Document · PDF

Bijlage 1c26. Toelichting_Bijlage 26 MER Winkelsteeg Deel 1 incl. samenvatting

Besluitronde (raadsvergadering) 27 september 2023, gemeente NijmegenBij agendapunt: Raadsvoorstel Gewijzigde vaststelling Crisis- en herstelwet (Chw) bestemmingsplan Nijmegen Winkelsteeg - Kanaalknoop Noord en het opleggen van geheimhouding op gespreksverslagen (86/2023)32.798 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

MER Winkelsteeg Nijmegen Deel 1: Hoofdrapport Opdrachtgever: Gemeente Nijmegen

Referentie:

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Status:

S3/P01

Datum:

2 maart 2023

Projectgerelateerd

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

Jonkerbosplein 52 6534 AB Nijmegen Mobility & Infrastructure Trade register number: 56515154 +31 88 348 70 00 T info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W

Titel document: MER Winkelsteeg Nijmegen Sub titel: Deel 1: Hoofdrapport Referentie: BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 Status: P01/S3 Datum: 2 maart 2023 Projectnaam: MER Winkelsteeg Nijmegen Projectnummer: BI3946 Auteur(s): NB, MH

Opgesteld door: NB, MH Gecontroleerd door: RB Datum/paraaf: 2 maart 2023 Goedgekeurd door: TdB Datum/paraaf: 2 maart 2023

Classificatie Projectgerelateerd

Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V. dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Inhoud Samenvatting

Aanleiding, doel, opbouw MER

Onderzoek in twee fasen en actualisatie programma

Beoordeling milieueffecten

Inleiding

1.1

Aanleiding

1.2

Beleidsachtergrond

1.3

Doelstelling van de m.e.r. voor Winkelsteeg

1.4

M.e.r.-(beoordelings)plicht en procedure Winkelsteeg

1.5

Opbouw van het MER

1.6

Uitwerking m.e.r. Winkelsteeg in twee fasen

1.7

Leeswijzer

Ontwikkeling Winkelsteeg

2.1

Beschrijving gebied in het kort

2.2

Achtergrond gebiedsontwikkeling

Alternatieven

3.1

Alternatieven in het MER

3.2

Aanpak alternatievenstudie

3.3

Referentiesituatie

3.4

Basisalternatief

3.4.1 3.4.2

Programma wonen en werken Uitgangspunten/maatregelen

20 24

3.5

0-alternatief: Invulling vigerende bestemmingsplannen

3.6

Beschouwing tussenfase 2035

3.7

Voorkeursalternatief

3.8

Situaties gemeentelijk mobiliteitsbeleid

3.9

Milieuzonering

Effectonderzoeken en methodiek

4.1

Onderzoeken in het MER

4.2

Beoordelingsmethodiek

Effecten

5.1

Inleiding

5.2

Conclusies

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

iii

Projectgerelateerd

5.3

Conclusies/samenvatting per milieuthema

5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.3.4 5.3.5 5.3.6 5.3.7 5.3.8 5.3.9 5.3.10 5.3.11 5.3.12 5.3.13

Verkeer en vervoer Geluid Luchtkwaliteit Ecologie Externe Veiligheid Landschap, Cultuurhistorie en Archeologie Bodem en ontplofbare oorlogsresten Water Klimaat en energie Circulariteit en grondstoffen Windhinder Trillingen Gezondheid

52 55 57 60 63 65 67 69 70 71 72 72 73

Leemten in kennis, mitigerende maatregelen en monitoring

6.1

Leemten in kennis en onzekerheden

6.2

Mitigerende maatregelen

6.3

Monitoring en evaluatie

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Samenvatting Aanleiding, doel, opbouw MER De gemeenteraad van Nijmegen heeft met de vaststelling van de Omgevingsvisie in 2020 besloten de toekomstige groei van inwoners, werknemers en bezoekers te accommoderen binnen de bestaande grenzen van de stad en dat onder andere te doen door de grootschalige binnenstedelijke ontwikkeling van Winkelsteeg. In november 2021 heeft de raad de kaders voor Winkelsteeg vastgesteld, waaronder de ontwikkelprincipes zoals opgenomen in de Ontwikkelvisie Winkelsteeg. De ontwikkeling Winkelsteeg betreft het transformeren en intensiveren van een gebied van ongeveer 195 hectare centraal gelegen in de gemeente, met werken (bedrijven en voorzieningen) en wonen. Een deel van dit programma wordt ingevuld binnen de bestaande bestemming bedrijventerrein. Voor een aantal andere gebieden is een bestemmingsplanwijziging nodig. Ook wordt er een m.e.r.-procedure doorlopen en is in dat kader milieuonderzoek uitgevoerd. De onderzoeksresultaten zijn opgenomen in het milieueffectrapport (MER). Het MER geeft inzicht in de gecumuleerde milieugevolgen van verschillende milieuthema’s en -aspecten van de totale gebiedsontwikkeling en wordt samen met het eerste bestemmingsplan voor Winkelsteeg, het bestemmingsplan Stationsomgeving Goffert, ter inzage gelegd. Doel m.e.r.

Een m.e.r.-procedure heeft als doel om het milieu een volwaardige plaats te geven binnen de toekomstige bestuurlijke besluitvorming. Het milieuonderzoek dat wordt uitgevoerd levert informatie over de milieugevolgen van de voorgenomen ontwikkeling. De resultaten van het milieuonderzoek worden vastgelegd in een Milieueffectrapport (MER). Op basis van het milieuonderzoek kunnen, vanuit het milieuperspectief, kansen en risico’s worden benoemd voor de verdere invulling van het ontwikkelprogramma. De milieuonderzoeken bij het MER schrijven géén keuze voor; het MER benoemt kansen en risico’s. Ook beschrijft het MER hoe negatieve milieugevolgen kunnen worden voorkomen en verminderd en op welke wijze positieve milieueffecten kunnen worden geoptimaliseerd. Het blijft na uitvoering van de milieuonderzoeken bij het MER aan de gemeenteraad om een integrale afweging te maken bij de vervolgbesluiten (zoals besluiten over wijzigingen van bestemmingsplannen). Die afweging gaat over meer dan alleen milieuaspecten. Opbouw MER: Deel 1 en Deel 2 Het MER bestaat uit twee delen. Deel 1 is het hoofdrapport. Dit deel moet in samenhang worden gelezen met Deel 2, het onderzoeksrapport, dat bestaat uit de verschillende milieuonderzoeken die ten grondslag aan de effectbeoordeling van de ontwikkeling van Winkelsteeg liggen.

Onderzoek in twee fasen en actualisatie programma Het MER Winkelsteeg is in twee fasen uitgewerkt. In de eerste fase is onder meer gekeken naar het Basisalternatief. Het Basisalternatief is een eerste uitwerking van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg. Het voorgenomen ontwikkelprogramma in het Basisalternatief betreft circa 4.100 woningen en 260.000 bvo aan bedrijven en voorzieningen. De milieugevolgen van het Basisalternatief zijn vergeleken met de referentiesituatie (autonome ontwikkeling) en het 0-alternatief (invulling vigerende bestemmingsplannen, zonder transformatie van Winkelsteeg). Het meetjaar is 2045. Met de kennis en inzichten uit de eerste fase en de stedenbouwkundige verkenningen waaruit is gebleken dat er in Winkelsteeg meer mogelijkheden zijn om de grote opgaves in Nijmegen voor werken en wonen op 2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

te vangen in Winkelsteeg, is er in de tweede fase een Voorkeursalternatief (VKA), met een hoger programma werken en wonen, ontwikkeld en in het MER onderzocht op de milieueffecten. Het voorgenomen ontwikkelprogramma in het VKA betreft circa 6.600 woningen en 300.000 m2 bvo aan bedrijven en voorzieningen. De toename van het programma werken en wonen wordt nagenoeg volledig in de hoogte opgevangen, waardoor het bebouwingsoppervlak nagenoeg gelijk blijft (aan het Basisalternatief). Het VKA is verder gebaseerd op een concretisering en uitwerking op diverse thema’s. Voor verkeer gaat om een nadere uitwerking van te nemen infrastructurele maatregelen en een uitgewerkt mobiliteitsconcept in de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg. Daarmee wordt de autoverkeersgeneratie die gepaard gaat met de ontwikkeling van Winkelsteeg beperkt. Voor de deelgebieden Stationsomgeving en Kanaalknoop zijn er bovendien stedenbouwkundige verkenningen uitgewerkt en beschouwd bij de beoordeling van het VKA in het MER. De milieugevolgen van de ontwikkeling Winkelsteeg zijn vergeleken met de referentiesituatie (autonome ontwikkeling) en het 0-alternatief (invulling vigerende bestemmingsplannen). Aanvullend is ingegaan op de effecten die zich gedurende de gefaseerde ontwikkeling voordoen (tussenfase 2035).

