2021-07-29 Ecorys versterking economische functie Winkelsteeg

30

Vanwege vertrouwelijkheid van de informatie per individueel bedrijf is in de tabel enkel het totaal aantal bedrijven weergegeven.

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

47

gedetacheerd bij BlueView. Daarnaast heeft het Werkbedrijf mensen geplaatst bij een aantal andere ondernemingen en instellingen op Winkelsteeg. Uit het aandeel van de grootste werkgevers in de werkgelegenheid kan worden afgeleid dat Winkelsteeg tevens een groot aantal kleinschalige bedrijven huisvest. Exclusief de 10 grootste werkgevers heeft elk bedrijf op de Winkelsteeg circa 13,2 werknemers (3.750 banen). 6.1.2 Veel werkgelegenheid in bedrijfsverzamelgebouwen Een groot deel van de bedrijven op Winkelsteeg zit in een bedrijfsverzamelgebouw. Uit Tabel 2.3 bleek dat 90% van de bedrijven op Winkelsteeg gevestigd is in een bedrijfsverzamelpand. Tabel 6.2 toetst in hoeverre deze gebouwen ook relevant zijn voor de werkgelegenheid. Hieruit blijkt dat ongeveer 34% van de banen op het bedrijventerrein gevestigd is in verzamelgebouwen. Deze gebouwen bieden, met uitzondering van grote werkgevers in Novio Tech Campus en 52Degrees, vooral bedrijfshuisvesting aan kleinschalige bedrijvigheid. Tabel 6.2 Werkgelegenheid bedrijvenverzamelgebouwen op bedrijventerrein Winkelsteeg. Aantal banen

Banen per bedrijf

52Degrees (multi-tenant)

1.680 (20%)

30,0

Gebouw A (multi-tenant)

145

5,0

Gebouw M (multi-tenant)

105

8,0

2.425 (28%)

23,3

Gebouw BY (single-tenant) Gebouw BZ (single-tenant) Overig Novio Tech Campus (single-tenant) Novio Tech Campus – totaal Novio Tech Campus – exclusief 52degrees

745 (8%)

15,8

Bedrijvenverzamelgebouw Roggeweg 11-18

105

8,75

Bedrijvenverzamelgebouw Roggeweg/St T. weg

260

4,5

Bedrijvenverzamelgebouw Tarweweg 1F t/m 1M

50

2,6

Bedrijvenverzamelgebow Tarweweg 7-9

100

4,4

Overige bedrijvenverzamelgebouwen

515 (6%)

5,8

Totaal bedrijvenverzamelgebouwen

2.960 (34%)

15,3

Bron: LISA 2019, gemeente Nijmegen 2020, bewerking Ecorys

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

48

6.2

De arbeidsmarkt Relatief veel hoogopgeleiden De arbeidsmarkt van het Rijk van Nijmegen kent relatief veel mensen met een hogere opleiding (Tabel 6.3). Verwacht wordt dat het aantal hoger opgeleiden in de komende jaren groeit. In de rapporten over dit onderwerp wordt daaraan de ‘mits’ verbonden dat daarvoor dan wel voldoende banen en woningen voorhanden moeten blijven.31 In dit verband is tevens de kwaliteit van de woonomgeving, met het oog op onderwijs, wonen en werken maar ook cultuur en vrijetijdsvoorzieningen, van belang. Tabel 6.3 Beroepsbevolking Rijk van Nijmegen naar opleidingsniveau.

Laag (= basisschool en MAVO/VBO/VMBO)

2017

2018

2019

% 2019

% NL

32.000

33.000

32.000

18,5%

29,8% 41,9% 28,2%

Middelbaar (= HAVO/VWO/MBO)

62.000

61.000

62.000

36%

Hoog (= HBO/WO)

76.000

78.000

79.000

45,5%

Bron: CBS (08-05-2020)

Dalende werkloosheid Het aantal werklozen in het Rijk van Nijmegen is in jaren 2017 t/m 2019 gestaag gedaald (Tabel 6.4)32. Het aandeel werklozen met een praktische opleiding is lager dan gemiddeld in Nederland. Het werkloosheidspercentage onder zowel de praktisch opgeleiden als de middelbaar en hoog opgeleiden is in het Rijk van Nijmegen lager dan in geheel Nederland. Het middelbaar opgeleide arbeidsaanbod en inwoners zonder startkwalificatie zijn vooral aangewezen op de werkgelegenheid nabij hun woonplaats, omdat zij minder mobiel zijn dan hoger opgeleiden. Tabel 6.4 Werkloosheidspercentage beroepsbevolking Rijk van Nijmegen 2017-2019 en NL 2019. 2017

2018

2019

% NL

Praktisch

7,7%

6,5%

5,8%

13,6%

Middelbaar

4,7%

3,4%

3,0%

3,1%

Hoog

2,7%

2,5%

2,1%

4,4%

Bron: CBS (08-05-2020)

