B9 d.d. 20 september 2022 van GGD Gelderland-Zuid inzake Opmerkingen zienswijzen jaarstukken 2021, begrotingswijziging 2022 en programmabegroting 2023

Programmabegroting 2023

pagina 11 van 110

Ook zal de Gezondheidsraad de vaccinatie tegen meningokokken B over een paar jaar opnieuw beoordelen. Maar ook andere vaccinaties blijven in de toekomst hoog op de agenda van wetenschappers en beleidsmakers staan. Met de toenemende kennis wordt het mogelijk om tegen steeds meer ziekten te vaccineren. Zo kunnen infectieziekten en de gevolgen hiervan nog verder worden teruggedrongen. Informed consent Vanaf 2022 voldoet GGD Gelderland-Zuid aan de verplichting met betrekking tot ‘informed consent’. ‘Informed consent’ is de geïnformeerde toestemming van ouders (en kinderen vanaf 12 jaar) tot de uitwisseling van vaccinatiegegevens van het RVP met het RIVM. In onderhavige begroting is informed consent binnen de afdeling JGZ opgenomen. Dat betekent dat een toestemmingsverklaring in de registratie van het RVP (in het kinddossier) is ingebouwd, waarmee ouders (en kinderen vanaf 12 jaar) gevraagd worden om toestemming voor het delen van vaccinatiegegevens met het RIVM. Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang Vanaf 1 mei 2021 voert GGD Gelderland-Zuid binnen de afdeling Bijzondere Zorg de Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang (CTMO) uit. Het betekent dat de GGD de toegang regelt voor opvang van dakloze en thuisloze mensen en gezinnen. Iemand die in aanmerking komt, krijgt een tijdelijk verblijf aangeboden in combinatie met begeleiding.

Op deze manier wordt voldaan aan de gezamenlijke ambitie van de gemeenten in Gelderland-Zuid om één centraal coördinatiepunt voor de toegang tot Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang in te richten. De Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang bestaat uit 4 onderdelen/deeltaken, te weten: 1. Consultatie en advies. 2. Screening, onderzoek en advies. 3. Evaluatie van cliënttrajecten. 4. Monitoring. Wet verplichte ggz (Wvggz) Op 1 januari 2020 is de GGD/het Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) gestart met de uitvoering van de volgende Wvggz-taken: a) Het horen bij het voornemen om een crisismaatregel te nemen. b) De mogelijkheid voor inwoners en professionals om een melding te doen in het kader van de Wvggz en de behandeling en triage van deze melding. c) Het uitvoeren van verkennend onderzoek naar aanleiding van een melding in het kader van de Wvggz. GGD Gelderland-Zuid voert deze taken uit voor de gemeenten in Gelderland-Zuid, inclusief Mook en Middelaar en exclusief Zaltbommel en Maasdriel. Met ingang van de begroting 2023 zal de GGD, op verzoek van de gemeenten, de Wvggz (voor de deelnemende gemeenten) opnemen in het uniform deel van de begroting. Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGz) De zorg voor de kwetsbare mensen loopt als een rode draad door de dienstverlening van de GGD heen.

Het gaat om zowel interne als externe samenwerking, die essentieel is om kwetsbare mensen van alle leeftijden de juiste ondersteuning te bieden. De GGD biedt conform de Wmo ondersteuning op het gebied van de OGGz voor de regio Gelderland-Zuid en de gemeente Mook en Middelaar, minus de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel. Het Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) vervult hierbij een regionale meld-, triage- en adviesfunctie. MBZ biedt hulp aan mensen met (psychische) problematiek over wie men zich zorgen maakt en die zelf geen hulp of ondersteuning zoeken of deze mijden. Vaak gaat het om complexe en langdurige zorgvragen op verschillende leefgebieden. De populatie is heterogeen; denk aan dak- en thuislozen, woningvervuilers, chronisch verslaafden, sekswerkers, stelselmatige delict plegers, mensen met ernstige psychische aandoeningen, mensen met een verstandelijke beperking, vereenzaamde ouderen en chronisch zieken. In de afgelopen jaren is het aantal trajecten dat door het MBZ wordt uitgevoerd, gestegen: van bijna 1200 trajecten in 2018 naar ruim 1800 trajecten in 2021. De toename van de trajecten is onder te verdelen in twee categorieën:

Programmabegroting 2023

pagina 12 van 110

a) Een deel van de stijging is een logisch gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen en ingezet beleid (ambulantisering van de GGZ, sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, Meldpunt niet-acuut en politiemeldingen), die ervoor zorgen dat er meer kwetsbare mensen in beeld komen. Deze trajecten passen binnen de taakuitvoering van MBZ, namelijk de geëscaleerde zorg. b) Een ander deel betreft de (lichtere) meldingen, die bij MBZ binnenkomen, maar die na een korte triage door MBZ kunnen worden overgedragen aan het lokale veld of een betrokken zorgaanbieder. De GGD is in gesprek met de gemeenten op welke wijze het lokale veld in de gemeente kan worden versterkt, zodat de zorg minder escaleert. Hierdoor zou het aantal trajecten bij MBZ kunnen worden verminderd. Het uitgangspunt hierbij is dat MBZ een vangnet-functie heeft. Sterkere verbinding tussen zorg en veiligheid Verschillende maatschappelijke ontwikkelingen leiden ertoe dat op gemeentelijk niveau zorg en veiligheid steeds sterker met elkaar in aanraking komen. Door de decentralisaties van zorgtaken naar gemeenten, het streven om inwoners langer in de wijk te laten wonen en de beweging van gespecialiseerde intramurale zorg naar ambulante ondersteuning, wonen kwetsbare groepen steeds langer in de wijk.

Dit geldt behalve voor bijvoorbeeld kwetsbare ouderen, ook voor personen die overlast gevend gedrag veroorzaken en/of voor zichzelf of anderen een gevaar kunnen zijn. Zowel bij Bijzondere Zorg, Veilig Thuis, crisisdiensten GGZ als het Veiligheidshuis zien we de complexiteit van casuïstiek toenemen. Dit vraagt om een goede samenwerking tussen zorgpartners, gemeenten, politie en justitie om samen een integrale aanpak te hanteren. Toekomstige wijziging in de Jeugd en gezinsbeschermingsketen In opdracht van de VNG, de ministeries van J&V en VWS is in het voorjaar 2021 een toekomstscenario van een nieuwe inrichting voor de Nederlandse jeugd en gezinsbescherming ontwikkeld. Het toekomstscenario schetst op hoofdlijnen hoe de kind- en gezinsbescherming er over zo’n vijf tot tien jaar uit zou kunnen zien. Dit houdt in: • Om kinderen en gezinnen heen staat het (gemeentelijk) Lokaal Team dat hulp verleent. • In het op te richten Regionaal Veiligheidsteam worden functies van de Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming samengebracht. • Er is één vast gezicht binnen het Lokaal Team dat indien nodig samen optrekt met een professional uit het op te richten Regionaal Veiligheidsteam. Het gezin krijgt dus een vaste professional of een vast duo dat gedurende de periode van hulpverlening bij hen betrokken blijft.

Het scenario betekent een grote innovatie en verandering in de jeugdbeschermingsketen, waarbij wordt overgestapt van een kind- naar een gezinsgerichte benadering. Van een estafettemodel waar meerdere organisaties het stokje doorgeven naar een teammodel. Van verschillende professionals in een gezin naar één vertrouwd gezicht. Kennis en deskundigheid op het gebied van zorg en veiligheid worden samengebracht. De uitgangspunten en realisatie van dit scenario hebben grote organisatorische consequenties voor de lokale sociale wijkteams, Raad voor de Kinderbescherming, Gecertificeerde Instellingen en ook voor Veilig Thuis. Dit scenario schetst een toekomstbeeld, maar is nog geen uitgewerkt plan. De invloed van deze ontwikkeling voor Veilig Thuis en de GGD is nog niet bekend. Oorlog Rusland - Oekraïne Op 24 februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen en startte de oorlog. Op het moment van schrijven van deze begroting groeit de vluchtelingenstroom uit Oekraïne. Voor 2022 en daarna kunnen de gevolgen fors zijn, inhoudelijk en financieel. Het Kabinet vraagt de Veiligheidsregio’s om de opvang van Oekraïense vluchtelingen te coördineren en samen met de gemeenten te organiseren. De GGD zal de publieke gezondheidszorg voor deze groep t.z.t. uitvoeren, maar de exacte rol van de GGD is nog niet duidelijk.

