Bijlage 16 Archeologisch onderzoek Dorpsstraat (1)
Tekst van het document
Mogelijk is hij bedoeld om op de pink te dragen, alhoewel het ook om kinderspeelgoed kan gaan. Van een 19e-eeuws of vroeg 20e-eeuws zakhorloge is enkel het binnenwerk bewaard gebleven (fig. 24 : 8). Een loden figuurtje (fig. 24 : 9) is waarschijnlijk als kinderspeelgoed gebruikt. Het dateert het uit de 18e of 19e eeuw.
27
3
1
2
8
Figuur 24. Selectie van het metaal. Schaal 1 : 1.
4
6 5
7
9 rm
2.3.6 Hout Gedurende het archeologische onderzoek zijn nauwelijks organische resten aangetroffen.40 Het betreft houtskool uit de diverse middeleeuwse houtskoolmeilers en drie houten paalstompen uit paalsporen van roedenberg ST1 (par. 2.2.2). De conservering van de houten paalstompen is erg slecht. Alleen het deel dat onder het grondwaterniveau lag, is bewaard gebleven. De best bewaard gebleven paalstomp is afkomstig uit paalgatkuil S9.45 (fig. 25). De paal, waarvan de onderste 0,50 m resteert, is ongeveer vierkant in doorsnede (0,27 ×0,27 m) en aan de onderzijde vlak (gezaagd ?). Twee houten paalstompen (S9.44 en S9.45) zijn voor analyse opgestuurd naar RING – Stichting Nederlands Centrum voor Dendrochronologie. Het blijkt te gaan om eikenhout (Quercus) dat vanwege de geringe hoeveelheid jaarringen geen dendrochronologische datering heeft opgeleverd.41
Figuur 25. Middeleeuwse houten paalstomp uit paalgatkuil S9.45 (ST1). Niet op schaal.ab
40 Er is geen botmateriaal gevonden.
28
41 Domínguez Delmás 2012.
3 Conclusie Ondanks het betrekkelijk kleinschalige karakter heeft het archeologische onderzoek veel nieuwe informatie opgeleverd met betrekking tot de bewoningsgeschiedenis van het voormalige dorp Neerbosch, dat tegenwoordig is opgenomen binnen de stedelijke bebouwing van Nijmegen. De in paragraaf 1.3 genoemde onderzoeksvragen zijn waar mogelijk al in de lopende tekst van hoofdstuk 2 beantwoord. Hier worden alleen de belangrijkste conclusies in een regionaal perspectief geplaatst. De oudste sporen dateren uit de prehistorie. Het betreft uitsluitend paalsporen, waarvan een deel kan worden toegekend aan structuren. Het gaat om zes driepalige spiekers / roedenbergen, een vierpalige spieker en een zespalige spieker. Op basis van het schaarse aardewerk dat uit deze sporen afkomstig is, ligt een datering in de late bronstijd (1100–800 voor Chr.) voor de hand. Omdat er ook nauwelijks ander prehistorisch vondstmateriaal is aangetroffen, kan het hier een locatie op aanzienlijke afstand van de huisplaats(en) betreffen. Opslagstructuren buiten het erf zijn in de late prehistorie geen onbekend verschijnsel. Structuren met een driehoekige vorm zijn echter voor de prehistorie een veel zeldzamer fenomeen dan vierpalige en complexere constructies. Tot nu toe zijn alleen parallellen bekend uit Deventer-Comschate1 en Zwolle-Ittersumerbroek2.
Deze driehoekige structuren zouden eveneens uit de late bronstijd, of uit de vroege ijzertijd dateren. Een zevental houtskoolrijke kuilen zijn geïnterpreteerd als middeleeuwse kuilmeilers waar (eiken)hout uit het Honicholt – zoals het bos rond Neerbosch toen nog werd aangeduid – tot houtskool is verbrand, waarschijnlijk voor gebruik bij ijzerproductie. Het Paffrath-achtig aardewerk dat in één van de houtskoolmeilers is gevonden, suggereert
grootscheepse ontginningen (kort na 1300 na Chr.) gerichte kap van eik voor houtskoolproductie (ca. 11e–13e eeuw) relatief aandeel van niet-boompollen
1 Verlinde 1991b, 36 (fig. 5). 2 Verlinde 1991a, 35.
Figuur 26. Pollendiagram van Berkenhof II, waarin duidelijk de geleidelijke afname van eik (Quercus) is te zien, waarschijnlijk mede als gevolg van houtskoolproductie. Het maximum van niet-boompollen (N.A.P.) markeert waarschijnlijk de grootscheepse ontginning van Neerbosch kort na 1300, waarbij ook het laaggelegen broekbos werd gekapt. Naar Teunissen 1988, 49.
