9. Bijlage bij de toelichting deel 1a

Nijmegen Dijkversterking Wolferen-Sprok

bestemmingsplan Nijmegen Dijkversterking Wolferen-Sprok

Inhoudsopgave

Bijlagen bij de toelichting

3

Bijlage 1

Milieueffectrapport (MER)

4

Bijlage 2

Natuurtoets

606

Bijlage 3

Passende beoordeling

1063

Bijlage 4

Visie en Uitgangspunten Ruimtelijke Kwaliteit

1688

Bijlage 5

Landschapsplan

1801

Bijlage 6

Akoestische beoordeling wegwijziging dijktraject

1921

Bijlage 7

Nota van Antwoord zienswijzen

1922

2

Inhoudsopgave (vastgesteld)

bestemmingsplan Nijmegen Dijkversterking Wolferen-Sprok

Bijlagen bij de toelichting

Bijlagen bij de toelichting (vastgesteld)

3

bestemmingsplan Nijmegen Dijkversterking Wolferen-Sprok

Bijlage 1 M ilieueffectrapport (M ER)

4

Bijlagen bij de toelichting (vastgesteld)

Dijkversterking Wolferen-Sprok Milieueffectrapport - fase 2 Redacteur: Dr.ir. W. Soepboer Versie: 2 Datum: 10 juli 2020

Status: Definitief Unieke referentie: WOS-PU-2020083226 Van belang voor: Bestemd voor: Gecontroleerd door: mw. C.G. Sedee MSc Vrijgegeven door: mw. drs. J.E.C. Bulsink

Inhoudsopgave 1 Inleiding ................................................................................................................................ 5 1.1 Aanleiding voor maatregelen aan de dijk..................................................................................... 5 1.2 Voorgeschiedenis en vertrekpunt: voorkeursalternatief ............................................................. 7 1.3 Procedure ..................................................................................................................................... 8 1.3.1 Doel en opzet van het milieueffectrapport (MER) .................................................................... 9 1.4 Leeswijzer MER deel 2 ................................................................................................................ 10 2 Opgave voor de dijkversterking ............................................................................................ 11 2.1 Inleiding ...................................................................................................................................... 11 2.2 Hoogwaterveiligheidsopgave ..................................................................................................... 14 2.3 Omgevingsopgave ......................................................................................................................

18 2.3.1 Inpassingsopgave .................................................................................................................... 18 2.3.2 Gebiedsopgave ........................................................................................................................ 18 2.4 Voornemen en referentiesituatie .............................................................................................. 22 2.4.1 Het voornemen ....................................................................................................................... 22 2.4.2 Referentiesituatie .................................................................................................................... 22 2.5 Wettelijk- en beleidskader ......................................................................................................... 24 3 Alternatievenafweging ........................................................................................................ 25 3.1 Ontwerpproces verkenning ........................................................................................................ 25 3.2 Alternatieven ..............................................................................................................................

25 3.3 Beoordeling alternatieven .......................................................................................................... 27 3.4 Voorkeursalternatief aan het eind van de verkenning .............................................................. 29 3.5 Ontwerpopgave voor de planuitwerkingsfase ........................................................................... 32 4 Ontwerp en gebruik ............................................................................................................. 33 4.1 Visie en uitgangspunten ruimtelijke kwaliteit ............................................................................ 33 4.1.1 Visie op de versterkingsopgave vanuit ruimtelijke kwaliteit .................................................. 33 4.1.2 Basisprofiel .............................................................................................................................. 35 4.2 Technische uitgangspunten en principes ................................................................................... 36 4.2.1 Uitgangspunten ....................................................................................................................... 36 4.2.2 Hoofdvorm van de dijk ............................................................................................................

37 4.2.3 Buitenwaartse maatregelen .................................................................................................... 38 4.2.4 Binnenwaartse maatregelen ................................................................................................... 39 4.2.5 Bekleding ................................................................................................................................. 40 4.2.6 Aanvullend ruimtebeslag op- en afritten en verlegging Wolferen ......................................... 41 4.3 Overzicht ontwerp ...................................................................................................................... 41 4.3.1 Dijksectie 1-4 ........................................................................................................................... 41 4.3.2 Dijksectie 6 en 7 ...................................................................................................................... 43 4.3.3 Dijksectie 8 en 9 ...................................................................................................................... 45 4.3.4 Dijksectie 10, 11 en 12 ............................................................................................................

47 4.3.5 Dijksectie 13 ............................................................................................................................ 49 4.3.6 Dijksectie 14 en 15 .................................................................................................................. 52 4.3.7 Dijksectie 16 en 17 .................................................................................................................. 54 4.4 Gebruik en beheer en onderhoud .............................................................................................. 56

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 2 van 189

10 juli 2020

5 Aanleg ................................................................................................................................. 59 5.1 Uitgangspunten .......................................................................................................................... 59 5.2 Planning ...................................................................................................................................... 59 5.3 Fasering en werken in clusters ................................................................................................... 60 5.4 Werkzaamheden ........................................................................................................................ 61 5.5 Materieel .................................................................................................................................... 62 5.6 Laad- en loslocaties .................................................................................................................... 65 5.7 Depots en ketenpark .................................................................................................................. 66 5.8 Werkruimte, rijstroken en aanvoerroutes .................................................................................

67 5.9 Conditionerende werkzaamheden ............................................................................................. 68 6 Effecten en effectbeoordeling ontwerp en gebruik ............................................................... 71 6.1 Beoordelingskader ontwerp en gebruik ..................................................................................... 71 6.2 Beoordeling effecten ontwerp en gebruik ................................................................................. 73 6.3 Hoogwaterveiligheidsfunctie ..................................................................................................... 78 6.3.1 Robuustheid/klimaatadaptatie waterkering ........................................................................... 78 6.3.2 Beheerbaarheid waterkering .................................................................................................. 79 6.4 Rivierkunde ................................................................................................................................. 80 6.4.1 Waterstandsdaling en opstuwing............................................................................................ 80 6.4.2 Afvoerverdeling .......................................................................................................................

81 6.4.3 Inundatiefrequentie en stroombeeld uiterwaarden en stroombeeld vaarweg...................... 81 6.4.4 Sedimentatie en erosie zomer- en winterbed......................................................................... 81 6.5 Natuur ........................................................................................................................................ 82 6.5.1 Natura 2000 - habitattypen ..................................................................................................... 82 6.5.2 Natura 2000 - habitatsoorten ................................................................................................. 85 6.5.3 Natura 2000 - vogelsoorten .................................................................................................... 88 6.5.4 Kernkwaliteiten Gelders NatuurNetwerk en Groene Ontwikkelingszone .............................. 90 6.5.5 Beschermde soorten ............................................................................................................... 94 6.5.6 Bomen en houtopstanden....................................................................................................... 96 6.5.7 Rode Lijstsoorten.....................................................................................................................

96 6.5.8 KRW ......................................................................................................................................... 97 6.6 Bodem ........................................................................................................................................ 97 6.6.1 Bodemkwaliteit ....................................................................................................................... 98 6.6.2 Benodigd grondverzet ........................................................................................................... 107 6.7 Water ........................................................................................................................................ 108 6.7.1 Grondwater ........................................................................................................................... 108 6.7.2 KRW ....................................................................................................................................... 111 6.8 Erfgoed ..................................................................................................................................... 112 6.8.1 Historisch-geografische structuren, ensembles en elementen ............................................