In financieel opzicht is alleen bekend dat het Kabinet van Rijkswege de kosten die gemaakt zullen worden, integraal zal vergoeden.

Programmabegroting 2023

pagina 13 van 110

3 Programma GGD

Programmabegroting 2023

pagina 14 van 110

3 3.1

Programma GGD Overzicht programma

Programmabegroting 2023

pagina 15 van 110

Vier pijlers van betrouwbare publieke gezondheid De minister van VWS heeft in 2014 verschillende pijlers van de GGD benoemd voor een robuuste vormgeving van de publieke gezondheid. Deze vier taken acht de minister “voor het fundament van de publieke gezondheid van zo essentieel belang, dat zij op een uniforme wijze moeten worden geborgd. Ze vragen een gespecialiseerde deskundigheid met een hoge mate van continuïteit en duidelijke aanspreekpunten (zowel voor de lokale als de landelijke overheid). Deze taken dienen daarom bij de GGD’en te worden belegd en vormen de vier pijlers van iedere GGD. Rijk en gemeenten moeten, vanuit ieders eigen verantwoordelijkheid, de kwaliteit van deze pijlers gezamenlijk verankeren”. De vier pijlers zijn in de brief van de minister in onderstaande figuur verbeeld.

Deze vier pijlers komen in de begroting van de GGD terug bij de uniforme taken (professioneel geborgde uitvoering van wettelijke taken), maar kennen ook een facultatieve component die per gemeente (of groep van gemeenten) wordt afgenomen.

Programmabegroting 2023

pagina 16 van 110

3.2

Wettelijke taken opgedragen aan de GGD

3.2.1

Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA)

Het programma ‘Onderzoek, informatie en advies’ (OIA) geeft vorm aan het strategisch thema ‘Informatie-gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven’ Een van de kerntaken van de GGD is het periodiek verzamelen van gezondheidsgegevens door middel van de gezondheidsmonitors. In het programma OIA worden verdiepende inzichten over gezondheid en veiligheid verkregen. Hierbij kunnen gegevens van verschillende gegevensbronnen worden gecombineerd. Voorbeelden van vraagstellingen zijn: • Waar of bij welke groep zien we een stapeling van problemen of veranderingen in de tijd? • Hoe ziet de bevolkingsopbouw of andere karakteristieken van het gebied of de doelgroep in kwestie eruit? • Wat is de onderlinge samenhang/interactie tussen indicatoren van zorg, gezondheid, onderwijs en veiligheid? • Waar liggen mogelijkheden om kansenongelijkheid tegen te gaan? Inzichten zijn van belang zowel voor beleidsmakers als professionals in het veld. Professionals kunnen beter worden uitgerust om specifieke doelgroepen goed te ondersteunen. Door effecten van een (nieuwe) werkwijze te monitoren is er een kort cyclische feedback en kan “al doende” worden geleerd en verbeterd. Het project “Gemeenten samen gezond” van de gemeenten Beuningen, Druten, Wijchen, NederBetuwe en Buren wordt met een dergelijke “lerende aanpak” opgepakt.

Binnen dit proces wordt de informatiebehoefte gepeild en wordt gericht data verzameld of ontsloten. Hierna vindt verwerking, ordening, koppeling en visualisatie plaats. De nieuwe informatie die dit oplevert, wordt met de professionals verwerkt tot handelingsperspectieven in de praktijk en kennis voor besluitvormingsprocessen. Door inzet van een procesbegeleider richten we zo eenduidig mogelijk, maar bovenal gezamenlijk met de eindgebruikers van de inzichten, een continue proces in. Informatiegestuurd werken vraagt om een programmatische aanpak om methodiek, expertise en technische infrastructuur samen te brengen. Overzichtelijke rapportages/dashboards die goed toegankelijk en veilig (AVG-proof) zijn, vormen het eerste resultaat en de basis voor verdere verdieping. Dit kan door relevante indicatoren en andersoortige gegevens te koppelen. Ook kan gekozen worden om in te zoomen op specifieke (kwetsbare) doelgroepen. Thema’s zoals het verbeteren van mentale gezondheid van de jeugd, gezondheid in relatie tot ruimtelijke ordening, of vraagstukken op het gebied van zorg en veiligheid vragen om een gezamenlijke en gerichte aanpak van meerdere actoren. Informatiegestuurd werken werkt zowel richtend als ondersteunend. Stand van zaken Samen met de gemeente Nijmegen heeft de GGD eerder een Trusted Third Party-constructie aangeschaft.

Daar waar koppeling op persoonsniveau essentieel en relevant is, zijn we in staat om deze veilig aan te bieden. Een voorbeeld van de toepassing is de gezamenlijke OGGZ monitor. Deze kan verder worden uitgebreid door bijvoorbeeld data te verrijken met andere gebieden/thema’s, waaronder het sociale domein, het jeugddomein (onderwijs) en de medische zorg (1e en 2e lijn). In 2021 is een veilige en schaalbare technische infrastructuur voor de opslag en verwerking van data ingericht.

Programmabegroting 2023

pagina 17 van 110

Voor de coronabestrijding heeft OIA een interactief dashboard ingericht om test- en vaccinatiedata inzichtelijk te maken op gemeente-, wijk- en buurtniveau. Op basis van data en achtergrondkennis is bepaald waar en hoe we maatwerk konden leveren. Zo konden we verandering over de tijd en clusters goed in beeld krijgen, hebben we bepaald waar we met mobiele teststraten en prikpunten het bereik van inwoners in specifieke stadsdelen of kernen konden vergroten, en signaleerden we specifieke aandachtsgebieden. Voor verschillende taken van Bijzondere Zorg (meldpunt niet-acuut, Toegang Beschermd Wonen) zijn monitors ingericht. Hierdoor hebben GGD en gemeenten meer informatie over kwetsbare doelgroepen en het gebruik van gemeentelijke voorzieningen. OIA ondersteunt ook bij CTMO. Voor Veilig Thuis zijn verantwoordingscijfers in een inzichtelijk dashboard gezet. Dit dashboard is vanaf 1 april 2022 toegankelijk voor gemeenten, zodat de verrichtingen per gemeente op een makkelijke wijze gevolgd kunnen worden. Dit kan gemeenten ondersteunen in het maken van specifieke beleids- of uitvoeringskeuzen voor bijvoorbeeld de inrichting van (extra) ondersteuning in het sociaal domein. Voor de gezondheidsmonitors vormen de huidige gebiedsprofielen de uitgangspositie. Deze kaarten geven een beschrijvend beeld op gemeente-, wijk- en buurtniveau op het gebied van gezondheid en welzijn.

We hebben een inhoudelijke verkenning gestart op registratiedata vanuit de wettelijke taken die de GGD uitvoert. Hieruit komt naar voren dat op het gebied van gezondheid van de jeugd, we kunnen werken aan tussentijdse en/of verdiepende inzichten. Gegevens van RIVM (open data, bronsystemen en de databases van het regiobeeld), het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) en Vektis (de gemeentezorgspiegel) kunnen waardevol zijn om de context te verkennen. De koppeling met verschillende gegevensbronnen kan een juiste duiding van inzichten ondersteunen. Data vanuit gemeenten of andere samenwerkingspartners kunnen helpen om bijvoorbeeld de klantreis door het zorglandschap in beeld te brengen. Ook kan het voorzieningengebruik op lokaal niveau worden betrokken. De informatiebehoefte bij gemeenten en andere relevante partners is in beeld gebracht.

•

•

‘Informatie-gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven’ is één van de strategische thema’s van de Meerjarenstrategie. Intern ondersteunt OIA door het ontsluiten, verwerken, verrijken en presenteren van de data. Hiertoe investeert OIA in dataspecialistische expertise. Extern (samenwerkingspartners en gemeenten) stemt OIA af welke gegevens en informatieproducten relevant zijn. Gezamenlijk kunnen integrale vraagstellingen worden opgepakt. Vooraf zullen de informatiebehoefte en grondslagen worden afgestemd voor het combineren van data en om te komen tot een veilige (AVG-proof) data-infrastructuur. De GGD ontwikkelt de informatiepositie in verbinding met gemeenten en lokale, regionale en landelijke partners. Huidige gebiedsprofielen worden uitgebreid met nieuwe indicatoren zodat een integraal, domein-overstijgend inzicht ontstaat. Deze kunnen beleidskeuzes verder ondersteunen. Door ontwikkelingen kortcyclisch te monitoren wordt actiegericht leren ondersteund en is regelmatige evaluatie en bijstelling van beleid mogelijk.

