Bijlage 1. Visie Financiële bestaanszekerheid 2026-2029

Wat? De bijzondere bijstand is een belangrijk instrument als het gaat om maatwerk, omdat het ons de ruimte biedt om samen met inwoners te zoeken naar de beste oplossing voor hun situatie. We zien echter dat we de afgelopen jaren de bijzondere bijstand steeds strakker hebben ingekaderd, waardoor van echt maatwerk niet altijd sprake is. Dit constateert ook het Instituut Publieke Economie (IPE) in haar rapport ‘Eerlijker en eenvoudige armoedebeleid’ (januari 2025).

We kiezen ervoor om het verder inkaderen van de bijzondere bijstand stop te zetten en de consulenten de ruimte en ondersteuning te bieden die nodig is om maatwerk daadwerkelijk te realiseren. We willen een systeem waarin regels en protocollen niet het doel op zich zijn, maar enkel middelen om daadwerkelijk de juiste hulp te bieden. Dit doen we door onder andere consulenten te trainen in methoden die ingezet kunnen worden voor het leveren van maatwerk, zoals de doorbraakmethode, en de oprichting van een intern fondsenbureau. Daarnaast blijven we ons in de uitvoering van de gemeentelijke dienstverlening ontwikkelen om integraal en mensgericht te werken. Onze stip op de horizon, een Nijmeegse variant op het Maatschappelijk Meedoen Budget is tevens een voorbeeld van maatwerk in inkomensondersteuning, waarbij ook integraal wordt gekeken naar de situatie van de inwoner.

Intern fondsenbureau We intensiveren ons interne fondsenwerk door een intern fondsenbureau op te richten. Op dit moment werkt één fondsencoördinator voor de gemeente Nijmegen. De fondsencoördinator fungeert als vliegwiel voor het uitvoeren van maatwerk en integraal denken. Wanneer inwoners nergens anders terecht kunnen, onderzoekt de fondsencoördinator welke externe (private) fondsen aangesproken kunnen worden. Daarnaast

VISIE FINANCIËLE BESTAANSZEKERHEID

23

“Je wordt snel in een hokje geplaatst, terwijl je misschien door omstandigheden in de problemen bent gekomen. Als gemeenten meer uitgaan van vertrouwen en maatwerk, kunnen mensen veel sneller weer meedoen.” Vinanda - Ervaringsdeskundige

Extra aandacht voor integraal werken De gemeentelijke afdeling Inkomen, Zorg en Leerrecht is verantwoordelijk voor de uitvoering van onder andere de Participatiewet, de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de gemeentelijke regelingen op het gebied van inkomensondersteuning. Maar ook voor de uitvoering van de Wmo, inburgering en de Leerplichtwet. Juist op deze afdeling komen veel vragen van inwoners samen. We willen onze dienstverlening zo inrichten dat het niet uitmaakt waar je de vraag stelt, je wordt als inwoner altijd verder geholpen. Voor een groot deel van de vragen van inwoners is een eenvoudige afhandeling volgens de huidige processen en kaders voldoende. Dit noemen we enkelvoudige vragen. Naar verwachting kunnen we 70 tot 80% van de aanvragen op deze manier binnen de wettelijke termijnen behandelen. De overige 20 tot 30% van de aanvragen zijn echter complexere of meervoudige aanvragen. Voor deze vragen is vaak meer nodig. Hier komen we vaak alleen achter door echt het gesprek aan te gaan met de inwoner. De afgelopen periode is hierop ingezet aan de hand van verschillende pilots en projecten. Zo hebben we via het project Doe je mee 2.600 bijstandsgerechtigden die lange tijd niet waren gesproken weer in beeld gekregen. Met hen zijn meerdere gesprekken gevoerd over alle leefdomeinen.

Met als doel meer zicht te krijgen op hun ondersteuningsbehoeften in brede zin, en ze hierin te begeleiden. Deze brede uitvraag en begeleiding vraagt een andere manier van werken, andere formulieren en ICT-eisen. De komende jaren zetten we dit voort met als stip op de horizon deze brede uitvraag al bij de eerste aanvraag voor dienstverlening te doen. Hiermee investeren we in vroegtijdige, integrale gesprekken waarin we domein overstijgend en steeds meer vanuit de leefwereld van inwoners werken. De mens staat hierbij centraal en we werken vanuit vertrouwen. Dit doen we in samenhang met de inzet op het

wordt meegedacht over oplossingen waarvoor de gemeente geen

versterken van de sociale basis en het bieden van onder­

financiële vergoeding kan geven. De fondsencoördinator beweegt

steuning toegankelijk en dichtbij.

zich tussen uitvoering, fondsen, inwoners en stad. Met een intern fondsenbureau wordt de huidige inzet bestendigd en uitgebreid, waardoor oplossingen nog vaker worden gefinancierd uit private middelen en kunnen inwoners sneller en beter geholpen worden.

24

“Positieve stimulans kan helpen, maar pushen kan

Doorbraakaanpak

demotiverend zijn. Professionals moeten oog heb-

De Doorbraakaanpak is er voor gezinnen en huishoudens

ben voor grenzen. Daar is oprechte betrokkenheid

waarbij er in het huidige systeem geen goede oplossingen

voor nodig, en ook de ruimte om daar tijd aan te

gevonden wordt. Vaak hebben deze huishoudens te maken

besteden.”

met verschillende vormen van zorg, inkomensregelingen, huisvestingsvraagstukken e.d. Hierdoor krijgen ze te maken met

Bas - Ervaringsdeskundige

professionals, regels en procedures van meerdere organisaties. Vaak werkt onze verzorgingsstaat onbedoeld belemmerend met als resultaat dat het huishouden niet effectief geholpen is en we hoge maatschappelijke kosten maken. Met de Doorbraakaanpak wil de gemeente Nijmegen écht legitiem

4.4 Speerpunt 4: We bieden perspectief

maatwerk leveren door passende uitkomsten te realiseren voor

Waarom?

het betrokken huishouden tegen lagere maatschappelijke kosten.