De referentiesituatie is de huidige situatie met autonome ontwikkelingen, zonder transformatie van Winkelsteeg. Het 0-alternatief betreft de benutting van de ruimte van de geldende bestemmingsplannen, met name de benutting van de mogelijkheden voor meer bedrijvigheid in Winkelsteeg noord, en betreft dus een mogelijke situatie die kan ontstaan als de voorgenomen transformatie van Winkelsteeg niet zou plaatsvinden. Milieuthema’s De volgende milieuthema’s zijn beoordeeld. • • • • • •

Verkeer en vervoer Geluid Luchtkwaliteit Ecologie Externe veiligheid Landschap, cultuurhistorie en archeologie

• • • • • • •

Bodem en ontplofbare oorlogsresten Water Klimaat en energie Circulariteit en grondstoffen Windhinder, zon, schaduw Trillingen Gezondheid

Beoordeling milieueffecten Conclusie in het kort Het MER laat de milieueffecten zien van de grootschalige binnenstedelijke transformatie van Winkelsteeg. Dit betreft zowel positieve, neutrale als negatieve effecten, ten opzichte van de referentiesituatie, de autonome ontwikkeling zonder transformatie van Winkelsteeg. In het MER staan ook aanbevelingen voor maatregelen om ongewenste milieugevolgen te voorkomen of te beperken en aandachtspunten voor de verdere uitwerking van de plannen voor Winkelsteeg. Bij de ontwikkeling van Winkelsteeg treden bij de meeste milieuthema’s positieve effecten op. De ontwikkeling van Winkelsteeg gaat gepaard met investeringen die leiden tot het oplossen van bestaande knelpunten (zoals verkeersveiligheid, sociale veiligheid en bodemverontreinigingen) en het invullen van belangrijke opgaven (bijvoorbeeld op het gebied van biodiversiteit, klimaatadaptatie en water).

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Zonder de ontwikkeling Winkelsteeg zijn de mogelijkheden tot het doen van dergelijke investeringen veel minder groot en zijn daarmee de effecten voor deze thema’s minder positief. Als de voorgenomen transformatie van Winkelsteeg dus niet zou plaatsvinden, en de ruimte van de geldende bestemmingsplannen wordt benut, met name voor meer bedrijvigheid in noord (het zogenaamde 0alternatief), dan leidt dit mogelijk tot negatievere effecten op de diverse milieuthema’s (o.a. bij verkeer, water, klimaat). Een aantal neutrale en negatieve effecten van de ontwikkeling Winkelsteeg is onlosmakelijk verbonden met een gebiedsontwikkeling van deze omvang (zoals het effect op archeologie), of met een binnenstedelijke verdichtingsopgave in de buurt van grootschalige infrastructuur (zoals het effect op geluid in relatie tot gezondheid). Deze effecten zijn daarmee redelijkerwijs niet of nauwelijks te voorkomen. Er is bij de ontwikkeling van Winkelsteeg (bij het VKA) een positieve beoordeling op verkeer, externe veiligheid (o.a. plaatsgebonden risico), ecologie (soorten en biodiversiteit), landschap en cultuurhistorie, bodem (bodemkwaliteit en ontplofbare oorlogsresten), water, klimaat en energie, circulariteit en grondstoffen, en gezondheid (deels). Er is een neutrale beoordeling op luchtkwaliteit (grotendeels), ecologie (gebiedsbescherming stikstof), bodem (grondverzet) en trillingen.

Negatieve effecten worden verwacht op geluid, externe veiligheid (groepsrisico route) en archeologie. Met name het thema geluid verdient extra aandacht bij de verdere uitwerking. De geluidseffecten van wegverkeer, railverkeer en industrie komen bij de ontwikkeling samen. Het onderzoeken en nemen van geluidmaatregelen is nodig. De verwachting is wel dat met de juiste maatregelen het plan kan voldoen aan de geluidseisen. Overigens gaan de geluidsanalyses uit van de maximaal vergunde c.q. gereserveerde geluidsbelasting (geluidgezoneerde bedrijventerrein). Dus inclusief de ruimte voor bedrijven om meer geluid te produceren, ofwel ruimte die kan worden benut. Er is daarbij mogelijk sprake van een overschatting van de feitelijke geluidbelasting in de omgeving van de bedrijven. Onder andere omdat de vergunde situatie van bedrijven vaak ruimer is dan de feitelijke situatie, nu de vergunde situatie ervan uitgaat dat veel installaties tegelijkertijd geluid produceren, terwijl dat vaak niet het geval is. Voor het thema verkeer geldt dat er met de ontwikkeling van Winkelsteeg voor de diverse verkeersaspecten positieve en neutrale effecten optreden. De verkeersafwikkeling van de auto blijft van overwegend goed niveau (neutraal effect). Met de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg wordt de groei van autoverkeer namelijk geremd.

Dit is, samen met de infrastructurele maatregelen die voorzien in het scheiden van verkeersstromen en met de grote aandacht voor het stimuleren van fiets, voetganger en OV, positief voor het gebruik en de bereikbaarheid van OV en fiets, de verkeersveiligheid en voor het aspect mobiliteit (verandering verhouding verschillende vervoersmiddelen). Het blijft wel van belang dat de gemeentelijke inspanningen in het mobiliteitsbeleid en de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg effectief zijn. Het is aan te bevelen om dat in de gaten te blijven houden en bij te sturen indien nodig. De conclusie voor milieuzonering is dat bij de ontwikkeling van Winkelsteeg, met de voorgenomen gemeentelijke uitgangspunten, een zorgvuldige functiescheiding wordt toegepast, dat bedrijven niet in hun bedrijfsvoering worden belemmerd en dat werken en wonen naast elkaar kunnen bestaan. Kort en goed Bij een grootschalige binnenstedelijke transformatie als deze zijn de neutrale en negatieve effecten niet geheel onverwacht. Bij de ontwikkeling van Winkelsteeg treden bij de meeste milieuthema’s positieve effecten op. 2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Conclusie in tabel De beoordelingstabel hierna geeft een overzicht van de beoordeling van de milieueffecten. Het gaat om een tabel voor het VKA en het 0-alternatief. De referentiesituatie (autonome ontwikkeling) is het ijkpunt voor de beoordeling van effecten en scoort per definitie neutraal (0). Tabel 0-1. Totaaloverzicht effectbeoordeling milieuonderzoeken

ReferentieSituatie

Alternatieven 0-alternatief

Voorkeursalternatief (VKA)

Verkeer en vervoer Verkeersafwikkeling auto

Bereikbaarheid OV en fiets

Verkeersveiligheid

Parkeren

Mobiliteit

Geluid * Effect op nieuwbouw t.g.v. wegverkeer, railverkeer en industrie* Cumulatieve geluidbelasting nieuwbouw

n.v.t.

N.v.t

Hele bouwvlak

- (0)

Rand bouwvlak

-- (-)

Hele bouwvlak

- (0)

Rand bouwvlak

-- (-)

Luchtkwaliteit Maximale concentraties 2022

Maximale Planbijdrage

Planbijdrage huidige woningen

Blootstelling nieuwe woningen

Gebiedsbescherming

Soortenbescherming

Biodiversiteit

Ecologie

Externe Veiligheid

0 (met mitigatie)

variant 1

Plaatsgebonden risico

Groepsrisico

- - (route)

variant 2

- - (route)

+ (route)

Landschap, Cultuurhistorie en Archeologie Landschap 2 maart 2023

+ BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Cultuurhistorie

Archeologie

Bodem en Ontplofbare Oorlogsresten (OO) Bodemkwaliteit

Grondverzet

Ontplofbare Oorlogsresten

Grondwaterkwantiteit

Grondwaterkwaliteit

Waterkwantiteit

Afvalwater en riolering

Oppervlaktewaterkwaliteit

Klimaat: water

Klimaat: hitte

Energie

Luchtkwaliteit

Geluid: WHO advieswaarden

n.v.t

Hittestress

Externe veiligheid

Water

Klimaat en Energie

Circulariteit en grondstoffen Circulariteit en grondstoffen Trillingen Trillingshinder Gezondheid

0 (PR)

0 (PR v1)

++ (PR v2)

- - (GR route)

- - (GR v1)

+ (GR v2)

Verkeersveiligheid

Hoogspanning

Veiligheidsbeleving

Aandeel groen

Voorzieningen

*Bij het onderdeel geluid is in de beoordelingstabel bij Weg-, railverkeerslawaai en industrielawaai een meervoudige beoordeling gegeven. -/-- = beoordeling op gehele bouwvlak / beoordeling op randen bouwvlak. De score tussen haakjes is de score als rekening wordt gehouden met geluidbeperkende maatregelen.