De coronacrisis heeft de urgentie van het tegengaan van kansenongelijkheid en investeren in gezondheid en preventie versterkt. De materie is complex, mede vanwege onderliggende vraagstellingen zoals armoede, schulden en laaggeletterdheid. Informatiegestuurd werken helpt beleidsmakers om onderbouwde keuzes te kunnen maken en richting te geven.

Programmabegroting 2023

pagina 18 van 110

Daarnaast ondersteunt informatiegestuurd werken professionals, die gezamenlijk door actiegericht leren een complex vraagstuk oppakken. Door vanuit de GGD data-expertise en datavaardigheden van professionals verder te ontwikkelen, kunnen we samen met gemeenten, ook waar nog geen vaste data expertise ingezet is, structureel werken aan een kennis- en data infrastructuur. De ontwikkelingen op het gebied van een data-infrastructuur worden samen met het informatiemanagement van de GGD doorgemaakt. Naast een betrouwbare, veilige en gestructureerde dataverzameling wordt ook het toegangsniveau en de presentatievorm van deze data steeds belangrijker. Statische rapporten en hard copy-vormen van factsheets en wijkprofielen kunnen aangevuld of vervangen worden door dashboards. Op die wijze kan iedere werknemer, bestuurder, ambtenaar en burger op maat (afhankelijk van het autorisatieniveau) én interactief gebruik maken van actuele data. Buiten de GGD biedt dit de mogelijkheid om op gedetailleerd niveau informatie in te winnen. Binnen de GGD zorgt het voor spiegelinformatie ten behoeve van eenduidige registratie en registratiekwaliteit en kan het de bewustwording van het nut van data en de data-volwassenheid van de organisatie laten groeien.

Strategisch doel Groeien in datavolwassenheid in de vorm van verdiepende inzichten op het gebied van publieke gezondheid.

Operationeel doel Het, in afstemming met samenwerkingspartners, realiseren van integrale inzichten om een thema of (kwetsbare) doelgroep beter in beeld te krijgen.

Prestatie / Resultaat 2023 Dashboard met focus op een gezamenlijk geprioriteerd thema/(kwetsbare) doelgroep.

Doorontwikkelen OGGZ monitor met samenwerkingspartners.

Doorontwikkeling van een gezamenlijk regionaal monitoringsinstrument t.b.v. een zo compleet mogelijk beeld over de hele OGGz keten. Verkenning landelijke mogelijkheden.

Vraaggestuurd doorontwikkelen van dashboards op afdelingsniveau t.b.v. uitbreiding, datakwaliteit, dataregistratie/registratieafspraken

Prestatie is afhankelijk van de vraag en prioritering binnen de afdelingen/samenwerkingspartners.

Inrichten van verdiepende statistische analyses om structurele verdiepingsslag aan bestaande inzichten te brengen.

Verkenning wat clusteranalyse, tekst mining, multilevel analyse etc. op kan leveren aan verbanden of verklaringen.

Programmabegroting 2023

pagina 19 van 110

Strategisch doel Toewerken naar een meer datagedreven GGD

Operationeel doel Opzetten van een structurele en veilige data-infrastructuur.

Prestatie / Resultaat 2023 Gezamenlijke regionale datainfrastructuur, waarbij data voor een specifieke vraag op een veilige manier te combineren/delen zijn binnen een samenwerkingsverband tussen verschillende partijen uit het publieke domein, veiligheid, zorg en welzijn. Minimaal 1 pilot met datadeling tussen gemeente/GGD.

Het, door gemeenten en andere partners, veilig en laagdrempelig gebruiken van door de GGD verzamelde, gecombineerde en geanalyseerde data ten behoeve van beleid.

Dataplatform in nader te bepalen vorm.

Groei in datavaardigheid: Producten vanuit OIA maken deel uit van leer- en verbetercyclus van de lijnafdelingen.

Geborgde producten binnen de lijnafdelingen, die worden geraadpleegd voor accurate cijfers en/of verbeteringen in de datakwaliteit.

Doorontwikkeling met de gebruikers en samenwerkingspartners van het dataplatform.

Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Gewijzigde Programma Onderzoek, Informatie en Advies Realisatie begroting Begroting 2021 2022 2023 Lasten Personeelskosten 279 445 378 Materiële kosten 109 62 93 Kapitaallasten 0 0 0 Bijdrage aan interne dienstverlening 1 108 109 Baten Uniforme bijdragen gemeenten -379 -564 -569 Subsidie gemeenten 0 0 0 Bijdrage rijk 0 0 0 Overige opbrengsten -20 -50 0 Resultaat Mutaties reserve 0 0 0 Resultaat Vennootschapsbelasting 0 0 0 Resultaat na belasting -10 0 11

Programmabegroting 2023

Raming 2024

Raming 2025

Raming 2026

244 84 0 75

244 84 0 75

244 84 0 75

-404 0 0 0

-404 0 0 0

-404 0 0 0

0

0

0

0 0

0 0

0 0

pagina 20 van 110

3.2.2

Algemene Gezondheidszorg (AGZ)

3.2.2.1 Gezondheidsbescherming Wat houdt het in? Gezondheidsbescherming richt zich op het beschermen van de gezondheid van inwoners van Gelderland-Zuid tegen infectieziekten in binnen- en buitenland, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s. Doel is onder andere om te voldoen aan de eisen die wet- en regelgeving stelt aan gemeenten (Wet publieke gezondheid, Wet veiligheidsregio’s en subsidieregeling publieke gezondheidszorg). Gezondheidsbescherming is één van de pijlers van de publieke gezondheidszorg.

Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Gezondheidsbescherming in het sociale en fysieke domein is één van de vier strategische thema’s in de Meerjarenstrategie 2020-2023. Gezondheidsbeschermende maatregelen zoals vaccineren en het voorkomen van infecties door preventie, zijn van groot belang voor de volksgezondheid. Gezondheidsbescherming is één van de belangrijkste wettelijk verplichte taken in de Wet Publieke Gezondheid. Belangrijke speerpunten in dit kader zijn: • integrale advisering gezonde leefomgeving: hierdoor levert de GGD een betrouwbare bijdrage aan een veilige en gezonde leefomgeving; • infectiepreventie en bestrijding antibiotica-resistentie: aandacht voor kwetsbare groepen en het voorkomen dat één van de grootste bedreigingen binnen de gezondheidszorg in Nederland onbeheersbaar wordt; • integrale organisatie seksuele gezondheidszorg: hierbij focust de GGD nog meer op preventie en sluit zo goed als mogelijk aan bij de behoefte van de inwoners.

Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen betreffen: • Aanhoudende dreiging en onvoorspelbaarheid van infectieziekten, opkomende zoönosen en gevaar van infecties door bacteriën die (multi)resistent zijn tegen antibiotica. • Continuering en doorwerking effecten coronapandemie, inclusief extra inzet infectieziektebestrijding en eventueel overige extra taken (testen, vaccineren, bron- en contactonderzoek (bco), etc.). • VWS onderzoekt in 2022 wat nodig is qua "paraatheid” voor toekomstige pandemieën; dit kan leiden tot wijzigingen in de landelijk-regionale vormgeving van de infectieziektebestrijding. • Het RVP is opgenomen in de Wpg. De afdeling Infectieziektebestrijding is verantwoordelijk voor de surveillance van de vaccinatiegraad. • Zorg over groepen die relatief grote seksuele gezondheidsrisico’s lopen en de noodzaak tot netwerksamenwerking, extra preventie en inzet hiervoor. • Vanaf 2021 is € 35.000 per jaar bezuinigd door het laten vervallen van het uitbraakbudget van Infectieziektebestrijding binnen het kader van de GGD-brede bezuinigingen (verwerkt in onderhavige begroting). Indien zich een uitbraak voordoet zullen de kosten hiervan bij desbetreffende gemeente(n) in rekening worden gebracht indien het Rijk deze kosten niet of onvoldoende vergoedt.

Programmabegroting 2023

pagina 21 van 110

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel Gezondheidsbescherming van inwoners tegen infectieziekten in binnen- en buitenland, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s (Wpg).