Opleidingsniveau in de wijken rondom Winkelsteeg In de Omgevingsvisie is aangegeven dat werklocaties perspectief moeten bieden voor banencreatie, ook voor de beroepsbevolking in nabijgelegen kwetsbare wijken. Er moet voorzien worden in werkgelegenheid voor alle lagen van de beroepsbevolking. Daarom geeft Tabel 6.5 het opleidingsniveau van de inwoners van de buurten rond de Winkelsteeg weer. Tabel 6.5 Opleidingsniveau inwoners omliggende buurten, Nijmegen en Nederland 2017. Praktisch

Middelbaar

Hoog

O - Goffert/Jonkerbos

19,9%

48,8%

31,3%

NW - De Kamp (Lindenholt)

31,1%

42,6%

26,3%

N - Neerbosch-Oost

32,6%

38,6%

28,8%

ZW -Zwanenveld (Dukenburg)

42,1%

42,4%

15,5%

Z – Hatert

35,9%

37,1%

27,0%

Omliggende buurten

33,9%

40,3%

25,8%

Gemeente Nijmegen

22,9%

35,5%

41,7%

Nederland

29,8%

41,9%

28,2%

Bron: CBS 2018

31 32

Zie onder meer Panteia: “Naar een krachtige arbeidsmarkt voor het Rijk van Nijmegen” (2019). De coronavirus sinds medio 2020 heeft waarschijnlijk een negatief effect op de werkgelegenheid in de regio.

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

49

De tabel laat zien dat de buurten rond de Winkelsteeg een bovengemiddeld aandeel mensen met een praktische opleidingsniveau kent; voor het middelbaar opleidingsniveau is dit vergelijkbaar en iets lager voor een hoog opleidingsniveau. In de volgende paragraaf wordt ingegaan op het opleidingsniveau van de werknemers van de bedrijven op bedrijventerrein Winkelsteeg. Het wervingsgebied van werknemers is ruimer dan de omliggende buurten. Ruim de helft van de Nijmeegse banen wordt ingevuld door mensen die ergens anders wonen, waarbij de direct omliggende gemeenten een prominente plaats innemen.

6.3

Vraag op de arbeidsmarkt De vraag op de arbeidsmarkt van het Rijk van Nijmegen is relatief eenzijdig met een oververtegenwoordiging van zorg en onderwijs. Voor de komende jaren wordt een relatief sterke groei van het aantal banen verwacht.33 De regio kent relatief veel vacatures voor technische functies; ook chauffeurs zijn veelgevraagd. Om inzichtelijk te krijgen hoe de werkgelegenheid op Winkelsteeg zich verhoudt tot de werkgelegenheid in het Rijk van Nijmegen is de werkgelegenheid per bedrijvensector op Winkelsteeg opgedeeld naar opleidingsniveau met behulp van de verdeling in onderstaande tabel. Hierin is per sector de verdeling naar opleidingsniveau in Nederland weergegeven. Tabel 6.6 Sectorale verdeling banen beroepsbevolking Nederland naar opleidingsniveau per sector. Praktisch

Middelbaar

Hoog

Landbouw, bosbouw en visserij

35,4%

52,6%

12,0%

Delfstoffen/industrie/energie/water

29,0%

47,3%

23,8%

Bouwnijverheid

29,6%

57,3%

13,3%

Handel

37,3%

47,3%

15,2%

Vervoer en opslag

32,2%

51,1%

16,5%

Horeca

44,6%

46,5%

9,2%

Informatie en communicatie

8,2%

35,3%

56,6%

Financiële dienstverlening

7,8%

36,3%

55,8%

Verhuur en handel van onroerend goed

13,8%

45,3%

40,8%

Specialistische zakelijke diensten

7,8%

32,5%

59,7%

Verhuur en overige zakelijke diensten

31,9%

49,6%

18,4%

Openbaar bestuur en overheidsdiensten

11,2%

43,1%

45,9%

Onderwijs

5,3%

21,5%

73,1%

Gezondheids- en welzijnszorg

13,1%

49,4%

37,3%

Cultuur, sport en recreatie

18,6%

42,3%

38,9%

Overige bedrijvensectoren

22,3%

52,7%

25,0%

Alle sectoren

23,5%

45,0%

31,5%

Bron: CBS, Inkomen naar leeftijd, branche en opleiding, 2007-2016

Uit deze analyse blijkt dat voor 45% van de banen bij bedrijven en instellingen op Winkelsteeg een praktische opleiding nodig is; voor circa 20% een middelbare opleiding en voor 34% een hoge opleiding (Tabel 6.7, kolom 2). Het type arbeidsplaatsen op Winkelsteeg (kolom 2) stemt dus niet geheel overeen met de beroepsbevolking in het Rijk van Nijmegen (kolom 3) en specifiek in de buurten rondom Winkelsteeg (kolom 4).