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Conclusie Voorkeursalternatief Hierna zijn de conclusies voor het VKA nader beschreven. Eerst voor de milieuthema’s en -aspecten die positief en neutraal scoren en daarna voor de thema’s die negatief scoren en daarmee extra aandacht verdienen bij de verdere uitwerking van het plan. Positief en neutraal Bij de ontwikkeling van Winkelsteeg treden bij de meeste milieuthema’s positieve effecten op. Er is een positieve beoordeling op verkeer, externe veiligheid (o.a. plaatsgebonden risico), ecologie (soorten en biodiversiteit), landschap en cultuurhistorie, bodem (bodemkwaliteit en ontplofbare oorlogsresten), water, klimaat en energie, circulariteit en grondstoffen en gezondheid (deels). Er is een neutrale beoordeling op luchtkwaliteit (grotendeels), ecologie (gebiedsbescherming), bodem (grondverzet) en trillingen. Bij het milieuthema verkeer treden zeer positieve effecten op voor de aspecten bereikbaarheid OV en fiets, verkeersveiligheid en mobiliteit en positieve effecten voor het aspect parkeren. Voor het aspect verkeersafwikkeling auto treden neutrale effecten op. De verkeersafwikkeling van de auto blijft van overwegend goed niveau. Met de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg wordt de groei van autoverkeer namelijk geremd.

Dit is, samen met de infrastructurele maatregelen die voorzien in het scheiden van verkeersstromen en samen met de grote aandacht voor het stimuleren van fiets, voetganger en OV, positief voor het gebruik en de bereikbaarheid van OV en fiets, de verkeersveiligheid en voor het aspect mobiliteit (ofwel de verandering van de verhouding van de verschillende vervoersmiddelen). Er ontstaat een grotere vraag naar parkeerplaatsen, maar op basis van de vigerende kaders en de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg, treden naar verwachting geen negatieve effecten op en is het de bedoeling om de parkeervraag in evenwicht te brengen met het aanbod. Daarom een positieve beoordeling op het aspect parkeren. Het blijft wel van belang dat de gemeentelijke inspanningen in het mobiliteitsbeleid en de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg effectief zijn. Dan scoort het thema verkeer (zeer) positief. Het is aan te bevelen om dat in de gaten te blijven houden en bij te sturen indien nodig. Voor het thema luchtkwaliteit treden grotendeels neutrale effecten op. Voor luchtkwaliteit zijn (voor zowel NO2, PM10 als PM2,5) de effecten op de wettelijke grenswaarden getoetst. De ontwikkeling van Winkelsteeg is ruim inpasbaar binnen de wettelijke luchtkwaliteitsnormen. Ondanks lichte toenames van concentraties NO2, PM10 en PM2,5 worden de wettelijke grenswaarden niet overschreden.

De beoogde ontwikkeling draagt daarmee ‘niet in betekenende mate’ bij aan de luchtverontreiniging. Bovendien is aangetoond dat er geen sprake is van (dreigende) grenswaarde-overschrijdingen. Er is ook op basis van expert judgement (zoals gebruikelijk in een MER) kritischer beoordeeld waar verandering in luchtkwaliteit ten opzichte van de grenswaarde (toename van de concentraties) plaatsvindt op bestaande woningen (binnen 100m van de emissiebronnen). Voor PM10 en PM2,5 wordt overal een neutraal effect verwacht. Voor NO2 valt een zeer beperkt deel van de woningen in de klasse negatief. De meest negatieve score bij dit aspect is bepalend voor de totaalscore, waardoor op dit aspect een negatieve score is toegekend. De toenamen zijn echter ‘niet in betekende mate’ (NIBM) en daarmee juridisch niet relevant. De blootstelling aan luchtverontreiniging is beperkt en leidt niet tot onaanvaardbare gezondheidsrisico’s. De ontwikkeling vormt op het gebied van luchtkwaliteit daarom geen belemmering en is juridisch maakbaar. Er zijn in het kader van de conclusies van het onderzoek, geen dwingende mitigerende maatregelen nodig voor het onderdeel luchtkwaliteit. Voor het thema externe veiligheid geldt dat het aspect plaatsgebonden risico neutraal scoort. De ontwikkeling zorgt namelijk niet voor overschrijding van de grenswaarden van het plaatsgebonden risico van de diverse risicobronnen.

Daarmee vormt externe veiligheid in principe geen belemmering voor de 2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

uitvoering van de ontwikkeling. Wel is de verantwoordingsplicht bij het groepsrisico met betrekking tot de transportroute gevaarlijke stoffen over de weg van belang. Omdat er bij de ontwikkeling van Winkelsteeg natuurinclusief wordt gebouwd en bestaande groenstructuren worden (veelal)behouden, verbonden en/of versterkt, wordt een positief effect verwacht voor de aspecten soortenbescherming en biodiversiteit in het gebied bij het thema ecologie. Wel dient nader onderzoek te worden uitgevoerd naar diverse soorten en dienen bij het aantreffen van die soorten mogelijk mitigerende maatregelen te worden getroffen. Voor het aspect gebiedsbescherming geldt dat andere storingsfactoren dan verzuring en vermesting door stikstof, gelet op de afstand tot de Natura 2000-gebieden, geen rol spelen. Voor stikstof geldt dat de berekende stikstofdepositietoenamen op de kwetsbare Natura 2000-gebieden laag zijn, mede gelet op de worst-case benadering en de onnauwkeurigheden en onzekerheden met betrekking tot de gemodelleerde stikstofeffecten, maar dat die toenamen, ondanks die lage waarden, noodzaken tot het voorkomen of mitigeren van de effecten. Uit verkenningen blijkt dat er mogelijkheden zijn om via interne en externe saldering de mogelijk optredende beperkte toenamen te voorkomen of te mitigeren. Met mitigerende maatregelen resulteert stikstof in een neutrale effectbeoordeling.

Landschap en cultuurhistorie zijn als positief beoordeeld vanwege onder andere de aanleg van een robuuste groene dooradering waarbij historische structuren (steviger) worden benut. Dit komt ook naar voren in de stedenbouwkundige verkenningen van de deelgebieden. Voor bodem geldt dat bij de realisatie van woningbouw strengere eisen worden gesteld aan de bodemkwaliteit. Het effect op de algehele bodemkwaliteit is daardoor positief. Strengere eisen leiden op zichzelf niet tot een verbetering van de bodemkwaliteit, maar omdat er woningen worden gebouwd, worden bestaande verontreinigingen (deels) gesaneerd en wordt daarmee het restrisico kleiner. Daarnaast wordt bij het bouw- en woonrijp maken van de percelen, met de verwijdering van munitie, bijgedragen aan een verbeterde veiligheid. Dat is positief voor het aspect ontplofbare oorlogsresten. Binnen het VKA komt grond vrij dat voor hergebruik in aanmerking komt binnen en buiten het plangebied. De hoeveelheid herbruikbare vrijkomende grond is naar verwachting groter dan in de referentiesituatie. De vrijkomende grond voor hergebruik binnen het plangebied dient te voldoen aan de toepassingseisen. De mate van grondverzet is daarom neutraal beoordeeld. Voor het thema water heeft de ontwikkeling een positief tot een zeer positief effect.