29
427608 184099
OBG OBG
Voorste Bouwhof OBG
OBG
JG
SN
0
25 m
184195
SN SN
427508
belast gebouw
boomgaard
JG
in bezit van Jan Gerrits (te Neerbosch), landbouwer
tuin, erf
weide
OBG
in bezit van het Oud Burger Gasthuis van Nijmegen
weg
bouwland
SN
in bezit van de stad Nijmegen
water
kerkhof
Figuur 27. Overzicht van sporen en structuren ; landgebruik en kadastrale situatie in 1822 op basis van de Historische Atlas Nijmegen. Schaal 1 : 600. ab / jg
30
een datering in de volle middeleeuwen, alhoewel een deel van de houtskoolmeilers ook ouder kan zijn. In het door Teunissen (1988) afgebeelde pollendiagram van Berkenhof II – niet ver van de onderzoekslocatie gelegen – is vanaf 1130 ± 55 BP (778–996 of 1005–1014 na Chr.)3 duidelijk een geleidelijke afname zichtbaar van eik (fig. 26). Gezien de vondst van de houtskoolmeilers mag deze afname waarschijnlijk mede in verband worden gebracht met de gerichte kap van eiken voor houtskoolproductie. Het niveau waarop in het pollendiagram de relatieve hoeveelheid niet-boompollen zijn maximum bereikt – vóór 650 ± 70 BP, ofwel ca. 1227–1420 na Chr. – geeft waarschijnlijk de grootscheepse ontginning van het gebied kort na 1300 weer waarbij ook het laaggelegen broekbos werd gekapt.4 In deze periode krijgt het gebied rond Neerbosch een agrarische functie.
3 Bij 2 sigma, ofwel een waarschijnlijkheid van 95%. De 14C-dateringen zijn in kalenderjaren omgezet via WinCal25 van het Centrum voor Isotopen Onderzoek (CIO) van de Rijksuniversiteit Groningen. 4 Teunissen 1988, 48.
De vijf bij het archeologisch onderzoek aangetroffen 14e- / 15e-eeuwse roedenbergen vormen de archeologische neerslag van het agrarische karakter van Neerbosch. Dat karakter wist het dorp tot het midden van de 20e eeuw te behouden (fig. 27). Een afvalkuil uit de eerste helft van de 20e eeuw geeft een tastbaar beeld van de materiële cultuur van dit voormalige dorp.
Literatuur Arnoldussen, S., 2008 : A living landscape : Bronze Age settlement sites in the Dutch river area (c. 2000–800 BC), Leiden (proefschrift Universiteit Leiden). Baart, J., e.a. 1977 : Opgravingen in Amsterdam. 20 jaar stadskernonderzoek, Amsterdam / Haarlem. Bartels, M., 1999 : Steden in scherven. Vondsten uit beerputten in Deventer, Dordrecht, Nijmegen en Tiel (1250–1900), Zwolle / Amersfoort. Berends, A.S./ J.R.A.M. Thijssen 2011: ‘Typisch Nijmegen?’ Een aanzet tot de identificatie van het Nijmeegse vormenspectrum : open vormen van rood-, wit- en grijsbakkend aardewerk, in : H. Clevis (red.), Assembled Articles 4. Symposium on Medieval and Post Medieval Ceramics, Zwolle, 23–33. Berendsen, H.J.A., 1998 : De vorming van het land. Inleiding in de geologie en de geomorfologie, Assen. Berkel, G. van / K. Samplonius 2006 : Nederlandse plaatsnamen ; herkomst en historie, Utrecht. Botman, A.E. / M.C. Kenemans 2001 : Sporen en structuren, in : A.A.A. Verhoeven / O. Brinkkemper (red.), Archeologie in de Betuweroute : Twaalf eeuwen bewoning langs de Linge bij De Stenen Kamer in Kerk-Avezaath, Utrecht (Rapportage Archeologische Monumentenzorg, 85), 59–128. Braven, J.A. den / F. de Roode 2012 : Programma van Eisen Opgraving Dorpsstraat – Neerbosch-Oost (Dne1), Nijmegen (Gemeente Nijmegen). Braven, J.A. den / P.W.
van den Broeke 2012 : Een hofstede op De Boel in Nijmegen-Noord; Archeologisch onderzoek naar de middeleeuwse en latere bewoning, Nijmegen (Archeologische Berichten Nijmegen, Rapport 29). Braven, J.A. den, in druk : Aardewerk uit de middeleeuwen en nieuwe tijd, in : C. Harmsen (red.), Een klokbekergraf en nederzettingssporen uit de bronstijd, ijzertijd en de Romeinse tijd. Archeologisch onderzoek aan de Koekoekstraat–Kievitstraat in Nijmegen, Nijmegen (Archeologische Berichten Nijmegen – Rapport). Clevis, H., 2007 : Opgeruimd staat netjes. Keukengoed en tafelgerei van en bouwhuis van de Kranenburg (1840–1865), Zwolle. Clevis, H./J. Kottman 1989: Weggegooid en teruggevonden. Aardewerk en glas uit Deventer vondstcomplexen 1375–1750, Kampen. Clevis, H. / M. Smit 1990 : Verscholen in vuil. Archeologische vondsten uit Kampen 1375–1925, Kampen. Daniël, A.A.W.J. / J.A. den Braven 2011 : Overig metaal, in : P.W. van den Broeke / J.A. den Braven / A.A.W.J. Daniël, Een ijzertijdgrafveld en een erf uit de Ottoonse tijd in het Lentseveld. Archeologisch onderzoek in Nijmegen-Lent, Nijmegen (Archeologische Berichten Nijmegen – Rapport 24), 109–114.