Perspectief geeft richting, motivatie en hoop. Het is de drijvende kracht achter verandering. Het betekent vertrouwen hebben in

Vanaf 2019 werken we in Nijmegen met de doorbraakaanpak. De

een betere toekomst en stappen kunnen zetten van overleven

doorbraakcoaches in het doorbraakteam zorgen samen ervoor

naar echt leven en durven dromen over de toekomst. Dat kan

dat Nijmeegse huishoudens zo snel mogelijk weer bestaanszeker-

gaan om werk, een woning, herstel na ziekte of een verslaving of

heid ervaren. Dit doen zij door toegang tot hulp en ondersteuning

vrijwilligerswerk. Zonder financiële zekerheid is perspectief

te organiseren. Het perspectief van het gezin of huishouden staat

moeilijk, want dan is er geen ruimte om verder te kijken dan

hierbij centraal.

vandaag.

In het huidige coalitieakkoord is opgenomen dat de doorbraak­

Wat?

aanpak verder verbreed wordt. Inmiddels zijn de buurtteams

Het bieden van perspectief komt terug en samen in verschillende

Volwassenen en de buurtteams Jeugd en Gezin getraind in deze

regelingen, voorzieningen, projecten en beleidsvisies. De verschil-

aanpak. Ook staat de training voor de Financieel Experts in de

lende speerpunten in deze visie op financiële bestaanszekerheid

Wijk en de andere consulenten van de afdeling Inkomen, Zorg en

hebben ook als uiteindelijk doel dat inwoners volwaardig kunnen

Leerrecht in de startblokken.

meedoen in de samenleving. Onze visie wordt ondersteund door de recente veranderingen in wetgeving, met name het wetsvoorstel Participatiewet in balans,

Koppeling schuldhulpverlening Elke vorm van schuldhulpverlening is een vorm van maatwerk. We zetten verschillende instrumenten in voor verschillende situaties. Bij lichte schulden maken we een budgetplaatje en helpen we bij een betalingsregeling. Bij problematische schulden werken we aan het saneren van die schulden. In aanvulling daarop zetten we regelmatig budgetbeheer of bewindvoering in. Ook kijken we naar andere leefgebieden en zetten we flankerende hulp (bijvoorbeeld via de buurtteams) in waar dat nodig is.

dat meer ruimte biedt voor maatwerk en een minder rigide benadering van bijstand. Wij anticiperen op deze veranderingen door nu al in te zetten op flexibiliteit en persoonlijke begeleiding. Dit stelt ons in staat om beter in te spelen op de unieke omstandigheden van iedere inwoner en hen de ondersteuning te bieden die zij daadwerkelijk nodig hebben. Ook onze stip op de horizon, een Nijmeegse variant op het Maatschappelijk Meedoen Budget, biedt ons de mogelijkheid om extra in te zetten op het bieden van perspectief, omdat de ondersteuning op basis van een adviesgesprek met de inwoner wordt toegekend. Deze contactmomenten zijn bij uitstek geschikt om de mogelijkheden tot maatschappelijke participatie te bespreken.

VISIE FINANCIËLE BESTAANSZEKERHEID

25

Maatschappelijke participatie

dit moment niet gemakkelijk en werken loont hierdoor niet altijd.

Zoals hierboven al benoemd zien we perspectief bieden breder

Ook hierbij is een ander soort ondersteuning nodig. Bij het zetten

dan alleen meedoen door betaald werk. Ook vrijwilligerswerk,

van de stap van uitkering naar (deeltijd) werk valt de zekerheid

mantelzorg of bijvoorbeeld actief zijn in de wijk zien we als belan-

van een uitkering weg en ervaren mensen vaak knelpunten en

grijke vormen van meedoen. Een grote verandering van beleid is

onzekerheden over inkomen. De maatregelen uit de Participatie­

dat met de Participatiewet in Balans maatschappelijke partici-

wet in balans verlagen deze drempels, onder andere door het

patie onderdeel van de generieke participatieplicht wordt.

verruimen van de bijverdiengrenzen en de invoering van een

Een bijstandsgerechtigde krijgt straks het recht om

bufferbudget om wisselende inkomsten op te vangen.

maatschappelijke participatie zelf vorm te geven. Daarnaast kunnen zij ondersteuning krijgen bij deze vormgeving.

Regionaal beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie

Niet voor iedereen is de stap naar betaald werk meteen te maken.

Het regionale beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie

Door ook in te zetten op ondersteuning op andere vlakken van

2024-2027 ‘Klaar voor Nieuwe Kansen’ richt zich op het creëren

meedoen bieden we meer mensen perspectief. Maatschappelijke

van een inclusieve arbeidsmarkt, waarin iedereen ongeacht

participatie draagt bij aan het vergroten van het zelfvertrouwen

achtergrond of beperking, kansen krijgt om te werken en zich te

van mensen en kan uiteindelijk alsnog leiden naar betaald werk.

ontwikkelen. Hierbij bieden we niet alleen ondersteuning op het

We geven de uitvoering van deze maatregel uit de Participatiewet

gebied van werk, maar ook op het gebied van mentale en fysieke

in Balans vorm samen met de andere 22 maatregelen uit het

gezondheid, zodat we kunnen zorgen voor duurzame participatie.

wetsvoorstel.