Het sterke positieve effect komt met name door de kansen die zich voordoen bij de ontwikkeling van het gebied in relatie tot de nieuwe klimaatbestendige normen die zullen gaan gelden voor het omgaan met hemelwater. De verwachting is ook dat de grondwaterhuishouding verbetert en zal bijdragen aan droogtebestrijding. Door een andere inrichting van de omgang met hemelwater verbetert naar verwachting ook de waterkwaliteit en zullen als gevolg van afkoppelen de riolen minder overstorten op oppervlaktewater. Water komt ook als aspect terug bij het milieuthema klimaat en energie. Ook dan een zeer positieve score. Voor het aspect hitte bij het thema klimaat geldt dat er in het gebied momenteel ook sprake is van hittestress. Door toename van het verhard oppervlak kunnen de gevolgen voor hittestress mogelijk ook toenemen. Hittestress is te mitigeren door groen, schaduw en water. De ontwikkeling biedt hier kansen voor. De toename van bebouwing zorgt voor kansen om het percentage schaduw in het plangebied te vergroten en daarmee de afstand tot koelte. Door het toepassen van isolerend materiaal kan koelte in gebouwen worden gewaarborgd. Daarnaast voorziet de ontwikkeling in groenstructuren, die bijdragen aan het mitigeren van de opwarming van het gebied als gevolg van de toename van bebouwing. Daarmee een positieve score.

Voor energie geldt dat de nieuwe bebouwing binnen Winkelsteeg kansen biedt voor energie neutrale ontwikkeling, in het verlengde van de richtlijnen uit BENG (Bijna Energie Neutrale Gebouwen). Daarmee een positieve score. 2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Voor het thema circulariteit en grondstoffen geldt dat gelet op de voorgenomen gemeentelijke ambities en de vigerende kaders een positieve score is toegekend, met de kanttekening dat in deze fase van de planontwikkeling nog niet uitgewerkt is hoe duurzaamheidsambities worden gerealiseerd. Voor trillingen geldt dat meetonderzoek nodig is naar mogelijke trillingshinder indien woningen binnen 100 meter van een spoorlijn worden gesitueerd. Uit het meetonderzoek dat is uitgevoerd (voor de woningen binnen 100 meter, in deelgebied Stationsomgeving) volgt dat aan de streefwaarden wordt voldaan en dat naar verwachting kan worden voldaan aan de beoordelingssystematiek. Het scoort daarmee neutraal. Bij het thema gezondheid worden de effecten van een aantal andere separate thema’s beschouwd in relatie tot de gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering van inwoners en gebruikers van het plangebied. De conclusie voor gezondheid is dat bij de ontwikkeling van Winkelsteeg veel rekening wordt gehouden met de aspecten die bijdragen aan een gezonde en veilige leefomgeving (groen, voorzieningen, tegengaan hittestress, verkeersveiligheid, veiligheidsbeleving). De verwachting is bijvoorbeeld dat per saldo het aandeel groen zal toenemen en dat ook meer mensen dan nu gebruik zullen maken van dit groen en de positieve effecten daarvan ervaren.

De ontwikkeling voorziet ook in een toename van sportvoorzieningen en mogelijkheden tot beweging en ontmoeting. Daarnaast zal de groene dooradering in het gebied de mogelijkheden tot ontmoeting (sociale cohesie) vergroten. Wel is er op het gebied van geluid, externe veiligheid en hoogspanning een aantal aandachtspunten bij de verdere uitwerking van het plan. Negatief Negatieve effecten worden verwacht op geluid, externe veiligheid (groepsrisico route variant 1) en archeologie. Deze milieuthema’s en -aspecten die negatief scoren en verdienen daarmee extra aandacht bij de verdere uitwerking van het plan. Voor geluid, aspecten wegverkeer, railverkeer en industrie, is sprake van overschrijdingen van de voorkeurswaarde. Op de randen van de bouwvlakken worden op sommige plekken ook de ten hoogste toelaatbare waarden overschreden. Dit wordt samengevat met een negatieve effectscore voor de meeste bouwvlakken met een zeer negatieve effectscore voor de randen van de bouwvlakken. Met de juiste maatregelen, beginnend bij goede ontwerpbeslissingen, kan het plan juridisch maakbaar zijn en voldoen aan geluidseisen (ook de aanvullende eisen uit het gemeentelijk geluidbeleid). Het thema externe veiligheid vormt in principe geen belemmering voor de uitvoering de ontwikkeling, nu de ontwikkeling niet zorgt voor overschrijding van de grenswaarden van het plaatsgebonden risico.

Wel is de verantwoordingsplicht bij het groepsrisico, met betrekking tot de transportroute gevaarlijke stoffen over de weg, van belang. De gemeente is in dat kader voornemens om een voorwaardelijke verplichting in het bestemmingsplan op te nemen waarbij woningen pas in gebruik mogen worden genomen na aanpassing van de route (naar een alternatieve route, via de Van Schuylenburgweg) (variant 1) of na verplaatsing van het relevante bedrijf (naar buiten het plangebied) (variant 2). Ook bij de alternatieve route (variant 1) is het groepsrisico voor de route als zeer negatief beoordeeld, nu het groepsrisico ook dan toeneemt en verantwoording van het groepsrisico nodig is. De alternatieve route kan wel worden gezien als een ruimtelijke maatregel die veiliger is dan de huidige route. Met verplaatsing van het relevante bedrijf (naar buiten het plangebied) (variant 2) scoort het groepsrisico voor de route positief. Voor de volledigheid wordt nog opgemerkt dat het groepsrisico van de diverse risicobronnen is beoordeeld. De toenamen van het groepsrisico van de risicobronnen anders dan die van de transportroute, zijn licht negatief of neutraal ten opzichte van de referentiesituatie. Omdat de uitkomsten van de verschillende risicobronnen niet gecumuleerd kunnen worden, is de boordeling van dit aspect een worst case-benadering. 2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

De meest negatieve score bij dit aspect is bepalend voor de totaalscore; dat is in dit geval de routering van gevaarlijke stoffen over de weg. Voor archeologie geldt dat bij bodemingrepen archeologie altijd negatief scoort in een MER. Uitgaande van de te verwachten grootschalige ontwikkelingen en de al bekende en archeologische verwachtingswaarden is er namelijk een verhoogd risico dat eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen gebiedsontwikkeling. Dat er binnen de gemeente zorgvuldige gemeentelijke archeologie procedures zijn, is voor de beoordeling van het thema in het MER niet relevant.

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Inleiding

1.1

Aanleiding

Op 28 oktober 2020 heeft de raad de Nijmeegse Omgevingsvisie 2020-2040: Nijmegen Stad in Beweging vastgesteld. In deze visie is de (her)ontwikkeling van de Kanaalzone-Zuid, inclusief Winkelsteeg, opgenomen. Als uitwerking daarvan heeft het college op 1 juni 2021, nadat de raad in gelegenheid is gesteld om wensen en bedenkingen aan te voeren, het Ambitiedocument Kanaalzone-Zuid en ook de Ontwikkelvisie Winkelsteeg vastgesteld. Op 24 november 2021 heeft de raad de kaders voor Winkelsteeg vastgesteld, te weten de planexploitatie, het ruimtelijk raamwerk, de ontwikkeldoelen en -principes (zoals opgenomen in de Ontwikkelvisie Winkelsteeg). Binnen deze kaders werkt het college aan de ontwikkeling van Winkelsteeg. Nijmegen heeft er voor gekozen om de toekomstige groei van inwoners, werknemers en bezoekers te accommoderen binnen de bestaande grenzen van de stad en dat onder andere te doen door de grootschalige binnenstedelijke ontwikkeling van Winkelsteeg. De ontwikkeling Winkelsteeg betreft het transformeren en intensiveren van een gebied van ongeveer 195 hectare centraal gelegen in de gemeente, met woningen, bedrijven en voorzieningen. Een deel van dit programma wordt ingevuld binnen de bestaande bestemming bedrijventerrein. Voor een aantal andere gebieden is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk.

Het uitgangspunt hierbij is het behoud van de mogelijkheden en leefbaarheid van de huidige én toekomstige gebruikers van het gebied. Om de binnenstedelijke ontwikkeling Winkelsteeg mogelijk te maken wordt een m.e.r.-procedure doorlopen. Zo krijgt milieu een volwaardige plaats binnen de toekomstige besluitvorming (bestemmingsplanwijzigingen). In dat kader is voorliggend Milieueffectrapport (MER) opgesteld.