33 Deze verwachting is van voor de coronacrisis.

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

50

Tabel 6.7 Confrontatie opleidingsniveau bedrijven Winkelsteeg, regio en omliggende buurten. Vraag:

Aanbod

Aanbod

arbeidsplaatsen

beroepsbevolking

beroepsbevolking

Winkelsteeg

Rijk van Nijmegen

buurten

Praktisch

3.860 (45%)

18,5%

34%

Middelbaar

1.800 (21%)

36%

40%

Hoog

2.915 (34%)

45,5%

26%

Bron: CBS 2020, STEC 2020, bewerking Ecorys

6.4

Mogelijke toekomstige groei van de werkgelegenheid op Winkelsteeg De gemeente Nijmegen heeft in de Omgevingsvisie het streven vastgelegd om in de periode tot 2030 een groei van 10.000 banen te faciliteren. Het versterken van de werkfunctie van bedrijventerrein Winkelsteeg kan een belangrijke bijdrage leveren aan deze ambitie. Mogelijk werkgelegenheidseffect nieuwe bedrijfsruimte Tabel 6.8 biedt inzicht in het werkgelegenheidseffect indien de twee sporen, die voorgesteld worden in hoofdstuk 4 en 5 van dit rapport, op Winkelsteeg gerealiseerd worden. Tabel 6.8 Potentiële nieuwe banen bij invulling van de twee sporen op Winkelsteeg. Ruimtevraag

Banen per 1.000 m² bvo

Potentiële nieuwe werkgelegenheid

19.175-65.250

(zie tabel 4.1 - 4.3)

695-2.185

Health & high tech productie en R&D

0-24.000

(zie tabel 4.1 - 4.3)

0-150

Spoor 1: doorontwikkeling NTC

19.175-89.250

Stadsdistributie

30.000-45.000

25 per 1.000 m²

750-1.125

Light industry

25.000-50.000

25 per 1000 m²

625-1.250

Consumentverzorgend

20.000-30.000

12,5 per 1000 m²

250-375

Spoor 2: kansrijke marktsegmenten Potentiële banentoename Winkelsteeg

75.000-125.0000

1.625-2.750

94.000-214.250

2.320-5.085

(m² bvo) Health & high tech R&D (bedrijfsverzamelgebouwen)

695-2.335

Bron: bewerking Ecorys

Met de doorontwikkeling van bedrijventerrein Winkelsteeg kunnen mogelijk (op basis van de geïndiceerde behoefte voor de periode 2020-2030) tussen 2.320 en 5.085 banen worden toegevoegd aan de bestaande 8.580 banen op dit bedrijventerrein. Bij de ondergrens van de bandbreedte - waaronder op basis van het lage scenario van BCI - wordt 30% van de banen volgens het eerste spoor gerealiseerd en 70% via het tweede spoor. Bij de bovengrens ligt is dit ongeveer 50/50. Opleidingsniveau van de mogelijke nieuwe banen Met behulp van het filter van Tabel 6.6 is de potentiële directe werkgelegenheid in de nieuwe bedrijfsruimte verdeeld naar opleidingsniveau (Tabel 6.9). Voor de clusters health & high tech is de verdeling voor ‘specialistische zakelijke diensten’ overgenomen. Voor light industry is het gemiddelde van de verdelingen van de sectoren ‘delfstoffen/industrie/energie/water’ en ‘bouwnijverheid’ genomen.

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

51

Tabel 6.9 Potentiële nieuwe banen naar opleidingsniveau bij invulling van de twee sporen op Winkelsteeg. Praktisch opleidingsniveau

Middelbaar opleidingsniveau

Hoog opleidingsniveau

Spoor 1: doorontwikkeling NTC

60-185

250-780

455-1.435

Stadsdistributie

95-145

155-230

50-75

Light industry

185-370

330-660

115-235

Consumentverzorgend

95-140

120-180

40-60

Spoor 2: kansrijke marktsegmenten

375-655

600-1.070

205-365

Overige bedrijven en instellingen

50-110

115-265

55-125

Mogelijk nieuwe banen

435-840

850-1.750

660-1.800

Verdeling mogelijk nieuwe banen

ca. 20%

40-45%

ca. 33%

3.860 ca. 45%

1.800 ca. 21%

2.915 ca. 34%

Bestaande werkgelegenheid Bestaande werkgelegenheid (%) Bron: bewerking Ecorys

De verdeling over de componenten praktisch, middelbaar en hoog verschilt bij de verwachte nieuwe banen en de bestaande banen. Het aandeel van de banen met een hoog opleidingsniveau blijft nagenoeg gelijk, maar het aandeel van de banen voor middelbaar en lager hooggeschoolden veranderen. Het aandeel middelbaar geschoolden neemt toe en dat van lager geschoolden neemt af. Toch gaat het voor alle drie de opleidingsniveaus per saldo mogelijk nog om honderden nieuwe banen. De verhouding tussen praktisch, middelbaar en hoog geschoold ligt voor het eerste spoor op respectievelijk 5-10%, 30-35% en 60%. Ter vergelijking: BCI (2017) raamde dat 1 op de 4 nieuwe banen op de Novio Tech Campus voor laag en middelbaar geschoolden is en 3 op de 4 banen voor hoog geschoolden.

