andere storingsfactoren dan verzuring en vermesting door stikstof, gelet op de afstand tot de Natura 2000-gebieden, geen rol spelen.
Voor stikstof geldt dat de berekende stikstofdepositietoenamen op de kwetsbare Natura 2000-gebieden laag zijn, mede gelet op de worst-case benadering en de onnauwkeurigheden en onzekerheden met betrekking tot de gemodelleerde stikstofeffecten, maar dat die toenamen, ondanks die lage waarden, noodzaken tot het voorkomen of mitigeren van de effecten. Uit verkenningen blijkt dat er mogelijkheden zijn om via interne en externe saldering de mogelijk optredende beperkte toenamen te voorkomen of te mitigeren. Met mitigerende maatregelen resulteert stikstof in een neutrale effectbeoordeling. Landschap en cultuurhistorie zijn als positief beoordeeld vanwege onder andere de aanleg van een robuuste groene dooradering waarbij historische structuren (steviger) worden benut. Dit komt ook naar voren in de stedenbouwkundige verkenningen van de deelgebieden. Voor bodem geldt dat bij de realisatie van woningbouw strengere eisen worden gesteld aan de bodemkwaliteit. Het effect op de algehele bodemkwaliteit is daardoor positief. Strengere eisen leiden op zichzelf niet tot een verbetering van de bodemkwaliteit, maar omdat er woningen worden gebouwd, worden 2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
43
Projectgerelateerd
bestaande verontreinigingen (deels) gesaneerd en wordt daarmee het restrisico kleiner. Daarnaast wordt bij het bouw- en woonrijp maken van de percelen, met de verwijdering van munitie, bijgedragen aan een verbeterde veiligheid. Dat is positief voor het aspect ontplofbare oorlogsresten. Binnen het VKA komt grond vrij dat voor hergebruik in aanmerking komt binnen en buiten het plangebied. De hoeveelheid herbruikbare vrijkomende grond is naar verwachting groter dan in de referentiesituatie. De vrijkomende grond voor hergebruik binnen het plangebied dient te voldoen aan de toepassingseisen. De mate van grondverzet is daarom neutraal beoordeeld. Voor het thema water heeft de ontwikkeling een positief tot een zeer positief effect. Het sterke positieve effect komt met name door de kansen die zich voordoen bij de ontwikkeling van het gebied in relatie tot de nieuwe klimaatbestendige normen die zullen gaan gelden voor het omgaan met hemelwater. De verwachting is ook dat de grondwaterhuishouding verbetert en zal bijdragen aan droogtebestrijding. Door een andere inrichting van de omgang met hemelwater verbetert naar verwachting ook de waterkwaliteit en zullen als gevolg van afkoppelen de riolen minder overstorten op oppervlaktewater. Water komt ook als aspect terug bij het milieuthema klimaat en energie. Ook dan een zeer positieve score.
Voor het aspect hitte bij het thema klimaat geldt dat er in het gebied momenteel ook sprake is van hittestress. Door toename van het verhard oppervlak kunnen de gevolgen voor hittestress mogelijk ook toenemen. Hittestress is te mitigeren door groen, schaduw en water. De ontwikkeling biedt hier kansen voor. De toename van bebouwing zorgt voor kansen om het percentage schaduw in het plangebied te vergroten en daarmee de afstand tot koelte. Door het toepassen van isolerend materiaal kan koelte in gebouwen worden gewaarborgd. Daarnaast voorziet de ontwikkeling in groenstructuren, die bijdragen aan het mitigeren van de opwarming van het gebied als gevolg van de toename van bebouwing. Daarmee een positieve score. Voor energie geldt dat de nieuwe bebouwing binnen Winkelsteeg kansen biedt voor energie neutrale ontwikkeling, in het verlengde van de richtlijnen uit BENG (Bijna Energie Neutrale Gebouwen). Daarmee een positieve score. Voor het thema circulariteit en grondstoffen geldt dat gelet op de voorgenomen gemeentelijke ambities en de vigerende kaders een positieve score is toegekend, met de kanttekening dat in deze fase van de planontwikkeling nog niet uitgewerkt is hoe duurzaamheidsambities worden gerealiseerd. Voor trillingen geldt dat meetonderzoek nodig is naar mogelijke trillingshinder indien woningen binnen 100 meter van een spoorlijn worden gesitueerd.
Uit het meetonderzoek dat is uitgevoerd (voor de woningen binnen 100 meter, in deelgebied Stationsomgeving) volgt dat aan de streefwaarden wordt voldaan en dat naar verwachting kan worden voldaan aan de beoordelingssystematiek. Het scoort daarmee neutraal. Bij het thema gezondheid worden de effecten van een aantal andere separate thema’s beschouwd in relatie tot de gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering van inwoners en gebruikers van het plangebied. De conclusie voor gezondheid is dat bij de ontwikkeling van Winkelsteeg veel rekening wordt gehouden met de aspecten die bijdragen aan een gezonde en veilige leefomgeving (groen, voorzieningen, tegengaan hittestress, verkeersveiligheid, veiligheidsbeleving). De verwachting is bijvoorbeeld dat per saldo het aandeel groen zal toenemen en dat ook meer mensen dan nu gebruik zullen maken van dit groen en de positieve effecten daarvan ervaren. De ontwikkeling voorziet ook in een toename van sportvoorzieningen en mogelijkheden tot beweging en ontmoeting. Daarnaast zal de groene dooradering in het gebied de mogelijkheden tot ontmoeting (sociale cohesie) vergroten. Wel is er op het gebied van geluid, externe veiligheid en hoogspanning een aantal aandachtspunten bij de verdere uitwerking van het plan.