Figuur 1-1. Ligging Winkelsteeg in Nijmegen

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

1.2

Beleidsachtergrond

Vanuit landelijke, regionale en gemeentelijke beleidskaders is er aanleiding en noodzaak om het plangebied Winkelsteeg te ontwikkelen. De kaders uitgangspunten daarvoor liggen vast in de onderstaande beleidsuitwerking. Nationale Omgevingsvisie - Duurzaam perspectief voor onze leefomgeving In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), vastgesteld op 11 september 2020, staan de plannen van de rijksoverheid op het gebied van ruimte en mobiliteit. Met de NOVI geeft het kabinet richting aan de grote opgaven die het aanzien van Nederland de komende dertig jaar ingrijpend zullen veranderen. Denk aan het bouwen van nieuwe woningen, ruimte voor opwekking van duurzame energie, aanpassing aan een veranderend klimaat, ontwikkeling van een circulaire economie en omschakeling naar kringlooplandbouw. Met de herontwikkeling van Winkelsteeg draagt de gemeente Nijmegen bij aan de ambities van de NOVI. De grote opgaven op het terrein van onder meer de volkshuisvesting, de transitie van het landelijk gebied en de opwek van duurzame energie, worden nu door verschillende ministeries uitgewerkt in nationale programma’s. Voor zeven regio’s met de hoogste verstedelijkingsdruk, waaronder de regio Arnhem Nijmegen Foodvalley, hebben Rijk en regio samen verstedelijkingsstrategieën opgesteld. Het grootste deel van de nationale woningbouwopgave tot 2040 wordt gerealiseerd in deze zeven regio’s.

In deze regio’s liggen ook de veertien grootschalige woningbouwlocaties. Nijmegen Kanaalzone, waaronder Winkelsteeg, is een van die veertien grootschalige woningbouwlocaties. Omgevingsvisie Nijmegen en Ontwikkelvisie Winkelsteeg Op 28 oktober 2020 heeft de raad de Nijmeegse Omgevingsvisie 2020-2040: Nijmegen Stad in Beweging vastgesteld. De Omgevingsvisie constateert dat Nijmegen tot 2040 blijft groeien in aantal inwoners, werknemers en bezoekers. Een belangrijk uitgangspunt van de Omgevingsvisie is het streven om die toekomstige groei te accommoderen binnen de bestaande grenzen van de stad. Daarbij ligt de focus ligt op de volgende gebieden: Waalsprong, Waalfront, centrum/stationsomgeving, Kanaalzone/Winkelsteeg en campus Heyendaal. Als uitwerking van de Omgevingsvisie heeft het college op 1 juni 2021 het Ambitiedocument KanaalzoneZuid en ook de Ontwikkelvisie Winkelsteeg vastgesteld. Op 24 november 2021 heeft de raad de kaders voor Winkelsteeg vastgesteld, te weten de planexploitatie, het ruimtelijk raamwerk, de ontwikkeldoelen en -principes (zoals opgenomen in de Ontwikkelvisie Winkelsteeg). Binnen deze kaders werkt het college aan de ontwikkeling van Winkelsteeg.

1.3

Doelstelling van de m.e.r. voor Winkelsteeg

Definities m.e.r en MER In dit MER wordt zowel de term m.e.r als MER genoemd. Er zit verschil in definitie van deze termen: De milieueffectrapportage (afkorting m.e.r.) is een procedure die de milieueffecten van een plan in beeld brengt voordat de overheid daar een besluit over neemt. De onderzoeksresultaten van de m.e.r. worden gepubliceerd in het milieueffectrapport (afkorting MER). Een m.e.r.-procedure heeft als doel om het milieu een volwaardige plaats te geven binnen de toekomstige bestuurlijke besluitvorming. Het milieuonderzoek dat wordt uitgevoerd levert informatie over de milieugevolgen van de voorgenomen ontwikkeling. De resultaten van het milieuonderzoek worden vastgelegd in een Milieueffectrapport (MER). Op basis van het milieuonderzoek kunnen, vanuit het 2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

milieuperspectief, kansen en risico’s worden benoemd voor de verdere invulling van het ontwikkelprogramma. De milieuonderzoeken bij het MER schrijven géén keuze voor; het MER benoemt kansen en risico’s. Ook beschrijft het MER hoe negatieve milieugevolgen kunnen worden voorkomen en verminderd en op welke wijze positieve milieueffecten kunnen worden geoptimaliseerd. Het blijft na uitvoering van de milieuonderzoeken bij het MER aan de raad om een integrale afweging te maken bij de vervolgbesluiten (zoals besluiten over wijzigingen van bestemmingsplannen). Die afweging gaat over meer dan alleen milieuaspecten.

1.4

M.e.r.-(beoordelings)plicht en procedure Winkelsteeg

Wanneer is een activiteit m.e.r.-(beoordelings)plichtig? Volgens de Wet milieubeheer (Wm) zijn bepaalde plannen (zoals bestemmingsplannen) en besluiten (zoals omgevingsvergunningen) met mogelijke gevolgen voor het milieu m.e.r.-plichtig of m.e.r.beoordelingsplichtig. Het vaststellen of een plan/project al dan niet m.e.r.-(beoordelings)plichtig is, is via de Wet milieubeheer geregeld in het Besluit m.e.r. In het Besluit m.e.r. zijn definities en drempelwaarden vastgelegd, waaruit opgemaakt kan worden of een activiteit m.e.r.-(beoordelings)plichtig is. M.e.r.-(beoordelings)plicht Winkelsteeg Het ontwikkelen van Winkelsteeg is (mogelijk) m.e.r-plichtig. Bij de Omgevingsvisie van gemeente Nijmegen, waarin de ontwikkeling Winkelsteeg is opgenomen, is reeds een MER (omgevingseffectrapportage: OER) opgesteld. Gelet op de omvang van deze (stedelijke) ontwikkeling is het nodig om in aanvulling daarop en vooruitlopend op de planologische besluiten (bestemmingsplannen) een uitgebreide m.e.r.-procedure te doorlopen en een MER op te stellen. Het voornemen overschrijdt namelijk de drempelwaarden van categorie D11.2 uit de bijlage bij het Besluit m.e.r.: ‘De aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip van de bouw van winkelcentra of parkeerterreinen.

In gevallen waarin de activiteit betrekking heeft op: • Een oppervlakte van 100 hectare of meer • Een aaneengesloten gebied en 2000 of meer woningen omvat, of • Een bedrijfsvloeroppervlakte van 200.000 m2 of meer’ Voor de ontwikkeling zijn wijzigingen van het planologisch kader nodig: (mogelijk kaderstellende) wijzigingen van het bestemmingsplan c.q. omgevingsplan. Op grond van de huidige bestemmingsplannen heeft Winkelsteeg voornamelijk een bedrijventerreinbestemming en kan een breed scala aan bedrijvigheid in het gebied worden gerealiseerd. Wonen en voorzieningen zijn niet of beperkt mogelijk. NB. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet gaat het niet langer om wijzigingen van het bestemmingsplan, maar om wijzigingen van het (tijdelijk) omgevingsplan. Er is in het kader van de leesbaarheid in dit MER gebruik gemaakt van de term bestemmingsplan. Het voorliggend MER heeft betrekking op het gehele plangebied en het gehele ontwikkelprogramma van Winkelsteeg. Dit terwijl de te nemen (vervolg)besluiten (zoals bestemmingsplanwijzigingen en omgevingsvergunningen) veelal betrekking zullen hebben op een deelgebied van Winkelsteeg. Het MER geeft voorafgaand aan deze besluiten inzicht in de gecumuleerde milieugevolgen van de totale gebiedsontwikkeling en vormt daarmee een belangrijke basis voor de onderbouwing van de verschillende te nemen besluiten.