In het beleidskader leggen we prioriteit bij interventies voor de (kwalitatieve) mismatch op de arbeidsmarkt, intensiveren we de

Drempels verlagen

dienstverlening aan werkzoekenden, versterken we de positie van

Op dit moment ervaren inwoners vaak drempels als zij richting

WerkBedrijf Rijk van Nijmegen in het netwerk van de arbeids-

arbeid willen bewegen. Het landelijk beeld is dat 70 procent van

marktregio en maken we de inzet van participatiecoaches

alle bijstandsgerechtigden langer dan twee jaar in de bijstand

mogelijk. Participatiecoaches helpen inwoners om hun weg te

zit. Zij hebben vaak een langere aanloop nodig om te kunnen

vinden naar dagbesteding, vrijwilligerswerk of regulier werk en

uitstromen naar arbeid, met als tussenstap deeltijdwerk. Zeker

zijn daarmee een belangrijk instrument in het bieden van per-

voor de mensen met een arbeidsbeperking, voormalig Wajongers

spectief.

en mensen waarbij andersoortige zorgvragen spelen maar ook inwoners die de stap naar eigen ondernemerschap willen zetten is dit van toepassing. De Participatiewet maakt deze tussenstap op

Koppeling schuldhulpverlening Het doel van schuldhulpverlening in Nijmegen is om inwoners duurzaam uit de schulden te krijgen. Dat gaat altijd over een toekomstperspectief na het oplossen van schulden. Daarbij houden we rekening met de mogelijkheden van de

“Er moet meer gekeken worden naar de mens achter

inwoner. Voor de een is een korte budgettraining of hulp

het dossier. Veel mensen die op straat belanden,

bij de administratie voldoende, een ander heeft langdurige

hebben kwaliteiten en potentie, maar dat wordt vaak

ondersteuning nodig om ingewikkelde schulden op te lossen

niet gezien.”

en vervolgens de administratie goed bij te kunnen houden.

Vinanda - Ervaringsdeskundige

Specifiek voor jongeren met problematische schulden en andere problemen zoals dakloosheid, een lastige thuis­ situatie en verslavingen hebben we het Jongerenperspectief­ fonds. Daarbij werken we over twee jaar samen met de jongere om het perspectief voor de toekomst zo positief mogelijk te maken.

26

De verschillende activiteiten op het gebied van vanuit het programma Werk en Inkomen,

Uitgaven financiële bestaanszekerheid Exclusief schuldhulpverlening en indexeringen, inclusief nieuw beleid

taakveld Inkomensregelingen. Het uiteindelijke

Beheer en Bewind

€ 4.115.000

resultaat – en daarmee eventuele overschotten of

Individuele Inkomenstoeslag

€ 3.332.000

Inrichting en Wonen

€ 2.087.000

Overige Individuele bijzondere

€ 1.277.000

financiële bestaanszekerheid worden betaald

tekorten – is afhankelijk van verschillende factoren, zoals maatschappelijke ontwikkelingen, Rijksbeleid en regionale afspraken. Gedurende de reguliere momenten in de P&C-cyclus rapporteren we over

bijstand

de financiële situatie van het programma.

CAZ

€ 4.952.000

Meedoenregeling

€ 1.313.000

Restant budget ontwikkeling

€ 3.000

Onderstaand overzicht geeft een indicatie van de verwachte lasten op financiële bestaans-

vergoedingen.nijmegen.nl

zekerheid (taakveld Inkomensregelingen). Dit is exclusief de activiteiten en dienstverlening op

Busabonnement minima

€ 613.000

schuldhulpverlening (wat ook onder taakveld

Intern fondsenbureau1

€ 120.000

Inkomensregelingen valt). De bedragen zijn op

Voorbereiding en uitvoering

PM

basis van de prognose 2025, peildatum juli 2025.

maatwerk1

Deze verwachte uitgaven passen binnen de huidige

Overige uitgaven financiële

begroting.

€ 100.000

bestaanszekerheid

5. Financiën

In de uitwerking van het uitvoeringsplan en gedurende de reguliere P&C cyclus besluiten we

Samenwerking partners2  

over de daadwerkelijke inzet van middelen, zoals de hoogte van de PM post voorbereiding en uitvoering

Subsidie Kledingbank

€ 30.000

maatwerk. Deze afweging moet integraal worden

Subsidie Voedselbank

€ 50.000

Subsidie Stichting Leergeld3

€ 1.073.000

Zo worden ook de ontwikkelingen op posten als

Subsidie Vincentius Vereniging

€ 34.000

BUIG en de Studietoeslag meegenomen in de

Subsidie Armoedefonds  

€ 38.000

gemaakt voor het gehele programma Werk en Inkomen binnen de context van de Stadsbegroting.

besluitvorming.  

Subsidie Huis van Compassie

€ 27.000

Initiatievenfonds

€ 30.000

Subsidie RIBW Housing First

€ 42.000

Subsidie Bindkracht10 Advies

€ 300.000

3

aan huis Stichting Babyspullen3

€ 18.000

Stichting Achterstandswijken

€ 5.000

Nijmegen Totaal

€ 19.559.000

1

Nieuw beleid, uitvoering vanaf 2026.

2

Subsidies zijn verstrekt t/m 2025. Over de subsidie na 2025 moet nog besloten worden.

We verwachten dezelfde uitgaven bij het voortzetten van het huidige beleid. 3

De subsidie is exclusief het subsidiedeel vanuit andere programma’s. Hoogte subsidie

wordt jaarlijks bepaald.