112 6.8.2 Historische (steden)bouwkundige ensembles en elementen ............................................... 115 6.8.3 Archeologische (verwachtings)waarden ............................................................................... 124 6.8.4 Aardkundige waarden ........................................................................................................... 127 6.9 Belevingswaarde ...................................................................................................................... 128 6.10 Gebruikswaarde ..................................................................................................................... 130 6.10.1 Woonfunctie ........................................................................................................................ 130 6.10.2 Economische functie ........................................................................................................... 133 6.10.3 Verkeersfunctie ................................................................................................................... 135 6.10.4 Recreatiefunctie .................................................................................................................. 135 6.10.5 Overige aspecten.................................................................................................................

136 6.11 Toekomstwaarde .................................................................................................................... 137

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 3 van 189

10 juli 2020

6.11.1 Meekoppelkansen ............................................................................................................... 137 6.11.2 Toekomstige adaptatie........................................................................................................ 137 6.11.3 Duurzaam materiaalgebruik en energiegebruik ................................................................. 137 6.12 Cumulatieve effecten ............................................................................................................. 138 6.13 Overgebleven effecten en mogelijke optimalisaties, mitigatie en compensatie ................... 138 6.13.1 Overgebleven effecten ........................................................................................................ 138 6.13.2 Mogelijke extra maatregelen .............................................................................................. 139 7 Effecten en effectbeoordeling aanleg ................................................................................. 140 7.1 Beoordelingskader aanleg ........................................................................................................ 140 7.2 Beoordeling effecten aanleg ....................................................................................................

141 7.3 Natuur ...................................................................................................................................... 143 7.3.1 Natura 2000 - habitattypen ................................................................................................... 143 7.3.2 Natura 2000 - habitatsoorten ............................................................................................... 146 7.3.3 Natura 2000 - vogelsoorten .................................................................................................. 149 7.3.4 Kernkwaliteiten Gelders NatuurNetwerk en Groene Ontwikkelingszone ............................ 152 7.3.5 Beschermde soorten ............................................................................................................. 152 7.3.6 Rode Lijstsoorten................................................................................................................... 156 7.3.7 KRW ....................................................................................................................................... 156 7.4 Gebruikswaarde ....................................................................................................................... 157 7.4.1 Woonfunctie ..........................................................................................................................

157 7.4.2 Economische functie ............................................................................................................. 157 7.4.3 Verkeersfunctie ..................................................................................................................... 158 7.4.4 Recreatiefunctie .................................................................................................................... 159 7.4.5 Overige aspecten ................................................................................................................... 159 7.5 Toekomstwaarde ...................................................................................................................... 159 7.5.1 Duurzaam materiaalgebruik en energiegebruik ................................................................... 159 7.6 Cumulatieve effecten ............................................................................................................... 160 7.7 Optimalisaties, mitigatie en compensatie ................................................................................ 160 8 Onzekerheden, evaluatie en mogelijke monitoring .................................................................... 161 9 Referenties .................................................................................................................................. 163 Bijlagen 1.

Begrippenlijst 2. Samenvatting ontwerpproces tot kansrijke alternatieven 3. Procedure 4. Transponatietabel advies Commissie voor de milieueffectrapportage 5. Milieueffectrapport - verkenningsfase (fase 1) - Integrale verkenning Dijkversterking WolferenSprok en Dijkteruglegging Oosterhout

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 4 van 189

10 juli 2020

1 Inleiding 1.1 Aanleiding voor maatregelen aan de dijk Dijkversterking De Waaldijk tussen Wolferen en Sprok (zie afbeelding 1.1) voldoet niet aan de wettelijke normen voor hoogwaterveiligheid: de dijk is, rekening houdend met de toekomstige ontwikkelingen, op termijn op delen te laag en niet stabiel genoeg. De beheerder van de waterkering, Waterschap Rivierenland, kreeg daarom van het nationale Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) de opdracht om de dijk te versterken. Deze versterkingsopgave moet eind 2024 zijn uitgevoerd. 1

Dijktraject Het dijktraject Wolferen-Sprok ligt aan de noordzijde van de Waal. Het traject ligt in de provincie Gelderland en is ongeveer 13 km lang. De dijkversterking valt binnen de gemeenten Nijmegen (Oosterhout, Lent en buurtschap Sprok) en Overbetuwe (Slijk-Ewijk, Oosterhout en buurtschappen Loenen en Wolferen). Aan de oostzijde ligt een klein deel, maximaal 300 m, in de gemeente Lingewaard (Bemmel). Aan de westzijde stopt het plangebied net over de grens met de gemeente Neder-Betuwe (ongeveer 150 m).

1

In de verkenning werd 2022 aangehouden, deze doelstelling is door het HWBP aangepast bij de start van de planuitwerking in 2019.

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 5 van 189

10 juli 2020

Afbeelding 1.1 Projectgebied Wolferen-Sprok

Relatie woningbouw Nijmegen In het plangebied in de gemeente Nijmegen hangt de dijkversterking deels samen met de woningbouw aldaar (Waalsprong). De binnenberm heeft hier naast de functie van waterkering ook een functie voor de woningbouwplannen van de gemeente Nijmegen. Het waterschap verleende in 2018 de gemeente een watervergunning voor het realiseren van een binnenberm in De Stelt-Zuid. Dit deel is niet meer meegenomen in het project dijkversterking Wolferen-Sprok. 2

Doel De hoofddoelstelling van het project is dat de Waaldijken tussen Wolferen en Sprok voldoen aan de wettelijke normen voor hoogwaterveiligheid. Hiermee zijn de bewoners en waarden achter deze dijken voor langere tijd beschermd tegen hoogwater en overstroming vanuit de Waal. Het dijktraject Wolferen-Sprok moet eind 2024 voldoen aan de norm. Het betrekken van de omgeving en het benutten van meekoppelkansen behoren tot de ambities van het project.

2

Dit was dijksectie 5.

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 6 van 189

10 juli 2020

1.2 Voorgeschiedenis en vertrekpunt: voorkeursalternatief Fasering binnen het HWBP De planvorming voor dijkversterkingen volgt een vanuit het HWBP opgelegde fasering voor de totstandkoming van het ontwerp. De eerste drie fasen sluiten af met een bestuurlijk besluit. De fasering ziet er voor Wolferen-Sprok als volgt uit: - de initiatiefase. In de initiatiefase is de dijkversterking Wolferen-Sprok opgenomen in het programma van het HWBP (in 2015). Daarmee is nut en noodzaak onderbouwd en financiering van de planvorming geborgd. In 2016 is het project uitgebreid met het onderzoek naar de dijkteruglegging Oosterhout; - de verkenningsfase (2017-2018). In deze fase onderzocht het waterschap, deels met de provincie, verschillende oplossingen voor het hoogwaterveiligheidsprobleem. De verkenning heeft als doel een voorkeursalternatief vast te stellen. Het waterschap besloot in maart 2019 over het voorkeursalternatief; - de planuitwerkingsfase (2019-2020). In de planuitwerking werkt het waterschap het voorkeursalternatief uit tot het detailniveau dat nodig is voor de besluitvorming van provincie en gemeenten over het plan (projectplan Waterwet, bestemmingsplannen) en de vergunningen. Bovendien moet de planuitwerking leiden tot financiering van de realisatiefase vanuit het HWBP. Deze fase eindigt met het nemen van deze besluiten; - de realisatiefase (2021-2024).