Operationeel doel Voorkomen en bestrijden van infectieziekten en TBC, vroegtijdig signaleren hiervan en adequaat voorbereid zijn op uitbraken.

Prestatie / Resultaat 2023 • Surveillance. • Monitoring RVP-vaccinatiegraad Gelderland-Zuid. • Verwerking van meldingen conform Wpg. • Beleidsadvisering. • Preventie. • Bron- en contactopsporing / screening. • Netwerksamenwerking. • Vangnet. • Uitbraakmanagement. • Onderzoek. • Behandeling en begeleiding. • Extra taken in het kader van de coronapandemie (testen, vaccineren, bco, etc.) die door de Minister van VWS bij de GGD zijn belegd.

Preventie en bestrijding van niet te behandelen infecties veroorzaakt door resistente bacteriën (Antibioticaresistentie ABR).

•

• • •

Adviesfunctie voor de uitvoering van de aanpak ABR met de ketenpartners Gelderland-Zuid. Deelname aan het Gelders Antibiotica & Infectiepreventie Netwerk (GAIN). Deelname aan het ABR-kennisnetwerk Oost-Nederland. Deelname aan projecten en onderzoek.

Technische hygiënezorg bij risico-instellingen en evenementen (Wpg).

•

Inspecties bij risicovolle situaties en instellingen waar meer risico’s op infecties te verwachten zijn zoals: • Grote evenementen. • Seksinrichtingen. • Opvangvoorzieningen.

Integrale seksuele gezondheidszorg (Wpg).

•

Uitgevoerde Wpg-taken seksuele gezondheidszorg (in samenhang georganiseerd met aanvullende seksuele gezondheidszorg Gelderland-Zuid): o Netwerksamenwerking en deskundigheidsbevordering in de keten. o Preventie-activiteiten met betrekking tot onder andere: Voorlichting aan kwetsbare groepen. eHealth ter ondersteuning aan de netwerksamenwerking en preventie-activiteiten.

Voorkomen of beperken van gezondheidsschade ten gevolge van bloot-

•

Advisering over de (negatieve) invloeden van milieufactoren op de gezondheid van inwoners.

Programmabegroting 2023

pagina 22 van 110

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel

Prestatie / Resultaat 2023 • Voorlichting aan gemeenten, instellingen en inwoners. • (Oriënterend) onderzoek naar blootstelling aan milieufactoren en gezondheidsproblemen. • Signalering van ongewenste ontwikkelingen. • Verwerking van meldingen, vragen en klachten. • Preventie.

Operationeel doel stelling aan ongunstige milieufactoren (MMK, Wpg).

3.2.2.2 Toezicht Kinderopvang, Tattoo en piercing

Toezicht richt zich op het ondersteunen van gemeenten, Rijk en netwerkpartners bij het borgen van de kwaliteit van de kinderopvang en tattoo & piercing. Toezicht is één van de pijlers van de publieke gezondheidszorg.

Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Wij helpen gemeenten te borgen dat de (kwetsbare) gebruikers erop kunnen vertrouwen dat de geboden diensten en zorg van goede kwaliteit zijn.

Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen: • In de afgelopen jaren is het nieuwe toezicht, gebaseerd op de nieuwe wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (Wet IKK), reeds gefaseerd ingevoerd. • Nieuw ingevoerde werkwijzen, zoals herstelaanbod, worden gemonitord en zo nodig bijgesteld. • Intensivering van het toezicht op de gastouderopvang realiseren in samenwerking met de gemeenten, conform het landelijk beleid en gefaciliteerd door de extra storting hiervoor in het gemeentefonds. • Verdere implementatie van het flexibele toezicht. Hierbij wordt de vaste set van de minimaal te inspecteren voorwaarden sterk verminderd, en is er meer maatwerk door toezichthouder en gemeente mogelijk wat betreft de keuzes voor de te inspecteren voorwaarden. Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel Bijdragen aan kwaliteitsborging kinderopvang en specifieke voorzieningen

Prestatie / Resultaat 2023 • Toezicht kinderopvang volgens wet Kinderopvang en wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK). • Intensiever toezicht op de gastouderopvang. • Verdere implementatie van het flexibel toezicht.

Operationeel doel Toezicht houden op kwaliteit kinderopvang (Wet IKK)

Programmabegroting 2023

pagina 23 van 110

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel

Prestatie / Resultaat 2023 Toezicht en vergunningverlening bij tattooen piercingshops volgens de Warenwet.

Operationeel doel Toezicht bij tattoo- en piercingshops

3.2.2.3 Publieke gezondheid bij crises en rampen

De publieke gezondheidszorg bij crisis en rampen richt zich op het borgen van de inzetcapaciteit van de GGD bij calamiteiten en crisis, zodat wordt voldaan aan de eisen die zowel de Wet publieke gezondheid als de Wet veiligheidsregio’s stelt. Publieke gezondheid bij incidenten, rampen en crises is benoemd als één van de vier pijlers van de GGD. Dit product is ondergebracht bij AGZ, desalniettemin blijft de inzet hiervan GGD-breed. PSHi is als apart facultatief product opgenomen in de begroting van de GGD. De regie voor de PSHi is altijd een verantwoordelijkheid van gemeenten. Indien gemeenten GGD-inzet vragen voor PSHi wordt dit gezien als facultatieve taak en vindt verrekening op factuurbasis plaats (zie facultatieve producten).

Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Een van de belangrijkste GGD-rollen betreft die van crisisorganisatie. Met het subprogramma Publieke gezondheid bij crisis en rampen, wordt deze rol ingevuld en wordt voldaan aan de wettelijke eisen op dit gebied. Het biedt het kader voor alle GGD-medewerkers om zich voor te bereiden op hun rol in een crisissituatie of ramp. Daarbij geven we extra aandacht aan kwetsbare groepen ten tijde van een crisis, ramp of ingrijpende gebeurtenis.

Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen zijn: • Subsidiekaders van NZa/AZO voor OTO-middelen 2023. • Verminderde subsidie van NZa/AZO vanaf 2022 voor OTO met € 21.000; deze wordt binnen begroting opgelost; geen extra inwonersbijdrage benodigd (verwerkt in onderhavige begroting). • Continueren van PSHi als facultatief product.

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel Borgen publieke gezondheid bij crisis en rampen (Wpg in relatie tot Wvr).

Prestatie / Resultaat 2023 • Actueel GGD-crisisplan en GGD Rampen Opvang Plan (GROP). • Oefenen, trainen en opleiden conform deze plannen. • Voorzien in piketfuncties publieke gezondheid voor VRGZ-/GHOR-crisisorganisatie. • Borgen inzet GAGS voor de GHOR.

Operationeel doel (Kunnen) uitvoeren van GGD-taken IZB, MMK, GZO en PSH in opgeschaalde situaties.

Programmabegroting 2023

pagina 24 van 110

Bedragen x € 1.000,-

Algemene Gezondheidszorg

Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Gewijzigde Realisatie begroting Begroting 2021 2022 2023

Lasten Personeelskosten Materiële kosten Kapitaallasten Bijdrage aan interne dienstverlening Baten Uniforme bijdragen gemeenten Subsidie gemeenten Bijdrage rijk Overige opbrengsten Resultaat Mutaties reserve Resultaat Vennootschapsbelasting Resultaat na belasting

3.2.3

Raming 2024

Raming 2025

Raming 2026

1.870 229 0 1.023

2.298 328 0 1.050

2.320 191 0 1.242

2.303 190 0 1.258

2.303 190 0 1.258

2.303 190 0 1.258

-3.306 0 -27 -82

-3.677 0 0 0

-3.650 0 0 -38

-3.713 0 0 -38

-3.713 0 0 -38

-3.713 0 0 -38

0

0

0

0

0

0

0 -294

0 0

0 65

0 0

0 0

0 0

Gezond Leven: Gezonde wijk/gemeente en Gezonde School

Met de producten Gezonde Wijk/gemeente en Gezonde School geven we invulling aan de kerntaak Gezondheidsbevordering. Om deze taak goed, effectief en efficiënt te kunnen uitvoeren is het belangrijk om in de gemeenten, de wijken en de scholen aanwezig te zijn. Alleen dan is het mogelijk om met de relevante partners, de burgers in de wijk en de gemeente deze taak op maat inhoud te geven en optimaal in te spelen op de behoeften en vragen van de gemeente en de gemeenschap. De kracht van wijkgericht werken Iedere wijk, dorpskern of gemeente is anders en heeft andere vragen en behoeften en ook haar eigen kracht en lokale netwerken. En zelfs binnen één wijk zijn er verschillende kwetsbare groepen te definiëren waarbij iedere groep met zijn eigen specifieke vraagstukken kampt. Oplossingen vanuit de gedachte ‘one size fits all’ zijn hierbij niet van toepassing. Het verbeteren van een gezonde leefomgeving kan alleen als dat op maat gebeurt en aansluit bij de vraagstukken die gemeente, netwerk en inwoners samen willen oplossen. Omdat de vragen en vraagstukken in iedere gemeente/wijk anders zijn, zal ook de inhoudelijke inzet van de lokale GGD’ers op maat zijn. Daarvoor gaan wij ieder jaar met de gemeente in gesprek om samen de focus van onze lokale inzet te bepalen.