6. Evaluatie en monitoring

VISIE FINANCIËLE BESTAANSZEKERHEID

27

Het realiseren van financiële bestaanszekerheid

Lerend werken

vraagt om voortdurende reflectie, bijsturing en leren

We maken actief ruimte voor reflectie en het delen

in de praktijk. Daarom zetten we stevig in op evaluatie

van inzichten tussen beleid, uitvoering en partners

en monitoring. Dit helpt ons om inzicht te krijgen in

in de stad. We benutten casusbesprekingen en

wat werkt, voor wie, en onder welke omstandigheden.

periodieke overleggen met de uitvoering en partners

Zo kunnen we tijdig bijsturen en zorgen dat beleid

in de stad om gezamenlijk te reflecteren op wat goed

daadwerkelijk bijdraagt aan het versterken van

gaat en wat beter kan. Hierbij betrekken we ook

bestaanszekerheid voor inwoners van Nijmegen.

ervaringsdeskundigen nauw. Nieuwe inzichten uit monitoring en evaluaties worden

Doel van evaluatie en monitoring

waar nodig verwerkt in beleidsaanpassingen of

Evaluatie en monitoring zijn voor ons geen eindstap,

voorstellen voor de raad. Op die manier zorgen we

maar een doorlopend proces dat bijdraagt aan het

ervoor dat het beleid rond financiële bestaanszeker-

verbeteren van onze dienstverlening en het realiseren

heid steeds beter aansluit bij de werkelijkheid van

van onze beleidsdoelen. We gebruiken monitoring om:

inwoners.

• Inzicht te krijgen in de voortgang op de speerpunten van deze nota;

Rapportage en verantwoording

•D  e impact van onze interventies en werkwijzen

De voortgang van dit beleidskader wordt jaarlijks

te meten;

gerapporteerd aan de gemeenteraad, onder andere

• Signalen uit de uitvoering, van inwoners en van

via de P&C-cyclus (programmabegroting en jaar­

samenwerkingspartners actief op te halen en te

rekening). Daarnaast leveren we eens per twee jaar

benutten;

een verdiepende beleidsrapportage op waarin we

• Te leren van ervaringen in de praktijk en deze kennis

reflecteren op resultaten, geleerde lessen en aan­

structureel mee te nemen in beleidsontwikkeling.

bevelingen voor het vervolgbeleid. Waar mogelijk koppelen we onze inspanningen ook terug aan

Wat monitoren we?

inwoners en maatschappelijke partners, om

We monitoren zowel kwantitatieve als kwalitatieve ge-

gezamenlijk te blijven werken aan een stad waarin

gevens (tellen en vertellen). Daarbij richten we ons op:

iedereen bestaanszeker kan leven.

• Het bereik en gebruik van regelingen, voorzieningen en ondersteuningstrajecten. • De voortgang en resultaten van pilots en vernieuwende aanpakken zoals de Doorbraak­ aanpak, de inzet van het intern fondsenbureau en participatiecoaches. • Ervaringen van inwoners met de dienstverlening, bijvoorbeeld via klanttevredenheidsonderzoeken of verhalen uit de praktijk (narratieve monitoring). • Ontwikkelingen op het gebied van armoede, schulden, werk en inkomen. Waar mogelijk maken we gebruik van bestaande monitoringsinstrumenten, zoals de Stads- en wijkmonitor, onze lokale Dashboards, de Armoedescan van het CBS en rapportages uit de uitvoeringspraktijk.

Bijlage 1 - Overzicht inkomensregelingen gemeente Nijmegen

28

TABEL 1 INKOMENSREGELINGEN NIJMEGEN Regeling

Doelstelling

Uitvoering

1. Bijzondere Bijstand (GBB) (exclusief IIT/ IST)

Inwoners financiële ondersteuning bieden wanneer zij de noodzakelijke kosten in bijzondere omstandigheden op alle levensgebieden niet kunnen betalen uit een andere uitkering of regeling of uit inkomen en vermogen.

Afdeling Inkomen, Zorg en Leerrecht

2. Individuele Inkomenstoeslag (IIT)

Criteria

Type

- vanaf 18 jaar - laag inkomen - eigen vermogen lager dan € 7.700 (alleenstaanden) of € 15.540 (alleenstaande ouders/ gehuwden/ samenwonenden)

Landelijk (enige beleidsvrijheid)

Een tegemoetkoming voor Afdeling diegenen die langdurig een Inkomen, Zorg inkomen op bijstandsniveau en Leerrecht hebben (3 jaar of langer) en door het ontbreken van arbeidsmarktperspectief geen uitzicht hebben op inkomensverbetering.

- vanaf 21 jaar tot pensioenleeftijd - inkomen afgelopen 36 maanden tot max 110% van sociaal minimum - eigen vermogen lager dan € 7.700 (alleenstaanden) of € 15.540 (alleenstaande ouders/ gehuwden/ samenwonenden) ch - niet in staat om met werk een hogerinkomen te krijgen -b  edrag tussen de 230- 630 euro per jaar afhankelijk van situatie

Landelijk (enige beleidsvrijheid)

3. Studietoeslag

Een tegemoetkoming per maand voor studenten die niet in staat zijn het minimumloon te verdienen vanwege een beperking.

Afdeling Inkomen, Zorg en Leerrecht

Landelijk (enige beleidsvrijheid)

4. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Inwoners met een laag inkomen kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding van de afvalstoffenheffing, waterzuiveringsheffing en de belasting voor één hond. Aan huurders leggen we geen WOZ-aanslag op.  