6.5

Banen voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt Nogal wat bedrijven en instellingen op Winkelsteeg bieden werk aan mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Dat wil zeggen: mensen met een lichamelijke, geestelijke of sociale handicap. Bij de sociale onderneming BlueView werken naar schatting 500 fte, verdeeld over de locaties Boekweitweg, Tarweweg en Hulzenseweg. Naar schatting 450 fte daarvan heeft een beperking (voormalig sociale werkvoorziening) en 50 fte betreft Participatiewet-medewerkers. De werkzaamheden omvatten hoofdzakelijk productie- en montage-activiteiten in opdracht van landelijke en lokale bedrijven. In dit deel van de arbeidsmarkt, voorheen de sociale werkvoorziening, speelt door het hele land een structurele omschakeling van de exploitatie van eigen productie- en dienstenbedrijven naar een organisatie die op arbeidsbemiddeling is gericht. Het Werkbedrijf Rijk van Nijmegen is ontstaan uit de samenvoeging van de afdelingen Werk van de gemeenten in de regio met Breed, het voormalige regionale bedrijf voor sociale werkvoorziening. Het Werkbedrijf heeft drie hoofddoelstellingen. •

Het bemiddelen van mensen met een bijstandsuitkering naar werk (Participatiewet).

•

Inzet van mensen op arbeidsmatige dagbesteding.

•

Het bemiddelen en ondersteunen van mensen in de sociale werkvoorziening, waarbij gestreefd wordt om zo veel mogelijk mensen bij reguliere werkgevers te plaatsen.

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

52

Het kantoor van het Werkbedrijf op het Compaq-terrein aan de Nieuwe Dukenburgseweg 21A is het registratieadres van alle 1.700 werknemers. Dit aantal bevat de mensen die daadwerkelijk op deze locatie werken, maar ook alle werknemers die in bedrijven en instellingen in de hele regio zijn geplaatst. In het pand zelf zijn circa 350 personen werkzaam. UWV Werkbedrijf is eveneens hier gevestigd, met circa 78 werknemers. UWV Werkbedrijf richt zich op arbeidsbemiddeling en reintegratie, primair voor werkzoekenden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Ook IRIS Zorg De Hulzen en Pluryn bieden banen aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In de werkplaats van IRIS kunnen 90 mensen werken. Dit zijn niet alleen cliënten van De Hulzen, maar ook van de reclassering, Uitzicht en de Pompestichting.

6.6

Werkgelegenheidseffect thuiswerken bij woningbouw op Winkelsteeg De Omgevingsvisie stelt de ambitie Winkelsteeg te ontwikkelen tot een aantrekkelijk en krachtig werk-woongebied. Door het toevoegen van andere bedrijfsfuncties en woningen. Het toevoegen van woningen heeft, doordat thuiswerken steeds populairder wordt, eveneens een werkgelegenheidseffect. Daarbij kan gemiddeld genomen rekening gehouden worden met 40 tot 50 arbeidsplaatsen per 1.000 woningen. De ontwikkelingen in het thuiswerken als gevolg van de coronamaatregelen kunnen ervoor zorgen dat dit aantal aan verandering onderhevig is. Hierbij worden drie segmenten thuiswerken onderscheiden: •

Werknemers van bedrijven die gewoonlijk thuis of vanuit de eigen woning werken;

•

Zelfstandigen zonder personeel, die gewoonlijk thuis of vanuit de eigen woning werken;

•

Zelfstandigen met personeel, waarbij het bedrijf gewoonlijk in of vanuit de woning van de ondernemer worden uitgeoefend (bijvoorbeeld: praktijk of werkplaats aan huis).

Gewoonlijk thuis werken wordt door het CBS gedefinieerd als personen die doorgaans werkzaam zijn in of vanuit de eigen woning. We doen de aanname dat deze mensen het overgrote deel van hun werktijd in de woning besteden, of vanuit deze woning cliënten bezoeken. 34 Om dubbeltellingen te vermijden in de werkgelegenheid, omvat de 40 tot 50 banen per 1.000 woningen enkel de banen van zzp’ers die gewoonlijk thuis of vanuit de eigen woning werken en van zelfstandigen met werknemers die de bedrijfsactiviteiten gewoonlijk in of vanuit de woning van de ondernemers uitoefenen. Vanwege de onzekerheid over het aantal woningen dat in het gebied wordt toegevoegd, nemen we de inschatting van het aantal banen niet mee in de berekening van het werkgelegenheidseffect van intensivering van Winkelsteeg volgens de twee sporen.