Deze inzet is gericht op lokaal maatwerk, aansluitend bij lokale netwerken en gericht op het realiseren van een gezonde(re) leefomgeving. Gezonde Kennis De epidemiologen en onderzoekers van het team Gezonde Kennis voeren voor de GGD Gezondheidsmonitors uit. Deze onderzoeksgegevens geven een beeld van de gezondheid van de inwoners in ons werkgebied. Deze informatie is de basis van preventieve acties, beleidsadvisering en gezondheidsbevordering. Het team Gezonde Kennis werkt nauw samen met de gezondheidsmakelaars (zie onder) en met de medewerkers van het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) van de GGD. Daarnaast worden de monitors in nauwe samenwerking met het RIVM, het CBS en andere GGD’en uitgevoerd.

Programmabegroting 2023

pagina 25 van 110

Gezondheidsmakelaars Gezondheidsmakelaars agenderen en adviseren: ze zijn adviseurs en procesregisseurs voor het aanpakken van complexe volksgezondheidsproblemen en het vertalen van beleid naar lokale praktijk. Het gaat hierbij om het vormgeven van collectieve gezondheidsbevordering ter preventie van volksgezondheidsproblemen als roken, alcohol, overgewicht, depressie en eenzaamheid. Ze richten zich met name op inwoners in kwetsbare situaties zoals, jeugd, ouderen, laaggeletterden, vluchtelingen, migranten en/of mensen in armoede/lage SES. De GGD kent een gezondheidsmakelaar ‘school en jeugd’ en een gezondheidsmakelaar ‘volwassenen’. De makelaar school en jeugd richt zich primair op burgers in de leeftijd van 0 tot 18 jaar, hun gezin en het onderwijs. Op basis van thema’s richt zij netwerken in en werkt zij samen met relevante ketenpartners. De makelaar volwassenen doet hetzelfde maar dan gericht op burgers in de leeftijd 18 jaar en ouder. Door gezondheidscijfers te analyseren en te combineren met lokale kennis en het lokale netwerk komen de gezondheidsmakelaars tot een advies op maat. Zo adviseren ze over passende en effectieve, integrale en programmatische aanpakken. Ze versterken het lokale netwerk door het te verbinden en coalities te vormen met andere relevante belanghebbenden om samen een gezonde (fysieke en sociale) leefomgeving voor inwoners te realiseren.

Gezondheidsmakelaars faciliteren en organiseren: ze zijn gewaardeerde partners omdat ze niet alleen meedenken maar ook meedoen. Ze organiseren netwerkvorming, ondersteunen bij uitvoering van campagnes en voorlichtingsactiviteiten. Daarnaast organiseren zij bijeenkomsten om samen met inwoners, huisartsen, sociale wijkteams en andere wijkprofessionals te komen tot een gezamenlijke, gedragen en gedegen aanpak van prioriteiten op basis van wijkanalyses. Desgewenst zijn zij als projectleider kartrekker van gezondheidsbevorderende samenwerkingsprojecten. Ze ondersteunen bij evaluatie en monitoring. Op deze manier verstevigen ze de lokale preventieve infrastructuur. Gemeenten hebben goede ervaringen met gezondheidsmakelaars van de GGD om daadwerkelijk in samenwerking met bewoners en professionals concreet, effectief en efficiënt aan de slag te gaan met gezondheidsbevordering en preventie in de wijk en/of gemeente.

Vanuit de Wet Publieke Gezondheid (Wpg) heeft de GGD de wettelijke verplichting tot het beschermen, bewaken en bevorderen van gezondheid. Zoals in de meerjarenstrategie staat beschreven, heeft de GGD meerdere taken en rollen welke samenkomen in wijk, buurten, dorpskernen en gemeenten. Dit product sluit naadloos aan op de meerjarenstrategie waarbij zorg en ondersteuning dicht bij de burger worden georganiseerd. Hierbij gaat extra aandacht naar kwetsbare groepen. Gezond Leven werkt volgens de leidende principes uit de meerjarenstrategie: Gezond Leven sluit aan bij (behoeften en vragen vanuit) gemeenten en werkt nauw samen met netwerkpartners (netwerkaanpak). Daarnaast vult Gezond Leven grotendeels het strategisch thema ‘Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg’ in uit de meerjarenstrategie. Om preventie slim te organiseren werkt de GGD aan een preventieve infrastructuur. Hieronder verstaan we de structuur waarin partijen in een gemeente of wijk samenwerken aan het voorkomen van gezondheidsproblemen en waar iedereen een bijdrage levert om dit op te lossen.

Programmabegroting 2023

pagina 26 van 110

GOR-proposities De opzet is om een brede gezondheidsmonitor te ontwikkelen en uit te voeren om de fysieke en mentale gezondheidseffecten van de coronacrisis in kaart te brengen en op basis hiervan de Minister van VWS en gemeentebesturen te adviseren. Doel is het creëren van een zo volledig mogelijk inzicht in de fysieke en mentale gezondheidseffecten door bundeling en vooral ook koppeling van de grote hoeveelheid aan veelal losstaande corona-gerelateerde onderzoeken die onlangs van start zijn gegaan, gekoppeld aan de reguliere processen, zoals de Gezondheidsmonitor Jeugd en de Gezondheidsmonitor Volwassen & Ouderen en ook de Nivel Zorgregistraties. Coronacrisis De coronapandemie laat nu al zijn sporen na. We zien een toename van mentale klachten (waaronder stress, eenzaamheid en aanhoudende moeheid), toename social media-gebruik, minder beweging, meer eenzaamheid en grotere kansenongelijkheid. Ook geeft 1 op de 10 ouders aan uit balans te zijn als het gaat om draaglast versus draagkracht. Preventie Mede door de coronacrisis krijgt preventie extra aandacht. Vanuit de Rijksoverheid worden middelen ter beschikking gesteld om opgelopen achterstanden weg te werken, maar ook om nieuwe initiatieven te lanceren.

Preventie-akkoord De Staatssecretaris van VWS heeft in 2018 het Nationaal Preventieakkoord gesloten onder meer met patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten, sportverenigingen en sportbonden, bedrijven en maatschappelijke organisaties, zoals de GGD. De focus ligt op niet gaan roken en stoppen met roken, alcoholmatiging en gezond gewicht, waarbij een brede integrale aanpak wordt voorgestaan. Het Preventieakkoord sluit goed aan op het gezondheidsbeleid van de gemeenten en op de inzet van gezondheidsmakelaars van onze GGD om de integrale aanpak op de gekozen leefstijlthema’s te verbreden en te verstevigen. In de regio Gelderland-Zuid zijn tal van lokale preventieakkoorden gesloten, waarbij ook de GGD en de gezondheidsmakelaars - in de ontwikkeling en uitvoering ervan - betrokken zijn. Momenteel wordt landelijk de discussie gevoerd om ‘mentale gezondheid’ als vierde pijler toe te voegen aan het preventieakkoord.

Strategisch doel Het bevorderen van de gezondheid van inwoners van het werkgebied door het versterken van een preventieve infrastructuur in gemeenten en de regio (Wpg).

Operationeel doel Het verkrijgen van gezonde(re) volwassenen vanuit een wijk- of gemeentegerichte aanpak. Gemeenten pakken kansen op gebied van gezondheidsbevordering en ter versterking van de preventie infrastructuur. Het verkrijgen van een gezonde jeugd binnen scholen, wijken en gemeenten.