In de realisatiefase voert het waterschap de dijkversterkingsmaatregelen uit. Wanneer de realisatiefase is afgerond, voldoet de dijk weer aan de norm voor hoogwaterveiligheid . Deze fase wordt afgesloten met oplevering van de versterkte dijk en overdracht aan de beheersorganisatie van het waterschap. Integrale verkenning dijkversterking en dijkteruglegging In 2017-2018 onderzocht het waterschap, in samenwerking met de Provincie Gelderland, in een integrale verkenning of een dijkversterking of een dijkversterking met dijkteruglegging bij Oosterhout (ter hoogte van Altena op afbeelding 1.1) de voorkeur had. Het milieueffectrapport van de verkenning (MER fase 1) laat zien dat dijkteruglegging bij Oosterhout in principe vanuit de milieueffecten haalbaar is en kansen voor gebiedsontwikkeling biedt. Verkenning dijkteruglegging losgeknipt De bestuurlijke besluitvorming over dijkteruglegging is afhankelijk van het nationale programma Integraal Rivier Management. Voor een dergelijk plan is veel tijd nodig om tot een goed gedragen en financierbaar plan te komen. Dat de dijkversterking hierop moet wachten, leidt tot onacceptabele vertraging voor de hoogwaterveiligheid. Daarom besloten waterschap en provincie in juni 2018 de verkenning van de dijkversterking los te knippen van de verkenning voor de dijkteruglegging.

Voorkeursalternatief: dijkversterking in grond met pipingmaatregel Op 12 maart 2019 stelde het dagelijks bestuur van het waterschap het voorkeursalternatief voor dijkversterking Wolferen-Sprok vast. Het voorkeuralternatief bestaat in de basis uit het versterken van de huidige dijk in grond (zoals verhogen en aanbermen) met een verticale maatregel tegen piping. Op enkele delen is een andere oplossing gekozen. Daarnaast wijst het voorkeursalternatief locaties aan waar optimalisatie van het voorkeursalternatief of maatwerk nodig is. Het voorkeursalternatief uit de verkenning is het uitgangspunt voor de planuitwerking en daarmee ook voor dit rapport.

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 7 van 189

10 juli 2020

1.3 Procedure Milieueffectrapportage Dijkversterking is een activiteit waarvoor het bevoegd gezag van het bijbehorende besluit beoordeelt of een milieueffectrapportage (m.e.r.) nodig is. Het waterschap doorloopt in dit project direct een procedure voor milieueffectrapportage. Op voorhand was duidelijk dat mogelijke nadelige milieueffecten niet uitgesloten zijn. Dit vanwege de ligging naast Natura 2000-gebied en verschillende woongebieden. Bovendien ziet het waterschap voordelen van het toepassen van de m.e.r.-procedure voor het betrekken van de omgeving. De m.e.r.-procedure startte in de verkenning met de kennisgeving van een notitie reikwijdte en detailniveau (NRD). Deze lag ter inzage van 22 februari tot en met 21 maart 2018 . 3

Projectplan Waterwet en bestemmingsplannen Een milieueffectrapportage staat niet op zichzelf. Het voorziet een formeel juridisch besluit van omgevingsinformatie. Het besluit waarvoor dit milieueffectrapport (MER) in eerste instantie is opgesteld, is de goedkeuring van het projectplan Waterwet door de Gedeputeerde Staten van de Provincie Gelderland. De Gedeputeerde Staten zijn daarmee het (coördinerend) bevoegd gezag voor de m.e.r.-procedure. Dit MER geeft eveneens de omgevingsinformatie bij de benodigde bestemmingsplanprocedures voor de dijkversterking, waarvoor de gemeenten bevoegd gezag zijn. Het gaat om de bestemmingsplannen voor de dijkversterking op het grondgebied van de gemeente Nijmegen, Overbetuwe en Nederbetuwe. Daarnaast is een bestemmingsplan nodig voor herbouw van twee woningen in de gemeente Overbetuwe. Detailniveau Het detailniveau van het MER sluit aan bij het detailniveau van het projectplan Waterwet. Het detailniveau sluit aan bij wat gebruikt is voor de Passende beoordeling en de Natuurtoets. Het detailniveau is zodanig dat de belanghebbenden een goed beeld krijgen van de effecten van de dijkversterking op hun directe woonomgeving

3

http://www.dijkverbetering.waterschaprivierenland.nl/binaries/content/assets/wsrl--dijkverbetering/common/projecten/wolferen-sprok/documenten/1notitie-reikwijdte-en-detailniveaumilieueffectrapportage.pdf.

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 8 van 189

10 juli 2020

Vergunningen Tegelijkertijd met de het besluit voor het Projectplan Waterwet en de bestemmingsplannen worden onder coördinatie van de provincie voor de dijkversterking ook verschillende hoofdvergunningen aangevraagd/melding gedaan:  Vergunning Wet natuurbescherming  Ontheffing Wet natuurbescherming (soorten)  Melding Wet natuurbescherming (vellen houtopstanden)  Omgevingsvergunningen bouwen per gemeente;  Omgevingsvergunning monument (Buitenplaats Oosterhout, Landgoed Loenen, grenspalen);  Vergunning Wet beheer rijkswaterstaatswerken (talud/viaduct A50). Daarnaast zal de aannemer nog een aantal uitvoeringsvergunningen aan te vragen, die nodig zijn voordat de specifieke werkzaamheden beginnen.

1.3.1 Doel en opzet van het milieueffectrapport (MER) Een MER in twee delen Het MER onderbouwt het aan het eind van de planuitwerkingsfase te nemen besluit. Omdat het in de verkenningsfase te nemen besluit over het voorkeursalternatief ook een zorgvuldige afweging vereist, is het MER voor het project Wolferen-Sprok uit twee delen samengesteld: - MER fase 1: het eerste deel van het MER is opgesteld in de verkenningsfase (2017-2018) en ondersteunt de begin 2019 genomen beslissing over het voorkeursalternatief (welk); - MER fase 2: het tweede deel van het MER, onderhavig rapport, is opgesteld in de planuitwerkingsfase (2019-2020), ondersteunt de verdere uitwerking van het voorkeursalternatief en het te nemen besluit over de dijkversterking (hoe). Doel van het MER Het MER fase 1 bracht de onderscheidende of significante effecten op de omgeving in beeld voor de alternatieven voor het oplossen van de hoogwaterveiligheidsopgave voor de dijk tussen Wolferen en Sprok. Tegelijkertijd lichtte het MER fase 1 eveneens de andere afweegcriteria toe, zoals technische haalbaarheid en kosten. Mede op basis van de informatie uit het MER fase 1 is een keuze gemaakt voor het voorkeursalternatief. Het doel van het MER fase 2 is om de milieueffecten van het voorkeursalternatief in beeld te brengen.