6.7

Werkgelegenheidseffect bij intensivering Winkelsteeg volgens de twee sporen De indicatie van de potentiële werkgelegenheid op Winkelsteeg is opgebouwd uit een aantal onderdelen. Dit zijn: •

Spoor 1: doorontwikkeling van de clusters health & high tech op en rondom Novio Tech Campus. Daarbij uitgaande van een hoog en een laag scenario: 765 tot 2.405 nieuwe banen.

•

Spoor 2: inzetten op de kansrijke marktsegementen light industry, consumentverzorgende dienstverlening en kleinschalige stadsdistributie gericht op de laste mile. Daarbij gaan we per marktsegment uit van een minimum omvang die per marktsegment gerealiseerd moet worden voor succesvolle ontwikkeling en een maximum dat op basis van de verwachte ruimtebehoefte tot 2030 gerealiseerd kan worden. Dit komt neer op 1.630 tot 2.770 nieuwe banen.

34

https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83258NED/table?fromstatweb, geraadpleegd 28-4-2020.

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

53

•

Thuiswerken De ambitie om woningen toe te voegen aan het gebied leidt tot 40 tot 50 thuiswerkers per 1.000 woningen. Vanwege de onzekerheid over het aantal toe te voegen woningen is dit werkgelegenheidseffect niet meegenomen in de totale berekening.

In totaal raamt Ecorys het werkgelegenheidseffect van intensivering van Winkelsteeg volgens de twee sporen op 2.320 tot 5.085 nieuwe directe arbeidsplaatsen. Dit is dus exclusief de indirecte werkgelegenheid bij bedrijven die toeleveren en diensten verlenen aan nieuwe bedrijven op Winkelsteeg. Door in te zetten op de bovenkant van de bandbreedtes van de ruimtebehoefte per marktsegment, levert de intensivering van Winkelsteeg een zo groot mogelijke bijdrage aan de werkgelegenheid en bereiken de kansrijke marktsegmenten een omvang die nodig is om te floreren.

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

54

7

Advies

In dit rapport is de volgende centrale onderzoeksvraag onderzocht: “Hoe kan werklocatie de Winkelsteeg zo worden gepositioneerd, dat een zo groot mogelijke bijdrage wordt geleverd aan de versterking van de economische structuur van de stad en daarmee ook aan de banenambitie van Nijmegen?” Hieronder worden de belangrijkste conclusies samengevat en worden adviezen voor de profilering van het bedrijventerrein gegeven.

7.1

Opgaven voor de bevordering van de werkfuncties op Winkelsteeg De analyse van kansrijke marktsegmenten voor Winkelsteeg, uitgewerkt in de twee sporen, leidt tot een aantal opgaven op Winkelsteeg. DE KRACHT VAN HET GEBIED BENUTTEN OM GEMEENTELIJKE AMBITIES TE BEREIKEN Bedrijventerrein Winkelsteeg heeft zich in de laatste jaren voorspoedig ontwikkeld. De werklocatie heeft een sterke positie in de regio en de stad en combineert zowel stuwende werkgelegenheid (bovenregionaal) als verzorgende werkgelegenheid (lokaal). De oorsprong van Winkelsteeg als bedrijventerrein aan de rand van de stad is nog voelbaar. Deze context is in de afgelopen decennia veranderd. In de jaren ‘60/’70 is Nijmegen ten westen van het kanaal flink uitgebreid. Dit heeft de ligging van bedrijventerrein Winkelsteeg in Nijmegen veranderd. Winkelsteeg ligt niet langer aan de rand van de stad maar centraal in Nijmegen. Een verandering die ertoe heeft geleid dat het bedrijventerrein belangrijk werd voor onder meer kleinschalige bedrijvigheid die primair stedelijk verzorgend is voor de inwoners en voor de andere bedrijven. Dit is een relevant uitgangspunt voor de verdere doorontwikkeling en profilering van Winkelsteeg.

De gemeente Nijmegen heeft in de Omgevingsvisie het streven vastgelegd om in de periode tot 2030 een groei van 10.000 banen te faciliteren Daarbij ligt de focus op de topsectoren health en high tech, waarin bedrijventerrein Winkelsteeg een belangrijke rol kan spelen. GROTE DIVERSITEIT; GEEN HELDER PROFIEL Winkelsteeg kent op dit moment een grote diversiteit aan bedrijvigheid. Hoewel bepaalde sectoren sterker bezet zijn dan andere, ontbreekt een heldere profilering van de Winkelsteeg als geheel en van haar deelgebieden. In de ruimtelijke structuur van het deelgebied Winkelsteeg-Noord laten zich enkele deelgebieden herkennen. Novio Tech Campus en het industriële complex van NXP zijn sterk gericht op de semiconductor-industrie en bedrijvigheid in de health & life sciences.. Daarnaast zijn nog enkele andere grote ruimtegebruikers, zoals Plaza Food. De omgeving van de Roggestraat is een vrij kleinschalig klassiek-gemengd bedrijventerrein. Het deelgebied Winkelsteeg-Zuid is meer dan een bedrijventerrein. Daar wordt klassiek-gemengd werkmilieu gecombineerd met diverse woon/zorg-complexen, met op de achtergrond een latent thema: sport en vrije tijd. In het midden, hoewel verspreid liggen diverse maatschappelijke arbeidsvoorzieningen, zoals het Werkbedrijf Rijk van Nijmegen en de Praktijk Vakschool.