31
Domínguez Delmás, M., 2012: Uitslag vooronderzoek monsters uit Dorpsstraat (NeerboschOost), Nijmegen (RING – Briefrapport 2012008). Fallou, L., 1915 : Le Bouton uniform français (De l’Ancien-Régime à fin juillet 1914), Colombes. Geologische overzichtskaart van Nederland 2010 (1 : 600.000), TNO, (http : // www. dinoloket.nl / nl / download / maps / geologicalMap.html), 18-12-2012. Gorissen, F., 1956 : Stede-atlas van Nijmegen, Brugge. Groenewoudt, B.J. / M. Groothedde 2008 : Houtskoolproductie op de Looërenk, in : H.M.P. Bouwmeester / H.A.C. Fermin / M. Groothedde (red.), Geschapen landschap. Tienduizend jaar bewoning en ontwikkeling van het cultuurlandschap op de Looërenk in Zutphen, Zutphen / ’s-Hertogenbosch, 276–283. Hendriks, J., 2011: De Hertogpoort herontdekt. Archeologisch onderzoek naar een stadspoort (15e–19e eeuw) op het Hertogplein in Nijmegen, Nijmegen (Archeologische Berichten Nijmegen – Rapport 23). Hendriks, J. / J.R.A.M. Thijssen 2011 : Aardewerk uit de middeleeuwen en nieuwe tijd, in : J. Hendriks, De Hertogpoort herontdekt. Archeologisch onderzoek naar een stadspoort (15e–19e eeuw) op het Hertogplein in Nijmegen, Nijmegen (Archeologische Berichten Nijmegen – Rapport 23), 81–98. Kamp, J.S. van der, 2010 : Kanunniken buiten de stadsmuur. Een (post)middeleeuws boerderijlint op kapittelgrondgebied, Utrecht (Basisrapportage archeologie, 20).
Lipsdorf, J., 2001 : Köhler über die Kohle – Ausgrabungen von Holzkohlemeilern am Tagebau Jänschwalde, in : Ausgrabungen im Niederlausitzer Braunkohlenrevier 2000, Arbeitsberichte zur Bodendenkmalpflege in Brandenburg 8, 217. Mulder, E.F.J. de / M.C. Geluk / I. Ritsema / W.E. Westerhoff / T.E. Wong 2003 : De ondergrond van Nederland, Groningen / Houten. Ostkamp, S., 2009 : De vondsten uit de laatmiddeleeuwse en vroegmoderne beer- en waterputten, in : H.M. van der Velde / S. Ostkamp / H.A.P. Veldman / S. Wyns (red.), Venlo aan de Maas : van vicus tot stad. Sporen van een Romeinse nederzetting en stadsontwikkeling uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd in het plangebied Maasboulevard, Amersfoort (ADC Monografie, 7 / ADC Rapport, 1000), 381–483. Polling, A., 20067 : Maastrichtse ceramiek. Merken en dateringen P. Regout (De Sphinx) / N.A. Bosch / Clermont en Chainaye / Société Céramique / Guillaume Lambert / L. Regout (Mosa) / F. Regout / Alfred Regout (Rema), Lochem. Pons, L.J., 1966 : De bodemkartering van het Land van Maas en Waal en een gedeelte van het Rijk van Nijmegen, Wageningen (Verslagen van Landbouwkundige Onderzoekingen, 646). Purmer, D. / H.J. van der Wiel 1996 : Handboek van het Nederlandse kopergeld 1523–1797, Vriezenveen. Schulman, J., 1975 : Handboek der Nederlandse munten van 1795–1975, Amsterdam.
Teunissen, D., 1988 : De bewoningsgeschiedenis van Nijmegen en omgeving, haar relatie tot de landschapsbouw en haar weerspiegeling in palynologische gegevens, Nijmegen (Mededelingen Afdeling Biogeologie Sectie Biologie K.U. Nijmegen, 15). 32
Thijssen, J.R.A.M. / A.S. Berends (in voorbereiding) : Terug naar een burgerfamilie aan de Smidstraat. Vondsten uit een Nijmeegse beerput (ca. 1760–1850), Zwolle.
Thissen, B., 2000 : De zevenhonderdjarige ‘cope’ op koningsgoed : de ontginning van Lindenholt-Neerbosch, Jaarboek Numaga 47, 42–87. Verlinde, A., 1991a : De prehistorische bewoning van Ittersumerbroek, in : H. Clevis / A. Verlinde (red.), Bronstijdboeren in Ittersumerbroek. Opgraving van een Bronstijdnederzetting in Zwolle-Ittersumerbroek, Kampen, 23–69. Verlinde, A.D, 1991b : Huizen uit de bronstijd en de vroege ijzertijd te Colmschate, in : H. Fokkens / N. Roymans (red.), Nederzettingen uit de bronstijd en de vroege ijzertijd in de Lage Landen, Amersfoort (Nederlandse Archeologische Rapporten, 13), 31–40. Vries, D.J. de / G. Lemmens / J. Thijssen / H. Peterse (red.) 2004 : Verborgen verleden. Bouwhistorie in Nijmegen, Utrecht. Waterbolk, H.T., 2009 : Getimmerd verleden. Sporen van voor- en vroeghistorische houtbouw op de zand- en kleigronden tussen Eems en IJssel, Groningen (Groningen Archaeological Studies, 10).