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Passende beoordeling Wet natuurbescherming Mogelijk zijn de te nemen planologische besluiten voor Winkelsteeg ook plan-m.e.r.-plichtig op grond van de Wet natuurbescherming (Wnb). Dit is het geval wanneer uit het onderzoek (een zogenaamde voortoets) blijkt dat negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden niet met zekerheid op voorhand zijn uit te sluiten, waardoor nader onderzoek, een zogenaamde passende beoordeling, is vereist. In het kader van dit MER is een voortoets / passende beoordeling opgesteld, aansluitend bij het schaal- en abstractieniveau van dit MER. De resultaten daarvan zijn opgenomen in deel 2 (onderdeel ecologie gebiedsbescherming). Vooruitblik Omgevingswet: M.e.r.-plicht onder de Omgevingswet In de Omgevingswet is gekozen voor een algemene omschrijving van de plan-m.e.r.-plichtige plannen en programma’s in plaats van de huidige limitatieve lijst met plannen (kolom 3, bijlage Besluit m.e.r.). Wel is het omgevingsplan benoemd als in principe plan-m.e.r.-plichtig onder de Omgevingswet. Onder de Omgevingswet zijn de m.e.r.-beoordelingsplichtige projecten en -besluiten benoemd in bijlage V van het Omgevingsbesluit, zoals J10 industrieterreinen en J11 stedelijke ontwikkelingsprojecten, waaronder dus ook Winkelsteeg. Procedure

Figuur 1-2. Overzicht m.e.r.-procedure Ontwikkeling Winkelsteeg

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Op 25 januari 2022 is de ‘Notitie Reikwijdte en Detailniveau MER Winkelsteeg’ (NRD), met onderzoeksopzet voor het MER, door het college vastgesteld. Eenieder is in de gelegenheid gesteld om hierop te reageren. Begin februari 2022 is ook een webinar georganiseerd. Er zijn 13 reacties binnengekomen: van 5 bedrijven, instellingen en bewoners en van 8 (bestuurs)organen. De raad is in de gelegenheid gesteld om via een wensen- en bedenkingenprocedure te reageren. Op 31 mei 2022 heeft het college de reactienota NRD, met beantwoording van de reacties, (bijlage 1) en een brief aan de raad, waarbij is ingegaan op de twee aangenomen wensen van raad, over het kappen van bomen en het verwijderen van groen, en over ‘feitelijke’ milieuzonering van bedrijven), vastgesteld. Milieuzonering en functiemenging zijn vanzelfsprekend belangrijke onderwerpen bij de milieuonderzoeken voor Winkelsteeg. Het was niet nodig om de onderzoeksopzet in de NRD voor het MER hierop aan te passen en/of aan te vullen. Dit MER wordt bij het eerste ontwerpbestemmingsplan ter inzage gelegd. Eenieder wordt in de gelegenheid gesteld om hierop te reageren. De Commissie m.e.r. wordt om advies gevraagd.

1.5

Opbouw van het MER

Het MER omvat de resultaten van de milieuonderzoeken die in het kader van de m.e.r. zijn uitgevoerd, alsmede een beschrijving van het voornemen en het wettelijk kader. Het MER bestaat uit de volgende onderdelen: Milieueffectrapport Deel 1: Hoofdrapport Het eerste deel van het MER is het hoofdrapport (voorliggend rapport). Dit geeft een overzicht van de ontwikkeling, de kenmerken van het plan- en studiegebied en een samenvatting van de beschreven effecten. Niet alleen de werkwijze, maar ook de belangrijkste uitgangspunten en resultaten van de effectbeschrijving zijn in dit document beschreven. Milieueffectrapport Deel 2: Onderzoeksrapport In het tweede deel van het MER worden beleid, wet- en regelgeving en de onderzoeken naar de verschillende milieueffecten in detail beschreven en beoordeeld. Het Onderzoeksrapport bevat een uitgebreide beschrijving van alle onderzoeken die zijn uitgevoerd. Bijlagen Bij het MER is een aantal bijlagen gevoegd. Het gaat hier om aanvullende informatie over de uitgangspunten en resultaten van de milieuonderzoeken.

1.6

Uitwerking m.e.r. Winkelsteeg in twee fasen

De milieuonderzoeken bij het MER zijn daarbij uitgewerkt in twee fasen. In de eerste fase is onder meer gekeken naar het Basisalternatief. Met de kennis en inzichten uit de eerste fase, en de stedenbouwkundige verkenningen waaruit is gebleken dat er in Winkelsteeg meer mogelijkheden zijn om de grote opgaves voor werken en wonen in de hoogte op te vangen, is voor de tweede fase een Voorkeursalternatief (VKA), met een hoger programma werken en wonen, ontwikkeld en in het MER onderzocht op de milieueffecten. MER fase 1: Basisalternatief Het Basisalternatief is een eerste uitwerking van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg (mei 2021), met voorgenomen ontwikkelprogramma, zichtjaar 2045. Het voorgenomen ontwikkelprogramma in het Basisalternatief betreft circa 4.100 woningen en 260.000 m2 bruto vloeroppervlak (bvo) aan bedrijven en voorzieningen. De milieugevolgen van het Basisalternatief zijn vergeleken met de referentiesituatie (autonome ontwikkeling) en het 0-alternatief (mogelijke invulling vigerende bestemmingsplannen, zonder transformatie van Winkelsteeg). 2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

MER fase 2: Voorkeursalternatief Het Voorkeursalternatief (VKA) is een nadere uitwerking van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg en gaat uit van een hoger programma werken en wonen (ten opzichte van het Basisalternatief). Het voorgenomen ontwikkelprogramma in het VKA betreft circa 6.600 woningen en 300.000 m2 bruto vloeroppervlak (bvo) aan bedrijven en voorzieningen. De toename van het programma werken en wonen wordt nagenoeg volledig in de hoogte opgevangen, waardoor het bebouwingsoppervlak nagenoeg gelijk blijft (aan het Basisalternatief). Het VKA is verder gebaseerd op een concretisering en uitwerking op diverse thema’s. Voor verkeer gaat het om een nadere uitwerking van te nemen infrastructurele maatregelen en een uitgewerkt mobiliteitsconcept in de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg. Daarmee wordt de verkeersgeneratie van de ontwikkeling van Winkelsteeg beperkt. Voor de deelgebieden Stationsomgeving en Kanaalknoop zijn er bovendien stedenbouwkundige verkenningen uitgewerkt en beschouwd bij het VKA. De milieugevolgen van het VKA zijn vergeleken met de referentiesituatie, het 0-alternatief en het Basisalternatief.

1.7

Leeswijzer

Hoofdstuk 2 van dit rapport beschrijft het plan- en studiegebied van het MER en het voorgenomen programma en plan bij de herontwikkeling van Winkelsteeg. In hoofdstuk 3 zijn de alternatieven toegelicht die in dit MER zijn onderzocht. Er is beschreven hoe tot de alternatieven is gekomen en de wijze waarop deze zijn uitgewerkt in het MER ten opzichte van de referentiesituatie. In hoofdstuk 4 is het beoordelingskader bij de alternatieven beschreven. Daarna is in hoofdstuk 5 een samenvatting opgenomen van de resultaten van de milieuonderzoeken, welke in het MER Deel 2 zijn opgenomen. Ook bevat dit hoofdstuk een vergelijking van de effecten van de verschillende alternatieven en conclusies en aanbevelingen op basis van die effectvergelijking. Hoofdstuk 6 bestaat uit een beschrijving van leemten in kennis en een doorkijk naar monitoring van milieueffecten die gepaard gaan met de gebiedsontwikkeling Winkelsteeg.

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Ontwikkeling Winkelsteeg

2.1

Beschrijving gebied in het kort

Winkelsteeg bestaat momenteel voor een groot gedeelte uit een bedrijventerrein met een divers karakter door een combinatie van veel verschillende soorten bedrijven, maatschappelijke instellingen en voorzieningen. Op het bedrijventerrein zijn circa 250 bedrijven gevestigd (met in totaal circa 8.500 1 arbeidsplaatsen). Winkelsteeg heeft een oppervlakte van ongeveer 195 hectare en ligt centraal in Nijmegen. Grote delen van het gebied zijn nog onbebouwd. In het gebied zijn verschillende bedrijven actief, variërend in maat (van groot tot klein) en variërend in sector. Er zijn ook maatschappelijke- en dienstverlenende functies gevestigd, waaronder een tbs-kliniek, een begraafplaats en diverse zorginstellingen. Verder bevinden zich verschillende sportclubs in het gebied. In de ruimtelijke structuur van het gebied ten noorden van de Nieuwe Dukenburgseweg (Winkelsteeg Noord) laten zich enkele verschillende werkmilieus herkennen: Noviotech Campus en het industriële complex van NXP zijn sterk gericht op Health & High Tech. In de rest van het gebied is sprake van klassiek-gemengd werkmilieu met vooral kleine bedrijven. Sectoren binnen dit milieu zijn o.a. stadsdistributie, bouw, maakindustrie, autobedrijven, dienstverlening en zorg. In en rondom Winkelsteeg is de nodige infrastructuur aanwezig: de Graafseweg en de S100Neerbosscheweg vormen belangrijke ontsluitingswegen van Nijmegen.