- vanaf 15 jaar - volgt een studie (40 uur per week) - recht op studiefinanciering of een vergoeding voor studiekosten - door studie niet in staat om wettelijk minimumloon te verdienen - geen levenlanglerenkrediet, geen bijstandsuitkering, geen Wajonguitkering, geen salaris of inkomsten uit eigen bedrijf - bedrag tussen de 110 en 370 euro per maand

Afdeling Belastingen

- minimum inkomen - geen eigen woning (tenzij de hypotheek hoger is dan de WOZ- waarde) - geen eigen vermogen hoger dan de voor de inwoner geldende norm

Landelijk (enige beleidsvrijheid)

5. Lening gemeentelijke kredietbank (GKB)

Regeling waarbij huishoudens met een laag inkomen tegen ‘normale’ rente een lening kunnen afsluiten

Afdeling Inkomen, Zorg en Leerrecht

- woonachtig in Nijmegen of in één van de aangesloten regiogemeenten - 18 jaar of ouder - inkomen tot max 130% van het sociaal minimum (zonder vakantiegeld) of het inkomen is hoger maar een lening bij een andere bank of kredietinstelling is niet mogelijk

Gemeentelijk

6. Collectieve aanvullende Ziektekosten verzekering (CAZ)

Voor inwoners vanaf 18 jaar de mogelijkheid bieden goed verzekerd te zijn voor medische kosten.  

Afdeling Inkomen, Zorg en Leerrecht

- geen schulden bij een zorgverzekeraar - inkomen tot 130% van sociaal minimum - keuze uit verzekeraar VGZ of CZ en meerdere pakketten

Gemeentelijk

7. Kindregelingen

Bieden van een tegemoetkoming Stichting in schoolkosten, contributie, Leergeld cursusgeld, materialen ten behoeve van school-, sporten/of cultuurdeelname.

- inkomen tot 140% van het sociaal minimum - voor kinderen van 4 t/m 17 jaar

Gemeentelijk

8. Meedoenregeling

Een tegemoetkoming van maximaal 150 euro per jaar in contributie, cursusgeld ten behoeve van sport- en of cultuurdeelname. Voordelig busvervoer voor minima vanaf 18 jaar om meedoen te bevorderen.   

Afdeling Inkomen, Zorg en Leerrecht

- vanaf 18 jaar - 150 euro per jaar - inkomen tot 140% van sociaal minimum

Gemeentelijk

Afdeling Inkomen, Zorg en Leerrecht

- vanaf 18 jaar Gemeentelijk - inkomen tot 130% van het sociaal minimum - geen student - bij aanschaf tot einde van het jaar betaalt deelnemer eigen bijdrage van 15 euro

9. Busvoordeelpas

(*De geldende inkomensgrenzen zijn niet meengenomen in deze tabel. De grenzen worden apart per regeling weergegeven in tabel 2)

VISIE FINANCIËLE BESTAANSZEKERHEID

TABEL 2: OVERZICHT BEDRAGEN BIJ INKOMENSGRENZEN (NORMEN VASTGESTELD JANUARI 2025) 100%

110%

120%

130%

140%

Voor personen van 18 jaar tot aan de pensioengerechtigde leeftijd: Alleenstaande   

€ 1.280,-

€ 1.410,-

€ 1.540,-

€ 1.670,-

€ 1.790,-

Alleenstaande ouder

€ 1.650,-

€ 1.810,-

€ 1.980,-

€ 2.140,-

€ 2.310,-

Gehuwden

€ 1.830,-

€ 2.010,-

€ 2.200,-

€ 2.380,-

€ 2.560,-

Voor personen vanaf de pensioengerechtigde leeftijd gelden de onderstaande bedragen: Alleenstaande   

€ 1.430,-

€ 1.570,-

€ 1.720,-

€ 1.860,-

€ 2.000,-

Alleenstaande ouder

€ 1.760,-

€ 1.940,-

€ 2.110,-

€ 2.290,-

€ 2.460,-

Gehuwden

€ 1.960,-

€ 2.150,-

€ 2.350-

€ 2.540,-

€ 2.540,-

Voor personen die in een inrichting verblijven met een zak- en kleedgeldnorm: Alleenstaande   

€ 450,-

€ 500,-

€ 540,-

€ 590,-

€ 630,-

Alleenstaande ouder

€ 660,-

€ 720,-

€ 790,-

€ 850,-

€ 920,-

Gehuwden

€ 730,-

€ 800,-

€ 880,-

€ 950,-

€ 1.020,-

Voor personen vanaf de pensioengerechtigde leeftijd verblijvende in een inrichting: Alleenstaande   

€ 570,-

€ 630,-

€ 680,-

€ 740,-

€ 800,-

Alleenstaande ouder

€ 700,-

€ 770,-

€ 840,-

€ 910,-

€ 980,-

Gehuwden

€ 780,-

€ 860,-

€ 940,-

€ 1.010,-

€ 1.090,-

*Alle bedragen zijn netto per maand, exclusief vakantiegeld

29

30

Bijlage 2 - Overzicht netwerk in de stad die actief zijn op financiële bestaanszekerheid

TABEL 3 Organisatie

Activiteit

Basta

Kringloopwinkel, culturele huiskamer

Bewindvoering en curatele

Diverse aanbieders in de stad

Bindkracht10

Materiële dienstverlening

Buurtsportcoaches

Helpen inwoners in beweging te krijgen en te houden

Buurtteams (volwassenen en jeugd en gezin)

Bieden begeleiding aan mensen met hulpvragen in elke wijk van Nijmegen

Stichting Het Cellenbroedershuis

Charitatieve stichting dat een vermogen beheert bestaand uit (belegd) kapitaal en landerijen in de Ooij-polder. Van de rente worden subsidies verleend

Dar al Yasmin

Ondersteunen van nieuwkomers bij het vinden van hun weg in Nijmegen

De Blauwe tomaat

Sociale ondernemer die tegen een lage prijs groenten en fruit verkoopt in kwetsbare wijken