Programmabegroting 2023

Prestatie / Resultaat 2023 Per gemeente: een opgesteld, uitgevoerd en geëvalueerd uitvoeringsprogramma gezondheidsbevordering. Advies en ondersteuning aan gemeenten en samenwerkingspartners over versterking lokale preventieinfrastructuur. Agendering, organisatie, uitvoering, monitoring en evaluatie van gezondheidsbevordering in gemeenten i.s.m. gemeenten, scholen en onze lokale samenwerkingspartners.

pagina 27 van 110

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestatie / Resultaat 2023 Versterkte lokale preventieinfrastructuur. Netwerkversterking op en rondom scholen en de wijk. Uitvoering werkwijze Gezonde School op PO-, VO-, SO- en Mboscholen.

Het verkrijgen van gegevens en inzichten in de gezondheid van de inwoners van 0-100 jaar per gemeente en per wijk/dorp/school (Wpg).

Uitvoeren van GGD gezondheidsmonitor (jong) volwassenen (opzetten van monitoronderzoek, dataverzameling, analyse en presentatie)

Volgens plan uitgevoerde gezondheidsmonitors en extra monitors naar aanleiding van corona. Rapportage over en presentatie van de monitorgegevens aan alle gemeenten in het werkgebied. Besproken resultaten van de monitors met gemeenten.

Bedragen x € 1.000,Gezond Leven

Lasten Personeelskosten Materiële kosten Kapitaallasten Bijdrage aan interne dienstverlening Baten Uniforme bijdragen gemeenten Subsidie gemeenten Bijdrage rijk Overige opbrengsten Resultaat Mutaties reserve Resultaat Vennootschapsbelasting Resultaat na belasting

Realisatie

Gewijzigde begroting Begroting

2021

2022

2023

Raming 2024

Raming 2025

Raming 2026

1.247 51 0 420

1.113 62 0 527

1.149 52 0 687

1.139 52 0 695

1.139 52 0 695

1.139 52 0 695

-1.659 0 -2 2

-1.701 0 0 0

-1.716 0 0 -140

-1.746 0 0 -140

-1.746 0 0 -140

-1.746 0 0 -140

0

0

0

0

0

0

0 60

0 0

0 31

0 0

0 0

0 0

Programmabegroting 2023

pagina 28 van 110

3.2.4

Jeugdgezondheidszorg (JGZ) • •

JGZ voor -9 mnd-18 jaar JGZ voor 4-18 jaar

De GGD voert voor de gemeenten van Gelderland-Zuid de Wet publieke Gezondheid (Wpg) uit. Met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) levert de GGD een bijdrage aan het lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien van de jeugd. De JGZ zet in op een gezonde start en ontwikkeling voor de jeugd van Gelderland-Zuid, de ondersteuning bij het gezond en veilig opgroeien, het bieden van ondersteuning aan ouders bij de opvoeding en het stimuleren van een gezonde omgeving voor de jeugd. De doelgroep Jeugd De GGD monitort de gezondheid van alle kinderen in Gelderland-Zuid. Dit doet zij door alle kinderen op gezette leeftijden te screenen op risico’s en aandoeningen en volgens vaststaande normen op te roepen bij de jeugdverpleegkundige dan wel de jeugdarts. De jeugdverpleegkundige en de jeugdarts zijn professionals bekwaamd in het normaliseren; ze stellen gerust, geven informatie, bieden ondersteuning of verwijzen indien nodig door. De doelgroep Jeugd valt in te delen in drie categorieën: ▪ Veerkrachtige kinderen. ▪ Kwetsbare kinderen. ▪ Beschadigde kinderen. Veerkrachtige kinderen De veerkrachtige kinderen omvatten 80% van het totaal; zij hebben beperkt ondersteuning nodig. Het is met name van belang om ervoor te zorgen dat het met de 80% jeugd waarmee het goed gaat, ook goed blijft gaan.

De GGD verliest dan ook geen enkel kind uit beeld, wel zet zij lichtere monitoringsvormen in bij veerkrachtige kinderen dan bij de overige twee categorieën. Kwetsbare en beschadigde kinderen 20% van de jeugd vergt meer aandacht van met name de jeugdhulpverlening (15%) en zeer intensieve hulpverlening (5%). Bij deze categorieën zet de GGD zwaardere monitoringsvormen in en blijft zij actiever in beeld om ervoor te zorgen dat de juiste, effectieve ondersteuning geboden wordt. Bij alle drie de categorieën bezien we samen met de gemeente of er extra aandacht besteed dient te worden aan specifieke kwetsbare doelgroepen. Veelal worden dan collectieve oplossingen gevonden op school. Tevens wordt op wijkniveau samengewerkt met netwerkpartners uit bijvoorbeeld het welzijnswerk. Preventie Zowel bij veerkrachtige kinderen als kwetsbare kinderen als bij beschadigde kinderen dient oog te zijn voor preventie. Per categorie verschilt echter de toepassing. Bij de veerkrachtige kinderen ken je enkel preventie ter voorkoming van zorg; curatie heeft daar nog geen plaats. Bij kwetsbare kinderen en beschadigde kinderen is curatie aanwezig en dient preventie gericht te zijn op het voorkomen van een verergering van de klachten. De GGD zet zich in om hardnekkige maatschappelijke problemen (zoals schoolverzuim, kindermishandeling en (gezondheidsklachten door) armoede) te lijf te gaan.

Ze volgt hierin de landelijke preventieagenda, zoals onderstreept door ActiZ Jeugd, GGD GHOR Nederland en het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ). De landelijke preventieagenda bestaat uit vier pijlers: 1. Verstevigen ouderschap Elk kind verdient de best mogelijke start van zijn leven en een optimale kans op een gezonde en veilige ontwikkeling. Dit vraagt krachtig ouderschap waarin interactie tussen ouder en kind en tussen ouders onderling centraal staat.

Programmabegroting 2023

pagina 29 van 110

2. Veilige hechting ondersteunen Een veilige hechtingsrelatie is van wezenlijk belang voor een gezonde ontwikkeling van een kind. Wanneer een kind een veilige hechtingsrelatie opbouwt met zijn ouders vergroot dat de kans op een ongestoorde, met name sociale en emotionele, ontwikkeling. 3. Bekrachtigen goede gezondheid Alle kinderen worden gescreend op de grootste gezondheidsrisico’s en interventies worden gericht ingezet waarbij de eerste focus is om te normaliseren. Hierbij wordt, naast fysieke en mentale aspecten van gezondheid, ook gelet op kwaliteit van leven, participeren in de samenleving, goed dagelijks functioneren en zingeving. 4. Versterken weerbaarheid De weerbaarheid van kinderen en jongeren wordt vergroot door een gezonde leefstijl te stimuleren. Om dit te bereiken is het zichtbaar en aanwezig zijn op scholen een fundamentele voorwaarde. De GGD draagt zo bij aan de preventieve basis van de gezondheid van kinderen. Bij de inzet van preventie beoordeelt de GGD steeds wat de meest effectieve wijze is om de gezondheidswinst te bereiken. Sommige preventiedoelstellingen lenen zich uitstekend om via collectieve interventies te bereiken en bij andere onderwerpen is individuele aandacht of een combinatie vereist. Op deze manier wordt gezondheidswinst bereikt waardoor burgers beter kunnen participeren in de maatschappij en meer zelfredzaam zijn.

Vormgeven aan preventie doet de GGD vanzelfsprekend niet alleen; we werken onder meer samen met het lokale jeugdnetwerk, de gemeente, de 1e en 2e lijnszorg en de jeugdhulpverlening. Lokale benadering De uitvoering van de wet vraagt vanzelfsprekend om een rechtvaardige, gelijke benadering. Desalniettemin is afstemming op de specifieke, lokale omgeving en de daar aanwezige sociale kaart noodzakelijk. Daarom werkt de GGD gebiedsgebonden. Per gebied geven de GGD-jeugdteams op basis van de specifieke vraag en op basis van de optelsom aan capaciteiten nader invulling aan een lokale benadering. Deze jeugdteams kunnen uit verschillende functies bestaan. Samenwerking onderwijs en kinderopvang Teneinde lokaal goed vorm te geven aan preventie wordt intensief samengewerkt met het onderwijs en de kinderopvang. De kinderopvang en later de school heeft namelijk een grote vormende waarde en neemt in het leven van kinderen een vooraanstaande plaats in. Een gezonde en veilige kinderopvang en school hebben een positieve invloed op de ontwikkeling van het kind. Ook is het een vindplaats van signalen als kinderen problemen hebben. Iedere school in Gelderland-Zuid heeft een eigen jeugdarts, jeugdverpleegkundige, doktersassistente en een eigen gezondheidsmakelaar Jeugd die nauw met elkaar samenwerken en de school kennen.