Met als achterliggende gedachte het ontwerp of de uitvoering waar mogelijk te optimaliseren, effecten te mitigeren of te compenseren. Zienswijze Het MER ligt, tezamen met het ontwerp-Projectplan Waterwet, de ontwerp-bestemmingsplannen en de ontwerp-hoofdvergunningen ter inzage. Eenieder kan gedurende een periode van zes weken formeel een zienswijze op de documenten indienen. Ook vindt raadpleging van/toetsing door de Commissie voor milieueffectrapportage plaats. Vervolgens wordt het projectplan Waterwet definitief gemaakt, rekening houdend met de zienswijzen. Het wordt vastgesteld door het waterschap, voorgelegd voor goedkeuring bij de Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland, en door de Gedeputeerde Staten bekend gemaakt. De bekendmaking vindt plaats via de Staatscourant, huisaanhuisbladen en www.officielebekendmakingen.nl. Op de procedures die nodig zijn voor de dijkversterking is de Crisis- en herstelwet van toepassing. Dit betekent onder meer dat aanvulling van de beroepsgronden buiten de beroepstermijn niet mogelijk is. Deze termijn is tot 6 weken na publicatie van de bekendmaking. De uitspraak volgt binnen zes maanden na afloop van de beroepstermijn.

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 9 van 189

10 juli 2020

1.4 Leeswijzer MER deel 2 Hoofdrapport Dit MER fase 2 gaat na dit inleidende hoofdstuk in op de actuele opgave voor het project WolferenSprok. Dit hoofdstuk gaat ook in op wat het voornemen en de referentiesituatie inhouden. Hoofdstuk 3 licht het ontwerpproces in de verkenning toe en de onderbouwing voor het voorkeursalternatief. In hoofdstuk 4 staat het ontwerp van de dijkversterking en het gebruik van de dijk toegelicht. Hoofdstuk 5 gaat in op de aanlegfase. Met deze wetenschap zijn de resterende effecten van het ontwerp voor de dijkversterking bekeken. Hoofdstuk 6 gaat in op de effecten van de gebruiksfase, hoofdstuk 7 doet dat voor de aanlegfase. Tot slot geeft hoofdstuk 8 nog inzicht in leemten in kennis en eventuele monitoring. Hoofdstuk 9 bevat de literatuurlijst. Bijlagen In de bijlagen is uitgebreidere informatie terug te vinden. Bijlage 1 bevat een woordenlijst. Bijlage 2 gaat in op een eerder deel van het ontwerpproces in de verkenning, het gedeelte dat tot de alternatieven heeft geleid. Bijlage 3 gaat in op de procedure voor de milieueffectrapportage en het projectplan Waterwet. Bijlage 4 geeft toelichting op de opmerkingen en adviezen van de Commissie voor de milieueffectrapportage ten tijde van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau. Bijlage 5 bevat het MER fase 1 zoals dat in 2019 openbaar ter consultatie is aangeboden.

Let op, bijlage 5 bevat ook weer verschillende bijlagen.

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 10 van 189

10 juli 2020

2 Opgave voor de dijkversterking Dit hoofdstuk gaat in op de actuele opgaven voor het project Wolferen-Sprok. Verder wordt hier uitgelegd wat het voornemen en de referentiesituatie inhouden.

2.1 Inleiding Waterkering Een waterkering is een natuurlijke of kunstmatige verhoging in het landschap die het achterliggende gebied beschermt tegen overstroming. Deze definitie en andere waterstaatkundige termen zijn kort toegelicht in bijlage I. Deze paragraaf beschrijft hoe een standaard dijkprofiel eruit ziet, zoals in afbeelding 2.1 is weergegeven. De term ‘buiten’ (buitenzijde, buitendijks, etc.) verwijst naar de rivierzijde van de dijk. In afbeelding 2.1 is dit de linkerzijde. De term ‘binnen’ (binnenzijde, binnendijks, etc.) verwijst naar de landzijde van de dijk. Er zijn twee soorten waterkeringen: primaire waterkeringen die ons land beschermen tegen buitenwater uit de Noordzee, de Waddenzee, de grote rivieren en het IJssel- en Markermeer; en regionale waterkeringen, die ons land beschermen tegen binnenwater uit de vele meren, kleine rivieren en kanalen. De Waaldijken zijn primaire waterkeringen. Dijklichaam De waterkering tussen Wolferen en Sprok bestaat uit een dijklichaam. De kern van het dijklichaam bestaat uit klei met lichte sporen van silt/zand. De dijk ligt op een zandige ondergrond. In het vooren het achterland ligt op de zandige ondergrond een relatief dunne deklaag van voornamelijk klei (1,5 m tot circa 5 m dik). De bekleding van de dijk bestaat voornamelijk uit gras op een onderlaag van klei.

Op sommige plaatsen aan de buitenzijde is een steenbekleding aanwezig. Deze bekleding beschermt het dijklichaam tegen erosie door water en wind en geeft het dijklichaam daarmee stabiliteit. Afbeelding 2.1 Het dijklichaam (links: buitendijks, rechts: binnendijks)

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 11 van 189

10 juli 2020

Binnendijks ligt over het algemeen een aanberming (binnenberm) om de stabiliteit van het binnentalud te ondersteunen. Buitendijks is op het traject Wolferen-Sprok is geen buitenberm aanwezig. Deze is voor het uitbeelden van het begrip wel ingetekend in afbeelding 2.1. Kenmerkend voor deze waterkering is de aanwezigheid van een groot voorland (uiterwaarden) over het merendeel van het traject. Dit voorland staat een deel van de winter onder water en ligt in de zomer voornamelijk droog. Zones bij een waterkering In de legger dijkpaaltraject Doornenburg-Dodewaard (2016), waar het traject Wolferen-Sprok deel van uitmaakt, staan de dijken binnen het projectgebied aangegeven met de bijbehorende zones: - het waterstaatswerk (voorheen: kernzone). Dit is de daadwerkelijke waterkering, inclusief teenconstructies, bermen, schermen, taluds en kruin. Hier gelden de strengste regels om te zorgen voor een maximale bescherming voor de waterkering; - de beschermingszone. Hier zijn de regels iets minder streng. Hiermee borgt het waterschap een zware bescherming voor de waterkering. Deze ligt binnendijks op ongeveer 50 m van de teen van de dijk; - de buitenbeschermingszone. Deze biedt een lichte bescherming voor de waterkering. Er gelden hier soepelere regels. Deze ligt binnendijks ongeveer tussen de 50-150 m vanaf de teen van de dijk.

Buitendijks ligt deze zone over het algemeen vanaf de teen van de dijk tot aan ongeveer 130 m. Geboden en verboden waterstaatswerk en beschermingszones Binnen deze kern- en beschermingszones gelden voor veel activiteiten en werkzaamheden geboden en verboden. Deze geboden en verboden zijn bedoeld om de dijken sterk en veilig te houden. De regelgeving is opgenomen in de Keur Waterschap Rivierenland 2014 en algemene en beleidsregels van het waterschap behorende bij de keur. Het is onder andere verboden zonder watervergunning: - het waterstaatswerk of de bijbehorende beschermingszones te gebruiken anders dan voor de waterhuishoudkundige functie; - een waterstaatswerk te wijzigen, te vervangen of te verwijderen of hieraan een waterkering of oppervlaktewaterlichaam aan te sluiten; - te bouwen in de zone van waterkering tot aan bouwgrens en in het profiel van vrije ruimte werken te plaatsen, te wijzigen, te vervangen, te verwijderen of te behouden. Medegebruik Het waterschap gaat de keur aanpassen vanwege het toestaan van medegebruik in de beschermingszone. Onder ander wordt opgenomen dat in de beschermingszone een extra leeflaag van 0,5 meter moet worden aangebracht bij gebruik voor fruitteelt (bomen < 5 m), bomenkwekerij (bomen <5 m), enkele bomen (<5 m), tuinbeplanting en heggen. Voor een enkele boom hoger dan 5 m geldt een leeflaag van 1 m op een afstand van 2 m uit de kernzone.