Illustratieverantwoording Arjan den Braven Jean-François Gentenaar Willem Kuppens Ian van Nieuwkoop Rob Mols René Reijnen Manon Verhoeven
ab jg wk in rm rr mv
33
34
Bijlage 1
Catalogus van aardewerk en glas uit afvalkuil S3.9
Opbouw van de catalogusblokjes voor het aardewerk 1a vondstnummer 1b vondstcontext (complexdatering) 2 code van het type 3 objectdatering 4 afmetingen in cm (max. diam. / hoogte / voet) 5a bakselgroep 5b glazuur / kleur 5c beschrijving van de decoratie 5d diversen 6a bodem 6b oor / steel 6c compleetheid 7 naam 8 productiecentrum 9 literatuur
1 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 ep-bek3 1910–1945 4 7/–/– 5a Europees porselein 5b in- en uitwendig : veldspaatglazuur / uitwendig : polychroom (bovenglazuur) 5c transferprint : meisje met poes 5d – 6a – 6b – 6c fragment 7 beker 8 Europa 9 –
2 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 ep-bor-10 3 1875–1925 4 9,8 / 1,6 / 5,5 5a Europees porselein 5b in- en uitwendig : veldspaatglazuur / inwendig : blauw 5c vlag : concentrische cirkel en schuine strepen ; spiegel : concentrische cirkel 5d – 6a standring, glad 6b – 6c fragment 7 onderzetschoteltje 8 Europa 9 –
tekeningen : mv foto’s : rm
In deze catalogus is het aardewerk afgebeeld op schaal 1 : 4 en het glas op schaal 1 : 2 (tenzij anders vermeld).
35
1:1
1:1
3 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 ep-the-3 3 1850–1945 4 13,5 / 9,3 / 7,5 5a Europees porselein 5b in- en uitwendig : veldspaatglazuur 5c – 5d – 6a standring, glad 6b lintoor, verticaal (afgebroken) 6c fragment 7 theepot 8 Europa 9 –
36
4 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 ep-zal-4 3 1900–1945 4 3,0 / 4,9 / 2,8 5a Europees porselein 5b in- en uitwendig : veldspaatglazuur 5c – 5d merk : 15 6a standring, glad 6b – 6c vrijwel compleet 7 zalfpot 8 Europa 9 –
5 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 iw-bor-18 3 1892–1930 4 15,0 / 2,6 / 7,0 5a industrieel wit 5b in- en uitwendig : loodglazuur / inen uitwendig : blauw 5c decornaam : Zwiebel 5d beeldmerk : Polling 91B 6a standring, glad 6b – 6c fragment 7 onderzetschoteltje 8 Nederland, Maastricht 9 Polling 2006, 39
1:1
6 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 iw-bor-6 3 1890–1920 4 23,5 / 3,1 / 13,0 5a industrieel wit 5b in- en uitwendig : loodglazuur 5c golfrand 5d concentrische lijnen aan onderzijde bodem 6a standring, glad 6b – 6c fragment 7 bord 8 Nederland, Maastricht ? 9 –
1:1
7 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 iw-bor-8 3 1899 4 23,5 / 2,7 / 13,5 5a industrieel wit 5b in- en uitwendig : loodglazuur 5c golfrand 5d beeldmerk : Polling 86 ; blindmerk x 8 ¼ 6 6a standring, glad 6b – 6c fragment 7 bord 8 Nederland, Maastricht 9 Bartels 1999, 898 (cat. 1346) ; Polling 2006, 38
37
1:1
8 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 iw-kan3 1875–1925 4 –/–/– 5a industrieel wit 5b in- en uitwendig : loodglazuur / uitwendig : zwart 5c tekst : ‘[.]Lit.’ 5d – 6a – 6b lintoor, verticaal 6c fragment 7 schenkkan 8 Nederland(en) ? 9 – 38
9 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 iw-kop-2 3 1900–1957 4 9,5 / 5,9 / 5,0 5a industrieel wit 5b in- en uitwendig : loodglazuur 5c – 5d beeldmerk : Polling 550 6a standring, glad 6b – 6c fragment 7 kop (en schotel) 8 Nederland, Maastricht 9 Polling 2006, 98
10 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 iw-kop3 1840–1875 4 –/–/– 5a industrieel wit 5b in- en uitwendig : loodglazuur / inen uitwendig : blauw 5c inwendig : ovaal met pastorale voorstelling afgewisseld met velden met bloemen ; uitwendig : bloemranken 5d – 6a (standring, glad) 6b – 6c fragment 7 kop (en schotel) 8 Nederland, Maastricht ? 9 Clevis 2007, 205 (cat. 328)
1:1
1:1 1:1
11 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 iw-kop-3 3 1892–1930 4 8,4 / 7,7 / 4,3 5a industrieel wit 5b in- en uitwendig : loodglazuur / inen uitwendig : blauw 5c decornaam : Zwiebel 5d beeldmerk : N 6a standring, glad 6b lintoor, verticaal 6c vrijwel compleet 7 kop (en schotel) 8 Nederland, Maastricht 9 –
12 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 iw-kop-3 3 1910–1940 4 8,4 / 7,3 / 4,7 5a industrieel wit 5b in- en uitwendig : loodglazuur / uitwendig : polychroom 5c transferprint : wapenschilden met een klaverblad en bloemenkrans 5d secundair verbrand ; beeldmerk : 1076 2 6a standring, glad 6b lintoor, verticaal 6c vrijwel compleet 7 kop (en schotel) 8 Nederland, Maastricht ? 9 –
13 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 iw-kop-3 3 1893 4 9,0 / 7,7 / 4,7 5a industrieel wit 5b in- en uitwendig : loodglazuur 5c persreliëf, panelen met bladwerk 5d beeldmerk : Polling 90B 6a standring 6b lintoor, verticaal 6c fragment 7 kop (en schotel) 8 Nederland, Maastricht 9 Bartels 1999, 918 (cat. 1427) ; Polling 2006, 38 39