Preventieve Logopedie Taal- en computervaardigheden worden steeds belangrijker in onze maatschappij. Mensen die laaggeletterd zijn, hebben per definitie een gezondheidsachterstand. De preventieve logopedie is daarom gericht op het signaleren van spraak- en taalproblemen. Alle kinderen van 5 jaar worden gescreend op stoornissen in de spraak-, taal- en stemontwikkeling en op de ontwikkeling van het mondgedrag. Ouders worden over de bevindingen geïnformeerd, krijgen advies en zo nodig wordt een verwijzing (via de huisarts) naar een particuliere logopedist besproken. De logopedist maakt deel uit van het multidisciplinaire JGZ-team en adviseert de jeugdarts en -verpleegkundige wanneer in de vroege ontwikkeling logopedische problematiek ontstaat. De preventieve logopedie wordt uitgevoerd in de gemeenten Berg en Dal, Buren, Culemborg, Heumen, Maasdriel, Mook en Middelaar, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe en Zaltbommel.

Programmabegroting 2023

pagina 30 van 110

Huisvesting De JGZ heeft voor haar consultatiebureaus laagdrempelige huisvesting in de diverse gemeenten. De huisvesting is volledig onder uniforme bijdrage (op basis van factuur) in de begroting opgenomen. Efficiënte bedrijfsvoering De uitvoering van de JGZ vergt een goede logistiek. GGD Gelderland-Zuid monitort grofweg 96.000 kinderen. Dat vergt een goede planning en uitvoering. Ter beheer en optimalisatie van dat apparaat onderneemt de GGD continu acties.

Jeugdgezondheidszorg (JGZ) werkt vanuit de leidende principes genoemd in de Meerjarenstrategie 2020-2023. Zo is de JGZ een vast onderdeel van de gemeenteteams en investeert ze in netwerksamenwerking. In een gemeenteteam werken de GGD’ers van verschillende afdelingen samen om de behoeften/vraagstukken van hun wijk of gemeente zo goed mogelijk in kaart te brengen en aan te pakken. In een gemeenteteam zijn GGD’ers goed op de hoogte van elkaars werk en elkaars netwerken en kunnen elkaar in stelling brengen. Zij kunnen ieder vanuit het eigen netwerk signalen optimaal delen en met elkaar meer collectieve oplossingen realiseren. De gemeenteteams bestaan standaard uit een gezondheidsmakelaar Volwassenen, een gezondheidsmakelaar Jeugd en een vertegenwoordiging van de JGZ. ‘Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg’ is één van de strategische thema’s van de GGD uit de meerjarenstrategie. We versterken daartoe onze netwerken en duurzame samenwerking met kinderdagverblijven, peuterspeelzalen, scholen, ouders, 1e en 2e lijn. We investeren in de samenwerking met de sociale wijkteams en werken meer op maat en outreachend om risicokinderen een gezonde basis te bieden.

Daarnaast wil JGZ ook op een andere manier bijdragen aan het strategisch thema ‘Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg’ door een realistisch, acceptabel en gezond toekomstperspectief voor de jongeren in onze regio extra kracht bij te zetten. In 2000 maakte 1 op de 27 kinderen gebruik van jeugdzorg (3,5%), in 2018 was dat 1 op de 8 (12,5%). De JGZ maakt zich zorgen om dit hoge zorggebruik door jongeren en vindt 1 op de 8 kinderen veel te hoog. Zorg is dan ook niet de oplossing voor alles wat nu als probleem bestempeld wordt. De gemeenten voeren de regie op het jeugdzorggebruik; daarom zoeken JGZ en Gezond Leven actief de samenwerking met de gemeenten op om bestaande activiteiten en bestaand beleid extra kracht bij te zetten. Bovendien wil de GGD ook de samenwerking tussen JGZ en Veilig Thuis versterken om de preventieve aanpak vanuit de JGZ te benutten om onveiligheid in gezinnen te voorkomen.

In het speelveld van de JGZ zijn een zevental relevante, landelijke trends waarneembaar. 1. Stijgende jeugdzorgkosten Gemeenten kwamen in 2019 ongeveer 1,7 miljard euro tekort om op een goede manier jeugdzorg te bieden. Hoewel het Rijk, gemeenten tijdelijke extra middelen bood voor 2019 (€ 420 miljoen eenmalig) en 2020, 2021 en 2022 (€ 300 miljoen jaarlijks) ziet de staatssecretaris van VWS dat dit de structurele problemen niet oplost. De kosten voor jeugdzorg nemen onder meer toe doordat kinderen steeds langer jeugdhulp ontvangen en de gemiddelde kosten per cliënt stijgen.

Programmabegroting 2023

pagina 31 van 110

2. Coronacrisis De coronapandemie laat zijn sporen na. We weten al dat de pandemie een toename mentale klachten (waaronder stress, eenzaamheid en aanhoudende moeheid), toename social media gebruik, verminderde beweging, toename leerachterstanden en grotere kansenongelijkheid veroorzaakt. Ook bij ouders laat het sporen na, 1 op de 10 ouders geeft aan uit balans te zijn als het gaat om draaglast versus draagkracht. 3. Gezinnen van nu zijn anders dan gezinnen van vroeger Er is een grotere kloof ontstaan tussen hoger- en lager opgeleiden, er is een grotere diversiteit in culturele en etnische achtergronden, opvoedonzekerheid onder ouders en verzorgers neemt toe en er is sprake van veel verschillende gezinssituaties. Niet alle kinderen in Nederland hebben dezelfde kansen op en/of toegang tot onderwijs en gezondheid. De GGD draagt bij aan steviger ouderschap en weerbaardere jeugd en hiermee aan het verkleinen van die gezondheidsverschillen en het verbreken van de keten van de intergenerationele overdracht van achterstanden. 4. Het gezag van een autoriteit of expert is al lang niet meer vanzelfsprekend De JGZ moet laten zien waar ze meerwaarde voor jeugdigen en hun ouders heeft. Daar waar de JGZ-organisaties vroeger meer aanbodgericht werkten en one-size-fits-all toepasten, sluit dat niet meer aan bij de huidige verwachtingen en behoeften van de jeugdigen en hun ouders.

Gelijkwaardig partnerschap, samen beslissen en een soepele samenwerking met de lokale partners zijn nodig om nog beter aan te sluiten bij de wensen van jeugdigen en ouders in deze tijd om zodoende effectief te kunnen adviseren. 5. Technologische mogelijkheden nemen toe De meeste jeugdigen en hun ouders zijn online actief en willen vaak direct online een antwoord vinden op hun vragen. Dit vraagt van de GGD een integratie van de offline wereld met die van de online wereld. 6. Groeiende schaarste aan arbeidskrachten in de zorg en daarmee ook binnen de JGZ Er zijn meer mensen nodig in de zorg, omdat de kwaliteitseisen voor zorgpersoneel zijn aangescherpt en omdat het personeel vergrijst. Er is vooral veel behoefte aan verzorgenden en verpleegkundigen op mbo- en hbo-niveau. De genoemde technologische ontwikkelingen kunnen hierbij een oplossing zijn, maar ook wordt er in de toekomst gekeken naar taakherschikking. 7. Landelijk overheidsbeleid ‘Kansrijke Start’ De ontwikkeling die kinderen in hun eerste duizend dagen meemaken is cruciaal voor zowel een gezonde groei als de ontplooiing op latere leeftijd. Onder de noemer ‘Kansrijke Start’ investeert dit kabinet daarom in een goede start voor jonge kinderen.

GGD’en spelen hierin een belangrijke rol: via onze artsen en verpleegkundigen op de consultatiebureaus, de vaccinatieprogramma’s of via programma’s als Nu Niet Zwanger, keuzehulp bij onbedoelde zwangerschap en depressiepreventie. Het plan is dat medio 2022 het prenataal huisbezoek binnen de JGZ wordt geïmplementeerd om te zorgen dat kwetsbare ouders al voor de geboorte van hun kind ondersteuning kunnen krijgen via de JGZ.

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestatie / Resultaat 2023

Zorgdragen dat kinderen en jongeren lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien (Wpg).