Bij bestrating mag maximaal 0,3 onder maaiveld worden afgegraven, voor een schutting of hekwerk (maximaal 1-1,8 m hoog) maximaal 0,6 m onder maaiveld. Profiel van vrije ruimte (PVVR) Het profiel van vrije ruimte (zie afbeelding 2.2) anticipeert op toekomstige dijkversterkingen. Het waterschap beoordeelt watervergunningsaanvragen voor bouwwerken in/op een waterkering en bijbehorende beschermingszone of gebouwd gaat worden buiten het profiel van vrije ruimte. De definitie van de PVVR: de ruimte als vastgelegd in de legger ter weerszijden van, boven en onder een waterstaatwerk of een toekomstig waterstaatswerk die naar het oordeel van de beheerder nodig is

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 12 van 189

10 juli 2020

voor toekomstige verbeteringen. Bouwen is dus mogelijk als een huis verhoogd wordt aangelegd, zonder holle ruimtes in het profiel voor vrije ruimte.

Afbeelding 2.2 Verduidelijking PVVR (links: buitendijks, Waterschap Rivierenland, 2014)

Bouwgrens De bouwgrens is een grens die als zodanig op de legger is aangegeven en die een gebied afbakent waarbinnen ter bescherming van een waterstaatswerk een bouwverbod geldt. De bestaande bouwrechten binnen de bouwgrens (volgens het bestemmingsplan) zijn in de legger aangegeven met leggervlakken. Afbeelding 2.3 Dijkpalen langs het traject

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 13 van 189

10 juli 2020

Dijkpalen Het dijktraject Wolferen-Sprok maakt onderdeel uit van dijkring 43 en specifiek van het dijktraject Doornenburg-Dodewaard (de afkorting hiervan is ‘DD’). De dijkpaalnummers werken net zoals hectometerpaaltjes langs snelwegen. DD000 is de code is voor de dijkpaal bij de start van het dijktraject in Doornenburg. Afbeelding 2.3 geeft de dijkpaalnummers die de dijksecties markeren langs het traject Wolferen-Sprok (zie ook paragraaf 2.2 en afbeelding 2.6).

2.2 Hoogwaterveiligheidsopgave Deze paragraaf over de waterveiligheidsopgave licht toe waarom de waterkering in huidige staat niet voldoet voor hoogwaterveiligheid. Wettelijke toetsing Waterschap Rivierenland heeft als taak haar primaire waterkeringen te beheren. Onderdeel van het beheer is het periodiek uitvoeren van de beoordeling/toetsing van de waterkeringen. Een deel van het dijktraject Wolferen-Sprok is in een periodieke toetsing, de landelijke 3e toetsing van 2006-2011, als onvoldoende gerapporteerd. Normen en faalkans In 2017 is de Waterwet aangepast met nieuwe normen voor hoogwaterveiligheid. In de Waterwet staan twee normen (zie ook afbeelding 2.4): - de ondergrens van de overstromingskans is een maximaal toelaatbare faalkans voor een waterkering. Als de overstromingskans groter is dan deze waarde, voldoet de kering niet aan het wettelijke veiligheidsniveau. Voor het dijktraject tussen Wolferen en Sprok geldt een maximaal toelaatbare overstromingskans van 1/10.000 per jaar. Dit betekent dat een kering zo hoog en sterk moet zijn dat deze een waterstand moet kunnen keren die gemiddeld eens in de 10.000 jaar optreedt; - een signaleringsnorm om tijdig maatregelen te kunnen nemen. De faalkans van dijken neemt toe in de tijd. Dit komt onder andere door zeespiegelstijging, autonome bodemdaling en zakkingen.

Op tijd beginnen met het uitwerken van de veiligheidsopgave voorkomt dat de faalkans van de dijk groter wordt dan de ondergrens. Voor Wolferen-Sprok is de signaleringsnorm een overstromingskans van 1/30.000 per jaar. Wanneer deze grens bereikt wordt, starten de voorbereidingen van een dijkversterking. Het voldoen aan de normen zorgt ervoor dat voor de inwoners van dit gebied de kans op overlijden door een overstroming uiteindelijk kleiner is dan 100.000 per jaar. Ook is er na dijkversterking een verminderd schaderisico, minder dan 100 EUR/per hectare per jaar.

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 14 van 189

10 juli 2020

Afbeelding 2.4 Signaleringsnorm en ondergrens

Faalmechanismen Bij een beoordeling van een waterkering kijkt het waterschap naar de mogelijke faalmechanismen van de waterkering. Dit zijn mogelijke manieren waarop de dijk kan bezwijken. Voor Wolferen-Sprok waren bij de veiligheidsanalyse in 2016 (zie ook het kopje ‘veiligheidsanalyse’ hieronder) de onderstaande faalmechanismen relevant (zie ook afbeelding 2.5): - falen op hoogte (golfoverslag, overloop) betreft een te lage kruin van de dijk. Doordat te veel water over de dijk loopt of slaat, kan te veel water in het achterland komen of de bekleding aan de binnenzijde van de dijk worden aangetast (erosie); - macrostabiliteit binnenwaarts betreft het afschuiven van grote delen van het grondlichaam aan de binnenzijde door een te hoge druk in het grondwater onder en achter de dijk; - macrostabiliteit buitenwaarts betreft het afschuiven van grote delen van het grondlichaam aan de buitenzijde door een te hoge druk in het grondwater in de dijk (na hoogwater en/of bij veel regen); - stabiliteitsverlies door het mechanisme ‘piping’. Dit is problematisch wanneer bij (langdurig) hoge waterstanden een kwelstroom onder de dijk door gronddeeltjes uit de onderliggende grondlagen meevoert (zandmeevoerende wellen). Door deze interne erosie ontstaan kanaaltjes (‘pipes’) onder de dijk en bezwijkt het dijklichaam.

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 15 van 189

10 juli 2020

Afbeelding 2.5 Faalmechanismen (ENW, 2016)

Golfoverslag

Overlopen

Macrostabiliteit binnenwaarts

Macrostabiliteit buitenwaarts

Piping

Afbeelding 2.6 Dijksectie-indeling

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 16 van 189

10 juli 2020

Veiligheidsanalyse De normering uit 2017 was niet in de 3e toetsing meegenomen. Het waterschap heeft geanticipeerd op de toentertijd nieuwe normering en in 2016 ook de tussenliggende, niet eerder afgetoetste dijkvakken meegenomen in een nieuwe veiligheidsanalyse (Waterschap Rivierenland, 2017). Deze veiligheidsanalyse gaf aan dat het traject Wolferen-Sprok in zijn geheel versterkt moet worden, met uitzondering van een recent versterkt deel bij Lent. Afbeelding 2.6 geeft de dijksecties aan. Tabel 2.1 geeft de resultaten van de analyse per dijksectie. In afbeelding 2.6 en in het vervolg van dit rapport is dijksectie 5 niet meer opgenomen, omdat deze dijksectie al eerder is uitgewerkt in combinatie met de woningbouw bij Nijmegen. Het maakt geen onderdeel meer uit van het plan voor de dijkversterking Wolferen-Sprok.