2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
44
Projectgerelateerd
Negatief Negatieve effecten worden verwacht op geluid, externe veiligheid (groepsrisico route variant 1) en archeologie. Deze milieuthema’s en -aspecten die negatief scoren en verdienen daarmee extra aandacht bij de verdere uitwerking van het plan. Voor geluid, aspecten wegverkeer, railverkeer en industrie, is sprake van overschrijdingen van de voorkeurswaarde. Op de randen van de bouwvlakken worden op sommige plekken ook de ten hoogste toelaatbare waarden overschreden. Dit wordt samengevat met een negatieve effectscore voor de meeste bouwvlakken met een zeer negatieve effectscore voor de randen van de bouwvlakken. Met de juiste maatregelen, beginnend bij goede ontwerpbeslissingen, kan het plan juridisch maakbaar zijn en voldoen aan geluidseisen (ook de aanvullende eisen uit het gemeentelijk geluidbeleid). Het thema externe veiligheid vormt in principe geen belemmering voor de uitvoering de ontwikkeling, nu de ontwikkeling niet zorgt voor overschrijding van de grenswaarden van het plaatsgebonden risico. Wel is de verantwoordingsplicht bij het groepsrisico, met betrekking tot de transportroute gevaarlijke stoffen over de weg, van belang.
De gemeente is in dat kader voornemens om een voorwaardelijke verplichting in het bestemmingsplan op te nemen waarbij woningen pas in gebruik mogen worden genomen na aanpassing van de route (naar een alternatieve route, via de Van Schuylenburgweg) (variant 1) of na verplaatsing van het relevante bedrijf (naar buiten het plangebied) (variant 2). Ook bij de alternatieve route (variant 1) is het groepsrisico voor de route als zeer negatief beoordeeld, nu het groepsrisico ook dan toeneemt en verantwoording van het groepsrisico nodig is. De alternatieve route kan wel worden gezien als een ruimtelijke maatregel die veiliger is dan de huidige route. Met verplaatsing van het relevante bedrijf (naar buiten het plangebied) (variant 2) scoort het groepsrisico voor de route positief. Voor de volledigheid wordt nog opgemerkt dat het groepsrisico van de diverse risicobronnen is beoordeeld. De toenamen van het groepsrisico van de risicobronnen anders dan die van de transportroute, zijn licht negatief of neutraal ten opzichte van de referentiesituatie. Omdat de uitkomsten van de verschillende risicobronnen niet gecumuleerd kunnen worden, is de boordeling van dit aspect een worst case-benadering. De meest negatieve score bij dit aspect is bepalend voor de totaalscore; dat is in dit geval de routering van gevaarlijke stoffen over de weg.
Voor archeologie geldt dat bij bodemingrepen archeologie altijd negatief scoort in een MER. Uitgaande van de te verwachten grootschalige ontwikkelingen en de al bekende en archeologische verwachtingswaarden is er namelijk een verhoogd risico dat eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen gebiedsontwikkeling. Dat er binnen de gemeente zorgvuldige gemeentelijke archeologie procedures zijn, is voor de beoordeling van het thema in het MER niet relevant. Conclusie VKA Bij de ontwikkeling van Winkelsteeg treden bij de meeste milieuthema’s positieve effecten op. Een aantal neutrale en negatieve effecten van de ontwikkeling Winkelsteeg is onlosmakelijk verbonden met een gebiedsontwikkeling van deze omvang (zoals het effect op archeologie), of met een binnenstedelijke verdichtingsopgave in de buurt van grootschalige infrastructuur (zoals het effect op geluid in relatie tot gezondheid). Deze effecten zijn daarmee redelijkerwijs niet of nauwelijks te voorkomen. Er is bij de ontwikkeling van Winkelsteeg (bij het VKA) een positieve beoordeling op verkeer, externe veiligheid (o.a. plaatsgebonden risico), ecologie (soorten en biodiversiteit), landschap en cultuurhistorie, bodem (bodemkwaliteit en ontplofbare oorlogsresten), water, klimaat en energie, circulariteit en grondstoffen, en gezondheid (deels).
Er is een neutrale beoordeling op luchtkwaliteit (grotendeels), ecologie 2 maart 2023
BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
45
Projectgerelateerd
(gebiedsbescherming), bodem (grondverzet) en trillingen. Negatieve effecten worden verwacht op geluid, externe veiligheid (groepsrisico route) en archeologie. Met name het thema geluid verdient extra aandacht bij de verdere uitwerking. De geluidseffecten van wegverkeer, railverkeer en industrie komen bij de ontwikkeling samen. Het nemen van geluidmaatregelen is nodig. De verwachting is wel dat met de juiste maatregelen het plan kan voldoen aan de geluidseisen. Overigens gaan de geluidsanalyses uit de ruimte die kan worden genomen en is er daarbij mogelijk sprake van een overschatting van de feitelijke geluidbelasting in de omgeving (onder andere omdat de vergunde situatie van bedrijven vaak ruimer is dan de feitelijke situatie, nu de vergunde situatie ervan uitgaat dat veel installaties tegelijkertijd geluid produceren, terwijl dat vaak niet het geval is). Voor het thema verkeer geldt dat er met de ontwikkeling van Winkelsteeg (zeer) positieve effecten optreden. Het blijft wel van belang dat de gemeentelijke inspanningen in het mobiliteitsbeleid en de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg effectief zijn. Het is aan te bevelen om dat in de gaten te blijven houden en bij te sturen indien nodig. Kort en goed: Bij een grootschalige binnenstedelijke transformatie als deze zijn de neutrale en negatieve effecten niet geheel onverwacht.