De Kentering

Onafhankelijke cliëntenorganisatie voor en door mensen met een psychische kwetsbaarheid

De streek op tafel (voedselloket Nijmegen)

Coördineert mealprep. cafés (en verschillende moestuinen die aangesloten zijn bieden ook voor een sociaal tarief groentepakketten)

Deelkring Lent

Spullen tegen vrijwillige bijdrage

Dekenale Caritas Instelling Nijmegen

Fonds voor mensen in financiële nood

Diaconie Nijmegen

Protestantse kerk die maatschappelijk hulp biedt aan mensen die in de knel zijn geraakt

Diverse zorginstellingen

Diverse aanbieders in de stad

Fibon

Administratieve ondersteuning mensen vanaf 55 jaar

Financieel experts in de wijk

Schuldhulpverlening op laagdrempelige wijze in de wijk

Financieel Fit Rijk van Nijmegen

Ondersteuning mensen met geldzorgen en schulden

FNV Lokaal Nijmegen

Lokale vakbond

GGD Gelderland-Zuid

Ondersteuning gezondheid (en gezondheidsvaardigheden)

Habbekrats

Kringloopwinkel

HAN

Hogeschool Arnhem en Nijmegen, lectoraat Armoede

Het Goed

Kringloopwinkel

Het Huis van Compassie

Organisatie voor ontmoeting en verbinding, verschillende activiteiten voor kwetsbare burgers (o.a. maaltijden en lunches).

Het vergeten kind

Ondersteuning kwetsbare kinderen

Het zelfregiecentrum

Voor iedereen die meer grip op zijn of haar leven wenst en daarbij een steuntje in de rug kan gebruiken. Bijvoorbeeld door handicap of ziekte, veel tegenslagen of eenzaamheid. Leeftijd maakt niet uit.

Humanitas Thuisadministratie

Ondersteuning bij administratie

Iriszorg opvanglocaties

Dag- avond en nachtopvang op diverse locaties in Nijmegen

Juridisch loket

Juridische ondersteuning

Kinderrechtswinkel Gelderland

Juridische ondersteuning

Kledingbank

Uitgeven Kledingpakketten

Kringloop Marcel

Kringloopwinkel

VISIE FINANCIËLE BESTAANSZEKERHEID

Organisatie

Activiteit

Leger des Heils

Huiskamer en kledingwinkel, helpt en zorgt voor mensen aan de onderkant van de samenleving

LETS Nijmegen

Ruilen van diensten, kennis en goederen

Linda Foundation

Cadeaubonnen van Albert Heijn, C&A, HEMA, Intertoys en deelnemende kappers. Doelgroep = gezinnen die ingeschreven staan bij hulpverlenende instanties zoals schuldhulpverlening, Sociale Wijkteam en de Voedselbank. Linda Foundation benadert organisaties zelf.

Lions Club Nijmegen

Groep mensen die door immateriële dienstverlening, fundraising projecten, gelden binnenhaalt om het welzijn van mensen te ondersteunen

MARO

Volledige ontzorging bij ontruimingen en verhuizingen en kringloopwinkel

MEE Gelderse Poort

Ondersteuning mensen met een beperking

Nationaal Fonds Kinderhulp

Fonds voor ondersteuning kinderen uit gezinnen met een laag inkomen

Ondernemerspunt Geldzorgen Nijmegen

Ondersteuning ondernemers (met schulden)

Openbare bibliotheek Gelderland-Zuid

Uitleen boeken, aanbod cursussen waaronder computerles

Quiet Nijmegen

Vrijwilligersorganisatie gericht op verzachten van armoede

R75

Hulpverlening aan jongeren die dak- of thuisloos zijn of dreigen te raken en/of meerdere problemen hebben

Repaircafé Nijmegen

Reparaties aan diverse soorten (elektrische) materialen, door vrijwilligers samen met de klant

RIBW- De NuNN

Voor volwassen mannen, opvang in zelfbeheer

Ries Ruimt

Kringloopwinkel en ontruimingsdienst

ROC Nijmegen

Volwasseneneducatie, computerles

Rode Kruis

Verstrekt boodschappen bonnen (o.a. via de FEW)

Sociaal Raadslieden

Juridische ondersteuning

Step Nijmegen

Computerles, Taalles, Fietsles en Inburgering

Sterker

Maatschappelijk werk

Stichting Achterstandswijken Nijmegen

Subsidie voor huisartsen ter ondersteuning in achterstandswijken

Stichting ANDERS

Koppelen diensten van ondernemers aan hulvragen van inwoners

Stichting Anton Jurgen Fonds

Ondersteunt ondernemende initiatieven gericht op kwetsbare groepen binnen de samenleving

Stichting babyspullen

Verzorgt babypakketten voor financieel kwetsbare ouders

Stichting BWN

Belangenbehartiging sociale zekerheid

Stichting Dagloon

Werkcollectief voor (dreigend) dak- en thuislozen

Stichting De beide weeshuizen

Hulpverlening aan Nijmeegse jongeren in noodsituaties

Stichting de Vakantiebank

Een week vakantie in Nederland voor mensen (met of zonder kinderen) met een inkomen op of onder bijstandsniveau die minstens 5 jaar niet op vakantie zijn geweest.