Tabel 2.1 Veiligheidsanalyse per dijksectie. Sectie Van DP

Tot DP

1

DD133

DD135+050 Sprok

2 3

DD135+050 DD137+075 Kolk van Van Elferen DD137+075 DD139+000 Wijnfort

‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit binnen-en buitenwaarts* hoogte, macrostabiliteit binnen- en buitenwaarts*

4

DD139+000 DD141+050 Vossepels

‘piping en heave’, macrostabiliteit binnen- en buitenwaarts*

6

‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit binnen- en buitenwaarts ‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit binnen- en buitenwaarts ‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit binnen- en buitenwaarts ‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit buitenwaarts

10

DD162+050 DD175+040 Dijkzone - Hof van Holland DD175+040 DD180+000 Dijkzone Woenderskamp DD180+000 DD187+000 Landgoed Oosterhout DD187+000 DD191+050 Landgoed Oosterhout DD191+050 DD197+075 Tergouw

11

DD197+075 DD203+000 Hoge wei

12

DD203+000 DD217+000 Altena

13

DD217+000 DD241+000 Slijk-Ewijk

14

16

DD241+000 DD252+000 Grote Wiel/landgoed Loenen DD252+000 DD263+025 Landgoed Loenen DD263+025 DD279+000 Wolferen

17

DD279+000 DD287

7 8 9

15

Toponiem

Vale Dries

Veiligheidsanalyse (2017) ‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit binnen-en buitenwaarts

‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit binnen- en buitenwaarts ‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit binnen- en buitenwaarts ‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit binnenwaarts, macrostabiliteit buitenwaarts (deels, oostelijke deel DD203+000 t/m DD209+040) ‘piping en heave’ (deels, DD217+000 - DD225+000), hoogte, macrostabiliteit binnen- en buitenwaarts* ‘piping en heave’, hoogte (deels), macrostabiliteit binnen- en buitenwaarts* ‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit binnen- en buitenwaarts ‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit binnenwaarts, macrostabiliteit buitenwaarts (deels DD264+050 t/m DD270+000) ‘piping en heave’, hoogte, macrostabiliteit binnen- en buitenwaarts

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 17 van 189

10 juli 2020

Ontwerpopgave De rekenmethoden die worden gebruikt om te toetsen, zijn niet dezelfde die gebruikt worden om te ontwerpen. Als een dijk is afgetoetst, dan maakt het waterschap een aangepaste waterkering die in ieder geval de komende 50 jaar moet kunnen doorstaan. Dus niet alleen de huidige problemen worden opgelost, het ontwerp wordt robuuster uitgevoerd. Bijvoorbeeld, een dijk moet hoger uitgevoerd dan het tekort dat uit de toetsing bleek. Daarbij wordt in de aanleghoogte ook rekening gehouden met zetting in het dijkmateriaal na aanleg. In een dijkversterkingsproject wordt gewerkt van grof naar fijn. Tijdens de verschillende fasen komt steeds meer informatie vrij, bijvoorbeeld over de bodemomstandigheden of door gedetailleerdere inmetingen van de dijk. Anderzijds zijn er nieuwe inzichten over rekenmethoden en -uitgangspunten. Dit leidt ertoe dat de uiteindelijke ontwerpopgave voor hoogwaterveiligheid niet helemaal te vergelijken is met de veiligheidsanalyse. Door in de verkenning te rekenen met ‘conservatieve’ aannames, leidt de planuitwerking in principe niet tot een groter ruimtebeslag of een hogere dijk. In de ontwerpuitgangspunten wordt ook gekeken naar het oplossen van andere faalmechanismen dan die voor de toetsing relevant waren. Immers, als je al weet dat de dijk is afgetoetst, hoef je niet verder te toetsen.

Hierbij gaat het bijvoorbeeld om de stabiliteit van de bekleding of microstabiliteit. Daarnaast omvat de ontwerpopgave van het project ook de inpassings- en gebiedsopgave (zie paragraaf 2.3.1 en 2.3.2).

2.3 Omgevingsopgave 2.3.1 Inpassingsopgave De inpassingsopgave beschrijft welke bestaande functies en waarden ingepast worden bij realisatie van het plan (HWBP, 2017). De inpassingsopgave volgt onder meer uit de analyse van de referentiesituatie in het MER (zie ook paragraaf 2.4). Daarnaast volgt de inpassingsopgave uit het omgevingsproces en het ruimtelijk kwaliteitskader. De inpassing is opgenomen in het ontwerp (hoofdstuk 3) en de realisatie daarvan (hoofdstuk 4).

2.3.2 Gebiedsopgave Woningbouwlocaties Nijmegen Het waterschap sloot in 2016 een overeenkomst met de gemeente Nijmegen over de dijkversterking tussen Wolferen en Sprok en gebiedsontwikkeling ‘zuidrand Waalsprong’. Deze ontwikkeling vindt plaats tussen dijksecties 4 tot en met 7. Het ging om de gebieden Hof van Holland, Woenderskamp, De Stelt Zuid en Vossenpels Zuid Zuid. Vossenpels Zuid Zuid wordt inmiddels ontwikkeld onder de naam De Stelt Oost. In 2017 werd de overeenkomst aangevuld met een overeenkomst over de realisatie van de gebiedsontwikkeling 'De Stelt Zuid' in combinatie met de dijkversterking (zie ook paragraaf 2.4, Actualisatie vastgestelde en binnenkort te realiseren ontwikkelingen).

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 18 van 189

10 juli 2020

In de samenwerkings- en realisatieovereenkomst is de intentie uitgesproken dat de gemeente Nijmegen binnen haar plangebied aangrenzend op het dijktraject, het benodigde binnendijks profiel/talud aanlegt dat nodig is om woningbouwontwikkeling van de (voormalige Vinexlocatie) Waalsprong mogelijk te maken. Voor (delen van) deze trajecten zijn in het verleden al ontwerpen gemaakt (Royal HaskoningDHV, 2017a-c). Voor Hof van Holland, Woenderskamp en Broodkorf heeft gemeente Nijmegen in 2017 nog een MER ter inzage gelegd ((Royal HaskoningDHV, 2016). De afbakening van de woningbouwprojecten is als volgt: - De Stelt Oost, dijksectie 3, DD139 tot DD141+50 (Royal HaskoningDHV, 2017b); - Dijkzone-Hof van Holland, dijksectie 6, DD166+50 tot DD175+140 (Royal HaskoningDHV, 2017c); - Dijkzone-Woenderskamp, dijksectie 7, DD175+140 tot DD180 (Royal HaskoningDHV, 2017c). Het waterschap heeft de intentie om via watervergunningen de binnendijkse ontwikkelingen mogelijk te blijven maken als deze de dijkversterking niet in de weg staan. De dijksecties waarop de samenwerkingsovereenkomst van toepassing is, blijven vooralsnog wel binnen het projectgebied. Dit om (eventueel) benodigde aanvullende maatregelen op de kruin van de dijk en buitendijks mogelijk te maken.