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

55

VOORGESTELDE PROFILERING SLUIT AAN OP WAT ER IS Winkelsteeg kent dus een zeer breed scala aan werkfuncties. Daarmee ontbreekt het voor de markt echter ook aan een heldere profilering. Het aanscherpen van het profiel is een belangrijke opgave om het bedrijventerrein vitaal te houden en de werkfunctie verder te versterken.. In dit rapport is daartoe een nadere profilering van het bedrijventerrein voorgesteld op basis van twee sporen: •

Spoor 1: Doorontwikkeling van de clusters health & high tech op en rondom Novio Tech Campus (NTC);

•

Spoor 2: Inzet op de drie kansrijke marktsegmenten: -

Light industry;

-

Consumentverzorgende dienstverlening; en

-

Kleinschalige stadsdistributie

Door het segment kleinschalige tot middelgrote, arbeids- en kennisintensieve en stedelijk verzorgende bedrijvigheid te versterken sluit het profiel grotendeels aan op wat er nu aan bedrijven, bedrijfsruimte en werkgelegenheid gevestigd is op Winkelsteeg. Daarmee wordt voortgebouwd op de locatiekwaliteiten en kansrijke marktsegmenten die nu al aanwezig zijn. Op basis van dit filter resulteren deze drie marktsegmenten en de clusters health & high tech. SCHAARSTE IN DE REGIO BIEDT KANSEN De verwachte ruimtebehoefte de komende jaren in combinatie met het beperkte aanbod op bedrijventerreinen in de regio, maakt dat er een schaarste ontstaat aan bedrijfsruimte. Winkelsteeg kan een belangrijke spelen in het huisvesten van bedrijvigheid door ruimte te bieden aan de marktsegmenten in de twee sporen. De schaarste biedt kansen voor om, mede gezien haar gunstige binnenstedelijke ligging, het ruimtegebruik op Winkelsteeg te intensiveren. Niet alleen kunnen onbebouwde terreinen ontwikkeld worden, maar de bebouwing op uitgegeven gronden kan ook geïntensiveerd worden. EEN GROOT DEEL VAN DE BESTAANDE BEDRIJVIGHEID PAST BINNEN HET PROFIEL De profilering van Winkelsteeg volgens de twee sporen sluit voor een groot deel aan op de huidige bezetting van Winkelsteeg.

Aan de hand van dit advies wordt per individueel bedrijf in kaart gebracht in hoeverre de huidige bedrijvigheid op Winkelsteeg past of niet en in hoeverre en op welke manier de gemeente daar actie op onderneemt. Het leeuwendeel van de bedrijven en banen buiten de twee sporen valt onder de bedrijvensector zakelijke dienstverlening. Het overgrote deel daarvan is in 52Degrees gevestigd. Hoewel uitbreiding van kantoren op bedrijventerreinen vanwege regionale afspraken niet mogelijk is, past de huidige kantoorfunctie in het gebied. Dit heeft alles te maken met de ligging nabij station Goffert. RELATIEF EXTENSIEF GRONDGEBRUIK EN LAGE ARBEIDSINTENSIVITEIT Met uitzondering van de Novio Tech Campus is de arbeidsintensiviteit ten opzichte van de hoeveelheid bedrijfsruimte relatief laag voor een binnenstedelijk bedrijventerrein. In vergelijking met andere bedrijventerreinen in het land heeft Winkelsteeg een relatief lage bebouwing per m² grond en een laag aantal banen per 1.000 m² bedrijfsvloeroppervlakte. Relatief veel percelen zijn zelfs (gedeeltelijk) onbebouwd. Dit biedt mogelijkheden en kansen voor verdichting.