Stichting Dichterbij

Hulp- en dienstverlening aan mensen met een verstandelijke beperking

Stichting Free for minima 024

Kinderkleding en kinderspullen voor kinderen uit minimagezinnen

Stichting Gast

Helpt asielzoekers die onder schrijnende omstandigheden leven in Nijmegen

31

32

Organisatie Stichting Gratis 2e kansje

Activiteit Gratis huisraad, speelgoed en kleding voor minima

Stichting Gratis kan je elkaar helpen Hier kan geld gedoneerd worden. Van het geld worden spullen verloot onder minima en leuke activiteiten georganiseerd. Stichting Jarige Job

Verjaardag pakketten voor kinderen uit minimagezinnen

Stichting Leergeld

Biedt de mogelijkheid aan kinderen van 4 t/m 17 jaar uit minimagezinnen om te kunnen deelnamen aan binnen- en buitenschoolse activiteiten

Stichting Lezen en Schrijven

Leren lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden

Stichting Overal

Kringloopwinkel

Stichting Present Nijmegen

Koppelt een groep vrijwilligers aan een hulpvraag

Stichting Rechtswinkel Nijmegen-Oost

Juridische ondersteuning

Stichting Straatmensen

Maaltijdproject voor dak- en thuislozen, ex-psychiatrische patiënten en verslaafden

Stichting Van tuin tot bord

Inwoners kunnen tegen een goedkoop tarief mee eten.

Stichting Wetswinkel Nijmegen

Juridische ondersteuning

Stips

Informatie- en advies door vrijwilligers

Terre des Homes

Kringloopwinkel

Vereniging voor de Stille Arme

Fonds voor ondersteuning mensen die in armoede leven

Vincentius vereniging

Diverse activiteiten gericht op ondersteuning en noodhulp aan financieel kwetsbare inwoners

Vluchtelingenwerk Oost-Nederland

Ondersteuning vluchtelingen

Voedselbank

Verstrekken voedselpakketten

Vrouwenrechtswinkel Nijmegen

Juridische ondersteuning

Weggeefwinkel Nijmegen

Kringloopwinkel

Woningbouwcoöperaties

Diverse aanbieders in de stad o.a. Talis, Portaal, Woonwaarts en SSH&.

*Deze lijst is een greep uit de organisaties in het totale netwerk in de stad.

VISIE FINANCIËLE BESTAANSZEKERHEID

33

18.900 huishoudens met een laag inkomen

• Tot 110% van het sociaal minimum:

In Nijmegen moeten 18.900 huishoudens rondkomen

Als het sociaal minimum gelden de actuele bijstands-

van een inkomen tot 140% van het sociaal minimum.

en AOW-uitkeringen. De grens 110% van het sociaal

Het grootste deel van deze groep bestaat uit

minimum werd altijd veel gebruikt in het (Nijmeegse)

1-persoonshuishoudens. 4200 kinderen maken

armoedebeleid.

onderdeel uit van deze huishoudens. • Tot 130% van het sociaal minimum:

Inkomensgrenzen maken groot verschil

In het Nijmeegse armoedebeleid wordt ook de grens

Om te bepalen of inwoners in aanmerking komen

130% van het sociaal minimum gehanteerd. Bij steeds

voor de gemeentelijke inkomensregelingen hanteren

meer regelingen geldt deze grens als toelatings-

we verschillende inkomensgrenzen. Ook het Centraal

criterium.

Bureau voor Statistiek (CBS) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) hanteren inkomens-

• Tot 140% van het sociaal minimum:

grenzen om de doelgroep minima te omschrijven.

Voor de meedoenregeling is de grens tot 140% verhoogd.

De verschillende inkomensgrenzen die door het CBS, SCP en de gemeente naast elkaar worden

Wanneer we de doelgroep volgens de vier definities

gehanteerd zijn:

vergelijken vallen een aantal zaken op:

Bijlage 3 - Cijfers

• Het percentage huishoudens stijgt fors van 4,6% bij • De lage inkomensgrens:

een lage inkomensgrens naar 22,6% wanneer

De lage inkomensgrens is de geïndexeerde

gekeken wordt naar een inkomen tot 140% van het

bijstandsuitkering uit 1979, het jaar dat de

sociaal minimum.

bijstandsuitkering relatief het hoogst was. Deze grens

• Ook bij ouderen (65+) is een duidelijke stijging te

wordt vaak in landelijke vergelijkingen en analyses

zien van 500 personen bij een lage inkomensgrens

gebruikt en wordt ook wel de armoedegrens

naar 6900 wanneer gekeken wordt tot 140% van het

genoemd.

sociaal minimum. Tot lage inkomensgrens

Tot 110% sociaal minimum

Tot 130% sociaal minimum

Tot 140% sociaal minimum

Huishoudens als % alle huishoudens

4,6%

13,9%

20,0%

22,6%

Huishoudens absoluut

3800

11600

16700

18900

Personen

6500

16500

24000

27500

Kinderen

1200

2700

3800

4200

1-persoonshuishouden

2400

8700

12200

13600

1-oudergezin

400

1200

1700

2000

Paar zonder kinderen

500

1200

1800

2300

2-oudergezin

500

500

800

900

Tot 45 jaar

1900

3900

5500

6200

45-64 jaar

1500

4200

5300

5800

65+

500

3600

5900

6900

Inkomen uit werk

1500

1700

3300

4100

Uitkering

1900

6500

7700

8100

Pensioen/AOW

500

3400

5700

6700

Figuur: Particuliere huishoudens in Nijmegen naar inkomen, 2023. Bron: IIV CBS, voorlopige cijfers.

34

bij de lage inkomensgrens als bij een grens tot 140% van het

Werk in 21% van de gevallen voornaamste inkomensbron

sociaal minimum.