Bovendien blijven deze dijksecties in het geheel uitmaken van het projectgebied voor de planuitwerking, totdat de dijksecties over het hele profiel voldoen aan de hoogwaterveiligheidsnorm. Meekoppelkansen Bij een dijkversterking behoort naast de veiligheidsopgave en de inpassingsopgave ook een gebiedsopgave. Het waterschap weegt af welke meekoppelkansen kunnen worden meegenomen in de waterveiligheidsopgave en of dit meerwaarde geeft. Een belangrijk aspect bij meekoppelkansen is dat er een duidelijke eigenaar van de kans is en er bovendien zicht is op de financiering van het project. Als sprake bleek van een echte meekoppelkans, zijn de maatregelen meegenomen in het ontwerp voor realisatie. In de NRD zijn 17 meekoppelkansen geïntroduceerd. Aan het einde van de verkenning concludeerde het waterschap dat twee meekoppelkansen, namelijk Hart van Oosterhout en parkeerplaatsen bij Grote Altena, niet realiseerbaar zijn. Daarnaast is de meekoppelkans ruilverkaveling en glastuinbouw alleen van toepassing wanneer de dijkteruglegging bij Oosterhout doorgang vindt. Omdat de dijkteruglegging en de dijkversterking losgekoppeld zijn, is deze meekoppelkans niet realiseerbaar binnen de dijkversterking. De overige 14 meekoppelkansen zijn in de planuitwerking verder onderzocht op haalbaarheid en risico’s. Ook is het project De Stelt Oost als aparte meekoppelkans hier opgenomen.

Enkele hiervan zijn opgenomen in het ontwerp. Tabel 2.8 licht dit toe.

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 19 van 189

10 juli 2020

Tabel 2.2 Meekoppelkansen bij start planuitwerking en omgang in het ontwerp/MER Naam

Bijzonderheden

Toelichting besluit

Gastvrije Waaldijk

De ANWB heeft, in samenwerking met het waterschap en de betrokken gemeenten, het rapport Gastvrije Waaldijk opgesteld. In het rapport wordt het voorstel gedaan voor een nieuwe weginrichting van de noordelijke Waaldijk tussen Gorinchem en Nijmegen. Deze bestaat uit een basisprofiel en brandpunten (recreatieve knooppunten). Door de gemeente Overbetuwe zijn er 9 locaties aangegeven als knooppunten aangegeven. De nieuwe weginrichting speelt in op verdere ontwikkeling van de recreatieve en toeristische functie van de dijk. Staatsbosbeheer en het waterschap hebben als wens om bloemrijke dijken te realiseren op de Waaldijk tussen Wolferen en Sprok.

Het ontwerp maakt het ruimtebeslag dat nodig is voor het wegontwerp mogelijk. Voor de brandpunten wordt de beschikbare ruimte vastgelegd.

Bloemrijke dijken

Glasvezel aanleggen

Parkeerplaatsen bij Sprok en verplaatsen horeca

Dijkoversteek grote grazers Sprok

Woningbouwlocatie De Stelt Oost

Het waterschap stapt na realisatie van de dijkversterking, als de bekleding voldoende stevig is, over op ontwikkelbeheer van de dijkvegetatie. Dit leidt tot een bloemrijkere dijk. Twee particulieren hebben de wens om een Op dit moment is er geen glasvezelkabeltracé aan te laten leggen gelijktijdig initiatiefnemer. Het aanleggen met werkzaamheden aan de dijk. van een glasvezelkabelnetwerk wordt geen onderdeel van het ontwerp. Wanneer er zich een initiatiefnemer aandient, kan aanleg hiervan mogelijk nog gecombineerd worden tijdens de aanlegfase van de dijkversterking. Parkeren op de dijk bij Sprok is een probleem. De Het is onduidelijk of een beide gemeenten (Lingewaard en Nijmegen) nieuwbouwvergunning verkregen onderkennen dat parkeren hier een opgave is. Zij zien kan worden. Deze procedure een integrale opgave waarbij parkeren, horeca en duurt langer dan de procedure (recreatieve) voorzieningen tussen de Spiegelwaal en voor het projectplan Waterwet. park Lingezegen in samenhang worden bekeken Op dit moment is er te veel zodat de ruimtelijke kwaliteit verbetert kan worden. onzekerheid om nieuwbouw bij Mogelijke herbouw van de horeca bij Sprok is hiervan Sprok mee te nemen bij de onderdeel. dijkversterking. Het is daarom geen onderdeel van het ontwerp.

ARK natuurontwikkeling en Staatsbosbeheer hebben Deze meekoppelkans hangt de wens om de grote grazers die de natuurgebieden samen met de herbouw van de en uiterwaarden onderhouden, te kunnen laten horeca bij Sprok. Zonder die passeren nabij het Fort Lent richting Lent. meekoppelkans is er geen ruimte voor een dijkoversteek voor grote grazers. Omdat herbouw van Sprok niet in het ontwerp is opgenomen, is ook de dijkoversteek niet opgenomen in het ontwerp. Gemeente Nijmegen ontwikkelt aan dijksectie 4 het Het waterschap heeft een woongebied De Stelt Oost. Het woongebied is samenwerkingsovereenkomst onderdeel van de samenwerkingsovereenkomst met gemeente Nijmegen. Het tussen de gemeente en het waterschap. Het ontwerp ontwerp sluit hierop aan. Het is in nauw overleg tussen de gemeente en MER gaat niet over de effecten waterschap tot stand gekomen. De woningbouw en het ruimtebeslag van de vindt plaats buiten het profiel van vrije ruimte. Het woningbouw. waterschap werkt mede daarom mee om het relevante deel van de dijk (de binnendijkse berm) vooruitlopend op de dijkversterking aan te (laten)

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 20 van 189

10 juli 2020

Naam

Woningbouw De Stelt Zuid

Bijzonderheden

Toelichting besluit

leggen op basis van een watervergunning. Dit wordt vastgelegd in een realisatieovereenkomst. Het versterken van de dijk ter plaatse van De Stelt Zuid heeft een groot raakvlak met de woningbouw. Er is sprake van een gecombineerd dijkontwerp wat in nauw overleg tussen de gemeente en waterschap tot stand is gekomen.

Het waterschap heeft een realisatieovereenkomst met gemeente Nijmegen, waarin aandacht voor de overgang van De Stelt Zuid en dijksectie 4 is meegenomen. Dit is onderdeel van de autonome ontwikkeling, niet van het ontwerp. Woningbouw Dijkzone (Hof Gemeente Nijmegen wil het gebied tussen de dijk en Het waterschap heeft een van Holland/Woenderskamp) de al bestemde woongebieden Hof van Holland en samenwerkingsovereenkomst Woenderskamp voorzien van woongebieden bij, aan met gemeente Nijmegen over en op de dijk. Het versterken van de dijk heeft hier het realiseren van de een groot raakvlak met de woningbouw. Het ontwerp bebouwbare dijk. Het ontwerp van de zogeheten bebouwbare dijk is dan ook in sluit hierop aan. Het MER gaat nauw overleg tussen de gemeente en waterschap tot niet over de effecten en het stand gekomen. Het waterschap wil meewerken om ruimtebeslag van de het relevante deel van de dijk (het binnendijks talud) woningbouw. vooruitlopend op de dijkversterking aan te leggen, maar neemt het ontwerp van een minimale berm als achtervang ook mee in deze dijkversterking. Buitenplaats Oosterhout De zichtlijn van de dijk naar de achterkant van het In de planuitwerking is hier huis is bij de vorige dijkversterking onderbroken. De gekozen voor een damwand, eigenaar van het landgoed heeft de wens om deze waardoor deze meekoppelkans zichtlijn terug te brengen in het landschap.