1:1
14 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 iw-kop3 1918 4 – / – / 4,7 5a industrieel wit 5b in- en uitwendig : loodglazuur 5c – 5d beeldmerk : Polling 550 6a standring, glad 6b – 6c fragment 7 kop (en schotel) 8 Nederland, Maastricht 9 Polling 2006, 98
40
1:1
15 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 iw-vor3 1892–1930 4 – / 8,7 / – 5a industrieel wit 5b in- en uitwendig : loodglazuur 5c reliëf : fruit 5d beeldmerk : Polling 90A 6a standring, glad 6b – 6c fragment 7 puddingvorm 8 Nederland, Maastricht 9 Polling 2006, 38
Opbouw van de catalogusblokjes voor het glas 1a vondstnummer 1b vondstcontext (complexdatering) 2 code van het type 3 objectdatering 4 afmetingen in cm (max. diam. / hoogte / voet) 5a bakselgroep 5b kleur, glassoort 5c beschrijving van de decoratie 5d diversen 6a bodem 6b oor / steel 6c techniek en samenstelling 6d compleetheid 7 naam 8 productiecentrum 9 literatuur
16 1a Dne1.00007 1b S3.9 (1918–1945) 2 gl-bot-1 3 1890–1940 4 15,0 / – / 7,0 5a glas 5b kleurloos 5c parellijst, bladeren 5d – 6a standvoet 6b – 6c persvorm 6d fragment 7 botervloot 8 Nederland 9 Bartels 1999, 959 (cat. 76)
17 1a Dne1.00007 1b S3.9 (1918–1945) 2 gl-dek-15 3 1900–1945 4 12,0 / 1,5 / 12,0 5a glas 5b kleurloos 5c tekst : ‘[Co]nserven-Glas (V)ersch.’ 5d – 6a standring, glad 6b – 6c persvorm 6d fragment 7 deksel (van Weck-pot) 8 Nederland 9 – 41
42
18 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 gl-fle-89 3 1875–1945 4 7,2 / 35,3 / 7,0 5a glas 5b blauw 5c – 5d – 6a opgebold 6b – 6c vormgeblazen 6d compleet 7 fles 8 – 9 –
19 1a Dne1.00007 1b S3.9 (1918–1945) 2 gl-fle3 1875–1945 4 8,0 / – / – 5a glas 5b groen 5c – 5d – 6a – 6b – 6c vormgeblazen 6d fragment 7 wijnfles 8 – 9 –
20 1a Dne1.00007 1b S3.9 (1918–1945) 2 gl-fle3 1900–1945 4 6,0 / – / 6,0 5a glas 5b licht blauwgroen 5c – 5d reliëf : maatverdeling 6a standring, glad 6b – 6c contactvorm 6d fragment 7 zuigfles 8 – 9 –
21 1a Dne1.00028 1b S3.9 (1918–1945) 2 gl-fle-192 3 1875–1945 4 9,8 / 21,5 / 9,1 5a glas 5b kleurloos 5c – 5d inwendig schroefdraad ; bevat aan binnenzijde nog organische resten (bladgroente ?) 6a standring, glad 6b – 6c contactvorm 6d compleet 7 pot 8 – 9 –
43
22 1a Dne1.00007 1b S3.9 (1918–1945) 2 gl-pot-17 3 1875–1945 4 4,8 / 7,8 / 4,0 5a glas 5b kleurloos 5c – 5d blindmerk : A14 6a standvlak 6b – 6c vormgeblazen / contactvorm 6d compleet 7 pot 8 – 9 – 44
Bijlage 2
Vondstinventaris van de grondsporen
glas
pijp
baksteen/dakpan
metaal
vuursteen
overig natuursteen (gram)
overig
– – – – – – – – 1
– – – – – – – – –
– – – – – – – – –
– – – – – – – – –
– – – – – – – – –
2.2 – PAK 2.3 – KL 2.4 – PGK 2.5 – PAK 2.6 ST4 PK 2.7 – PK 2.8 – PK 2.9 – KL 2.10 ST4 PK 2.11/8.59/9.32 ST3 PK 2.12 – KL 2.13 – PG 2.14 – PG 2.15 – PK
– – LMEB–NTA – LMEB – – – LMEB LMEB – – – –
8,09 7,96 8,24 7,88 8,17 8,03 8,20 8,07 8,44 8,04 8,23 7,96 8,26 8,07 8,44 8,14 8,21 8,07 8,52 7,97 8,30 7,98 8,09 7,97 8,07 7,95 8,23 8,09
0,13 0,36 0,14 0,13 0,40 0,27 0,19 0,30 0,14 0,55 0,32 0,12 0,12 0,14
– – – – – – – – – – – – – –
– – 1 – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – 10395 – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – –
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 4.1 4.2 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8 5.9
– – – – – – – – NTC – – VMEC–LMEA VMEC–LMEA NTC – – – – – –
8,30 – 8,33 8,09 8,29 7,99 8,31 8,13 8,31 8,17 8,30 – 8,31 – 8,34 8,19 8,17 – 8,28 – 8,20 – 8,34 8,18 8,37 – 8,72 8,10 8,32 8,23 8,28 – 8,28 – 8,29 8,20 8,28 8,22 8,29 –
– 0,24 0,30 0,18 0,14 – – 0,15 – – – 0,16 – 0,62 0,09 – – 0,09 0,06 –
– – – – – – – – – – – – – – – – – 170 – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – 29 – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – 1 – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – 7 – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – 25525 – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – * – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – –
REC KL KL KL KL KL KL KL WP
NTC – – – – – – – LMEB–NTA
8,88 8,20 0,68 8,21 – – 8,21 – – 8,21 – – 8,23 – – 8,21 8,13 0,08 8,19 8,09 0,10 8,16 8,02 0,14 8,40 <7,48 >0,92
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
XVV KL PK PGK PK XVV NV PK KL VL PG HAK HAK REC PK XVV XVV VL VL XVV
diepte (m)
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 2.1/9.55
NAP (m) onder
NAP (m) boven
– – – – – – – – –
datering
– – – – – – – – –
spooraard
– – – – – – – – 1
structuur
– – – – – – – – –
spoor
AW handgevormd (preh.) AW middeleeuwen en nieuwe tijd
Zie p. 50 voor de legenda.