Het grootste deel van de ruim 19.000 huishoudens in Nijmegen

• De grootste groep bestaat uit 1-persoonshuishoudens zowel

die een inkomen onder de 140% van het sociaal minimum heeft,

Daling armoedecijfers

komt rond van een uitkering. Met name bijstands- en AOW-

Het percentage huishoudens met een laag inkomen (onder

uitkeringen. Maar in 21% van de gevallen, zo’n 4.100

de lage inkomensgrens) daalt in Nijmegen al een aantal jaren,

huishoudens, is werk de voornaamste inkomensbron.

een trend die we ook landelijk zien. Met name in 2022 en 2023 daalden de cijfers sterk. Dit is het effect van de inkomensmaat-

Groei in bijstandsuitkeringen

regelen die destijds landelijk en lokaal genomen werden, om

Op 1 januari 2025 werden er ongeveer 7.000 bijstandsuitkeringen

de gevolgen van de energiecrisis en inflatie te verzachten, zoals

verstrekt (incl. IOAW/ IOAZ, bewoners instellingen en adreslozen).

de verhoging van het minimumloon en de uitkeringen en de

De laatste 2 jaar is het aantal uitkeringen toegenomen. In Nijmegen

energietoeslag. Ook het aantal huishoudens dat langdurig een

ligt het percentage bijstandsuitkeringen ruim boven het landelijk

laag inkomen heeft is de laatste jaren in Nijmegen sterk gedaald,

gemiddelde. Dit is in bijna alle grotere steden het geval. Ook

van meer dan 5% naar ongeveer 1,5%. Mogelijk dat ook hier de

vergeleken met de andere Nederlandse kennissteden is het

inkomensmaatregelen zoals een energietoeslag oorzaak van zijn.

Nijmeegse cijfer iets bovengemiddeld: er zijn er 3 waar het per-

Daar staat tegenover dat in de Burgerpeiling van 2023 voor

centage nog hoger is dan in Nijmegen, en 4 die gunstiger scoren.

het eerst in jaren meer mensen aangeven dat hun financiële situatie achteruit gegaan is/ slecht is en minder vinden dat ze

Grote vaste kern

erop vooruit zijn gegaan. Hoe mensen hun financiële situatie

Van de 7.000 bijstandsuitkeringen gaat een deel van de

ervaren is dus anders dan daadwerkelijk volgens de cijfers wordt

uitkeringen naar een grote, vaste kern: 54% van de uitkeringen

gemeten.

loopt al langer dan 5 jaar, twee derde langer dan 3 jaar. Figuur: Aandeel met een (langdurig) laag inkomen. Bron: CBS IIV-statistiek.

14,0%

12,0%

10,0%

8,0%

6,0% Nederland

4,0%

Nijmegen Benchmarksteden

2,0%

Nederland langdurig Nijmegen langdurig

0,0% 23 20

22 20

21 20

20 20

19 20

18 20

17 20

16 20

15 20

14 20

13 20

12 20

20

11

Benchmarksteden langdurig

VISIE FINANCIËLE BESTAANSZEKERHEID

35

9 procent van de Nijmeegse kinderen woont in uitkeringsgezin

Aandeel huishoudens met geregistreerde schulden relatief laag

Ruim 1.300 (1- en 2-ouder)gezinnen ontvangen een

Volgens de CBS-cijfers heeft in Nijmegen (2024) 8% van

bijstandsuitkering. Tot deze gezinnen horen rond de 2.500

de huishoudens een geregistreerde schuld12. Naast deze

minderjarige kinderen. Dit betekent dat ongeveer 9% van de

huishoudens met geregistreerde schulden zullen er ook zeker

Nijmeegse kinderen in een uitkeringsgezin leeft. Dit is een stuk

andere huishoudens zijn met niet-geregistreerde schulden (bv

hoger dan in Nederland als geheel, waar 6% van de kinderen

aan familieleden). De (oudere) Nibud-enquêtes geven een

in een uitkeringsgezin woont. Vergeleken met de kennissteden

(landelijke) indicatie van 15-20% van de huishoudens met

is het percentage gemiddeld. Het aandeel kinderen dat in een

ernstige of lichte betalingsproblemen.

bijstandsgezin woont is sinds 2016 aan het dalen. Opvallend is dat het aandeel huishoudens met problematische

Bij inkomensvoorziening vaker gebruik van regeling voor zorg en/of jeugd

schulden sterk varieert tussen gemeenten: binnen de kennis-

Armoede en gebruik van inkomensvoorzieningen gaat vaak

in Arnhem. Vergeleken met heel Nederland, en ook met de

samen met gebruik van regelingen op het terrein van zorg

meeste kennissteden, is het aandeel huishoudens met

of jeugd. Van de 19.000 huishoudens met een gemeentelijke

geregistreerde schulden in Nijmegen relatief laag.

gemeenten van 6,9% in Leiden tot meer dan het dubbele (12,4%)

inkomensvoorziening maakt 36% ook gebruik van een regeling voor zorg en/of jeugd. Van de 52.000 huishoudens die geen inkomensregelingen gebruiken geldt dat voor 13%.

Figuur: Huishoudens met geregistreerde schulden, 2024. Bron: CBS dashboard geregistreerde schulden.

14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0%

12.

Ne

de

rla

nd

t ch as tri Ma

ov en dh Ei n

ur g Ti lb

n de Le i

em nh Ar

e ed ch En s

ge n in Gr on

Ni jm

eg en

0,0%

Een geregistreerde schuld is een WSNP-traject, een bij de BKR geregistreerde schuldregeling of betalingsachterstand, of een langdurige betalingsachterstand bij bv

zorgverzekering, CIJB, Belastingdienst, DUO, SVB, CAK, bijstandsvordering of UWV. De hoogte van het bedrag is meestal niet belangrijk.

nijmegen.nl