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

56

7.2

Ambities voor de bevordering van de werkfuncties van Winkelsteeg Winkelsteeg is een belangrijke werklocatie binnen de stad Nijmegen en haar regio. De ruimtelijke context van Winkelsteeg is veranderd. Het bedrijventerrein heeft nu een centrale ligging in de stad, terwijl er andere bedrijventerreinen bijgekomen zijn, aan de rand van het stedelijk gebied. De schaarste aan bedrijfsruimte in de regio zorgt ervoor dat Winkelsteeg een duidelijker profiel aangemeten kan worden. Vanuit de reeds in het gebied gevestigde bedrijvigheid, de centrale ligging in de stad en de ambities van de gemeente Nijmegen bestaat dat profiel uit twee sporen: SPOOR 1: DOORONTWIKKELING VAN NOVIO TECH CAMPUS De Novio Tech Campus is een troefkaart om trots op te zijn. Hier is in vrij korte tijd heel wat bereikt, uitgaande van wat er is: high tech (semiconductor-industrie) en health. In het verleden behaalde resultaten bieden echter geen garantie voor de toekomst. BCI heeft in het rapport “Economische doorontwikkeling Novio Tech Campus” (2017) geadviseerd om een concrete, breed gedragen agenda op te stellen voor de uitbouw en versnelling van de clusters health & high tech op NTC die door de partijen (gemeente, regio, bedrijfsleven, wetenschap en onderwijs) wordt gedragen. Dit vindt inmiddels plaats in samenwerking met bedrijven, kennisinstellingen en uitvoeringsorganisaties op en rond de campus volstaat.

Het in 2020 opgerichte Chip Integration & Technology Center (CTIC) kan gaan doorgroeien tot een gerenommeerd kennisinstituut van de chipindustrie. Ecorys verwacht dat het hoge scenario van BCI voor groei van de werkgelegenheid die NTC biedt haalbaar is. Daarbij moet nader onderzocht worden in hoeverre de gewenste gecombineerde R&Den productiebedrijven inpasbaar zijn. Op basis van de huidige (markt)situatie verwachten Ecorys en Buck dat het hier gaat om 2 á 3 middelgrote bedrijven met een oppervlakte van circa 10.000-12.000 m². Het doel daarvan is een zo compleet mogelijk ecosysteem creëren. Om de campuswerking ten volle te benutten is het belangrijk dat de ruimte rondom NTC geboden wordt. De voordelen die vestiging op een campus biedt gaat grotendeels verloren als bedrijven naar andere locatie in de stad verwezen worden. BCI adviseert om de focus op de clusters health & high tech op en rondom NTC te behouden. Om een internationale high tech hotspot te worden moet NTC bovendien niet alleen adequate huisvestings- en onderzoeksfaciliteiten (blijven) aanbieden, maar ook een attractieve vestigingsplaats blijven met de nodige uitstraling naar haar omgeving en aantrekkingskracht voor werknemers.

SPOOR 2: KLEINSCHALIGE TOT MIDDELGROTE NIEUWE BEDRIJVEN IN VOORAL 3 MARKTSEGMENTEN Vanuit het perspectief van de bedrijventerreinen laat de match tussen vraag en aanbod voor nieuwe bedrijventerreinen in het Rijk van Nijmegen zien dat binnen bijna alle werkmilieus op korte termijn (3 tot 5 jaar) vraag is naar nieuwe bedrijfsruimte. Daardoor kunnen er voor Winkelsteeg keuzes gemaakt worden: op welke soorten bedrijven wil Winkelsteeg zich richten? Mede door haar centrale ligging binnen de westflank van Nijmegen ten zuiden van de Waal kan het bedrijventerrein inzetten op vormen van bedrijvigheid met relatief weinig grondgebruik en relatief veel banen per m² bvo. Voor grootschalige maakindustrie en grootschalige logistieke bedrijven zijn betere vestigingsmogelijkheden aan de randen van het stedelijk gebied van Nijmegen. Daarom wordt geadviseerd om in principe niet in te zetten op het aantrekken van grootschalige bedrijven, maar om te focussen op kleinschalige (tot 2.500 m²) tot middelgrote bedrijvigheid (tot

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

57

maximaal 6.000m² bvo), maar veelal kleiner. De omvang van de nieuwe bedrijven in de kansrijke marktsegmenten kleinschalige stadsdistributie, light industry en consumentverzorgende voorzieningen, is in de paragrafen 5.2 tot en met 5.4 nader omschreven. Ook hier geldt, dat de onbebouwde terreinen op Winkelsteeg hiervoor kunnen worden benut, maar dat ook bebouwde terreinen kunnen worden geïntensiveerd. Hierbij kunnen meerlaagse gebouwen gerealiseerd worden, waarin meerdere functies worden gecombineerd.