opmerking puinkuil – – – – – – – onderzijde spoor onduidelijk door hoog waterpeil – – – – – – – – – – – – – op vlak 1 aanvankelijk gelijkgesteld met S2.7 – – – – – – – – *4 tegelfragmenten – – houtskoolmeiler houtskoolmeiler – – – – – – –
45
AW handgevormd (preh.) AW middeleeuwen en nieuwe tijd
glas
pijp
baksteen/dakpan
metaal
vuursteen
overig natuursteen (gram)
overig
8,34 8,19 8,30 8,25 8,32 7,76 8,31 8,18 8,30 8,14 8,30 – 8,33 8,29 8,30 – 8,32 8,24 8,36 – 8,32 7,80 8,33 8,25 8,35 – 8,46 8,19 8,38 8,04 8,39 8,23 8,41 8,31 8,41 8,34 8,40 8,04 8,41 8,19 8,41 8,31 8,39 8,07 8,36 8,16 8,34 – 8,31 8,14 8,31 8,11 8,32 8,22 8,32 8,12 8,30 – 8,32 8,14 8,32 – 8,32 8,23 8,33 8,10 8,33 8,03 8,31 8,17 8,31 8,25 8,31 8,25 8,37 8,07 8,34 8,19 8,33 8,21 8,37 8,25 8,35 8,13 8,35 8,21 8,37 – 8,34 8,18 8,33 8,21 8,32 – 8,31 8,15 8,28 8,24 8,39 – 8,39 8,05 8,31 –
diepte (m)
VMEC–LMEA – NTC NTC NTC – – – – NTC NTC – VMEC–LMEA – NTC? NTC? – – NTC? LMEB – NTC? VMEC–LMEA – – – – NTC – VMEC–LMEA – – – NTC? – – – – – – – – – – – – – – – – – NTC
NAP (m) onder
NAP (m) boven
– HAK – KL – REC – REC – REC – PG – PG – VL – PK – REC – REC – KL – HAK – KL ST14 PK ST14 PK – PK – NV ST14 PG ST2 PK – NV ST14 PG – HAK – NV – PK – PK – PK ST15 PK – NV – HAK – NV – PK – PK ST14 PK – PG – NV – PG – PK – PG – PG – PG – PG – PK – NV – NV – PK – NV – PK – PK – NV – PK – KL
datering
structuur
spooraard
spoor
46
5.10 5.11 5.12 5.13 5.14 5.15 5.16 5.17 5.18 5.19 5.20 5.21 5.22 5.23 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 7.7 7.8 7.9 7.10 7.11 7.12 7.13 7.14 7.15 7.16 7.17 7.18 7.19 7.20 7.21 7.22 7.23 7.24 7.25 7.26 7.27 7.28 7.29 7.30 7.31 7.32 7.33 7.34 7.35 7.36 7.37 7.38
opmerking
0,15 0,05 0,56 0,13 0,16 – 0,04 – 0,08 – 0,52 0,08 – 0,27 0,34 0,16 0,10 0,07 0,36 0,22 0,10 0,32 0,20 – 0,17 0,20 0,10 0,20 – 0,18 – 0,09 0,23 0,30 0,14 0,06 0,06 0,30 0,15 0,12 0,12 0,22 0,14 – 0,16 0,12 – 0,16 0,04 – 0,34 –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
houtskoolmeiler – – – – – – – – – – – houtskoolmeiler – – – – – – – – – houtskoolmeiler wortelpen – – – – – houtskoolmeiler – – – – – – – – – natuurlijke verstoring? – – – niet gecoupeerd – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
AW handgevormd (preh.) AW middeleeuwen en nieuwe tijd
glas
pijp
baksteen/dakpan
metaal
vuursteen
overig natuursteen (gram)
overig
8,44 – 8,36 8,18 8,36 8,02 8,35 8,17 8,37 8,20 8,37 8,12 8,36 8,25 8,36 8,31 8,36 8,24 8,35 8,25 8,35 8,16 8,37 8,17 8,37 8,32 8,37 8,31 8,37 8,06 8,37 8,18 8,37 8,22 8,35 8,23 8,34 8,20 8,34 8,14 8,36 8,31 8,35 8,21 8,37 8,20 8,38 8,25 8,38 8,16 8,38 8,32 8,38 8,14 8,40 8,28 8,37 7,77 8,37 7,77 8,41 8,29 8,40 8,12 8,40 8,21 8,39 7,97 8,40 8,28 8,38 8,28 8,38 8,18 8,38 8,25 8,38 8,28 8,38 8,28 8,39 8,21 8,39 8,27 8,40 8,28 8,41 8,32 8,41 8,26 8,39 8,19 8,39 8,35 8,39 8,24 8,34 8,04 8,36 7,82 8,37 8,27 8,37 8,06
diepte (m)
NTC – – – – NTC – – – – – – – – LMEB – BRONSL–ROM – BRONSL–ROM – BRONSL–ROM BRONSL–ROM BRONSL–ROM BRONSL–ROM BRONSL–ROM BRONSL–ROM – – LMEB LMEB BRONSL–ROM – – – BRONSL–ROM BRONSL–ROM – BRONSL–ROM BRONSL–ROM BRONSL–ROM BRONSL–ROM BRONSL–ROM BRONSL–ROM BRONSL–ROM – LMEB BRONSL–ROM NTC NTC LMEB – –
NAP (m) onder
NAP (m) boven
– KL – XVV – KL – PK – PK – KL – PK – NV – PK – PK – PK – PK – NV – PK ST2 PK – PK ST9 PG – PK ST8 PG – PK ST8 PG ST9 PG ST8 PG ST9 PG ST6 PG ST10 PG – PK – PK ST2 KL ST2 PK ST10 PG – PK – NV – PK ST6 PG ST6 PG – PK ST7 PG ST11 PG ST6 PG ST10 PG ST6 PG ST11 PG ST6 PG – PK ST3 PK ST11 PG – KL ST15 PK ST3 PK – NV – PK