De Nieuwe Dukenburgseweg fungeert als belangrijke verbindingsweg tussen het stadsdeel Dukenburg met andere delen van de stad. Hierdoor is de auto dominant in het gebied aanwezig. Het langzaam verkeersnetwerk volgt de structuur van het netwerk voor autoverkeer en ligt voornamelijk langs de ontsluitingswegen.

Figuur 2-1. Overzicht plangebied MER herontwikkeling Winkelsteeg 1

Bron: Ontwikkelvisie Winkelsteeg 2035. Gemeente Nijmegen (mei 2021).

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

2.2

Achtergrond gebiedsontwikkeling

Op 28 oktober 2020 heeft de raad de Nijmeegse Omgevingsvisie vastgesteld. De Omgevingsvisie constateert dat Nijmegen tot 2040 blijft groeien in aantal inwoners, werknemers en bezoekers. Een belangrijk uitgangspunt van de Omgevingsvisie is het streven om die toekomstige groei te accommoderen binnen de bestaande grenzen van de stad. Daarbij ligt de focus ligt op de volgende gebieden: Waalsprong, Waalfront, centrum/stationsomgeving, Kanaalzone/Winkelsteeg en campus Heyendaal. Als uitwerking daarvan heeft het college op 1 juni 2021 het Ambitiedocument Kanaalzone-Zuid en ook de Ontwikkelvisie Winkelsteeg vastgesteld. Op 24 november 2021 heeft de raad de kaders voor Winkelsteeg vastgesteld, te weten de planexploitatie, het ruimtelijk raamwerk, de ontwikkeldoelen en -principes (zoals opgenomen in de Ontwikkelvisie Winkelsteeg). Binnen deze kaders werkt het college aan de ontwikkeling van de Winkelsteeg. Het gebied Winkelsteeg kent drie hoofdopgaven: 1. Winkelsteeg draagt bij aan duurzame economische groei en toevoeging van werkgelegenheid. In het beoogde economische profiel voor Winkelsteeg komt meer nadruk te liggen op arbeidsintensieve bedrijvigheid. 2. Winkelsteeg draagt bij aan het realiseren van een divers(er) woonmilieu in Kanaalzone-Zuid.

Bij woningdifferentiatie gaat het om een goede mix van een- en tweepersoonshuishoudens (voor starters, ouderen of andere kleine huishoudens) en gezinswoningen in zowel het goedkope, midden, als dure segment. 3. Winkelsteeg speelt een sleutelrol in het verbinden van de oostelijke en westelijke kanaaloever, het verkleint de psychologische afstand tussen de stadsdelen aan beide zijden. Er wordt vooral ingezet op betere verbindingen en prettigere routes voor voetgangers en fietsers. De ontwikkeling Winkelsteeg betreft het transformeren en intensiveren van een gebied van ongeveer 195 hectare centraal gelegen in de gemeente, met woningen, bedrijven en voorzieningen. Wonen: Door intensivering van het ruimtegebruik levert Winkelsteeg een forse bijdrage aan de Nijmeegse woningbouwopgave. Met een gedifferentieerd woningaanbod en gebruik makend van de unieke kwaliteiten van het gebied, zoals het kanaal en de aanwezige groenkwaliteit, wordt Winkelsteeg een plek waar het fijn wonen is. Werken: Als bedrijventerrein is Winkelsteeg straks klaar voor de toekomst: vitaal en ook voortbouwend op het succes van Noviotech Campus en de overige bestaande bedrijvigheid, maximaal profiterend van de centrale ligging in de stad.

Het bedrijventerrein krijgt een helder gedefinieerd profiel, maakt intensiever gebruik van de ruimte en biedt meer banen, waarmee ook een impuls wordt gegeven aan de omliggende wijken. De bedrijvigheid zal uit drie sporen bestaan. Het ene spoor is Smart Industry actief in High Tech Systems & Materials en Life Sciences & Health. Het andere spoor is Light Industry, gericht op kleinschalige maakindustrie, automotive en bouwnijverheid. Daarnaast wordt ingezet op Stadsdistributie. Voorzieningen: Winkelsteeg biedt meer dan wonen en werken alleen. Nijmegen bouwt voort op het verleden van (maatschappelijke) voorzieningen in Winkelsteeg. Deze voorzieningen kunnen van betekenis zijn voor werknemers en bewoners van Winkelsteeg alsmede de omliggende buurten en dragen bij aan een meer inclusieve samenleving. Winkelsteeg is zo verbonden met zijn omgeving en verrijkt Nijmegen-West. De voorzieningen moeten vooral aansluiten bij wat past bij het gebied, zowel kwantitatief als kwalitatief. Momenteel bevindt zich er al een sportaccommodatie in het gebied, voor o.a. voetbal, welke ook in de nieuwe situatie terug komt. Daarnaast wordt een nieuw zwembad gerealiseerd ter vervanging van twee bestaande zwembaden in Dukenburg en West, in combinatie met het vervangen van de sporthal (Jan Massinkhal), met daarbij woningbouw. Tevens wordt een islamitisch cultureel centrum met moskee voorzien 2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

(verplaatsing moskee Vondelstraat). Tot slot zijn in de omgeving van het gebied al diverse voorzieningen aanwezig, zoals een Albert Heijn XL en de voorzieningen in wijkcentrum Dukenburg, welke momenteel wordt herontwikkeld. Er vindt een uitwisseling plaats tussen de verzorgingsgebieden van voorzieningen in en om Winkelsteeg. De nieuwe bewoners van Winkelsteeg kunnen enerzijds gebruik maken van het aanbod in omliggende wijken. De bewoners van omliggende wijken kunnen anderzijds gebruik maken van het nieuwe aanbod aan voorzieningen in Winkelsteeg. De voorzieningen die worden gerealiseerd binnen Winkelsteeg worden onderverdeeld in verschillende categorieën, uitgesplitst in consumentverzorgende dienstverlening (met detailhandel en horeca), maatschappelijke voorzieningen en cultuur en ontspanning. Ruimtelijk raamwerk Het ruimtelijk raamwerk in de Ontwikkelvisie geeft vorm aan de ambities en doelstellingen, op het gebied van mobiliteit, groen, water, natuur/ecologie, wonen en economie. De navolgende kaart is een vertaling van de verschillende ‘ingrediënten’ die samen het ruimtelijk raamwerk vormen. Figuur 2-2 Ruimtelijk raamwerk Ontwikkelvisie Winkelsteeg (bron: gemeente Nijmegen)

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Alternatieven

3.1

Alternatieven in het MER

In een MER moeten, naast de voorgenomen activiteit, ook de redelijkerwijs in beschouwing te nemen alternatieven worden onderzocht. Er dient een vergelijking te worden gemaakt tussen de mogelijke milieugevolgen bij de autonome ontwikkeling en die bij de voorgenomen activiteit en bij mogelijke alternatieven. De (locatie)keuze om in Winkelsteeg ruimte te bieden voor nieuwe woningen en extra werkgelegenheid is gemaakt in het kader van de Omgevingsvisie. De gevolgen van de in de Omgevingsvisie gemaakte keuzes zijn beschreven in het MER voor de Omgevingsvisie (Omgevingseffectrapportage, OER). De Omgevingsvisie constateert dat Nijmegen tot 2040 blijft groeien in aantal inwoners, werknemers en bezoekers. Een belangrijk uitgangspunt van de Omgevingsvisie is het streven om die toekomstige groei te accommoderen binnen de bestaande grenzen van de stad. Zo blijft het aantrekkelijke landschap rondom de stad behouden en helpt die keuze het draagvlak voor voorzieningen in stand te houden. In de Omgevingsvisie is gekozen voor een compacte, dynamische stad met de nadruk op verdichting, functiemenging en transformatie van bestaande gebieden. Hierbij is Winkelsteeg aangemerkt als een gebied waar er mogelijkheden zijn voor een gemengd stedelijk milieu, rekening houdend met de perspectieven en ontwikkelmogelijkheden van bestaande en toekomstige bedrijvigheid.