Het buiten het plangebied ligt en niet dijklichaam dat in 1999 is aangelegd om de laan weer in het ontwerp is opgenomen. aan te laten sluiten op de verhoogde dijk is te smal. De meekoppelkans is het verbreden van dit dijklichaam zodat de laanbomen weer op de oorspronkelijke breedte gezet kunnen worden. Woningbouw Hoge wei Dit is een autonome woningbouwontwikkeling. De Er zijn geen meekoppelkansen maatregelen liggen op enige afstand van de dijk en geïnventariseerd, het ontwerp is vormen hiermee geen grote raakvlakken voor de hier niet op aangepast. Het plan dijkversterking. Kleine meekoppelkansen, zoals is al gerealiseerd. afritten en fietspaden, werden geïnventariseerd. Landschapspark De De maatregelen liggen op enige afstand van de dijk Er zijn tijdens de planuitwerking Danenberg en vormen hiermee geen grote raakvlakken voor de geen concrete kansen gevonden. dijkversterking. Wel worden kleine meekoppelkansen Er zijn geen maatregelen verkend en uitgewerkt. Te denken valt aan extra opgenomen in het ontwerp. afritten en fietspaden. Herinrichting Loenense De maatregelen bij de herinrichting Loenense Er is onderzoek gedaan naar het Buitenpolder Buitenpolder zijn onderdeel van een autonome meekoppelen van de aanleg van ontwikkeling. De uitvoering van de een parkeerplaats. Dit leidt tot voorlandverbetering vond in 2018-2019 plaats. bezwaar van omwonenden.

Daarnaast worden mogelijke meekoppelkansen, zoals Daarom is de realisatie van een op- en afritten en een parkeerplaats, nader verkend parkeerplaats niet meegenomen en uitgewerkt. in het ontwerp Landgoed Loenen Bij Staatsbosbeheer bestaat de wens om de Voor de parkeerplaats, zie bij (recreatieve) verbinding tussen buitenpolder en Herinrichting Loenense landgoed te versterken met een wandelpad, de Buitenpolder. ingang van het landgoed zichtbaarder te maken en de tijdelijke parkeerplaats die wordt gemaakt in Een op- en afgang op de dijk voor project Loenense Buitenpolder ter hoogte van de een wandelpad zijn al mogelijk ingang van het landgoed aan de buitenzijde van de binnen de bestemming en dijk te realiseren. vereisen geen apart besluit. Landschapsontwikkelingsplan De gemeente Overbetuwe vindt het belangrijk om Er zijn tijdens de planuitwerking aan het landschap van het buitengebied bijzondere geen concrete kansen gevonden. zorg te besteden. Daarom heeft de raad van Er zijn geen maatregelen Overbetuwe in september 2010 het opgenomen in het ontwerp.

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 21 van 189

10 juli 2020

Naam

Erfbeplanting

Bijzonderheden

Toelichting besluit

Landschapsontwikkelingsplan (LOP) vastgesteld. Het hoofddoel van het LOP is het ontwikkelen van een sterke samenhang in het landschap. Daarmee wordt een herkenbaar landschap met een eigen identiteit gecreëerd. De gemeente stimuleert bewoners, grondeigenaren en vrijwilligersorganisaties om de kwaliteit van het landschap te behouden en te versterken. De gemeente Overbetuwe wil de landschappelijke kwaliteit van het buitengebied behouden en versterken en de natuurwaarden verhogen. Dit doen zij samen met inwoners van het buitengebied en verenigingen die actief zijn in het landschap. Een manier om dat te doen is het terugbrengen van erfbeplanting.

Er zijn geen maatregelen opgenomen in het ontwerp.

Bij enkele meekoppelkansen wordt (mogelijk) nog een extra uitwerking gedaan binnen de kaders van het ontwerp: - voor bloemrijke dijken wordt vanuit de biodiversiteitsambitie van het waterschap gekeken naar aanvullende maatregelen bij locaties met veel potentie hiervoor; - bij natuurcompensatie is rekening gehouden met een passende locatie en inrichting passend bij het landschap. Hier is onder andere ruimte voor binnen het landschapspark Danenberg.

2.4 Voornemen en referentiesituatie In een milieueffectrapportage worden de effecten van het voornemen vergeleken met de referentiesituatie. De referentiesituatie is de situatie dat de dijkversterking niet wordt uitgevoerd. Dit is inclusief trendmatige ontwikkelingen (zeespiegelstijging of bevolkingsontwikkelingen) en autonome ontwikkelingen (projecten of vastgestelde ontwikkelingen in de omgeving). In de verkenning is effectenonderzoek gedaan effecten van verschillende alternatieven te bekijken en af te zetten tegen wat toen bekend was over de referentiesituatie. Deze paragraaf geeft een actualisatie van de stand van zaken. 2.4.1 Het voornemen Het voornemen gaat over de dijkversterking. Hoofdstuk 4 (ontwerp en gebruik) en 5 (aanleg) gaan in op het voornemen. Omdat dit de uitwerking van het voorkeursalternatief is, is er geen sprake meer van alternatievenonderzoek. Hoofdstuk 6 en 7 beschrijven alleen de effecten van dit nader uitgewerkte voorkeursalternatief. 2.4.2 Referentiesituatie De referentiesituatie houdt verband met de omgevingsopgave. De referentiesituatie is belangrijk als toetsingskader voor het MER. De effecten van de dijkversterking worden vergeleken met de referentiesituatie.

2 Dijkversterking Wolferen-Sprok

pagina 22 van 189

10 juli 2020

Nieuwe onderzoeken MER fase 1 beschrijft de referentiesituatie voor de relevante milieuthema’s tot aan de consultatieronde in 2018 (zie bijlage 5). In de planuitwerking zijn meer onderzoeken gedaan naar de huidige situatie. Het ontwerp en MER fase 2 gaan ook uit van deze aanvullende onderzoeken. Hoofdstuk 6 en 7 gaan hier verder op in per thema of criterium. Actualisatie vastgestelde en binnenkort te realiseren ontwikkelingen De referentiesituatie bevat ook de ontwikkelingen waartoe besluitvorming heeft plaatsgevonden, waar tot realisatie is besloten en waarvoor de financiering is geregeld. Deze ontwikkelingen gaan door, ook in het hypothetische geval dat de dijkversterking niet doorgaat. Ten opzichte van het MER fase 1 is de informatie van deze ontwikkelingen geactualiseerd: - bestemmingsplanwijziging Vossenpels-Oost (dijksectie 2 en 3). In 2019 is rondom de kolk van Van Elferen de bestemming gewijzigd naar natuur voor behoud, herstel en/of ontwikkeling van de op deze gronden voorkomende, dan wel daaraan eigen landschappelijk- en natuurlijke waarden. De dijk ligt ook aan een historische kweldijk die beschermd wordt en waar ophoging niet zondermeer is toegestaan. Het bestemmingsplan is onherroepelijk; - woningbouwproject De Stelt Zuid. De gemeente Nijmegen ontwikkelt nabij dijksectie 4 (voormalige dijksectie 5) het woningbouwgebied De Stelt Zuid.