datering
structuur
spooraard
spoor 7.39 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7 8.8 8.9 8.10 8.11 8.12 8.13 8.14 8.15 8.16 8.17 8.18 8.19 8.20 8.21 8.22 8.23 8.24 8.25 8.26 8.27 8.28 8.29 8.30 8.31 8.32 8.33 8.34 8.35 8.36 8.37 8.38 8.39 8.40 8.41 8.42 8.43 8.44 8.45 8.46 8.47 8.48 8.49 8.50 8.51
opmerking
– 0,18 0,34 0,18 0,17 0,25 0,11 0,05 0,12 0,10 0,19 0,20 0,05 0,06 0,31 0,19 0,15 0,12 0,14 0,20 0,05 0,14 0,17 0,13 0,22 0,06 0,24 0,12 0,60 0,60 0,12 0,28 0,19 0,42 0,12 0,10 0,20 0,13 0,10 0,10 0,18 0,12 0,12 0,09 0,15 0,20 0,04 0,15 0,30 0,54 0,10 0,31
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – 28 – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
boomwortelkuil coupegat S3.8 – – – boomwortelkuil – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – boomwortelkuil – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
47
48
datering
NAP (m) boven
diepte (m)
AW handgevormd (preh.) AW middeleeuwen en nieuwe tijd
glas
pijp
baksteen/dakpan
metaal
vuursteen
overig natuursteen (gram)
overig
NTC NTC – – – – – – – LMEB NTC LMEA
8,37 8,15 8,36 7,90 8,36 7,96 8,36 8,15 8,36 8,06 8,37 8,11 8,37 8,17 8,38 8,33 8,43 8,28 8,35 7,95 8,42 – 8,42 7,94
0,22 0,46 0,40 0,21 0,30 0,26 0,20 0,05 0,15 0,40 – 0,48
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – 107
– – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – *
9.3 9.4 9.5 9.6 9.7 9.8 9.9 9.10 9.11 9.12 9.13 9.14 9.15 9.16 9.17 9.18 9.19 9.20 9.21 9.22 9.23 9.24 9.25 9.26 9.27 9.28 9.29 9.30 9.31 9.33 9.34 9.35 9.36
– XVV – PG ST12 PG – PG ST12 PG – PG ST13 PG – PG – PG ST13 PG ST7 PG ST12 PG – PG – PG – PG – PG – PG ST7 PG ST13 PG – PG – PG – PG – PK ST3 PK – KL – PG ST3 PK – PG ST15 PK – PG – PG – KL ST4 PK
– – BRONSL – BRONSL – BRONSL–ROM – – BRONSL–ROM BRONSL–ROM BRONSL – – – – – BRONSL–ROM BRONSL–ROM BRONSL–ROM – – – LMEB NTC – LMEB – NTC – – NTC LMEB
8,43 – 8,42 8,32 8,42 8,37 8,42 8,37 8,43 8,27 8,41 8,25 8,41 8,36 8,40 8,35 8,41 8,17 8,43 8,35 8,43 8,27 8,43 8,31 8,41 8,23 8,41 8,07 8,41 – 8,41 8,15 8,41 8,25 8,41 8,27 8,41 8,33 8,42 8,20 8,42 8,16 8,40 8,22 8,40 8,28 8,40 8,02 8,38 – 8,38 8,18 8,34 7,96 8,38 8,28 8,31 7,91 8,31 8,13 8,31 8,11 8,30 8,12 8,30 7,92
– 0,10 0,05 0,05 0,16 0,16 0,05 0,05 0,24 0,08 0,16 0,12 0,18 0,34 – 0,26 0,16 0,14 0,08 0,22 0,26 0,18 0,12 0,38 – 0,20 0,38 0,10 0,40 0,18 0,20 0,18 0,38
– – – – 2 – – – – – – – – – – – – – – 1 – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – 1 –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – *
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – 1
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – 1
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
9.37 9.38 9.39 9.40 9.41
ST7 PG – KL – KL? – KL – PK
BRONSL–ROM – – – –
8,42 8,30 8,41 8,40 8,39
0,26 0,16 – 0,22 –
– – – – –
– – – – –
– – – – –
– – – – –
– – – – –
– – – – –
– – – – –
– – – – 2
– – – – –
NAP (m) onder
structuur
ST15 PK ST15 PK – PK – PK – PK – PK – PK – NV – NV ST2 PK? – KL – HAK
spooraard
spoor 8.52 8.53 8.54 8.55 8.56 8.57 8.58 8.60 8.61 8.62 9.1 9.2
8,16 8,14 – 8,18 –
opmerking – – – – – – – – – – boomwortelkuil * 3 stuks houtskool; houtskoolmeiler – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – boomwortelkuil – – – – – – boomwortelkuil * baksteenpuin (niet verzameld) – – of natuurlijke verstoring? – natuurlijke verstoring?