Het onderzoek naar de milieugevolgen van de voorgenomen ontwikkeling en eventueel redelijkerwijs in beschouwing te nemen alternatieven, zal zich daarom focussen op de invulling van het gebied Winkelsteeg.

3.2

Aanpak alternatievenstudie

Het MER Winkelsteeg is uitgewerkt in twee fasen. In de eerste fase is onder meer gekeken naar het Basisalternatief. Met de kennis en inzichten uit de eerste fase, en de analyses waaruit is gebleken dat er in Winkelsteeg meer mogelijkheden zijn om de grote opgaves voor wonen en werken in de hoogte op te vangen, is voor de tweede fase een Voorkeursalternatief (VKA), met een hoger programma wonen en werken, ontwikkeld en in het MER onderzocht op de milieueffecten. Referentiesituatie In een MER worden de effecten van de voorgenomen ontwikkeling vergeleken met de referentiesituatie. De referentiesituatie is gebaseerd op de bestaande situatie van het milieu, samen met de gevolgen van de zogenaamde autonome ontwikkelingen in- en rondom het plangebied, zonder de voorgenomen ontwikkeling Winkelsteeg. De referentiesituatie gaat ervan uit dat vastgesteld overheidsbeleid (en de gevolgen daarvan) zal worden gerealiseerd. Effectbeoordeling Basisalternatief Het Basisalternatief is een eerste uitwerking van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg, met voorgenomen ontwikkelprogramma, zichtjaar 2045. Het voorgenomen ontwikkelprogramma in het Basisalternatief betreft circa 4.100 woningen en circa 260.000 m2 bvo aan bedrijven en voorzieningen.

De milieugevolgen van het Basisalternatief zijn vergeleken met de referentiesituatie (autonome ontwikkeling) en het 0-alternatief (invulling vigerende bestemmingsplannen). Aanvullend is ingegaan op de effecten die zich gedurende de gefaseerde ontwikkeling voordoen (tussenfase 2035).

2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

Effectbeoordeling Voorkeursalternatief Het Voorkeursalternatief (VKA) is een nadere uitwerking van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg en gaat uit van een hoger programma werken en wonen (ten opzichte van het Basisalternatief). Het voorgenomen ontwikkelprogramma in het VKA betreft circa 6.600 woningen en 300.000 m2 bvo aan bedrijven en voorzieningen. De toename van het programma werken en wonen wordt nagenoeg volledig in de hoogte opgevangen, waardoor het bebouwingsoppervlak nagenoeg gelijk blijft (aan het Basisalternatief). Het VKA is verder gebaseerd op een concretisering en uitwerking op diverse thema’s. Voor verkeer gaat om een nadere uitwerking van te nemen infrastructurele maatregelen en een uitgewerkt mobiliteitsconcept in de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg. Daarmee wordt de autoverkeersgeneratie die gepaard gaat met de ontwikkeling van Winkelsteeg beperkt. Voor de deelgebieden Stationsomgeving en Kanaalknoop zijn er bovendien stedenbouwkundige verkenningen uitgewerkt en beschouwd bij de beoordeling van het VKA in het MER. De milieugevolgen van het VKA zijn vergeleken met de referentiesituatie, het 0-alternatief en het Basisalternatief. Effectbeoordeling Basisalternatief ▪ Het Basisalternatief is een eerste uitwerking van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg, met opgenomen ontwikkelprogramma, zichtjaar 2045 ▪

Het Basisalternatief is vergeleken met: • Referentiesituatie: de autonome ontwikkeling, zichtjaar 2045. • 0-alternatief (invulling vigerende bestemmingsplannen): Benutting van de ruimte van de geldende bestemmingsplannen, zichtjaar 2045. Dit is een mogelijke situatie zonder de ontwikkeling van Winkelsteeg. • Tussenfase: Aanvullend is ingegaan op de effecten die zich gedurende de gefaseerde ontwikkeling voordoen (tussenfase 2035).

Effectbeoordeling Voorkeursalternatief ▪ Het Voorkeursalternatief is een nadere uitwerking van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg en gaat uit van een hoger programma werken en wonen, met meer infrastructurele maatregelen en een uitgewerkt mobiliteitsconcept in de Mobiliteitsstrategie Winkelsteeg. ▪

Het Voorkeursalternatief is vergeleken met: • Referentiesituatie: de autonome ontwikkeling, zichtjaar 2045 • 0-alternatief (invulling vigerende bestemmingsplannen): Benutting van de ruimte van de geldende bestemmingsplannen, zichtjaar 2045. Dit is een mogelijke situatie zonder de ontwikkeling van Winkelsteeg. • Basisalternatief: een uitwerking van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg, met opgenomen ontwikkelprogramma, zichtjaar 2045

3.3

Referentiesituatie

Het beschrijven van de referentiesituatie vraagt om een analyse van de vraag hoe het plan- en studiegebied er in de toekomst uit zal zien bij ongewijzigd beleid. Omdat er een verschil kan zitten in de vergunde situatie en de planologisch mogelijke situatie, wordt in eerste instantie uitgegaan van de feitelijke, bestaande toestand en concrete ontwikkelingen die nog niet zijn gerealiseerd, maar waarover wel al besluiten zijn 2 maart 2023

BI3946-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

Projectgerelateerd

genomen. Besluiten zoals omgevingsvergunningen voor uitbreiding van bedrijven of nieuwe functies in het plangebied. Autonome ontwikkelingen 2045 Om de referentiesituatie te bepalen, moeten daar nog de autonome ontwikkelingen aan worden toegevoegd. De autonome ontwikkeling omvat alle ontwikkelingen en activiteiten die met enige zekerheid zullen plaatsvinden, ook al gaat de ontwikkeling Winkelsteeg niet door. Het betreft de volgende voorgenomen ontwikkelingen: • NDW21 Vooruitlopend op de ontwikkeling Winkelsteeg wordt het project Nijmegen Goffert Winkelsteeg 2 – Nieuwe Dukenburgseweg (NDW 21) gerealiseerd. Het betreft het toevoegen van ruim 500 tijdelijke woningen op een braakliggend terrein. • Verandering Plaza Foods Het bedrijf Plaza Foods, op de hoek van de St.Teunismolenweg/Oostkanaaldijk 110, heeft een melding ingediend voor de verandering en herindeling van het bestaande bedrijfsgebouw, met nieuwe (geur)maatregelen. De hierboven beschreven autonome ontwikkelingen en de huidige situatie in het plangebied, vormen samen de referentiesituatie voor het MER Winkelsteeg. Naast de toelichting op de referentiesituatie, worden per milieuthema de huidige situatie en de themarelevante ontwikkelingen beschreven in het betreffende hoofdstuk in deel 2 van dit MER.

3.4

Basisalternatief

Het Basisalternatief is een eerste uitwerking van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg, met voorgenomen ontwikkelprogramma, zichtjaar 2045. De uitwerking van de Ontwikkelvisie is opgenomen als beschrijving in de navolgende paragrafen. Net als in de referentiesituatie, wordt hierbij rekening gehouden met generieke ontwikkelingen en geldende randvoorwaarden die van belang zijn voor de te verwachten milieueffecten en de milieugebruiksruimte en de autonome ontwikkelingen buiten het plangebied.

3.4.1

Programma wonen en werken

Het voorgenomen ontwikkelprogramma in het Basisalternatief betreft 4.100 woningen en 260.000 m2 bvo aan bedrijven en voorzieningen (192.000 m² bvo bedrijven en 68.000 m2 bvo voorzieningen). Dit betreft het bruto programma exclusief sloop en onttrekkingen. Een deel van dit programma wordt ingevuld binnen de bestaande bestemming bedrijventerrein. Het programma betreft veelal gestapelde bouw. Bij de bedrijven wordt ingezet op twee type doelgroepen/werksporen, namelijk: spoor 1. health & high tech en spoor 2. kleinschalige stadsdistributie, light industry en consumentverzorgende dienstverlening. Dat moet naar verwachting leiden tot circa 3.000 extra banen. Het ontwikkelprogramma is in de tabel weergegeven. Tabel 3-1 Overzicht voorgenomen ontwikkelprogramma Winkelsteeg (bron: gemeente Nijmegen)

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijmegen&id=ad73b620-ec3d-4589-8e9d-f00ea54543ed