Systematisch volgen, beoordelen van de ontwikkeling, tijdig signaleren, ontzorgen en normaliseren.

• • • •

Uitvoering Basispakket 0-18. Risicosignalering 0-18. Uitvoering RVP. Uitvoering Informed consent.

Preventieve voorlichting, advies, instructie en begeleiding.

•

Ouderbegeleiding bij kwetsbare zwangeren. Ondersteuning bij opvoeding en ouderschap 0-4. Gezondheidsbevordering / het versterken van een gezonde leefstijl 4-18.

• •

Programmabegroting 2023

pagina 32 van 110

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestatie / Resultaat 2023

Samenwerken.

• • •

• •

Adviseren van gemeenten en scholen. Monitoren.

• •

Netwerkversterking met ketenpartners. Netwerkversterking op en rond scholen. Samenwerking met en binnen gemeenten op het terrein jeugd. Samenwerking met 1e en 2e lijn gezondheidszorg. Afstemming met AZC en ketenpartners rondom nieuwvestigers over JGZtaken. Monitoring en oplevering bruikbare gegevens. Advisering.

Bedragen x € 1.000,-

Jeugdgezondheidszorg

Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Gewijzigde Realisatie begroting Begroting 2021 2022 2023

Lasten Personeelskosten Materiële kosten Kapitaallasten Bijdrage aan interne dienstverlening Baten Uniforme bijdragen gemeenten Subsidie gemeenten Bijdrage rijk Overige opbrengsten Resultaat Mutaties reserve Resultaat Vennootschapsbelasting Resultaat na belasting

Raming 2024

Raming 2025

Raming 2026

8.038 1.368 0 2.482

7.884 1.419 0 2.881

8.138 1.446 0 2.914

8.109 1.446 0 2.954

8.109 1.446 0 2.954

8.109 1.446 0 2.954

-11.385 -22 -198 -421

-11.818 0 -79 -288

-11.911 0 -176 -217

-12.116 0 -176 -217

-12.116 0 -176 -217

-12.116 0 -176 -217

0

0

0

0

0

0

0 -138

0 0

0 194

0 0

0 0

0 0

Programmabegroting 2023

pagina 33 van 110

3.3

Wettelijke taken beleidsmatig belegd bij de GGD

3.3.1

Algemene gezondheidszorg

3.3.1.1 Forensische geneeskunde en Toezicht Wmo

De gemeenten hebben de rol in het kader van de Wet op de lijkbezorging en het toezicht Wmo beleidsmatig bij de GGD belegd. Met de invulling van deze rollen ondersteunt de GGD gemeenten, Rijk en netwerkpartners bij het borgen van de kwaliteit van de forensische geneeskunde en Wmovoorzieningen (Toezicht Wmo ook voor gemeente Mook en Middelaar).

Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Gemeenten worden geholpen om te borgen dat de (kwetsbare) gebruikers van de betreffende voorzieningen erop kunnen vertrouwen dat de geboden diensten en zorg van goede kwaliteit zijn.

Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen betreffen: Forensische geneeskunde • Door landelijk verhoogde kwaliteits- en opleidingseisen is er een grote schaarste ontstaan aan forensisch geneeskundigen. Het lukt de GGD nog maar moeizaam om dienstroosters voor forensische geneeskunde rond te krijgen. In 2021 zijn de IGJ, OM en Politie gewaarschuwd dat dit op enig moment niet meer lukt (‘code zwart’). • In het kader van de bezuinigingen GGD is besloten om te onderzoeken of op de forensische geneeskunde bezuinigd kan worden door verdergaande samenwerking en/of uitbesteding (andere organisatievorm); vanaf 2022 wordt per jaar € 50.000 bezuinigd (verwerkt in onderhavige begroting). • De regionale samenwerking zal vormgegeven worden op niveau van de politieregio’s. Voor onze regio is dat op niveau van Oost c.q. de provincies Gelderland en Overijssel. Verwacht wordt dat GGD IJsselland de regionale GGD-taken op dit gebied organiseert en steeds meer de rol van centrum-GGD voor forensische geneeskunde in Oost-Nederland zal invullen. Vooralsnog is onbekend hoe de financiële en bestuurlijke verantwoordelijkheden van gemeenten in GelderlandZuid c.q. GGD Gelderland-Zuid zich zullen gaan verhouden tot deze regionale samenwerkingsstructuren. We signaleren dat de hogere eisen die worden gesteld aan forensische geneeskundigen kunnen leiden tot hogere personeelskosten.

Wmo-toezicht • Doorgaande ontwikkeling van het Wmo-toezicht in aansluiting op de vormgeving van de Wmovoorzieningen in Gelderland-Zuid. • Invulling geven aan het plan van regiogemeente Nijmegen om de achterstanden en knelpunten door te beperkte capaciteit op te lossen. Voor de jaren 2022-2024 zijn hierdoor extra middelen beschikbaar gekomen voor de uitvoering van deze taak en is hiervoor derhalve ook in 2023 extra subsidie toegekend (verwerkt in onderhavige begroting).

Programmabegroting 2023

pagina 34 van 110

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel Bijdragen aan kwaliteitsborging forensische opsporing en Wmo-diensten.

Operationeel doel Bieden van continue beschikbaarheid en inzet van forensisch geneeskundige expertise voor lijkschouw (Wet op de lijkbezorging).

Prestatie / Resultaat 2023 • Uitvoering van lijkschouwen bij vermoeden van niet-natuurlijk overlijden en euthanasie. • Samenwerking met andere GGD’en in Oost-Nederland bij de uitvoering van forensische geneeskunde.

Toezicht op de kwaliteit van maatschappelijke ondersteuning Wmo 2015 (Wmo).

Kwaliteitstoezicht bij Wmo-voorzieningen: • meldingen van calamiteiten en geweldsincidenten. • Onderzoeksverkenning. • Signaalgestuurd toezicht. • 2e en volgende follow up-onderzoek (subsidie- en op factuurbasis). • Signaalgestuurd pgb-onderzoek (subsidie- en op factuurbasis).

Bedragen x € 1.000,-

Algemene Gezondheidszorg

Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Gewijzigde Realisatie begroting Begroting 2021 2022 2023

Lasten Personeelskosten Materiële kosten Kapitaallasten Bijdrage aan interne dienstverlening Baten Uniforme bijdragen gemeenten Subsidie gemeenten Bijdrage rijk Overige opbrengsten Resultaat Mutaties reserve Resultaat Vennootschapsbelasting Resultaat na belasting

Raming 2024

Raming 2025

Raming 2026

530 20 0 181

434 21 0 150

554 17 0 258

555 17 0 261

555 17 0 261

555 17 0 261

-660 0 0 -5

-603 0 0 -3

-608 -211 0 -3

-619 -211 0 -3

-619 -211 0 -3

-619 -211 0 -3

0

0

0

0

0

0

0 66

0 0

0 7

0 0

0 0

0 0

Programmabegroting 2023

pagina 35 van 110

3.3.2

Bijzondere Zorg

De zorg voor de kwetsbare mensen loopt als een rode draad door de dienstverlening van de GGD heen. Het gaat om zowel interne als externe samenwerking die essentieel is om kwetsbare mensen van alle leeftijden de juiste ondersteuning te bieden. De GGD biedt conform de Wmo ondersteuning op het gebied van de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz) voor de regio Gelderland-Zuid en de gemeente Mook en Middelaar, minus de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel. Het Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) vervult hierbij een regionale meld-, triage- en adviesfunctie. Meldpunt Bijzondere Zorg Dagelijks komen bij MBZ meldingen binnen over (psychisch) kwetsbare mensen met onbegrepen gedrag. Het meldpunt legt contact met de aangemelde cliënt(en), bemiddelt en leidt toe naar passende hulpverlening. Trajecten Bijzondere Zorg MBZ biedt hulp aan mensen met (psychische) problematiek over wie men zich zorgen maakt en die zelf geen hulp of ondersteuning zoeken of deze mijden. Denk aan dak- en thuislozen, mensen met verzamelwoede (hoarders), chronisch verslaafden, sekswerkers, stelselmatige delictplegers, mensen met ernstige psychische aandoeningen, mensen met een verstandelijke beperking, vereenzaamde ouderen en chronisch zieken. Vaak gaat het om complexe en langdurige zorgvragen op verschillende leefgebieden. Soms is er sprake van overlast in de woon- en leefomgeving of gevaar voor de persoon zelf.