AW handgevormd (preh.) AW middeleeuwen en nieuwe tijd
glas
pijp
baksteen/dakpan
metaal
vuursteen
overig natuursteen (gram)
–
–
8,35 7,86 0,49 8,40 7,62 0,78
– –
– –
– –
– –
– 1
– –
– –
– –
LMEB
8,34 7,60 0,74
–
–
–
–
–
–
–
–
ST1 PK – PG – VL ST1 PAK ST15 PK
LMEB – – LMEB NTC
8,42 7,86 8,32 7,98 8,29 – 8,29 7,67 8,29 7,99
0,56 0,34 – 0,62 0,30
– – – – –
– – – – –
– – – – –
– – – – –
1 – – – –
– – – – –
– – – – –
– – – – –
– PG ST15 PK ST15 PK – PG – PG – KL – KL – PG – PK – REC – KL – PK – PK ST15 PK ST5 PK ST15 PK – PK – PK – KL ST1 PK ST5 PK – PK – PGK – REC – KL – PK – NV – PK – NV – NV – REC – NV – NV – KL – PK ST5 PK
– NTC NTC – – LMEB–NTA NTB – – NTC NTC – – NTC LMEB NTC – – NTC LMEB LMEB – – NTC NTC – – – – – NTC – – NTC – LMEB
8,28 8,16 8,27 8,09 8,27 7,93 8,28 – 8,31 8,13 8,26 7,80 8,23 8,07 8,25 7,87 8,19 7,89 – – 8,27 – 8,26 7,93 8,26 8,05 8,24 8,02 8,24 – 8,25 7,90 8,25 7,92 8,24 8,08 8,23 – 8,23 – 8,21 – 8,20 8,02 8,22 8,04 8,15 – 8,22 – 8,19 7,97 8,19 – 8,23 8,00 8,24 – 8,24 – 8,27 – 8,30 – 8,28 – 8,28 – 8,28 – 8,23 –
0,12 0,18 0,34 – 0,18 0,46 0,16 0,38 0,30 – – 0,33 0,21 0,22 – 0,35 0,33 0,16 – – – 0,18 0,18 – – 0,22 – 0,23 – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – 11 – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – 1 – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – 1 – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – 1 – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
– – – – – 2906 – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
–
PK
NTC
8,38 –
9.43 9.44
ST1 PK ST1 PAK
LMEB LMEB
9.45
ST1 PAK
9.46 9.47 9.48 9.49 9.50 9.51 9.52 9.53 9.54 9.56 9.57 9.58 9.59 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6 10.7 10.8 10.9 10.10 10.11 10.12 10.13 10.14 10.15 10.16 10.17 10.18 10.19 10.20 10.21 10.22 10.23 10.24 10.25 10.26 10.27 10.28
overig
diepte (m)
–
NAP (m) onder
–
NAP (m) boven
–
datering
–
spooraard
–
structuur
–
spoor
–
9.42
opmerking
– recente paalkuil met o.a. ijzerdraad in vulling – – * *1 houtmonster voor dendrochronologie * *1 houtmonster voor dendrochronologie – – – – – – – – – waarschijnlijk recente (paal) kuil – – – – – – – – – – – drenkkuil? – – – – – – – niet ingemeten met RTS – boomwortelkuil – – – – – – – – – – – – – – – boomwortelkuil – – – – – – – – – – – boomwortelkuil – – – – – – – – – – – – – – – – – boomwortel kuil – – – –
49
spooraard HAK KL NV PAK PG PGK PK REC VL WP XVV
50
betekenis haardkuil kuil natuurlijke verstoring paalkuil met bewaarde paal paalgat paalgatkuil paalkuil recente verstoring vlek waterput vervallen
periode omschrijving datering BRONSL late bronstijd 1100 - 800 voor Chr. ROM Romeinse tijd 19 voor Chr. - 450 na Chr. VMEC Karolingische tijd 725 - 900 na Chr. LMEA volle middeleeuwen (laat) 1050 - 1250 na Chr. LMEB late middeleeuwen 1250 - 1500 na Chr. NTA nieuwe tijd, fase A 1500 - 1650 na Chr. NTB nieuwe tijd, fase B 1650 - 1850 na Chr. NTC nieuwe tijd, fase C 1850 na Chr. - heden
Bijlage 3
Vondstnummerinventaris van afgebeelde vondsten figuur 21 24:1 24:2 24:3 24:4 24:5 24:6 24:7 24:8 24:9 25
vondstnummer 46 12 30 24 43 65 38 26 23 65 58
spoor/laag S9.7 5000 5010 5000 5010 5010 5010 5010 5000 5010 S9.45
51
Uitgave
52
Afdeling Stadsontwikkeling Bureau Archeologie en Monumenten Postbus 9105 6500 HG NIJMEGEN