MOGELIJK AANZIENLIJK MEER BANEN De omvang van de bestaande werkgelegenheid is 8.580 banen. Met een koers op basis van de hierboven geformuleerde sporen voor de toekomst is de toevoeging van een groot aantal nieuwe banen mogelijk. De bebouwingsintensiteit wordt dichter; er komt bedrijvigheid bij en het aantal arbeidsplaatsen per 1.000 m² bedrijfsruimte wordt op meerdere locaties hoger. In totaal raamt Ecorys het werkgelegenheidseffect van de verdere doorontwikkeling van bedrijventerrein Winkelsteeg bij volledige invulling 2.320 tot 5.085 nieuwe directe arbeidsplaatsen. Door in te zetten op de bovenkant van de bandbreedtes van de ruimtebehoefte per marktsegment, levert de intensivering van Winkelsteeg een zo groot mogelijke bijdrage aan de werkgelegenheid en bereiken de kansrijke marktsegmenten een omvang die nodig is om te floreren. BANEN VOOR ALLE OPLEIDINGSNIVEAUS De bestaande bedrijven op de Winkelsteeg bieden relatief meer werkgelegenheid aan middelbaar geschoolden en relatief minder aan hoog geschoolden. In de toekomst zit de groei van de werkgelegenheid qua opleidingsniveau niet alleen in hooggeschoold personeel (zoals bij de Novio Tech Campus), maar ook in middelbaar en praktisch opgeleid personeel. De verdeling over de componenten praktisch, middelbaar en hoog verschilt bij de verwachte nieuwe banen en de bestaande banen.

Het aandeel van de banen met een hoog opleidingsniveau blijft nagenoeg gelijk, maar de aandelen in de werkgelegenheid van de banen voor middelbaar en lager hooggeschoolden gaan veranderen. Het aandeel middelbaar geschoolden neemt toe en dat van lager geschoolden neemt af. Toch gaat het per saldo mogelijk nog om honderden nieuwe banen, voor alle drie de opleidingsniveaus. Winkelsteeg biedt nu al voorzieningen die gericht zijn op de verbetering van de aansluiting van vraag en aanbod op de regionale arbeidsmarkt. In samenwerking tussen overheid, onderwijs en bedrijfsleven zou dit verder uitgebouwd kunnen worden tot een versterking van het economisch profiel en de mogelijkheden voor toegang tot de arbeidsmarkt. Op de Novio Tech Campus, als belangrijke economische drager, wordt door deze drie marktpartijen al samengewerkt, vooral gericht op innovatie en academisch geschoolden. Maar deze triple helix kan ook ontstaan rond de MBO-achtige bedrijvigheid in Winkelsteeg. Gedacht kan worden aan Skills for the City, een initiatief met onder andere ondernemer Hoppenbrouwers in samenwerking met ROC’s, met cursussen, workshops, fab labs, gereedschappenbibliotheek en flexwerkplekken.

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

58

Over Ecorys

Ecorys is een toonaangevend internationaal onderzoeks- en adviesbureau dat zich richt op de belangrijkste maatschappelijke uitdagingen. Door middel van uitmuntend, op onderzoek gebaseerd advies, helpen wij publieke en private klanten bij het maken en uitvoeren van gefundeerde beslissingen die leiden tot een betere samenleving. Wij helpen opdrachtgevers met grondige analyses, inspirerende ideeën en praktische oplossingen voor complexe markt-, beleids- en managementvraagstukken. Onze bedrijfsgeschiedenis begon in 1929, toen een aantal Nederlandse zakenlieden van wat nu beter bekend is als de Erasmus Universiteit, het Nederlands Economisch Instituut (NEI) oprichtten. Het doel van dit gerenommeerde instituut was om een brug te slaan tussen het bedrijfsleven en de wereld van economisch onderzoek. Het NEI is in 2000 uitgegroeid tot Ecorys. Door de jaren heen heeft Ecorys zich verspreid over de wereld met kantoren in Europa, Afrika, het Midden-Oosten en Azië. Wij werven personeel met verschillende culturele achtergronden en expertises, omdat wij ervan overtuigd zijn dat mensen met uiteenlopende eigenschappen een meerwaarde kunnen bieden voor ons bedrijf en onze klanten. Ecorys excelleert in zeven werkgebieden: - Economic growth; - Social policy; - Natural resources; - Regions & Cities; - Transport & Infrastructure; - Public sector reform; - Security & Justice.

Ecorys biedt een duidelijk aanbod aan producten en diensten: - voorbereiding en formulering van beleid; - programmamanagement; - communicatie; - capaciteitsopbouw (overheden); - monitoring en evaluatie. Wij hechten waarde aan onze onafhankelijkheid, onze integriteit en onze partners. Ecorys geeft om het milieu en heeft een actief maatschappelijk verantwoord ondernemingsbeleid, gericht op meerwaarde voor de samenleving en de markt. Ecorys is in het bezit van een ISO14001-certificaat dat wordt ondersteund door al onze medewerkers.

Nijmegen-Winkelsteeg werkfuncties

59

Postbus 4175 3006 AD Rotterdam Nederland

Watermanweg 44 3067 GG Rotterdam Nederland

T 010 453 88 00 F 010 453 07 68 E netherlands@ecorys.com K.v.K. nr. 24316726

W www.ecorys.nl

Sound analysis, inspiring ideas

BELGIË – BULGARIJE – INDIA – KROATIË - NEDERLAND – POLEN – SPANJE – T URKIJE - VERENIGD KONINKRIJK